II SAB/Gd 22/25

II SAB/Gd 22/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Generalny Konserwator Zabytków
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Przyznano od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G z siedzibą w G na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w sprawie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków 1. zobowiązuje Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku do rozpoznania wniosku skarżącej G z siedzibą w G z 4 stycznia 2024 r. o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku dopuścił się bezczynności oraz, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku na rzecz skarżącej G z siedzibą w G sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych, 4. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku na rzecz skarżącej G z siedzibą w G kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
G. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w sprawie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 4 stycznia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków przy ul. W. [...] w G., wskazując jako zakres planowanych robót: umieszczenie banera reklamowego na dachu budynku.
W dniu 21 lutego 2024 r. spółka złożyła uzupełnienie wniosku, natomiast pismem z 23 lutego 2024 r. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków (PWKZ) wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień odnośnie do złożonego żądania.
W odpowiedzi na wezwanie spółka przedłożyła wniosek o wydanie pozwolenia na umieszczenie na zabytku wpisanym do rejestru zabytków urządzeń technicznych, tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych oraz napisów.
Po rozpatrzeniu ww. podań, dotyczących zabytku wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją PWKZ w Gdańsku z 11 października 1947 r., obecnie pod numerem [...] - pomnik historii - Gdańsk miasto w zasięgu obwarowań XVII w. – uznanie zarządzeniem Prezydenta RP z 8 września 1994 r. - Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił wydania wnioskodawcy pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy ww. zabytku wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków – polegających na montażu szyldu reklamowego. Jako przyczynę odmowy PWKZ wskazał ustawowy obowiązek zapobiegania wszelkim działaniom mogącym spowodować zniszczenie lub uszkodzenie zabytku.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z 1 lipca 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że rozpatrywany wniosek dotyczy ukończonego w 1971 roku budynku tzw. "Z.", ujętego w gminnej ewidencji zabytków miasta Gdańska. Nadto znajduje się na terenie układu urbanistycznego "terytorium miasta Gdańska" wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją PWKZ w Gdańsku z dnia 11 października 1947 r., obecnie pod numerem [...]. Znajduje się także na terenie pomnika historii "Gdańsk – miasto w zasięgu obwarowań XVII w." uznanego zarządzeniem Prezydenta RP z 8 września 1994 r. Minister uwzględnił, że planowane przez Spółkę zamierzenie obejmuje montaż szyldu o wymiarach 3000 x 284 cm – logo wykonane w formie blokowej, podświetlane od frontu. Szyld miałby zostać umieszczony od południowej strony korony budynku. Organ drugiej instancji powziął wątpliwości, czy zaskarżona decyzja została wydana przy należytym rozpoznaniu stanu faktycznego. Minister wskazał, że PWKZ nie odniósł się w wydanej decyzji do obowiązującej uchwały krajobrazowej, ani też nie dokonał ustaleń w zakresie istniejących szyldów, wcześniej zrealizowanych na omawianym budynku.
Korespondencją mailową z 29 lipca 2024 r. Kierownik Wydziału ds. Zabytków Nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków przedstawił skarżącej warunki, po spełnieniu których projekt będzie mógł zyskać pozytywną decyzję organu. W odpowiedzi, korespondencją mailową z 2 września 2024 r. wniesiono o uzasadnienie wskazanych warunków.
W dniu 30 września 2024 r. spółka wniosła ponaglenie. W dniu 13 listopada 2024 r. do siedziby PWKZ wpłynęła skarga na bezczynność wniesiona w sprawie.
Pismem z 20 marca 2025 r. PWKZ wystąpił do Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni o przeprowadzenie weryfikacji, mającej na celu sprawdzenie zgodności projektowanego szyldu z przepisami uchwały krajobrazowej Gdańska z 2 kwietnia 2018 r. Pismem z 20 marca 2025 r. PWKZ zwrócił się także do Miejskiego Konserwatora Zabytków o informację, czy budynek tzw. Z. został wpisany na listę dóbr kultury współczesnej. W odpowiedzi MKZ pismem z 28 marca 2025 r. poinformował, że przedmiotowy budynek figuruje w wykazie dóbr kultury współczesnej.
Organ przekazał skargę na bezczynność na wezwanie Sądu - 11 kwietnia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r., sygn. II SO/Gd 2/25, wymierzył Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdańsku grzywnę w wysokości 500 zł, z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej bezczynności.
W skardze na bezczynność, datowanej na 12 listopada 2024 r., zarzucono naruszenie:
a) art. 35 § 1 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. – poprzez niepodejmowanie jakichkolwiek czynności w celu załatwienia sprawy w sposób przewidziany przepisami prawa, tj. szybki i bez zbędnej zwłoki,
b) art. 35 § 3 k.p.a. – poprzez niezałatwienie sprawy w terminie przewidzianym przepisami prawa,
c) art. 36 § 1 k.p.a. – poprzez zaniechanie informowania strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie,
d) art. 37 § 4 k.p.a. poprzez nieprzekazanie ponaglenia do organu właściwego,
e) art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez niezałatwianie wniosków strony w toku postępowania.
W rezultacie, zdaniem skarżącej, organ naruszył prawa strony do załatwienia jej wniosku w sposób szybki, bez zbędnej zwłoki oraz w przewidywalnym terminie, do uzyskiwania informacji o niemożności załatwienia wniosku w terminie i przewidywanych terminach oraz toku sprawy, do ponaglania organu i do czynnego uczestniczenia w postępowaniu. Powyższe spowodowała stan niepewności strony i sytuację, w której mimo upływu 10 miesięcy od złożenia wniosku, strona nadal nie uzyskała rozstrzygnięcia, ani nie może - choćby w przybliżeniu - określić terminu, w którym rozstrzygnięcie to mogłoby zapaść, nie ma też dostępu do akt, ani wiedzy o etapie postępowania.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia bądź innym terminie określonym przez Sąd, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Do skargi załączono potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków: ponaglenie, wniosek o udostępnienie dokumentacji z możliwością wykonania fotokopii złożony 13 września 2024 r., a także kopię korespondencji mailowej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko PWKZ wyraził żal z powodu nieprzekazania skargi w terminie, uznając jednak, że sytuacja ta była niezależna i niezawiniona przez organ. Opóźnienie było wynikiem kilku czynników, w tym znacznego natłoku spraw w Wydziale Zabytków Nieruchomych, gdzie wniosek strony jest aktualnie rozpatrywany, choroby pracownika odpowiedzialnego za rozpatrzenie sprawy, trudności kadrowych, braku środków finansowych na pozyskanie nowych pracowników i długim okresem trwania konkursów na stanowisko w urzędzie, niejednokrotnie nie kończących się zatrudnieniem nowego pracownika. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie spotykał się z inwestorem oraz prowadził korespondencję mailową, przeprowadził kwerendę archiwalną oraz wystosował pisma do Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni oraz Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Wskazał też, że we wtorki i czwartki można przyjść do organu zapoznać się z aktami. Zdaniem organu bezczynność nie jest wyrazem złej woli organu, ani lekceważenia strony. Zatem, organ wnosi o nieuznanie zaistniałej bezczynności za rażącą. PWKZ wyjaśnił także, że podejmuje możliwe działania, by takie sytuacje jak w niniejszej sprawie nie występowały. Podkreślił, że pismem z 11 kwietnia 2025 r. zawiadomił skarżącą, że wniosek skarżącej zostanie rozpoznany do 9 maja 2025 r.
Pismem z 26 maja 2025 r. skarżąca wyjaśniła, że bezczynność nastąpiła w postępowaniu prowadzonym w warunkach ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu wydanej decyzji PKWZ przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Postępowania tego nie dotyczy spotkanie, na które wskazuje PKWZ, a które odbyło się bez udziału Spółki przed skierowaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nadto wskazywane przez organ uzgodnienia nie były prowadzone ze Spółką, a z właścicielem obiektu C.– korespondencja była prowadzona w sprawie innego wniosku, który miała złożyć C., tj. wniosku o pozwolenie na umieszczanie na zabytku tablic lub urządzeń reklamowych. Skarżąca wyjaśniła, że po uzyskaniu informacji od C. sama złożyła taki wniosek w dniu 7 marca 2024 r. i nie został on do chwili obecnej rozpoznany.
Skarżąca wyjaśniła także, że jej pracownicy wielokrotnie wykonywali próby kontaktu telefonicznego, celem umówienia rozmowy, jednakże próby te były bezskuteczne, gdyż w urzędzie nie są odbierane telefony. Znajduje to odzwierciedlenie w opiniach "Google". Skarżąca dokonała także analizy dokonanych na pismach dekretacji, stwierdzając, że sprawa pierwotnie była prowadzona przez osobę o inicjałach CJ, a następnie osobę o inicjałach OT, organ zaś nie przedstawił dowodów, że wspomniana długotrwała absencja dotyczyła drugiej z ww. osób, która prowadziła sprawę po skierowaniu jej do ponownego rozpatrzenia przez organ wyższej instancji. Nadto skarżąca wyjaśniła, że nie uzyskała w Ministerstwie potwierdzenia wpływu ponaglenia wraz z aktami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga co do zasady jest uzasadniona.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W niniejszej sprawie skarżąca spółka zarzuciła Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków bezczynność w sprawie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.
Wskazać w tym miejscu należy, że dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również gdy nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Przedmiotem więc skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki (podmiotu) poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego - likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie.
Przed przystąpieniem jednak do dalszych rozważań należy podnieść, rozpoznając zasadność tak skonstruowanej skargi, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność (i przewlekłość organu), o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżąca spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka ta do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.
Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Wskazane przepisy są konsekwencją przyjęcia w Kodeksie postępowania administracyjnego szeregu zasad, mających wyrównywać relacje władczości między organem, a stronami postępowania. Wśród zasad tych istotne znaczenie ma zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a.
Organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Aczkolwiek w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 35 § 1 k.p.a. należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy w nim określone traktować jako terminy maksymalne, należy mieć na uwadze, że ze względu na stopień skomplikowania spraw, nie każde przekroczenie przez organ ustalonych przez ustawodawcę terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. wyrok NSA z 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17).
Oceniając postępowanie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w świetle powyższych wytycznych Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu. Zauważyć bowiem należy, że decyzją z 1 lipca 2024 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił zaskarżoną decyzję PWKZ i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jak wynika z adnotacji na ww. decyzji, została ona zarejestrowana w rejestrze PWKZ w dniu 8 lipca 2024 r. PKWZ nie rozpatrzył jednak niniejszej sprawy w terminie wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów prawa, tym samym pozostając w bezczynności. Nie bez znaczenia pozostaje, że organ drugiej instancji sformułował w decyzji z 1 lipca 2024 r. jasne wytyczne, jakie organ pierwszej instancji miał uwzględnić, rozpoznając ponownie sprawę wniosku skarżącej. Sprawa tym samym utraciła charakter szczególnie skomplikowanej, bowiem kierunek jej rozstrzygnięcia został wytyczony przez organ odwoławczy. Z przesłanych Sądowi akt administracyjnych wynika zaś, że ostatnia korespondencja organu ze stroną odnośnie do jej wniosku miała miejsce w mailu z 2 sierpnia 2024 r., a następnie – 2 września 2024 r. Tym samym, nawet biorąc pod uwagę szczególnie skomplikowany charakter sprawy, jej rozstrzygnięcie powinno nastąpić w okresie 2 miesięcy, tj. w październiku 2024 r., tymczasem nie nastąpiło to – bezspornie - do dnia wniesienia skargi, a także brak jest informacji – by nastąpiło to do dnia wydania wyroku.
Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do rozpoznania wniosku skarżącej poprzez wydanie decyzji administracyjnej w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (punkt 1 sentencji wyroku).
Jednocześnie, na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobligowany był stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 107/20, dostępny jw.), a także, gdy zwłoka jest efektem działań (zaniechań) organu, które można interpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).
Niewątpliwie PWKZ nie dopełnił swoich ustawowych obowiązków, nie załatwiając sprawy mimo otrzymania w dniu 2 października 2024 r. złożonego przez stronę skarżącą ponaglenia (z 30 września 2024 r.). Na gruncie niniejszej sprawy mamy przy tym do czynienia z sytuacją oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności po tej dacie, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącej. Na marginesie już wskazać należy, że PWKZ nie przekazał przy tym do organu właściwego złożonego przez skarżącą ponaglenia, nadto nie przekazał złożonej do Sądu skargi, co skutkowało ukaraniem grzywną.
Sąd uwzględnił też okres bezczynności w wydaniu decyzji załatwiającej sprawę, trwający co najmniej od października 2024 r. Jak wynika z akt postępowania PWKZ otrzymał decyzję Ministra z 1 lipca 2024 r. w dniu 8 lipca 2024 r.). Także skarżącej doręczono decyzję Ministra w dniu 8 lipca 2024 r., co sama skarżąca potwierdziła w ponagleniu z 30 września 2024 r. W dniu 8 sierpnia 2024 r. upłynął zatem termin na wniesienie przysługującego spółce sprzeciwu do sądu administracyjnego (art. 64c § 1 p.p.s.a.). Spółka nie wniosła przy tym sprzeciwu. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, by PWKZ podjął się rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, czego organ jednak nie uczynił, jak już wskazano powyżej, kierując do spółki korespondencję wyjaśniającą w dniu 2 sierpnia 2024 r., a następnie – 2 września 2024 r., co nie przełożyło się na orzeczenie w przedmiocie wniosku o wydanie decyzji. Bez wpływu na ww. ustalenia pozostaje argumentacja przedstawiona przez PWKZ w odpowiedzi na skargę. PWKZ wystosował pisma do GZDiZ i BMKZ dopiero 20 marca 2025 r., a zatem niemal 8 miesięcy po dacie rozpoczęcia okresu prowadzenia postępowania, a także po złożeniu przez skarżącą ponaglenia, skargi na bezczynność i wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Co więcej, z odpowiedzi na skargę wynika, że dopiero 11 kwietnia 2025 r., a zatem po ponad 8 miesięcy od rozpoczęcia postępowania PWKZ i trzy tygodnie po wystosowaniu pism z 20 marca 2025 r. PWKZ zawiadomił stronę skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie, z uwagi na konieczność otrzymania odpowiedzi na ww. pisma, jednocześnie wyznaczając termin załatwienia sprawy na 9 maja 2025 r. Wskazania przy tym wymaga, że już przed wystosowaniem pisma z 11 kwietnia 2024 r., bo 28 marca 2025 r. PWKZ otrzymał odpowiedź od Miejskiego Konserwatora Zabytków, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie otrzymania EZD. Nadto jak wynika z treści pisma MKZ, wnioskowane informacje PWKZ mógł sam uzyskać, weryfikując treść studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Gdańska.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, bez wpływu na ocenę w zakresie rażącego naruszenia przez organ prawa pozostają na gruncie niniejszej sprawy trudności kadrowe czy ewentualna choroba pracownika prowadzącego postępowanie.
Wobec powyższego Sąd w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Powyższe szczególne okoliczności uzasadniały też, w ocenie Sądu, przyznanie skarżącej spółce sumy pieniężnej, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku. Podstawę prawną stanowił art. 149 § 2 p.p.s.a., w myśl którego sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest fakultatywnym środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy w szczególnych okolicznościach.
Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie okres bezczynności organu jest zawiniony przez organ. Zasadne jest zrekompensowanie skarżącej negatywnych skutków finansowych związanych z tą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma przede wszystkim na celu uczynić zadość "krzywdzie", jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 1322/19). W ocenie Sądu, suma pieniężna w wysokości 500 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy, zaniedbania organu i zrekompensuje negatywne skutki związane z naruszeniem prawa skarżącego do rozpoznania sprawy w terminie. W okolicznościach sprawy spółka nie wskazała na konkretną szkodę materialną, jaką poniosła w związku z brakiem rozpoznania jej wniosku. Dlatego też, wymierzona suma nie ma spełniać funkcji kompensacyjnej, ile represyjno-prewencyjną wobec organu, zapewniając przestrzeganie przez niego zasad postępowania administracyjnego i obowiązków związanych ze sprawnym jego prowadzeniem w przyszłości. Wprawdzie skarżąca domagała się połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, niemniej jednak Sąd na podstawie akt postępowania uznał, że brak jest uzasadnienia dla tak określonej, maksymalnej przewidzianej przez 154 § 7 p.p.s.a. wysokości sumy pieniężnej. Przyznanie tej sumy nie pozbawia skarżącego prawa do dochodzenia przed sądem powszechnym ewentualnych roszczeń o charakterze cywilnoprawnym.
W punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
W złożonej pismem z 12 listopada 2024 r. skardze, reprezentowana przez Wiceprezesa zarządu, skarżąca spółka wniosła także o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego, jednakże na gruncie postępowania sądowo-administracyjnego spółka nie była reprezentowana przez pełnomocnika prawnego. Co prawda w dniu 13 maja 2025 r. do Sądu wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą A. L. do przeglądania i robienia fotokopii z akt sprawy, jednakże z treści pełnomocnictwa nie wynika, by była ona reprezentującym spółkę adwokatem lub radcą prawnym (205 § 2 p.p.s.a.). Także pismo procesowe Spółki z 26 maja 2025 r. podpisane zostało przez Wiceprezesa zarządu. W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia kosztów wynagrodzenia adwokackiego.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl