II SAB/Gd 118/23

II SAB/Gd 118/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Przyznano od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną
Orzeczono o wymierzeniu grzywny w trybie art. 149 par. 2 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1, 1a, 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni w sprawie zalewania wodami opadowymi lokalu 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni do załatwiania sprawy dotyczącej zalewania wodami opadowymi lokalu nr 13 w budynku przy ulicy Okrętowej 16 w Gdyni w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2. stwierdza, że bezczynność, której dopuścił się organ miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni na rzecz skarżącej E. S. sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (jeden tysiąc złotych); 4. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni grzywnę w kwocie 500 zł (pięćset złotych); 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni na rzecz skarżącej E. S. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarga E. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie zalewania wodami opadowymi lokalu nr [...] w budynku przy ulicy O. [...] w G. wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W piśmie z dnia 1 lipca 2020 r., które wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 3 lipca 2020 r., skarżąca zawarła wniosek o wszczęcie postępowania celem doprowadzenia do usunięcia nieprawidłowości w budynku położonym w G. przy ulicy O. [...], powodujących przeciek z tarasów do stanowiącego jej własność lokalu nr [...].
Pismem z dnia 13 lipca 2020 r. PINB wezwał skarżącą do nadesłania aktualnej uchwały Wspólnoty o wyborze Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej wraz z adresami członków Zarządu. Wezwanie to skarżąca wykonała przy piśmie z dnia 28 lipca 2020 r.
Pismem z dnia 24 września 2020 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie zalewania wodami opadowymi lokalu nr [...] w budynku przy ul. O. [...] w G. i o przeprowadzeniu w dniu 22 października 2020 r. oględzin w tym lokalu.
W dniu 22 października 2020 r. PINB przeprowadził oględziny w przedmiotowym lokalu, sporządzając z tej czynności protokół, którego kopię, przy piśmie z dnia 23 października 2020 r., przekazał stronom postępowania wraz z pouczeniem o możliwości składania wniosków i wyjaśnień.
Przy piśmie z dnia 30 października 2020 r. administrator budynku przekazał do akt sprawy kserokopie: książki obiektu budowlanego, pięcioletniego przeglądu technicznego budowlanego, elektrycznego, kominiarskiego i rocznych przeglądów budowlany z 2015 r. i 2019 r.
Pismem z dnia 19 lutego 2021 r. PINB poinformował strony postępowania o zebraniu w sprawie całego materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z nim.
W piśmie z dnia 17 marca 2021 r. skarżąca przedstawiła uwagi do zebranego materiału dowodowego.
W dniu 7 czerwca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przekazał do PINB wniosek skarżącej z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie niewłaściwie wykonanej izolacji budynku powodującej zagrzybienie w lokalu nr [...] przy ul. O. [...] oraz uciążliwych zapachów powstających w wyniku wymiany nawierzchni dachu na papę w tym budynku.
W dniu 17 czerwca 2021 r. do PINB wpłynęło ponaglenie skarżącej na bezczynność tego organu w załatwieniu jej sprawy, które przy piśmie z dnia 23 czerwca 2021 r. organ ten przekazał Pomorskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2021 r. stwierdził, że PINB dopuścił się bezczynności i przewlekłości w przedmiotowej sprawie, które nie miały charakteru rażącego naruszenia prawa a także wyznaczył PINB termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2021 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.
Następnie, PINB decyzją z dnia 23 września 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie zalewania wodami opadowymi lokalu nr [...] w budynku przy ul. O. [...] w G..
W piśmie z dnia 6 października 2021 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 lutego 2022 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 23 września 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powyższa decyzja wraz z aktami sprawy wpłynęła do PINB w dniu 29 marca 2022 r.
W dniu 1 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła do PINB skargę na przewlekłość postępowania w przedmiotowej sprawie, po rozpatrzeniu której Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2022 r. wskazał, że organ I instancji nie dopuścił się przewlekłości ani bezczynności.
Następnie, w piśmie z dnia 12 października 2022 r. skarżąca ponownie złożyła skargę na przewlekłość i bezczynność organu I instancji w przedmiotowej sprawie.
Pismem z dnia 20 października 2022 r. PINB wezwał skarżącą i Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. O. [...] w G. do przedłożenia, w terminie 14 dni, aktualnych protokołów kontroli okresowych przeprowadzonych zgodnie z art. 62 ust. 1 prawa budowlanego i protokołów wykonania zaleceń pokontrolnych.
W postanowieniu z dnia 10 listopada 2022 r., wydanym po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącej z dnia 12 października 2022 r., Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ I instancji dopuścił się bezczynności i przewlekłości w przedmiotowej sprawie a przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa a także wyznaczył organowi I instancji termin załatwienia sprawy do dnia 10 stycznia 2023 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia przedmiotowej sprawy w terminie.
W dniu 31 maja 2023 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się: stwierdzenia dopuszczenia się przez ten organ bezczynności bądź przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu I instancji do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie miesiąca, zasądzenia od organu I instancji sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. ewentualnie nałożenia na organ I instancji grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. albo zastosowania obu tych środków a także zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienia od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Skarżąca wskazała przy tym, że w przedmiotowym postępowaniu niewątpliwie mamy do czynienia z bezczynnością PINB, która ma charakter rażący. Nadto, bezczynność organu naraziła skarżącą na znaczną krzywdę. Nadmierne wydłużenie toczącego się postępowania rzutuje bowiem wprost na zdrowie i komfort życia skarżącej ale również na jej poczucie bezpieczeństwa. Na zalanych ścianach w jej mieszkaniu pojawiła się bowiem wilgoć i pleśń.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej nie przedłożył dokumentów, o które został wezwany pismem z dnia 20 października 2022 r., co uniemożliwia wydanie w sprawie decyzji. Organ wskazał przy tym, że wdroży procedurę w celu przymuszenia Zarządu do okazania niezbędnych dokumentów. Jednocześnie, organ podkreślił, że opóźnienie w załatwieniu sprawy spowodowane było koniecznością przekazania sprawy nowemu inspektorowi w związku z zakończeniem pracy przez inspektora prowadzącego sprawę dotychczas, ilością i skomplikowanym charakterem wpływających spraw, odwołań, interwencji oraz zakończeń budów i wiążących się z nimi kontroli a także doraźnych akcji kontrolnych przeprowadzanych w ograniczonym osobowo zespole inspektorów i tym samym nadmiernym przeciążeniem inspektorów ilością prowadzonych postępowań.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej wykazała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pozostaje bezczynny w załatwieniu sprawy dotyczącej zalewania wodami opadowymi lokalu nr [...] w budynku przy ulicy O. [...] w G.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przed wniesieniem skargi skarżąca wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.). W stanie faktycznym sprawy skarżąca bez wątpienia ten wymóg formalny dopełniła, wnosząc do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w pismach z dnia 1 kwietnia 2022 r. i z dnia 12 października 2022 r. ponaglenia.
Przechodząc zatem do merytorycznej kontroli wniesionej skargi, wskazać należy, że naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a., stanowi, iż organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie przy tym z treścią art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). W rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.
Jednocześnie, w myśl art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Nadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284, ze zm.).
W każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji, mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., mamy do czynienia z bezczynnością organu (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 306/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezczynność, jest zaś stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten - będąc właściwym w sprawie - nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2348/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym, dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których wymagane prawem czynności lub akt nie zostały podjęte. Wniesienie skargi na bezczynność organu uzasadnia zatem samo niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy dotyczącej zalewania wodami opadowymi lokalu nr [...] w budynku przy ulicy O. [...] w G.
Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy, wniosek skarżącej z dnia 1 lipca 2020 r. nie został załatwiony przez PINB w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Decyzją z dnia 23 września 2021 r. PINB umorzył postępowanie w sprawie lecz decyzja ta została uchylona decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lutego 2022 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Następnie zaś akta administracyjne zostały zwrócone organowi I instancji w dniu 29 marca 2022 r. i do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie, tj. do dnia 31 maja 2023 r. sprawa nie została załatwiona. Przy czym, zdaniem Sądu, w sytuacji, kiedy sprawa zostaje przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji powinno nastąpić niezwłocznie i w pierwszej kolejności, co w niniejszej sprawie bez wątpienia nie nastąpiło.
Jednocześnie, z okoliczności sprawy nie wynika, aby w toku postępowania wystąpiły sytuacje, które przedłużałyby termin załatwienia sprawy zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. Przepis art. 35 § 5 k.p.a. stanowi, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Po wydaniu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 1 lutego 2022 r. akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 29 marca 2022 r. Organ I instancji pierwszą czynność podjął dopiero po upływie 6 miesięcy, tj. w dniu 20 października 2022 r., występując do Zarządu Wspólnoty o nadesłanie dokumentów.
Wskazać przy tym należy, że kłopoty organizacyjne organu nie mogą wywoływać negatywnych skutków dla stron postępowania, jakimi może być brak rozstrzygnięcia w zakresie ich praw lub obowiązków. Praca organu powinna zostać zorganizowana w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SAB/Wa 35/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekroczenia terminów określonych w k.p.a. nie mogą co do zasady uzasadniać problemy organizacyjne, tj. duża liczba spraw (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 48/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również, elementy składające się na skomplikowany charakter sprawy nie zwalniają organu od powinności zakończenia jej w ustawowym terminie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 433/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co więcej, organ I instancji nie uczynił zadość wymogom wynikającym z art. 36 k.p.a. i nie informował stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w punkcie 1 wyroku zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do załatwienia sprawy dotyczącej zalewania wodami opadowymi lokalu nr [...] w budynku przy ulicy O. [...] w G. w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Kierując się jednocześnie wymogiem art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dokonując oceny czy naruszenie prawa jest rażące, należy bowiem wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się także, iż naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O rażącym naruszeniu prawa w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwłoka w wykonaniu obowiązku musi być efektem nacechowanego złą wolą, uporczywego zaniechania, pozbawionego racjonalnego uzasadnienia. Zatem o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 237/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć zaś należy, że przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem skarżącej z dnia 1 lipca 2020 r. Pierwszą decyzję w sprawie PINB wydał w dniu 23 września 2021 r. po wniesieniu przez skarżącą ponaglenia i wydaniu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia, stwierdzającego, że organ I instancji dopuścił się bezczynności i przewlekłości w sprawie i wyznaczającego nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2021 r. Po wydaniu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 1 lutego 2022 r., uchylającej decyzję PINB z dnia 23 września 2021 r. i przekazującej sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, sprawa wróciła do organu I instancji wraz z aktami sprawy w dniu 29 marca 2022 r. Jak już wyżej wspomniano, w takiej sytuacji, tj. w sytuacji, kiedy sprawa zostaje przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w ocenie Sądu, ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji powinno nastąpić niezwłocznie i w pierwszej kolejności. Ponieważ, organ I instancji nie załatwił przedmiotowej sprawy ani w pierwszej kolejności, jak i nawet w najdłuższym terminie przewidzianym przez przepisy prawa a sprawa toczyła się już od 2020 r., wszystko to, zdaniem Sądu, świadczy o tym, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albowiem niewątpliwie godzi to w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Nadto, zauważyć należy, że po wydaniu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 1 lutego 2022 r. organ I instancji pierwszą czynność w sprawie podjął dopiero w dniu 20 października 2022 r. W toku całego postępowania administracyjnego Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dwukrotnie wydał postanowienia stwierdzające dopuszczenie się przez organ I instancji bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy i wyznaczające nowe terminy załatwienia sprawy. W postanowieniu z dnia 10 listopada 2022 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyznaczył organowi I instancji na załatwienie sprawy termin do dnia 10 stycznia 2023 r., który to termin również nie został przez organ I instancji zachowany.
Dodatkowo, Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł, o czym orzekł w punkcie 3 wyroku.
Zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej i grzywny jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Rozstrzygnięcie o zastosowaniu bądź odmowie przyznania sumy pieniężnej należy przy tym do sądu administracyjnego i może być podjęte zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony. Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien zaś przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie pełni ten środek. Suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego, pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla strony za oczekiwanie na zakończenie sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Suma pieniężna nie jest zaś zależna od poniesionej i wykazanej krzywdy czy uszczerbku majątkowego. Co do zasady natomiast można przyjąć, że ma ona funkcję swoistego zadośćuczynienia (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 797/21; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 1915/21; wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II OSK 1051/21 – wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzezcenia.nsa.gov.pl). Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Samo ujęcie wskazanego przepisu jednoznacznie potwierdza, że zasądzanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania ( zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2141/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, opisany powyżej sposób działania PINB w niniejszej sprawie, rażąco naruszający prawo, uzasadniał uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej. Sąd miał przy tym na uwadze bardzo długi czas trwania administracyjnego w niniejszej sprawie, które zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 1 lipca 2020 r.
Nadto, rozpoznając wniosek skarżącej, Sąd wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego grzywnę w wysokości 500 zł, o czym orzekł w punkcie 4 wyroku.
Sąd miał przy tym na uwadze, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona niedopuszczalnego, nieuzasadnionego naruszenia przepisów o terminach załatwiania spraw. W przepisach nie została określona ani wysokość minimalna, ani też nie wskazano wprost kryteriów, jakimi powinien w takich przypadkach kierować się sąd administracyjny, pozostawiając to uznaniu sądu nie oznaczającemu jednak dowolności. Przy wymierzaniu grzywny i określaniu jej wysokości uwzględnić należy stopień naruszenia prawa przez organ, okoliczności towarzyszące naruszeniu i zwłoce w załatwieniu sprawy.
W niniejszej sprawie uwzględniając te uwarunkowania Sąd uznał, że wymierzenie grzywny w wysokości 500 zł przy nadal trwającej bezczynności, długotrwałym prowadzeniu postępowania, jest adekwatne i wystarczające do osiągnięcia celu w postaci zdyscyplinowania organu do załatwienia sprawy.
Jednocześnie, Sąd stwierdził, że łączne wymierzenie grzywny i przyznanie skarżącej sumy pieniężnej uzasadnione jest okolicznościami niniejszej sprawy, niemożliwymi do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 5 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.