II SAB/Łd 97/23

II SAB/Łd 97/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1435/24 - Wyrok NSA z 2025-03-20
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 50 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art .10 ust. 1, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi Fundacji O. z siedzibą w W. na bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2023 r. Fundacja O. z siedzibą w W., reprezentowana przez prezesa fundacji W.Z., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie w do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 902) – dalej: u.d.i.p., strona skarżąca wnosiła o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazywała, że wnioskiem z dnia 10 lipca 2023 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej ([...]@[...]) wystąpiła do Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
"1. jakie są w Społecznej Akademii Nauk z siedzibą w Łodzi procedury wnioskowania i udzielania informacji publicznej;
2. kto jest w Społecznej Akademii Nauk z siedzibą w Łodzi osobą odpowiedzialną za informacje publiczną i treści w Biuletynie Informacji Publicznej (pod adresem https://[...].pl)".
Strona wnosiła o udzielenie żądanej informacji drogą elektroniczną, na adres elektroniczny wskazany we wniosku. Do dnia wniesienia przedmiotowej skargi żądana informacja publiczna nie została stronie udzielona.
W odpowiedzi na skargę Rektor Społecznej Akademii Nauk w Łodzi wnosił o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania sądowego. Organ odwołując się do art. 16 i art. 17 u.d.i.p. oraz do art. 61 § 1, art. 63 § 1-3a oraz art. 64 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej: k.p.a., wywodził, iż email z dnia 10 lipca 2023 r., który wpłynął do organu, a na który powołuje się strona skarżąca, poza enigmatycznym adresem – [...]@[...], nie zawierał jakichkolwiek informacji pozwalających na identyfikację podmiotu, który występował z żądaniem udzielenia przedmiotowej informacji publicznej. Stąd też wniosek ten jako niespełniający ustawowo określonych przepisami k.p.a. wymogów podania, został pozostawiony bez rozpoznania. Organ podkreślał, że z żadnej okoliczności sprawy nie wynika, aby nadawcą w/w wniosku z dnia 10 lipca 2023 r. była strona skarżąca, a co za tym idzie zarzucaną mu przez Fundację bezczynność uznać należy za zaskakującą, a przynajmniej przedwczesną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga Fundacji O. z siedzibą w W. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: p.p.s.a., który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei w myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi, o czym stanowi art. 50 § 2 p.p.s.a. W doktrynie oraz judykaturze przyjmuje się, że droga postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalna tylko, gdy skargę wnosi podmiot mający legitymację do zaskarżenia działania lub bezczynności, przewlekłości organu będącego przedmiotem zaskarżenia (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r. II OSK 2441/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotą legitymacji skargowej jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Brak legitymacji skargowej powoduje, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem działania lub zaniechania organu administracji publicznej. Legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter materialny, z wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i organizacji społecznych, których legitymacja procesowa jest oparta na przesłankach formalnych. Podmiot wnoszący skargę musi zatem wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. R. Hauser, M Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 7, C.H. BECK, komentarz do art. 50).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi Fundacja O. z siedzibą w W., reprezentowana przez prezesa zarządu W.Z., uczyniła bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi w sprawie nieudostępnienia informacji publicznej w następującym zakresie:
"1. jakie są w Społecznej Akademii Nauk z siedzibą w Łodzi procedury wnioskowania i udzielania informacji publicznej;
2. kto jest w Społecznej Akademii Nauk z siedzibą w Łodzi osobą odpowiedzialną za informacje publiczną i treści w Biuletynie Informacji Publicznej (pod adresem https://[...].pl)".
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: u.d.i.p. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, udostępniana jest na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z żądaniem wnioskodawcy, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Z powyższego wynika, że stroną postępowania o dostęp do informacji publicznej wszczynanego na wniosek jest wyłącznie wnioskodawca. Skoro obowiązek udzielenia informacji publicznej powstaje w związku z wnioskiem konkretnego podmiotu, który w ten sposób realizuje konstytucyjnie prawo do informacji, to konsekwencją tego stanu rzecz jest, że jedynie ten podmiot ma przymiot strony tego postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że prawo wniesienia skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej przysługiwać może wyłącznie osobie, która uprzednio wystąpiła z wnioskiem o jej udostępnienie. Tylko bowiem ta osoba ma interes prawny do zainicjowania sądowej kontroli i zwalczania w ten sposób zaniechania organu (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 3386/19; wyrok WSA w Krakowie z 7 kwietnia 2021 r., II SAB/Łd 32/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, iż na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Wniosek nie stanowi również podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż do udostępniania informacji publicznej, co następuje w drodze czynności materialno-technicznej, nie stosuje się przepisów k.p.a. Podkreśla się również, że przepisy u.d.i.p. nie wymagają pełnego zidentyfikowania podmiotu wnioskującego, gdyż udzielenie informacji publicznej, nie jest uzależnione od uprzedniego wykazania interesu prawnego, czy też faktycznego. Wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może być natomiast anonimowy, gdy udostępnienie żądanych informacji wiąże się z poniesieniem kosztów, informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, bądź też, gdy rozpatrzenie wniosku wymaga wydania decyzji administracyjnej. W powyższych sytuacjach niezbędne jest zindywidualizowanie wnioskodawcy, w tym potwierdzenie złożenia wniosku poprzez jego podpisanie, własnoręcznie lub też za pomocą podpisu elektronicznego. W takim przypadku brak wskazania danych osobowych wnioskodawcy oraz brak podpisu pod wnioskiem stanowią braki formalne, podlegające usunięciu w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a. Tym samym, co do zasady uznaje się, że minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, poza wskazaną wyżej formą pisemną obejmują jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku (por. wyroki NSA z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2788/17; z 16 października 2018 r., I OSK 2621/16; 14 listopada 2019 r., I OSK 692/18; 19 czerwca 2020 r., I OSK 1777/19; wyroki WSA we Wrocławiu z 16 marca 2021 r., IV SAB/Wr 450/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 kwietnia 2021 r., II SAB/Bd 4/20; wyrok WSA w Krakowie z 26 lutego 2021 r., II SAB/Kr 15/21; wyrok WSA w Opolu z 21 czerwca 2018 r., II SAB/Op 49/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niemniej jednak wobec brzmienia przywołanego wyżej art. 50 § 1 p.p.s.a., jak i wskazanych art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., dla skutecznego wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, niezbędne jest wykazanie tożsamości podmiotu występującego o udzielenie danej informacji publicznej i podmiotu inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne.
W niniejszej sprawie z przedłożonego wraz ze skargą wniosku z dnia 10 lipca 2023 r. o udzielenie informacji publicznej, przesłanego do organu z adresu poczty elektronicznej – [...]@[...], pomimo dokonanego odręcznego zakreślenia podmiotu występującego z wnioskiem wynika, iż jego autorem był A. C., a nie skarżąca Fundacja. Z załączonego do akt sprawy KRS Fundacji nie wynika, aby w/w był osobą uprawnioną do występowania w imieniu skarżącej. Jednocześnie strona skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, iż to Fundacja była autorem wniosku z dnia 10 lipca 2023 r. o udzielenie przez Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi przedmiotowej informacji publicznej. O powyższej okoliczności nie świadczy samo przedłożenie odpisu wniosku, czy też wynikające z powyższego domniemanie dostępu skarżącej do w/w skrzynki poczty elektronicznej. Podkreślić bowiem należy, iż w dobie dzisiejszego rozwoju technik informatyzacji uzyskanie dostępu do jakiejkolwiek elektronicznej skrzynki pocztowej nie stanowi problemu (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023 r., III OSK 79/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę istotną i najważniejszą okolicznością przemawiającą za jej oddaleniem jest brak wykazania tożsamości pomiędzy autorem wniosku z dnia 10 lipca 2023 r., a Fundacją zarzucającą Rektorowi Społecznej Akademii Nauk w Łodzi bezczynność w jego rozpoznaniu. Powyższe zaś prowadzi do stwierdzenia, że strona skarżąca nie wykazała, że posiada legitymację skargową i tym samym posiada interes prawny w zaskarżeniu bezczynności w/w organu w dostępie do informacji publicznej.
Końcowo odnosząc się do zawartego w udzielonej odpowiedzi na skargę żądania organu, co do zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, że w postępowaniu przed sądem I instancji przepisy p.p.s.a., w określonych prawem przypadkach przewidują możliwość zasądzenia tych kosztów jedynie na rzecz strony skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.