IV SAB/WR 35/23

IV SAB/Wr 35/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
aty. 149 § 1, § 1a i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B.M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z 30 grudnia 2019 r. oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 zł (słownie: pięćset) złotych; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Skarżąca (B. M.) wniosła - 23 grudnia 2023 r. - skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda), w związku ze sprawą
z jej wniosku z 30 grudnia 2019 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko (przekazanego - wg skarżącej - Wojewodzie 21 stycznia 2021 r.). Zarzuciła naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: k.p.a.). Wniosła o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia i wypłaty należnego świadczenia w terminie dwóch tygodni; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów. Uzasadniła swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność, Wojewoda - 10 stycznia 2023 r. - wydał dwie decyzje, mocą których zakończył postępowanie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę
w sprawie z wniosku strony skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.
- dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów wyznaczonych organom do załatwienia sprawy, podkreślenia wymaga, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną
w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem, niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Z zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w sprawie mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością
organu, który w sposób znaczny przekroczył - określony w art. 35 k.p.a. - termin do załatwienia sprawy. Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że: wniosek strony o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do Wojewody, jako organu właściwego, 24 stycznia 2020 r.; 7 września 2021 r. organ otrzymał oświadczenie strony, że jej mąż jest - od 17 maja 2021 - zatrudniony na terenie N.; 3 listopada 2022 r. (w ramach odrębnego postępowania) organ wezwał stronę do złożenia druku A1, potwierdzającego fakt oddelegowania męża do pracy na terenie B. (strona odebrała wezwanie 18 listopada 2022 r., zaś druk złożyła
4 stycznia 2023 r.); 23 grudnia 2022 r. strona wniosła skargę na bezczynność organu; 10 stycznia 2023 r. organ wydał dwie decyzje kończące postępowanie
w sprawie z wniosku strony.
W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji - zobligowany do załatwienia sprawy w terminie nie później niż w ciągu miesiąca (ew. dwóch miesięcy) - załatwia wniosek strony po tak długim okresie od jego wpływu (po blisko trzech latach), tj. kiedy sprawa winna być już dawno (w marcu 2020 r.) finalnie załatwiona, mając na uwadze terminy z art. 35 k.p.a.
Nadto, w tym okresie, znacznie przecież przekraczającym terminy określone
w art. 35 k.p.a., organ bezsprzecznie nie wykonywał również prawidłowo (terminowo) dyspozycji art. 36 k.p.a., tj. nie informował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie
i nie wskazywał nowego terminu jej załatwienia.
Z akt sprawy wynika poza tym, że działań organu nie cechowała należyta dynamika. Mianowicie, pierwszą czynność w sprawie organ zrealizował 3 listopada 2022 r., tj. po ponad 21 miesiącach od otrzymania wniosku (wezwał stronę do złożenia druku A1).
Powyższe stanowi, że na dzień wniesienia skargi Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku strony, naruszając przy tym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12,
a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Powyższe Sąd orzekł (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) w pkt I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (a więc nie tylko niewydanie przez tak długi okres aktu - decyzji), Sąd uznał (pkt I sentencji wyroku), że bezczynność Wojewody miała miejsce
z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.
Nie stanowią usprawiedliwienia postawy organu tłumaczenia, że liczba wniosków o świadczenia jest bardzo duża. Właściwa organizacja zadań
i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki.
Wobec zakończenia (po wniesieniu skargi) postępowania w sprawie, wskutek wydania decyzji z 10 stycznia 2023 r., Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może"), Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 zł (pkt III sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi strona musiała się zmagać nie mając przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty ww. kwoty przez organ posłuży zwalczeniu bezczynności organu.
W ocenie Sądu zasądzona kwota: z jednej strony zrekompensuje stronie skarżącej negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane
z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; z drugiej: będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania; po trzecie: jest potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygnięcia skargi na bezczynność, tj. zwalczania bezczynności i przewlekłości organu oraz jego zdyscyplinowania.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd orzekł jak w pkt l-III sentencji wyroku. O kosztach postanowił zgodnie z art. 200 i 205 p.p.s.a. (pkt IV sentencji).
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.