II SAB/GD 25/24

II SAB/Gd 25/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OSK 645/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania pisma dotyczącego przesłania kopii akt sprawy i sprostowania dat pism w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę
Uzasadnienie
M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania pisma dotyczącego przesłania kopii akt sprawy.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2024 r. M. T. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o: wskazanie, z jakich dat są pisma Przychodni Lekarskiej, Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta informujące o rzekomych niedogodnościach tej Przychodni; wskazanie przepisu prawnego, który by ze względu na takie zgłoszenie uprawniał do odmowy świadczenia pielęgnacyjnego; przysłanie ksera tych pism.
W treści pisma skarżąca poprosiła o realizację jej próśb przed upływem czasu na zaskarżenie decyzji Kolegium z dnia 12 marca 2004 r. o sygn. SKO Gd/2679/23, którą doręczono skarżącej w dniu 29 marca 2024 r.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku odmówiło wnioskodawczyni wydania kopii żądnych pism Przychodni Lekarskiej [...] dotyczących kontaktu strony z lekarzem prowadzącym leczenie I. T. w sprawach bieżącego leczenia, wypisywania recept, wyników badań, skierowań na rehabilitację lub podjęcia innych działań medycznych.
W uzasadnieniu Kolegium powołało się na art. 73 § 1 k.p.a. i wyjaśniło, że czynności w postaci sporządzania notatek, kopii lub odpisów należą do strony, a sporządzenie kopii na żądanie strony jest możliwe jedynie w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. Kolegium zauważyło, że ustawodawca nie wprowadził do k.p.a. prawa do domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii całości akt sprawy lub wybranych dokumentów z akt sprawy i nie nałożył na organ tego rodzaju obowiązku. Strona w każdym czasie może zapoznać się z aktami sprawy osobiście lub przez upoważnioną osobę w siedzibie organu, jednak już żądanie wydania z akt sprawy uwierzytelnionej dokumentacji akt sprawy uzależnione jest od istnienia ważnego interesu strony. Ponadto z ww. przepisu nie wynika obowiązek sporządzania przez organ kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie. Kolegium zauważyło, że organ ma jedynie umożliwić stronie dokonanie tych czynności.
Następnie Kolegium przypomniało, że w trakcie toczącego się od października 2021 r. postępowania w sprawie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, po przeprowadzeniu w dniu 27 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i jej matki, pracownicy socjalni – na zlecenie Kolegium – podejmowali wielokrotnie próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w celu ustalenia zakresu sprawowania opieki wnioskodawczyni nad matką, co zostało udokumentowane w aktach sprawy. Kolegium wyjaśniło ponadto, że skarżąca kontaktuje się z organami jedynie pisemnie drogą elektroniczną, unikając kontaktu z pracownikiem socjalnym i uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W trakcie toczącego się postępowania skarżąca wystąpiła wcześniej o przesłanie jej kopii całości akt sprawy, przy czym organy dwóch kolejnych instancji uznały, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie uzasadnia wydania jej kopii całości akt, z którymi strona mogła się zapoznać w siedzibie organu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i w siedzibie Kolegium. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości, dotyczącej także pisma Przychodni. W dalszej części uzasadnienia Kolegium odniosło się do treści pism Przychodni, podkreślając, że okoliczności sprawy szczegółowo opisane w decyzji z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt SKO Gd/2679/23 potwierdzają, że zachowanie skarżącej stało na przeszkodzie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżąca występowała natomiast o przesłanie materiału dowodowego w sytuacji, gdy nie było przeciwskazań by zapoznała się z nimi w siedzibie organu pierwszej instancji oraz Kolegium. Pismo Przychodni z dnia 22 lutego 2024 r. potwierdzało przy tym, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest uzasadnione.
Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. o sygn. II SA/Gd II SA/Gd 584/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę z uwagi na jej niedopuszczalność.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zwróciła się o całościową realizację swoich próśb zawartych we wniosku z dnia 8 kwietnia 2024 r., tj. o przesłanie kopii pism nie tylko tych dotyczących Przychodni, ale także Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. W ocenie skarżącej Kolegium wydało postanowienie odnoszące się jedynie do pism Przychodni, nie rozpatrzyło zaś wniosku odnoszącego się w dalszej jego części do pism OPS-u, Urzędu Miasta w sprawie rzekomych niedogodności przychodni, które Kolegium przedstawiło w uzasadnieniu decyzji z dnia 12 marca 2024 r. o sygn. SKO Gd/2679/23 w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego skarżąca ponowiła prośbę w sprawie wskazania przepisu prawnego, który ze względu na zgłoszenie o rzekomych niedogodnościach Przychodni Lekarskiej [...] uprawniał organ administracji publicznej do odmowy świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpoznaniu wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w treści zaskarżonego postanowienia rozstrzygającego o odmowie wydania kopii żądanych pism Przychodni Lekarskiej [...], dotyczących kontaktu strony z lekarzem prowadzącym leczenie I. T. w sprawach bieżącego leczenia, tj. wypisywania recept, wyników badań, skierowań na rehabilitację i podejmowania innych działań medycznych, Kolegium w swoim postanowieniu w sposób kompletny przedstawiło motywy podjętego rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśniono stronie, że spełnienie jej żądania odnośnie wydania kopii z akt sprawy nie jest możliwe z uwagi na brak uzasadnionej argumentacji z jej strony, gdyż z żądanymi aktami mogła się swobodnie zapoznać w siedzibie organu zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji. Strona z takiej możliwości nie skorzystała, a jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu dotyczyła ona całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym wnioskowanego pisma z przychodni w sprawie kontaktów strony z lekarzem prowadzącym leczenie I. T. na okoliczność postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o które wystąpiła M. T. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Od października 2021 r., tj. od momentu toczącego się postępowania w przedmiocie przyznania M. T. wspomnianego świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca korespondowała zarówno z organem pierwszej, jak i drugiej instancji za pośrednictwem poczty elektronicznej. Pisma przesyłane do siedziby tutejszego organu dotyczyły między innymi przesłania kopii całości akt przedmiotowej sprawy. Z pisma Przychodni wynikało, że podejmowano wielokrotne próby kontaktu telefonicznego w celu umówienia na wizytę osobistą pielęgniarki środowiskowo-rodzinnej i lekarza. Od czerwca 2023 r., nikt z personelu medycznego nie widział matki skarżącej. E-recepty wystawiane były przez lekarza na podstawie pisemnego zapotrzebowania. Strona jednocześnie występowała o wydanie kopii z akt sprawy, kiedy mogła to zrobić osobiście w siedzibie organu czy to pierwszej czy drugiej instancji.
Mając na względzie zaistniałe okoliczności faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy, w ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie w całości podlega utrzymaniu w mocy jako prawidłowe i uzasadnione.
Natomiast odnosząc się do wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoznanej postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że żądania dotyczące uzyskania kopii z akt sprawy nie mogą zostać zrealizowane zgodnie z wolą wnoszącej, w związku z czym uznać należało, że argumentacja strony wnoszącej o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy pozostaje bez wpływu na jej wynik końcowy. Kolegium w postanowieniu z dnia 6 maja 2024 r. wyjaśniło wnoszącej powody, dla których zgłoszone żądanie nie mogło zostać zrealizowane.
M. T. wniosła w dniu 2 lipca 2024 r. skargę na powyższe postanowienie Kolegium z dnia 12 czerwca 2024 r. oraz skargę na bezczynność Kolegium.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału rozdzielono skargi M. T. w ten sposób, że skargę na ww. postanowienie zarejestrowano pod sygn. II SA/Gd 727/24, a skargę na bezczynność Kolegium zarejestrowano pod sygn. II SAB/Gd 25/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei art. 3 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Stosownie do art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jednakże przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd zobowiązany jest do dokonania oceny dopuszczalności danej skargi i spełnienia warunków formalnych wnoszonego środka. W konsekwencji przeprowadzenia tej analizy sąd, zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a., może odrzucić skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie skarżąca zwalcza bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w rozpoznaniu jej wniosku o wydanie kopii z akt jej sprawy.
Należy wyjaśnić, że pojęcia "bezczynności" i "przewlekłości postępowania" zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., poz. 572), dalej jako k.p.a. Bezczynność została zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych wyżej definicji normatywnych należy wywieść, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła wniosek z dnia 8 kwietnia 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o przesłanie jej kopii pism Przychodni Lekarskiej powołanych w decyzji Kolegium z dnia 12 marca 2024 r. W dniu 6 maja 2024 r. organ wydał postanowienie o odmowie wydania kopii żądnych pism na podstawie art. 73 § 1 i 2, art. 74 § 2 k.p.a. Natomiast po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 25 maja 2024 r. postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia 6 maja 2024 r. Skarżąca złożyła skargę za pomocą poczty elektronicznej (ePUAP) na adres organu w dniu 2 lipca 2024 r.
Jak zatem bezspornie wynika z opisanych okoliczności skarżąca wniosła skargę w dniu 2 lipca 2024 r., a zatem już po dacie wydania przez Kolegium rozstrzygnięcia w jej sprawie, co ostatecznie nastąpiło w dniu 12 czerwca 2024 r.
W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. II OPS 5/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wskazał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z uzasadnienia tej uchwały wynika wprost, że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny, z tego względu, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest usunięcie stanu bezczynności.
Ponadto, NSA podkreślił we wskazanej uchwale, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności.
Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (podjętej w warunkach, o których mowa w art. 264 p.p.s.a., przypis sądu), przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Regulacja powyższa nie pozwala zatem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w ww. uchwale i dokonywać wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Odnosząc powyższe stanowisko, w pełni aprobowane przed skład orzekający, do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał, że skoro skarga została złożona za pośrednictwem organu już po wydaniu przez ten organ postanowienia załatwiającego sprawę, to skarga taka nie była dopuszczalna. Co istotne, skarżąca nie kwestionuje faktu wydania postanowienia Kolegium z dnia 12 czerwca 2024 r. (skarżąca zaskarżyła je do tutejszego Sądu w sprawie o sygn. II SA/Gd 727/24), a okoliczność ta stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. To z kolei uzasadnia jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej, gdyż celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. Przy tym podkreślić należy, że kwestia prawidłowości podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia nie może mieć w niniejszej sprawie znaczenia i będzie podlegać ocenie w sprawie ze skargi na to rozstrzygniecie, tj. w sprawie o sygn. II SA/Gd 727/24.
Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ponaglenie zaś stanowi pismo, o którym mowa w art. 37 k.p.a., a które strona wnosi, jeżeli nie załatwiono jej sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) lub jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W konsekwencji złożenie ponaglenia jest warunkiem koniecznym nadania biegu skardze na bezczynność lub skardze na przewlekłość postępowania. W przypadku braku złożenia takiego pisma skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., tj. jako niedopuszczalna.
Sąd zauważa, że z akt sprawy nie wynika, aby przed wniesieniem skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku skarżąca wystąpiła do organu z ponagleniem, co stanowi wymóg formalny takiej skargi. Co prawda w treści skargi skarżąca stwierdziła, że w piśmie z dnia 25 maja 2024 r. "ponagliła" Kolegium oraz że było to pismo "ponaglające", jednakże pismo to nie zostało zakwalifikowane jako ponaglenie (art. 37 k.p.a.), lecz jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), co umożliwiło kontrolę zakończoną wydaniem przez Kolegium postanowienia z dnia 12 czerwca 2024 r.
Zatem niezależnie od opisanych powyżej okoliczności dotyczących konieczności odrzucenia skargi w związku z ww. uchwałą NSA o sygn. II OPS 5/19, skarga M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku jest niedopuszczalna również z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a.