II SAB/Łd 93/23

II SAB/Łd 93/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1433/24 - Wyrok NSA z 2025-02-05
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 8, , art. 50 par. 1 i 2, , art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 10 ust. 1, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Dnia 28 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska Sędziowie: Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Fundacji im. L. z siedzibą w W. na bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 12 lipca 2023 r. Fundacja im. L. siedzibą w W. reprezentowana przez prezesa fundacji W.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi oraz Prorektora ds. organizacji i finansów Społecznej Akademii Nauk w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej określonej wnioskiem z 19 czerwca 2023 r. W treści skargi jej autor sformułował zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 - dalej w skrócie "u.d.i.p.") i wniósł o: pkt 1 - zobowiązanie strony przeciwnej do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 19 czerwca 2023 r.; pkt 2 - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wyjaśniła, że wnioskiem z 19 czerwca 2023 r. zwróciła się drogą elektroniczną z adresu [...]@wp.pl do Rektora Społecznej Akademii Nauk i innych osób określonych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "W związku z moim wcześniejszym wnioskiem z dnia 21 maja 2023 roku o dostęp do informacji publicznej oraz skargi na bezczynność z dnia 12 czerwca 2023 roku skierowanymi do Państwa Uczelni, z niepokojem informuję, że treść zarówno wniosku, jak i skargi na bezczynność, została ujawniona osobie trzeciej nie będącej osobą uprawnioną i nie będącą pracownikiem rektoratu, która nie jest stroną postępowania ani nie posiada uprawnień do wglądu w tego rodzaju dokumenty. Informuję, że posiadam dowód na ujawnienie tych informacji oraz nazwisko osoby która tą informacje jako nie uprawniona uzyskała - dane te są zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych chronione i podlegają jedynie ujawnieniu organom uprawnionym.
Ujawnienie treści mojego wniosku oraz skargi osobie trzeciej jest rażącym naruszeniem prawa do prywatności oraz zasad poufności informacji, które powinny być przestrzegane przez Państwa uczelnie, a także przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Jestem głęboko zaniepokojony tym incydentem i zgłaszam tę sprawę w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z nieuprawnionym ujawnieniem informacji oraz ochrony praw.
wnoszę o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. Kto był odpowiedzialny za ujawnienie treści mojego wniosku oraz skargi osobie trzeciej?
2. Jakie są przyczyny tego nieuprawnionego ujawnienia?
3. Jakie środki zostaną podjęte, aby zapobiec podobnym incydentom w przyszłości?
4. Jakie kroki zostaną podjęte w celu ochrony moich prywatnych informacji oraz poufności dokumentów związanych z moimi wnioskami i skargami?
5. W jaki sposób zostanę poinformowany o wynikach prowadzonego postępowania wyjaśniającego?"
Do skargi jej autor załączył kopię wniosku z 19 czerwca 2023 r. (wydruk maila wysłanego z adresu [...]@wp.pl). Wniosek został dostarczony do podmiotu 19 czerwca 2023 r. drogą elektroniczną na adresy poczty elektronicznej dostępne na stronach internetowych podmiotu tj. [...]@[...].pl; [...]@[...].pl. Do dnia wniesienia skargi adresat wniosku nie podjął żadnych czynności zmierzających do udostępnienia lub odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Odpowiadając na skargę Rektor Społecznej Akademii Nauk w Łodzi wniósł o odrzucenie skargi wobec Z.P., oddalenie skargi względem Rektora Społecznej Akademii Nauk, zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Organ wyjaśnił, że 12 lipca 2023 r. do Społecznej Akademii Nauk wpłynęło pismo zatytułowane skarga na bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk i Prorektora ds. organizacji i finansów Społecznej Akademii Nauk. W jego treści wskazano, że wnioskodawca, rzekomo miał przekazać 19 czerwca 2023 r. do Rektora Społecznej Akademii Nauk oraz do Prorektora tej uczelni wiadomość mailową, obejmującą wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Z przepisów art. 16 i 17 u.d.i.p. wynika, że Rektor Społecznej Akademii Nauk, w przypadku skierowania do niego wniosku o dostęp do informacji publicznej - jak sugeruje się w treści dołączonego do skargi maila - obowiązany jest stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób odpowiedni. Rektor Społecznej Akademii Nauk wskazując na art. 61 § 1 k.p.a., art. 63 § 1 - 3a k.p.a., art. 64 k.p.a. stwierdził, że okoliczność wpływu maila 19 czerwca 2023 r. podlega pod dyspozycję art. 64 § 1 k.p.a. Wniosek pozostawiony został bez rozpoznania, ponieważ w treści maila nie wskazano adresu podmiotu wnoszącego, a enigmatyczny adres korespondencji mailowej - [...]@wp.pl - nie należy do podmiotu znanego stronie niniejszego postępowania. W konsekwencji skargę na bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk należało ocenić jako przynajmniej przedwczesną. Z żadnej okoliczności sprawy nie wynika, żeby wnioskodawca - Fundacja im. L. siedzibą w W. - faktycznie miał przekazywać jakiekolwiek wnioski do Rektora Społecznej Akademii Nauk, w tym w szczególności obejmujący maila dołączonego do skargi. Nawet, gdyby udałoby się powiązać maila z 19 czerwca 2023 r. z wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie (na co w chwili obecnej nie przedstawiono jakiegokolwiek dowodu), to i tak wniosek taki zostałby pozostawiony bez rozpoznania, stosownie do dyspozycji art. 64 § 1 k.p.a. Tym samym skarga na bezczynność jest w całości bezzasadna i podlega oddaleniu w całości.
Rektor SAN odnosząc się do wskazania w treści skargi Prorektora ds. organizacji i finansów Społecznej Akademii Nauk stwierdził, że organami uczelni niepublicznej pozostają Rektor oraz Senat, nie zaś prorektorzy. W tym zakresie skarga nie podlega pod zakres kognicji WSA wskazanego w art. 3 § 2 ust. 4 i 4a p.p.s.a. i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
W piśmie procesowym z 3 października 2023 r. Rektor Społecznej Akademii Nauk w Łodzi podkreślił, że wnioskodawca w niniejszym postępowaniu nie składał wniosków w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie przekazywał również jakiejkolwiek korespondencji mailowej. Stanowi to potwierdzenie stanowiska SAN, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co tym bardziej uzasadnia wniosek o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga Fundacji im. L. siedzibą w W. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z zm. - w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Z kolei, w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: pkt 1 - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; pkt 2 - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; pkt 3 - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi, o czym stanowi art. 50 § 2 p.p.s.a. W doktrynie oraz judykaturze przyjmuje się, że droga postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalna tylko, gdy skargę wnosi podmiot mający legitymację do zaskarżenia działania lub bezczynności, przewlekłości organu będącego przedmiotem zaskarżenia (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r. II OSK 2441/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotą legitymacji skargowej jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Brak legitymacji skargowej powoduje, że Sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem działania lub zaniechania organu administracji publicznej. Legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter materialny, z wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i organizacji społecznych, których legitymacja procesowa jest oparta na przesłankach formalnych. Podmiot wnoszący skargę musi zatem wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. R. Hauser, M Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 7, C.H. BECK, komentarz do art. 50).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi Fundacja im. L. siedzibą w W., reprezentowana przez prezesa zarządu W.Z., uczyniła bezczynność Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Kto był odpowiedzialny za ujawnienie treści mojego wniosku oraz skargi osobie trzeciej?
2. Jakie są przyczyny tego nieuprawnionego ujawnienia?
3. Jakie środki zostaną podjęte, aby zapobiec podobnym incydentom w przyszłości?
4. Jakie kroki zostaną podjęte w celu ochrony moich prywatnych informacji oraz poufności dokumentów związanych z moimi wnioskami i skargami?
5. W jaki sposób zostanę poinformowany o wynikach prowadzonego postępowania wyjaśniającego?"
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej w skrócie "u.d.i.p."). W myśl art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, udostępniana jest na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z żądaniem wnioskodawcy, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Z powyższego wynika, że stroną postępowania o dostęp do informacji publicznej wszczynanego na wniosek jest wyłącznie wnioskodawca. Skoro obowiązek udzielenia informacji publicznej powstaje w związku z wnioskiem konkretnego podmiotu, który w ten sposób realizuje konstytucyjnie prawo do informacji, to konsekwencją tego stanu rzeczy jest, że jedynie ten podmiot ma przymiot strony tego postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że prawo wniesienia skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej przysługiwać może wyłącznie osobie, która uprzednio wystąpiła z wnioskiem o jej udostępnienie. Tylko bowiem ta osoba ma interes prawny do zainicjowania sądowej kontroli i zwalczania w ten sposób zaniechania organu (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 3386/19; wyrok WSA w Krakowie z 7 kwietnia 2021 r., II SAB/Łd 32/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, iż na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Wniosek nie stanowi również podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż do udostępniania informacji publicznej, co następuje w drodze czynności materialno-technicznej, nie stosuje się przepisów k.p.a. Podkreśla się również, że przepisy u.d.i.p. nie wymagają pełnego zidentyfikowania podmiotu wnioskującego, gdyż udzielenie informacji publicznej, nie jest uzależnione od uprzedniego wykazania interesu prawnego, czy też faktycznego. Wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może być natomiast anonimowy, gdy udostępnienie żądanych informacji wiąże się z poniesieniem kosztów, informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, bądź też, gdy rozpatrzenie wniosku wymaga wydania decyzji administracyjnej. W powyższych sytuacjach niezbędne jest zindywidualizowanie wnioskodawcy, w tym potwierdzenie złożenia wniosku poprzez jego podpisanie, własnoręcznie lub też za pomocą podpisu elektronicznego. W takim przypadku brak wskazania danych osobowych wnioskodawcy oraz brak podpisu pod wnioskiem stanowią braki formalne, podlegające usunięciu w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a. Tym samym, co do zasady uznaje się, że minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, poza wskazaną wyżej formą pisemną obejmują jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku (por. wyroki NSA z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2788/17; z 16 października 2018 r., I OSK 2621/16; 14 listopada 2019 r., I OSK 692/18; 19 czerwca 2020 r., I OSK 1777/19; wyroki WSA we Wrocławiu z 16 marca 2021 r., IV SAB/Wr 450/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 kwietnia 2021 r., II SAB/Bd 4/20; wyrok WSA w Krakowie z 26 lutego 2021 r., II SAB/Kr 15/21; wyrok WSA w Opolu z 21 czerwca 2018 r., II SAB/Op 49/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niemniej jednak wobec brzmienia przywołanego wyżej art. 50 § 1 p.p.s.a., jak i wskazanych art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., dla skutecznego wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, niezbędne jest wykazanie tożsamości podmiotu występującego o udzielenie danej informacji publicznej i podmiotu inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne.
W niniejszej sprawie przedłożony wraz ze skargą wniosek z 19 czerwca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej nie został podpisany, a zarówno jego treść, jak i adres poczty elektronicznej, z którego został wysłany - [...]@wp.pl nie pozwalają na zidentyfikowanie podmiotu wnioskującego. W przedmiotowej sprawie Fundacja w skardze wskazuje adres [...]@wp.pl, z którego to nadała wniosek. Z wniosku natomiast wynika, że został on nadany z adresu [...]@wp.pl. W tych okolicznościach sprawy - zdaniem Sądu - strona skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, iż to Fundacja była autorem wniosku z 19 czerwca 2023 r. o udzielenie przez Rektora Społecznej Akademii Nauk w Łodzi przedmiotowej informacji publicznej. O powyższej okoliczności nie świadczy samo przedłożenie odpisu wniosku, czy też wynikające z powyższego domniemanie dostępu skarżącej do którejś, ze skrzynek poczty elektronicznej. Podkreślić bowiem należy, iż w dobie dzisiejszego rozwoju technik informatyzacji uzyskanie dostępu do jakiejkolwiek elektronicznej skrzynki pocztowej nie stanowi problemu (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023 r., III OSK 79/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można również wykluczyć, iż wnosząc przedmiotową skargę Fundacja działając w ramach swojej statutowej działalności występowała w imieniu innego podmiotu, który był autorem wniosku z 19 czerwca 2023 r.
Tym samym - w ocenie Sądu - rozpoznającego przedmiotową skargę istotną i najważniejszą okolicznością przemawiającą za oddaleniem skargi jest brak wykazania tożsamości pomiędzy autorem wniosku z 19 czerwca 2023 r., a Fundacją zarzucającą Rektorowi Społecznej Akademii Nauk w Łodzi bezczynność w jego rozpoznaniu. Powyższe zaś prowadzi do stwierdzenia, że strona skarżąca nie wykazała, że posiada legitymację skargową i tym samym posiada interes prawny w zaskarżeniu bezczynności w/w organu w dostępie do informacji publicznej.
Końcowo odnosząc się do zawartego w udzielonej odpowiedzi na skargę żądania organu, co do zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, że w postępowaniu przed Sądem I instancji przepisy p.p.s.a., w określonych prawem przypadkach przewidują możliwość zasądzenia tych kosztów jedynie na rzecz strony skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.