II SAB/Łd 95/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-11-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuustawa o dostępie do informacji publicznejprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymielektroniczna korespondencjaorganizacja pracy urzędukoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził bezczynność Wójta Gminy Białaczów w sprawie udostępnienia informacji publicznej, ale bez rażącego naruszenia prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu i zasądził koszty od organu.

Fundacja z siedzibą w K. zaskarżyła Wójta Gminy Białaczów za bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej pomocy przedsiębiorcom. Wójt twierdził, że nie otrzymał wniosku, podczas gdy Fundacja przedstawiła dowód wysłania e-mailem. Sąd uznał dowód wysłania za wiarygodny, krytykując organizację pracy organu i obsługę poczty elektronicznej. Stwierdzono bezczynność, ale bez rażącego naruszenia prawa, umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, gdyż informacja została udzielona po wniesieniu skargi, i zasądzono koszty od organu.

Fundacja [...] z siedzibą w K. złożyła skargę na bezczynność Wójta Gminy Białaczów w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej pomocy przedsiębiorcom w latach 2020-2022. Fundacja argumentowała, że wniosek wysłany e-mailem 16 lutego 2022 r. nie został przez organ rozpoznany w ustawowym terminie. Wójt Gminy Białaczów twierdził, że nie otrzymał wniosku, a dowiedział się o nim dopiero z treści skargi, i że informacja została udzielona po wpłynięciu skargi. Sąd uznał dowód wysłania wniosku przez Fundację za wiarygodny, wskazując na wadliwą organizację pracy organu i obsługę poczty elektronicznej, która nie może obciążać wnioskodawcy. Stwierdzono bezczynność organu, ale bez rażącego naruszenia prawa, ponieważ organ niezwłocznie udzielił informacji po uzyskaniu wiedzy o wniosku. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku zostało umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż informacja została udostępniona przed wydaniem wyroku. Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny, uznając, że opóźnienie wynikało z przeoczenia, a nie złej woli organu. Zasądzono od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności, ponieważ dowód wysłania wniosku e-mailem przez stronę skarżącą został uznany za wiarygodny, a brak odbioru przez organ świadczy o wadliwej organizacji jego pracy lub konfiguracji poczty elektronicznej, co nie może obciążać wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Sąd uznał dowód wysłania wniosku e-mailem za wiarygodny. Krytycznie ocenił przedstawione przez organ zrzuty ekranowe skrzynki odbiorczej, wskazując na niepełne przedstawienie zawartości (brak folderów Spam/Kosz). Podkreślił, że organ ma obowiązek zapewnić odbiór korespondencji na oficjalnie podany adres e-mail, a skutki błędów w obsłudze poczty nie mogą obciążać strony. Ryzyko nieodebrania wiadomości obciąża organ.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (15)

Główne

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 206

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dowód wysłania wniosku e-mailem przez stronę skarżącą jest wiarygodny. Brak odbioru wniosku przez organ świadczy o wadliwej organizacji pracy lub konfiguracji poczty elektronicznej organu, co nie obciąża wnioskodawcy. Organ miał obowiązek zapewnić odbiór korespondencji na oficjalnie podany adres e-mail. Udostępnienie informacji po wniesieniu skargi skutkuje umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku.

Odrzucone argumenty

Organ twierdził, że nie otrzymał wniosku z dnia 16 lutego 2022 r., co zostało podważone przez sąd. Organ argumentował, że jego zaniechanie trwało zaledwie kilka dni od dowiedzenia się o wniosku, co zostało uznane za niewystarczające do obrony przed zarzutem bezczynności.

Godne uwagi sformułowania

Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, czy systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej, obciążało ten organ, a nie skarżącą fundację. Podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres.

Skład orzekający

Michał Zbrojewski

przewodniczący

Robert Adamczewski

sprawozdawca

Sławomir Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdza obowiązek organów administracji publicznej zapewnienia poprawnego odbioru korespondencji elektronicznej i obciąża organ ryzykiem błędów w obsłudze poczty elektronicznej. Ugruntowuje stanowisko o możliwości umorzenia postępowania w przypadku udostępnienia informacji po wniesieniu skargi na bezczynność."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku odbioru wiadomości e-mail, gdzie organ twierdził, że nie otrzymał wniosku. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z komunikacją elektroniczną między obywatelami a urzędami oraz konsekwencje błędów w organizacji pracy organów administracji. Jest to istotne dla prawników zajmujących się dostępem do informacji publicznej.

Czy błąd w obsłudze e-mail usprawiedliwia bezczynność urzędu? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Łd 95/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w K. na bezczynność Wójta Gminy Białaczów w sprawie udzielenia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Białaczów miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Białaczów do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 16 lutego 2022 r.; 3. zasądza od Wójta Gminy Białaczów na rzecz strony skarżącej [...] z siedzibą w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
II SAB/Łd 95/22
Uzasadnienie
Pismem doręczonym organowi 6 lipca 2022 r. Fundacja [...] z siedzibą w K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Wójta Gminy Białaczów w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Strona skarżąca, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej], wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z 16 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej i zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że jest Fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu strona skarżąca m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów fundacji obejmuje m.in. badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem działalności gospodarczej.
Wobec tego Fundacja skierowała do organu wniosek o udzielenie następujących informacji:
1. Czy organ oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym organowi terenie? Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane?
2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021?
3. W jakiej wysokości organ zabezpieczył budżet na podobne działania w 2022 roku?
Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres: ugbialaczow@wp.pl wskazany zarówno na stronie internetowej, jak i w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Fundacja wyjaśniła, w jakim celu chce pozyskać ww. dane, wskazała na jedną z możliwych dróg ich udostępnienia, a także podała dane ją identyfikujące.
Wskazując na treść art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej strona argumentowała, że nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie, w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku.
Nie budzi wątpliwości strony skarżącej, że wnioskiem pisemnym w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej jest przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Do obowiązków bowiem organu należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Jednocześnie skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów.
W konkluzji skarżąca Fundacja wskazała, że nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy. Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Białaczów wniósł o odrzucenie skargi oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu na okoliczności tamże wskazane.
W uzasadnieniu organ argumentował, że o treści wniosku dowiedział się dopiero z treści przedmiotowej skargi, która wpłynęła do organu 6 lipca 2022 r. Wynika to z faktu, że wniosek datowany na dzień 16 lutego 2022 r. Wójt Gminy Białaczów otrzymał po raz pierwszy jako załączniki do ww. skargi. Na potwierdzenie organ przedstawił zrzut z ekranu ze skrzynki e-mail Urzędu Gminy Białaczów o adresie: ugbialaczow@wp.pl, w którym odnotowywana jest wszelka korespondencja e-mail, którą otrzymuje Urząd Gminy Białaczów.
Niezależnie od powyższego organ wskazał, że rozpatrzył sporny wniosek o udzielenie informacji publicznej organ pismem z 18 lipca 2022 r. udzielając skarżącej Fundacji informacji w zakresie objętym żądaniem wniosku.
Wobec powyższego w przypadku nieodrzucenia skargi Wójt Gminy Białaczów wniósł o umorzenie postępowania w sprawie ze skargi Fundacji [...] na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.
Dodatkowo organ wskazał, że ewentualne zaniechanie organu trwało zaledwie kilka dni licząc od dnia dowiedzenia się przez organ o wpływie przedmiotowego wniosku. Natomiast pierwotne nieudzielenie odpowiedzi było skutkiem braku wiedzy organu o wniosku. Organ zaakcentował, że skarżąca po upływie terminu na udzielenie informacji publicznej nie kontaktowała się z organem w sprawie braku odpowiedzi na jej wniosek, a od razu złożyła skargę na bezczynność. Ponadto co istotne, niniejszej sprawie gdyby organ miał wiedzę o wpływie wniosku, postępowanie o udostępnienie informacji publicznej zostałoby wówczas zainicjowane i zakończone udzieleniem odpowiedzi zgodnie z wnioskowanym zapytaniami.
W ocenie organu, okoliczność ta przesądza o braku podstaw do przypisania zaistniałej bezczynności charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z uwagi na powyższe organ wniósł również o nieobciążanie go kosztami postępowania w oparciu o art. 206 ustawy p.p.s.a.
Pismem z 18 sierpnia 2022 r. strona skarżąca przyznała że otrzymała żądaną informację publiczną oraz zmodyfikowała żądanie, wnosząc o:
1) umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 16 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej;
2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca Fundacja nie zgodziła się z organem w kwestii dowodu doręczenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Zdaniem strony wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi bowiem dostateczny dowód na to, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. Nie polega tym samym na prawdzie, by skarżony organ nie otrzymał wiadomości elektronicznej z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej.
W ocenie strony skarżącej udzielenie przez organ odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej po wpłynięciu skargi na bezczynność (i na jej skutek) stanowi w istocie jej uwzględnienie w myśl art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Wobec tego strona podtrzymała również żądanie dotyczące zwrotu kosztów postępowania, zaś wniosek o odrzucenie skargi jawi się jako bezprzedmiotowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 ustawy p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a.). Ponadto Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b ustawy p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 powoływanej ustawy lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych należy wskazać, że stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2011 r., I OSK 1991/12 i z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, postanowienie z 23 kwietnia 2010 r., I OSK 646/10 oraz wyrok WSA w Łodzi z 16 września 2014 r., II SAB/Łd 103/14). W związku z tym należało uznać, że skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
W niniejszym postępowaniu spór dotyczy podstawowej okoliczności doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bowiem od skuteczności tej czynności zależy wszczęcie postępowania. Od powyższego zagadnienia należy zatem rozpocząć rozważania w niniejszej sprawie.
Strona skarżąca podnosi, iż wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysłała 16 lutego 2022 r. na adres ugbiałaczów@wp.pl i w tym zakresie przedstawiła dowody: wydruk z poczty elektronicznej potwierdzający fakt wysłania wiadomości we wskazanej dacie i na wskazany adres. Sąd uznał powyższe dowody za wiarygodne i nie pozostawiające wątpliwości co do ich treści.
Organ nie kwestionuje prawidłowości adresu elektronicznego, na który skarżąca skierowała wniosek, lecz neguje doręczenie wniosku w dniu 16 lutego 2022 r., na dowód czego załączył zrzuty ekranowe obrazuje zawartości skrzynki odbiorczej poczty elektronicznej organu z 16 lutego 2022 r. Sąd jednak zauważa, że powyższe zrzuty ekranowe obrazują wiadomości z katalogu "Główna", z katalogu "Powiadomienia", z katalogu "Oferty", z katalogu "Społeczności" oraz z katalogu "Newslettery" z podanej daty. Wszystkie te katalogi zakwalifikowane są do ogólnej kategorii wiadomości oznaczonej jako "Odebrane". Tymczasem ze wspomnianego dokumentu wynika, iż analizowana skrzynka pocztowa organu zawiera również foldery "Spam" oraz "Kosz", których to zawartości nie zobrazowano. Niezupełne zatem przedstawienie zawartości poszczególnych elementów skrzynki poczty elektronicznej organu budzi wątpliwości Sądu co do wiarygodności twierdzeń organu o niedoręczeniu wniosku 16 lutego 2022 r.
Wskazać dalej należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) – i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08).
Podkreślić w tym miejscu także należy, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, czy systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15). Tym samym, wbrew stanowisku organu, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej, obciążało ten organ, a nie skarżącą fundację.
W ocenie składu orzekającego strona skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła wysłanie przez siebie listu zawierającego wniosek o informację publiczną na adres poczty elektronicznej organu. Tym samym twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał (nie odebrał) tej wiadomości, mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu (obsługującego go urzędu) lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej – co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (art. 61 ust. 1 ustawy zasadniczej). Skład orzekający podziela zatem stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, że podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres (w tym także trafiające do "skrzynki SPAM" lub innych katalogów). Odmienne zapatrywanie, zaprezentowane przez organ, czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15).
Przechodząc zatem do dalszych rozważań merytorycznych w realiach niniejszej sprawy wyjaśnić zatem należy, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022, poz. 902 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej], nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 tej ustawy, nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2, bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych, których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu decyduje treść i charakter informacji.
Wniesione przez stronę skarżącą żądanie w niniejszej sprawie stanowiło bezspornie żądanie udostępnienia informacji publicznej i co do zasady zaskarżony organ miał obowiązek jej udostępnienia. Powyższe wynika z tego, iż wniosek strony odnosił się do zakresu udzielanej przez organ pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na terenie Gminy Białaczów, a zatem dotyczył wprost działalności organu jako jednostki publicznej w zakresie jej zadań o charakterze publicznym (art. 6 ust. 3 i ust. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Przypomnieć zatem należy, iż udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 tej ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Informacja publiczna będąca przedmiotem żądania (wniosek z 16 lutego 2022 r.) została natomiast udostępniona skarżącej pismem z 18 lipca 2022 r., zatem już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co miało miejsce 1 lipca 2022 roku) i po upływie czternastodniowego przewidzianego przez ustawodawcę terminu, co uprawnia do przyjęcia, że na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności.
W rozpoznawanej sprawie informacja publiczna została zatem udostępniona dopiero po wniesieniu skargi, nie ulega więc wątpliwości, że w dniu wpływu skargi do organu pozostawał on w bezczynności. Jednakże stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co Sąd stwierdził w punkcie pierwszym wyroku. Termin udostępnienia informacji publicznej został przez organ przekroczony, jednak Sąd dał wiarę wyjaśnieniom organu, że działanie to nie było zamierzone. Zauważyć należy, że po wniesieniu skargi, czyli – jak twierdzi organ – w dacie w której dowiedział się o żądaniu udzielania informacji publicznej, organ niezwłocznie wnioskowanej informacji udzielił. Na powyższe wskazują daty – wniesienie skargi (6 lipca 2022 r. – data w której organ otrzymał skargę) i udzielenie informacji publicznej (18 lipca 2022 r.).
Skoro załatwienie wniosku strony skarżącej nastąpiło po wniesieniu skargi, a przed dniem wydania wyroku w sprawie, musiało to skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony, jak też Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku.
Podejmując natomiast rozstrzygnięcie w kwestii orzeczenia grzywny, Sąd miał przede wszystkim na uwadze funkcje, jakie pełni grzywna.
Przyjmuje się, że grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym zarazem, mającym zdyscyplinować organ.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodziła konieczność dyscyplinowania organu do rozpoznania wniosku skarżącej gdyż został on niezwłocznie rozpatrzony po uzyskaniu wiedzy przez organ, że wniosek taki został złożony. Organ uzyskał taką wiedzę 6 lipca 2022 r. (data wpływu skargi do organu), a w dniu 18 lipca 2022 r. żądanej informacji udzielił. Zdaniem Sądu, po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku skarżącej. Nie miało także miejsca celowe lekceważenie wniosku ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku wynikało z przeoczenia organu, błędu w obsłudze poczty elektronicznej. Stąd też Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która w ocenie Sądu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1 wyroku).
Jednocześnie mając na uwadze, że wnioskowana informacja została skarżącej udostępniona po wniesieniu skargi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., należało orzec o umorzeniu postępowania co do zobowiązania organu do załatwienia wniosku (pkt 2 sentencji wyroku). W dniu wyrokowania organ nie był już bowiem bezczynny.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). Na zasądzone koszty złożyła się kwota wpisu od skargi (100 złotych) oraz koszty zastępstwa procesowego skarżącej (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł).
Sąd w tym miejscu wyjaśnia, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie znalazł podstaw do zastosowania przewidzianej w art. 206 ustawy p.p.s.a. instytucji miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania, w szczególności do odstąpienia od ich zasądzenia zgodnie z wnioskiem organu. Organ w żadnej sposób nie wykazał, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów.
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI