II SAB/GD 24/23

II SAB/Gd 24/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Wojciech Wycichowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 18 stycznia 2023 r. M. G. (dalej: "Strona", "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego (dalej: "Wojewoda", "Organ") wskazując, że od maja 2017 r. oczekuje wypłaty świadczeń 500+ na syna W., który urodził się 13 maja 2017 r. w L..
Strona podała, że z uwagi na przemoc fizyczną, miesiąc po porodzie wróciła do Polski, gdzie mieszka razem z dziećmi pod adresem wskazanym w skardze. Skarżąca zaznaczyła, że nie dostała żadnej decyzji kończącej rozpoznanie jej wniosku i wypłatę zaległości świadczenia 500+, zaś decyzja o koordynacji świadczenia nie zapewniła jej dziecku dostępu do całości świadczenia i wynosiła 21,86 zł miesięcznie. Strona podała,
że nie otrzymała również decyzji o świadczeniach rodzinnych na syna, podczas gdy wniosek był złożony we wrześniu 2022 r. Skarżąca zaznaczyła, że korespondencja
z urzędu wojewódzkiego często trafia na zły adres z uwagi na błędne jej adresowanie.
Strona podniosła, że w związku z zaległościami, które na dzień wniesienia skargi wynoszą 11.500 zł (plus odsetki za opóźnienie), domaga się wydania decyzji, która zakończy rozpoznawanie wniosku. Zdaniem Skarżącej zaległości wypłaty świadczeń występują za okres: od października 2017 r. do września 2018 r. (12 x 500 zł = 6.000 zł), od lipca 2021 r. do maja 2022 r. (11 x 500 zł = 5.500 zł). Od kwoty tej należy odjąć dodatek dyferencyjny 21,86 zł (23 x 21,86 zł = 502,78 zł), co daje 10.997,22 zł (plus odsetki od każdej zaległej kwoty).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, albowiem postępowania dotyczące rozpoznania wniosków Skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń na syna W. w zakresie: 1) świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018, 2) świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2021/2022, 3) zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2021/2022 - zakończyły się przed wniesieniem przedmiotowej skargi. W odniesieniu natomiast do wniosku dotyczącego zasiłku rodzinnego, który miał zostać złożony we wrześniu 2022 r., Organ wskazał, że nigdy go nie otrzymał.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że ze względu na niesprecyzowanie, jakich postępowań administracyjnych i wniosków dotyczy skarga M. G., przyjął - na podstawie analizy skargi - że chodzi o postępowanie w sprawie prawa do: 1) świadczenia wychowawczego 2017/2018, 2) świadczenia wychowawczego 2021/2022, 3) zasiłku rodzinnego z wniosku z 14 lipca 2022 r. na okres 2021/2022.
Organ podał, że 20 marca 2018 r. Strona złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej (dalej: "MOPS") w K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018. Wojewoda ustalił, że do spraw Skarżącej przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 lipca
2017 r. do nadal. Wskazano, że Strona jest osobą nieaktywną zawodowo, podczas gdy ojciec dziecka pracuje na terenie Wielkiej Brytanii. Na podstawie tych ustaleń, informacją
z 15 października 2021 r. Organ przyznał świadczenie wychowawcze na syna W.
w formie dodatku dyferencyjnego w wysokości 74,23 zł miesięcznie począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (1 marca 2018 r.) do końca okresu świadczeniowego, tj. do 30 września 2018 r. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone w 2021 r. Jednocześnie Organ przekazał tę informację do brytyjskiej instytucji właściwej jako do kraju pierwszego do wypłaty świadczeń.
Wskazano następnie, że 1 marca 2021 r. Skarżąca złożyła w MOPS w K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2021/2022. W dniu 12 lipca 2021 r. MOPS w K. wydał decyzję uchylającą przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) - dalej: "u.p.p.w.d". Następnie w dniu 20 października 2021 r. Wojewoda wydał informację, w której przyznał świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego w wysokości 21,86 zł na cały okres świadczeniowy tj. od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Ze względu na fakt, że Strona pozostawała nieaktywna zawodowo, a ojciec dziecka pracował na terenie Wielkiej Brytanii, Polska nie była krajem pierwszym do wypłaty świadczenia. W związku z otrzymaną elektronicznie korespondencją z Wielkiej Brytanii, z której wynikało, że w okresie od
1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. ojciec dziecka był nieaktywny na terenie Wielkiej Brytanii, w tym okresie krajem pierwszym do wypłaty jest Polska. Tym samym w dniu
7 października 2022 r. Wojewoda przyznał świadczenie wychowawcze na syna W.
w wysokości 478,14 zł na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. Należna kwota 500 zł została pomniejszona o wypłacony wcześniej dodatek dyferencyjny za ten okres.
Organ podał następnie, że 18 listopada 2021 r. Skarżąca złożyła w MOPS
w K. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres 2021/2022. Wniosek ten został przekazany do Wojewody pismem z 25 listopada 2021 r., natomiast decyzją z 21 kwietnia 2022 r. Wojewoda przyznał zasiłek rodzinny w formie dodatku dyferencyjnego w wysokości 95 zł miesięcznie na syna W. w okresie od
1 listopada 2021 r. do 31 maja 2022 r. i odmówił przyznania zasiłku rodzinnego w formie dodatku dyferencyjnego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r.
W związku z uzyskaną w sierpniu 2022 r. informacją, że ojciec dziecka jest osobą nieaktywną zawodowo na terenie Wielkiej Brytanii, krajem pierwszym do wypłaty świadczeń od 1 kwietnia 2022 r. stała się Polska. Tym samym konieczna stała się zmiana decyzji w sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. W dniu 8 lutego 2023 r. Wojewoda wydał decyzję zmieniającą, w której przyznał Skarżącej zasiłek rodzinny na syna W. w pełnej wysokości na cały okres zasiłkowy.
W kontekście informacji zawartej w skardze, jakoby Strona nie otrzymała decyzji
w sprawie zasiłku rodzinnego w związku z jej wnioskiem z września 2022 r., Organ wskazał, że taki wniosek nigdy nie został złożony. Wojewoda otrzymał jedynie wniosek
z 14 lipca 2022 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres 2021/2022. Postanowieniem z 18 sierpnia 2022 r. Organ odmówił wszczęcia postępowania z tego wniosku, albowiem postępowanie w sprawie zasiłku rodzinnego na okres 2021/2022 było już w toku, w związku z wnioskiem z 18 listopada 2021 r.
Wojewoda podniósł końcowo, że w przypadku skargi na bezczynność sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi, zaś wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez m.in. wydanie decyzji stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny. Tym samym w niniejszej sprawie skarga powinna zostać odrzucona, albowiem przed jej wniesieniem Organ zakończył postępowania z wniosków Skarżącej.
Zarządzeniem z 2 marca 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "P.p.s.a.", rozdzieliła skargi zawarte w piśmie Skarżącej z 18 stycznia 2023 r. poprzez odrębne zarejestrowanie czterech skarg na bezczynność Wojewody w sprawie: świadczenia wychowawczego - nr sprawy WKS-I.9471.5657.2018 (sygn. akt II SAB/Gd 24/23), świadczenia wychowawczego - nr sprawy WKS-I.9471.12474.2021 (sygn. akt
II SAB/Gd 25/23), zasiłku rodzinnego - nr sprawy WKS-I.9470.2902.2021 (sygn. akt
II SAB/Gd 26/23) i zasiłku rodzinnego - nr sprawy WKS-I.9470.984.2022 (sygn. akt
II SAB/Gd 27/23).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei art. 3 § 2 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V
i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Z przepisów art. 149 § 1 i 1a P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania
w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania
w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Bezczynność organu administracji publicznej została zdefiniowana w art. 37 § 1
pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, lub przepisach szczególnych, ani w terminie wyznaczonym zgodnie
z art. 36 § 1 tej ustawy. A zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania
w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca zwalcza bezczynność Organu w rozpoznaniu jej wniosku z 20 marca 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018.
Jak wynika z przesłanych Sądowi akt sprawy, w dniu 15 października 2021 r. Wojewoda, na podstawie art. 13a ust. 2 u.p.p.w.d., poinformował Skarżącą (informacja
nr WKS-I.9471.5657.2018.EKL) o przyznaniu świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego: świadczenia wychowawczego na syna W. w kwocie 74,23 zł miesięcznie, na okres od 1 marca 2018 r. do 30 września 2018 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że przed wniesieniem skargi (co miało miejsce
18 stycznia 2023 r.) Organ załatwił wniosek Skarżącej z 20 marca 2018 r. w jeden
z dopuszczalnych prawem sposobów, tj. wydając informację na podstawie art. 13a ust. 2 u.p.p.w.d.
W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") podjął uchwałę w sprawie II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020/6/79), w której wskazał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano m.in., że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast
w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny, nie zaś historyczny, z tego względu, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest usunięcie stanu bezczynności. NSA podkreślił również, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność, w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności.
W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi M. G. stanowi bowiem okoliczność wniesienia jej w dniu (18 stycznia 2023 r.), w którym Organ nie pozostawał
w bezczynności, albowiem wcześniej (15 października 2021 r.) wydał informację na podstawie art. 13a ust. 2 u.p.p.w.d., załatwiając w ten sposób wniosek Skarżącej
z 20 marca 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w pkt 1-5a) jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak
w sentencji.