II SAB/GL 103/23

II SAB/Gl 103/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 14/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi W. F. (F.) na bezczynność Wójta Gminy Chełm Śląski w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego nielegalnego magazynowania i składowania odpadów postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy C. (dalej: "Wójt" lub "Organ"), w przedmiocie rozpatrzenia wniosku W. F. (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") o wszczęcie postępowania wobec nielegalnego magazynowania i składowania odpadów na działce nr 1 z 26 sierpnia 2021 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. wnioskodawca zwrócił się do Wójta o wszczęcie postępowania wobec nielegalnego magazynowania i składowania odpadów na działce nr 1 w C.. W treści wniosku wnioskodawca zwrócił uwagę, że na działce 1 znajduje się nielegalne składowisko różnych odpadów w tym komunalnych i budowalnych a odpowiedzialnymi za jego powstanie są właściciele działki. Stwierdził, ze w wyniku nielegalnych działań właścicieli działki jej teren został podwyższony o ok. 60 - 90 cm z widocznym skutkiem również dla działek sąsiednich tj. działki o nr 2, 3 i działki 4. Wniósł o zastosowanie art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.) – dalej: "u.o.odp."
Pismem z dnia 11października 2023 r. Wójt poinformował wnioskodawcę, że prowadzone są trzy postępowania dotyczące odpadów w tym dwa z wniosku strony. Jednocześnie organ wniósł o skonkretyzowanie twierdzeń, które zostały podniesione w piśmie.
W odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawca pismem z dnia 4 listopada 2021 r. wskazał, że jest właścicielem działki 4 oraz działki 5. Jednocześnie zażądał aby wszystkie sprawy dotyczące tych działek kierować do niego. W dalszej części pisma wnioskodawca zarzucił organowi brak działań w sprawie odpadów w tym brak przeprowadzenia oględzin działek, na których znajdują się odpady, z jego udziałem.
W związku z brakiem dalszej reakcji Wójta na pismo z dnia 31 sierpnia 2021 r. wnioskodawca wspólnie z M. K., J. K. i A. K. złożył ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium") zarzucając Wójtowi bezczynność w sprawie jego wniosku poprzez brak wszczęcia postępowań administracyjnych w sprawie odpadów i skutków jakie nielegalne składowisko wywołało w zakresie zmiany stosunków wodnych na gruncie.
Postanowieniem z dnia 10 maja 2023 r. Kolegium umorzyło postępowanie toczące się w związku z pismem strony i innych wymienionych w nim osób z dnia 25 kwietnia 2023 r. zatytułowanym "Ponaglenie", będącym w swojej treści ponagleniem na niezałatwienie w terminie przez Wójta postępowania w sprawie nakazania usunięcia odpadów z terenu nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr 4 w C.. W ocenie Kolegium w sprawie nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne i dlatego brak jest podstaw do rozpatrzenia pisma strony (i innych wymienionych w nim osób) jako ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a.
W reakcji na postanowienie Kolegium skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący, w którego ocenie sprawa nie została wszczęta i załatwiona w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a." i art. 36 §1 k.p.a., ani w terminie przewidzianym w przepisach szczególnych, wniósł o:
1. Zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie.
2. Natychmiastowe wszczęcie postępowania administracyjnego w jego sprawie zgodnie z przepisami prawa.
3. Podjęcie działań mających na celu usunięcie nieprawidłowego składowiska odpadów oraz ukaranie osób odpowiedzialnych za naruszenie przepisów.
4. Włączenie go oraz innych współwłaścicieli działki, 4 jako strony we wszczętym już postępowaniu.
5. Wskazanie, że organ prowadzący postępowanie tj. Gmina C., dopuścił się bezczynności, złamania prawa lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
6. Pociągnięcie do odpowiedzialności osoby, z winy, której sprawa nie została załatwiona w ustawowym czasie, w sytuacji rażącego naruszenia prawa, a jeśli osoba taka nie zostanie wykryta, pociągnięcie do odpowiedzialności całego organu.
7. Zobowiązania organu Gmina C. do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od dnia uwzględnienia niniejszego ponaglenia.
8. Podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.
W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty uzasadniające jego zdaniem bezczynność organu w reakcji na jego wniosek z 26 sierpnia 2021 r.
W odpowiedzi na skargę z dnia 6 lipca 2023 r. Wójt wskazał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 1634 ze. zm.) - dalej: "p.p.s.a", który to interes prawny uzasadniałby wniesienie skargi. Skarżący nie jest właścicielem ani współwłaścicielem działki nr 1, nie posiada do ww. działki jakiegokolwiek tytułu prawnego i nie jest także współwłaścicielem działki nr 4. W ocenie Wójta skarga została wniesiona z naruszeniem art. 53 § 2b p.p.s.a. ponieważ pismo z dnia 26 sierpnia 2021 r., które skarżący załączył do skargi, dotyczyło składowania i nielegalnego magazynowania odpadów na działce 1. W tym zakresie wniesienie skargi nie zostało poprzedzone ponagleniem. Zdaniem Wójta pomimo braku w treści skargi precyzyjnego określenia jej przedmiotu dotyczy ona działki nr 1. Jednocześnie Wójt opisał stan działki 1 (porośnięta trawą) i wyjaśnił odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących działek 6 i 7, że:
- odnośnie działki 6 toczą się dwa postępowania administracyjne dotyczące zmiany stosunków wodnych na gruncie i usunięcia odpadów z miejsca do tego nieprzeznaczonego prowadzone są przez Burmistrza Miasta B. i Burmistrza Miasta L.,
- odnośnie działki 7 toczy się postępowanie o usunięcie odpadów prowadzone przez Burmistrza Miasta L..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 t.j.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Wójta Gminy C. w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania wobec nielegalnego magazynowania i składowania odpadów na działce nr 1 z 26 sierpnia 2021 r. Jak wynika z treści tego pisma skarżący zarządzał od Wójta wszczęcia postępowania w trybie art. 26 u.o.odp.
Zgodnie z brzmieniem powołanego wyżej przepisu
"1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.(...)"
Z dyspozycji art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach wynika, że decyzja w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania jest wydawana z urzędu. Postępowanie w tym przedmiocie może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu, natomiast nie może być ono w ogóle wszczęte na wniosek. To przepis prawa materialnego określa z czyjej inicjatywy wszczyna się postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów. Z tych względów właściwy organ prowadzący postępowanie powinien każdorazowo ustalić zakres podmiotowy stron postępowania na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2872/12, LEX nr 1481932). Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. II OSK 1365/08, LEX nr 580908). Za stronę postępowania wszczętego z urzędu na podstawie art. 26 ustawy o odpadach nie można uznać podmiotu tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości i złożył podanie o usunięcie odpadów.
Z materiału dowodowego sprawy wnika bezspornie, że skarżący nie jest właścicielem (współwłaścicielem) tej działki jak i działki sąsiedniej o nr 4. Skoro skarżący nie jest posiadaczem odpadów, jak też nie włada powierzchnią ziemi, na której się one znajdują nie może brać udziału podstępowaniu o usuniecie odpadów jako jego strona. Wniosek skarżącego z 26 sierpnia 2021 r. nie mógł więc doprowadzić do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z działki o nr 1, ponieważ takie postępowanie wszczynane jest z urzędu.
W świetle regulacji art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. z bezczynnością organu w załatwieniu sprawy administracyjnej mamy do czynienia gdy nie załatwiono jej w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "niezałatwienia sprawy", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie oznacza, że organ administracji nie rozstrzygnął sprawy poprzez wydanie określonego aktu administracyjnego np. decyzji pomimo skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że ponaglenie na bezczynność czy też skarga na bezczynność mogą mieć miejsce tylko w sytuacji milczenia organu (braku działania) i upływu terminu zakreślonego przepisami prawa do załatwienia sprawy administracyjnej. Ponieważ w kontrolowanej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu na podstawie art. 26 u.o.odp., skarga na bezczynność Wójta jest bezprzedmiotowa i jako taka musi zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.