II SAB/Gd 22/03

II SAB/Gd 22/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-06-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Inne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie: WSA Alina Dominiak As.WSA Krzysztof Retyk Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. W. na bezczynność Komendanta Szpitala Wojskowego z Przychodnią - Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w przedmiocie zapłaty należności z tytułu pełnienia dyżurów lekarskich, nagrody rocznej i odsetek od tych należności I. zobowiązuje Komendanta Szpitala Wojskowego z Przychodnią – Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej do wydania orzeczenia w przedmiocie należności skarżącego z tytułu: - pełnienia dyżurów lekarskich za okres od lipca 2001 r. do stycznia 2003 r., - odsetek za zwłokę w wypłacie należności z tytułu pełnienia dyżurów lekarskich za okres od kwietnia 2001 r. do sierpnia 2002r., - odsetek za zwłokę w wypłacie nagrody rocznej za 2001 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt; II. zobowiązuje Komendanta Szpitala Wojskowego z Przychodnią – Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej do dokonania czynności wypłaty skarżącemu nagrody rocznej za 2002 r., przyznanej decyzją z dnia 14 sierpnia 2002 r. nr [...] w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt; III. w pozostałym zakresie skargę odrzuca.
Uzasadnienie
P. W. wniósł skargę na bezczynność Komendanta Szpitala Wojskowego z Przychodnią – Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w przedmiocie zapłaty należności z tytułu pełnienia dyżurów lekarskich, nagrody rocznej i odsetek od tych należności.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w Oddziale Wewnętrznym i w Izbie Przyjęć SzW SP ZOZ wykonuje czynności zlecone przez Komendanta Szpitala w postaci dyżurów lekarskich. Od lipca 2001 r. należności z tego tytułu nie są jednak regulowane.
Skarżący wskazał, że w związku z brakiem wypłat należności za dyżury lekarskie kilkakrotnie zwracał się do Komendanta Szpitala z wnioskiem o ich uregulowanie. Wobec braku jakiejkolwiek odpowiedzi w dniu 16 sierpnia 2002 r. wystąpił w tej sprawie do Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Resortowej Opieki Zdrowotnej (bezpośredniego przełożonego Komendanta), od którego również nie otrzymał odpowiedzi. Aby dochodzić swych roszczeń finansowych skarżący złożył pozew do Sądu Pracy, który postanowieniem z dnia 25 września 2002 r. (sygn. akt IVP 1433/02) uznał się niewłaściwym rzeczowo i sprawę przekazał do rozpoznania Komendantowi Szpitala Wojskowego z Przychodnią SP ZOZ. Również postanowienie Sądu zostało przez Komendanta zignorowane.
Skarżący następnie podał, że od tego czasu Komendant wypłacił mu zaległości za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2001 r. oraz nagrodę roczną dla żołnierzy zawodowych za 2001 r., jednakże bez odsetek. Skarżący wskazał, iż zaległości finansowe powiększają się, gdyż w dalszym ciągu pełni dyżury lekarskie. Komendant przyznał mu nagrodę roczną za 2002 r. (decyzja z dnia 14 sierpnia 2002 r. nr [...]), której do dnia wniesienia skargi nie wypłacił.
W związku z brakiem decyzji Komendanta skarżący wniósł o wydanie wyroku stwierdzającego obowiązek zapłaty należności, tj. zaległego uposażenia z tytułu pełnienia dyżurów lekarskich za okres lipiec 2001 – styczeń 2003 wraz z ustawowymi odsetkami, nagrody rocznej dla żołnierzy zawodowych za 2002 r. wraz z ustawowymi odsetkami oraz odsetek za opóźnienie w wypłacie należności za dyżury za okres kwiecień 2001 – czerwiec 2001 i odsetek za opóźnienie w wypłacie nagrody rocznej za 2001 r.
Komendant Szpitala Wojskowego z Przychodnią – Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w odpowiedzi na skargę podał, że nie kwestionuje zasadności roszczeń skarżącego. Jednocześnie wniósł o uwzględnienie sytuacji finansowo – ekonomicznej szpitala w latach 2000-2002, przedstawiając obszernie okoliczności wpływające negatywnie na stan finansów placówki.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) żołnierze w czynnej służbie wojskowej otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne według zasad określonych w ustawie. Stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy do innych należności pieniężnych zalicza się nagrody roczne.
Za wykonywanie czynności zleconych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, żołnierzom przysługuje dodatkowe wynagrodzenie zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych warunków i trybu wypłaty wynagrodzenia za wykonywanie czynności zleconych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1004), które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy.
W myśl przepisów niniejszego rozporządzenia do czynności zleconych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierza zalicza się dyżury medyczne pełnione w utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej zakładach opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowego udzielania świadczeń zdrowotnych ( § 2 pkt 2). Dodatkowe wynagrodzenie za wykonane czynności wypłaca żołnierzowi jednostka wojskowa, której dowódca zlecił wykonanie tej czynności, w terminie 14 dni od dnia, w którym żołnierz wykonał zleconą czynność (§ 19).
Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. Nr 65, poz. 770 ze zm.) nagroda roczna jest przyznawana za okres roku kalendarzowego, w którym jest wypłacana, i wypłaca się ją w miesiącu sierpniu przed dniem Święta Wojska Polskiego. Decyzję w sprawie nagrody rocznej podejmuje dowódca jednostki wojskowej, będący przełożonym żołnierza i zajmujący stanowisko służbowe co najmniej dowódcy batalionu lub jemu równorzędne (§ 7 ust. 1 rozporządzenia z 20 lipca 2000 r.).
Przepis art. 9 ust. 4 i 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy zawiera regulację, z której wynika, że w sprawach roszczeń z tytułu uposażenia i innych należności pieniężnych organy wojskowe wydają decyzje administracyjne.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że Komendant Szpitala Wojskowego z Przychodnią – Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej zobowiązany był do wydania orzeczeń w przedmiocie wynagrodzenia skarżącego za pełnione przez niego dyżury lekarskie oraz z tytułu nagrody rocznej.
Nie wydając właściwego orzeczenia i nie wypłacając w terminie wynagrodzenia za dyżury medyczne Komendant popadł w bezczynność. Jednocześnie należy stwierdzić, że bezczynności w sprawach płacowych w stosunkach administracyjnoprawnych nie usprawiedliwiają żadne okoliczności natury ekonomicznej, gdyż terminowa wypłata uposażenia oraz innych należności pieniężnych jako prawo majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej na podstawie art. 64 ust. 2 Konstytucji.
Wobec powyższego należało zobowiązać Komendanta Szpitala Wojskowego z Przychodnią SP ZOZ do wydania orzeczenia w przedmiocie niewypłaconych skarżącemu należności za dyżury lekarskie z okres od lipca 2001 r. do stycznia 2003 r.
Kolejną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zagadnienie czy Komendant Szpitala pozostaje w bezczynności w związku z niewypłaceniem przyznanej skarżącemu decyzją z dnia 14 sierpnia 2002 r. nr [...] nagrody rocznej za 2002 r.
Organ wojskowy właściwy do przyznania nagrody rocznej wydał pozytywną decyzję w tym przedmiocie, która jak należy wnosić z treści skargi stała się ostateczna. Skarżący nie ma możliwości szukania ochrony w postępowaniu egzekucyjnym, również droga sądowa przed sądem powszechnym do wyegzekwowania ustalonego decyzją administracyjną świadczenia wydaje się niemożliwa do przeprowadzenia. Zatem należało rozważyć czy skarżącemu nie przysługuje ochrona w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z niniejszym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje, postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organów w tym przypadku również podlega kontroli sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej ustawy).
Konsekwencją wydania decyzji przyznającej nagrodę roczną jest obowiązek jej wypłaty. Wobec tego organ administracji wojskowej obowiązany jest do dokonania czynności wypłaty, która to czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień określonego żołnierza do otrzymania przyznanej mu nagrody oraz obowiązku organu wojskowego wypłaty niniejszej należności. Zarówno uprawnienie żołnierza jak i obowiązek organu wynikają wprost z przedstawionych w części wstępnej rozważań przepisów dotyczących uposażenia i innych świadczeń należnych żołnierzom.
Wobec powyższego Sąd uznał, iż Komendant Szpitala Wojskowego z Przychodnią SP ZOZ dopuścił się bezczynności, gdyż nie dokonał w terminie czynności wypłaty nagrody rocznej za 2002 r. przyznanej decyzją z dnia 14 sierpnia 2002 r. nr [...].
Kolejną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest zagadnienie dotyczące odsetek ustawowych należnych w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych.
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotowa sprawę stoi na stanowisku, że sprawa o odsetki od uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy nie jest sprawą, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej. W tej mierze Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 5 marca 2001 r. OPS 17/00 (ONSA 2001/3/100), który uznał, że: "Sprawa o odsetki od dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie przez funkcjonariusza Służby Więziennej zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe (art. 104 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej –Dz. U. Nr 61,poz. 283 ze zm.) nie jest sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej".
W uzasadnieniu niniejszej uchwały dokonano analizy dotychczasowego orzecznictwa w sprawie dochodzenia odsetek przez funkcjonariuszy służb mundurowych. Jednocześnie NSA wskazał na argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. SK 12/99 (OTK ZU 2000, nr 5), który orzekł, że art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z tym, że przedmiotowa uchwała jest publikowana zbędne jest przedstawianie obszernej argumentacji zawartej w jej uzasadnieniu.
Dla porządku wskazać jednakże należy, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99 podkreślił, że w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności – roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń. W systemie prawa polskiego ocena należytego wykonania zobowiązania i określenie skutków jego niewykonania bądź nienależytego wykonania stanowi domenę prawa cywilnego.
Nadto Trybunał w pełni podzielił ocenę wyrażoną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r. (W. 14/94, OTK 1995, nr 1, poz. 19), że nieterminowość w wykonaniu świadczenia stanowi w takim wypadku zdarzenie prawne o charakterze cywilnoprawnym i uznał, iż przepisy prawa cywilnego uzasadniają w tym wypadku objęcie zakresem "sprawy cywilnej" roszczeń o zapłatę odsetek od świadczenia pieniężnego ustalonego decyzją administracyjną.
Za powyższym stanowiskiem przemawia również analiza treści przepisu art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy. W ustępie 3a niniejszego artykułu ustawodawca zawarł regulację, iż w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzowi przysługują odsetki ustawowe. Jednakże z treści ust. 4 niniejszego przepisu wynika, że decyzje wydawane są w sprawach określonych w ustępie 1, a więc dotyczących roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych. Z treści art. 1 oraz art. 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy jednoznacznie wynika, że odsetki nie zostały zaliczone do uposażenia czy też innych należności pieniężnych. Zatem należy stwierdzić, iż sprawa o odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierza nie podlega rozpoznaniu w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia właściwości sądu administracyjnego w sprawie skargi na bezczynność organu w przedmiocie wypłaty odsetek skoro sprawa taka nie podlega rozpoznaniu w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego skarga na bezczynność w przedmiocie wypłaty odsetek za zwłokę w wypłacie należności za dyżury lekarskie za okres od września 2002 r. do stycznia 2003 r. oraz nagrody rocznej za 2002 r. podlega odrzuceniu.
Odmiennie natomiast należało rozstrzygnąć kwestię bezczynności w zakresie roszczenia o odsetki za zwłokę w wypłacie wynagrodzenia za dyżury lekarskie za okres od kwietnia 2001 r. do sierpnia 2002 r. i nagrody rocznej za 2001 r. W tym zakresie Sąd był zobligowany uwzględnić art. 58 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd nie może odrzucić skargi z powodu braku właściwości rzeczowej, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
Sąd Rejonowy – Sąd Pracy postanowieniem z dnia 25 września 2002 r., sygn. akt IVP 1433/02 uznał się niewłaściwym rzeczowo i sprawę skarżącego o zapłatę za dyżury i nagrodę roczną przekazał do rozpoznania Komendantowi Szpitala Wojskowego z Przychodnią SP ZOZ. Jak wynika z treści uzasadnienia niniejszego postanowienia skarżący pozwem z dnia 18 września 2002 r. wniósł o zasądzenie od Komendanta Szpitala kwoty 30.171,68 zł tytułem wynagrodzenia za dyżury lekarskie pełnione w okresie od kwietnia 2001 r. do sierpnia 2002 r. wraz z odsetkami ustawowymi oraz kwoty 2394,10 zł tytułem nagrody rocznej dla żołnierzy zawodowych za okres 2001 r. wraz z odsetkami. Jak z tego wynika sąd powszechny uznał się na niewłaściwy w sprawie nie tylko należności głównych, ale również odsetek należnych za opóźnienie w ich wypłacie.
Wobec powyższego zgodnie z dyspozycją art. 58 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie mógł odrzucić skargi na bezczynność w zakresie wypłaty odsetek za zwłokę w wypłacie należności z tytułu pełnienia przez skarżącego dyżurów lekarskich za okres od kwietnia 2001 r. do sierpnia 2002 r. oraz za zwłokę w wypłacie nagrody rocznej za 2001 r. W konsekwencji należało, uznając bezczynność organu w tym przedmiocie, zobowiązać do go wydania orzeczenia dotyczącego wypłaty odsetek za zwłokę w wypłacie należności objętych postanowieniem Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia 25 września 2002 r.
Potwierdzenie merytorycznego działania organu w takiej sytuacji stanowi aktualnie przepis art. 66 § 4 k.p.a., zgodnie z którym organ nie może zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy.
Mając powyższe na względzie Sąd orzeczenie zawarte w punkcie I i II wyroku oparł na art. 149 zaś w punkcie III wyroku na art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).