II SAB/Łd 91/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-11-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
bezczynnośćprzewlekłość postępowanianadzór budowlanylegalność zabudowyprawo budowlanepostępowanie administracyjneskargaWSAgrzywna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zobowiązując go do załatwienia sprawy w terminie 30 dni i wymierzając grzywnę.

Skarżący zarzucili Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie legalności zabudowy, trwającego ponad 8 lat. Sąd administracyjny uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając rażące naruszenie prawa. W konsekwencji, Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku w ciągu 30 dni, wymierzył grzywnę w wysokości 500 zł oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Skarga została wniesiona przez J.S. i A.S. przeciwko Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie z powodu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego legalności zabudowy, które trwało ponad 8 lat. Skarżący domagali się stwierdzenia bezczynności i przewlekłości, zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, przyznania zadośćuczynienia pieniężnego oraz wymierzenia grzywny. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni, wymierzył grzywnę w wysokości 500 zł i zasądził zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd szczegółowo opisał długotrwały przebieg postępowania, liczne czynności organów, zmiany decyzji i postanowień, a także okresy bezczynności i zwłoki. Sąd uznał, że długość postępowania, mimo pewnych usprawiedliwionych przerw związanych z procedurami odwoławczymi i wnioskami o ulgi w spłacie opłat, była nadmierna i nosiła znamiona rażącego naruszenia prawa. Sąd odmówił przyznania skarżącym dodatkowej sumy pieniężnej, uznając, że grzywna jest wystarczająca do zdyscyplinowania organu, a sprawa nie wpływa bezpośrednio na sytuację prawną skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ przez ponad 8 lat nie załatwił sprawy, podejmując czynności w sposób niekoncentrowany i z długimi przerwami, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynnosc_i_przewlekłość

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 48 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 2001 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 2001 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 2001 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwałość postępowania administracyjnego przekraczająca 8 lat. Brak koncentracji czynności procesowych i znaczne odstępy czasu między nimi. Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu o braku wpływu na długość postępowania z uwagi na postępowania odwoławcze i procedury związane z opłatą legalizacyjną. Argumenty organu o braku bezpośredniego wpływu sprawy na sytuację prawną skarżących.

Godne uwagi sformułowania

organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie charakteryzowało się koncentracją zmierzającą do sprawnego załatwienia sprawy zwłoka w rozpatrzeniu niniejszej sprawy, w obliczu treści art. 35 § 3 k.p.a., przybrała postać rażącego naruszenia prawa

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Agata Sobieszek-Krzywicka

sprawozdawca

Beata Czyżewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego, zasady szybkości postępowania, wymierzanie grzywny organom administracji."

Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny sprawy, dotyczący długotrwałego postępowania w sprawie legalności zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak długo może trwać postępowanie administracyjne i jakie są konsekwencje dla organów. Jest to przykład z życia, który może zainteresować zarówno prawników, jak i osoby mające do czynienia z urzędami.

Ponad 8 lat czekania na decyzję. Sąd ukarał inspektorat budowlany za bezczynność.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Łd 91/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a i par. 2, art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 7 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2023 roku sprawy ze skargi J. S. i A. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej z wniosku dotyczącego legalności zabudowy 1. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie do załatwienia wniosku J. S. i A. S. w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 5. oddala skargę w pozostałym zakresie; 6. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie solidarnie na rzecz J. S. i A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. mr
Uzasadnienie
J.S. i A.S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej z wniosku dotyczącego legalności zabudowy.
Skarżący zarzucili bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 27 stycznia 2015 r. a dotyczący legalności zabudowy, położonej w S. nr 31A, gm. D., na działce nr [...], tj. budynku gospodarczego o wym. 14,08 x 20,94 m, sprawy załatwianej przez organ administracji przez ponad 8 lat.
Skarżący wnieśli o:
stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania;
zobowiązanie organu do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym przez Sąd terminie;
stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
przyznanie od organu na rzecz skarżącego J.S. sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zważając że skarga dotyczy zarówno bezczynności jak i przewlekłości postępowania oraz zważając na ponad 8-letni okres prowadzenia postępowania w wysokości 10 000,00 zł;
przyznanie od organu na rzecz skarżącej A.S. sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 powołanej ustawy, zważając że skarga dotyczy zarówno bezczynności jak i przewlekłości postępowania oraz zważając na ponad 8-letni okres prowadzenia postępowania w wysokości 10 000,00 zł;
wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na względzie, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa;
zasądzenie w trybie art. 200 powołanej ustawy od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 27 stycznia 2015 r. i dotyczył prawidłowości wybudowania budynku gospodarczego z płyt betonowych, położonego w S. nr 31 A, gm. D., na działce nr [...].
Następnie skarżący dodali się, że po dwóch miesiącach bezczynności, tj. dnia 9 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny obiektu, a postępowania wszczął po pół roku od złożenia wniosku, tj. dnia 27 lipca 2015 r. Pismem z dnia 29 lipca 2015 r. skarżący został poinformowany przez organ, że nie przysługuje mu przymiot strony postępowania.
Postanowieniem nr 404/I/2016 z dnia 4 października 2018 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na skutek skargi skarżącego na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, działając w trybie art. 37 § 2 k.p.a. wyznaczył temu organowi termin na załatwienie sprawy do dnia 21 listopada 2016 r., zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.
W dalszej kolejności skarżący wskazali, że skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem prezentowanym przez organ występował do organu z wnioskami o udostępnienie w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej informacji, czy w sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie. W ten sposób pozyskał zanonimizowaną kopię postanowienia organu nr 25/2018 z dnia 12 marca 2018 r. o nałożeniu na inwestora obowiązku dostarczenia określonych w nim dokumentów zakreślając trzymiesięczny termin do dnia 30 czerwca 2018 r.
W ocenie skarżących, po wszczęciu postępowania z urzędu, tj. od 27 lipca 2015 r. do czasu wydania tegoż postanowienia w dniu 12 marca 2018 r. organ I instancji pozostawał w nieuzasadnionej bezczynności przez okres 29 miesięcy, lekceważąc postanowienie organu wyższego stopnia i wyznaczony przezeń termin załatwienia sprawy do dnia 21 listopada 2016 r.
W dalszej kolejności skarżący wskazali, że w następstwie niewykonania przez inwestora nałożonego obowiązku, organ I instancji decyzją nr 4/2019 z dnia 23 stycznia 2019 r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu. O toczącym się postępowaniu odwoławczym dowiaduje się w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej skarżący, który przyłącza się do postępowania odwoławczego informując organ odwoławczy o nieuzasadnionym prawnie pozbawieniu go uprawnień strony w toczącym się postępowaniu bez jego udziału.
Następnie decyzją kasatoryjną nr 108/2019 z dnia 23 kwietnia 2019 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego postępowania organowi I instancji. Dopiero po kolejnym miesiącu bezczynności organ I instancji zweryfikował strony postępowania i pismem z dnia 23 maja 2019 r. poinformował skarżących o przysługujących im prawach.
Pismem z dnia 12 listopada 2019 r. organ I instancji poinformował skarżących, w trybie art. 36 § 1 k.p.a., że z uwagi na braki w projekcie zamiennym sprawa zostanie załatwiona w terminie 30 dni od uzupełnienia braków. Po upływie kolejnych 6 miesięcy organ postanowieniem z dnia 3 grudnia 2019 r. nr 411/2019 nałożył opłatę legalizacyjną. Postanowienie to skarżący zaskarżył w postępowaniu odwoławczym. Odwołanie wniósł także inwestor. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 10 czerwca 2020 r. nr 83/2020 utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji. Po upływie kolejnych trzech miesięcy w dniu 15 września 2020 r. organ I instancji wydał kolejną decyzję nr 140/2020, nakazującą ponownie rozbiórkę obiektu.
Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r. nr 338/2020 organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2021 r. nr 14/2021 organ I instancji zawiesił toczące się postępowanie na okres trzech miesięcy, bo postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr 150/2021 podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Od dnia podjęcia zawieszonego postępowania, przez 14 miesięcy organ nie czyni w sprawie niczego, pozostając w nieuzasadnionej zwłoce. Nie informuje stron o przyczynach zwłoki.
W dalszej kolejności skarżący wskazali, że dopiero zawiadomieniem z dnia 29 czerwca 2022 r. w trybie art. 10 k.p.a., organ poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania. Następnie decyzją z dnia 19 lipca 2022 r. nr 75/2022 organ I instancji zatwierdził projekt budowlany.
Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, po 6 miesiącach trwającym postępowaniu odwoławczym, organ II instancji decyzją z dnia 24 stycznia 2023 r. nr 9/2023 uchylił decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Kolejną czynnością organu I instancji, podjętą po kolejnym miesiącu bezczynności, były oględziny obiektu wyznaczone na dzień 6 marca 2023 r. Od tego czasu, przez kolejnych 5 miesięcy, tj. do dnia niniejszej skargi organ I instancji, jak podają skarżący, nie podejmuje w niniejszej sprawie żadnych czynności pozostając w nieuzasadnionej zwłoce.
Skarżący wskazali, że w dniu 7 sierpnia 2023 r. złożyli w trybie art. 37 k.p.a. w zw. z 18 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zażalenia na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, po czym w dniu następnym wywiedli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania do Sądu Administracyjnego,
Wniosek o wymierzenie organowi grzywny skarżący uzasadnili lekceważącym zachowaniem organu administracji państwa w stosunku do ustawowego obowiązku zgodnego z prawem załatwienia sprawy administracyjnej, a także mając na względzie pozbawienie skarżących uprzednio korzystania z uprawnień strony, a potem również skorzystania przez nich z uprawnienia do załatwienia jego sprawy administracyjnej, jakie daje im Konstytucja.
Zdaniem skarżących, zasadnym jest także wniosek o przyznanie na ich rzecz sum pieniężnych w wysokości, która choć w niewielkim zakresie zrekompensuje im negatywne przeżycia psychiczne, fundowane im przez organ administracji państwa przez ponad 8 lat od złożenia wniosku, a wynikające z pozbawienia ich uprawnień konstytucyjnych do załatwienia ich sprawy administracyjnej przez organ państwa. Kwoty, które zrekompensują ich codzienne uciążliwe życie w stresie, że ich sprawa administracyjna nie była tak długo wszczynana, a następnie prowadzona jest bez ich udziału w postępowaniu, chociaż obowiązujące prawo im to uprawnienia zapewniało, także bez żadnego efektu, z okresami nieuzasadnionych przerw i długich wyczekiwań na pozornie wydawane orzeczenia, konsekwentnie uchylane jako bezprawne.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wniósł o oddalenie skargi.
Jednocześnie organ poinformował, że w następstwie złożonego przy piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r., uzupełnionego następnie przy piśmie z dnia 9 marca 2015 r. wniosku J.S. o przeprowadzenie kontroli w sprawie legalności zabudowy na działce o nr ewid. [...], obręb [...] w miejscowości S., gm. D., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, po przeprowadzonych czynnościach wyjaśniających oraz oględzinach w dniu 9 kwietnia 2015 r., przy piśmie z dnia 27 lipca 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego o wym. zewnętrznych ok. 14,80 m x 20,94 m, zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...], obręb [...], w miejscowości S., gm. D. Przy piśmie zawiadomiono strony postępowania o terminie kontroli wyznaczonej, jak podnosi organ w odpowiedzi na skargę, na dzień 5 października 2015 r. W wyniku oględzin organ ustalił, iż na przedmiotowej działce znajduje się budynek gospodarczo-garażowy (z dwoma wrotami) wykonany z płyt betonowych (ogrodzeniowych), o wym. 2,0 m x 0,5 m osadzonych a słupkach betonowych (ogrodzeniowych) o wym. 0,15 m x 0,17 m, przykryty dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej i pokrytym blachą. Budynek posiada wymiary - dł. ok. 21,00 m i szer. ok. 9,20 m i jest posadowiony na płycie betonowej pełniącej funkcję posadzki wewnątrz budynku. Wnętrze budynku jest podzielone na dwa pomieszczenia gospodarcze, z czego pierwsze pomieszczenie ma dług. 12,35 m szer. 8,90 m, powierzchnia wynosi 73,42 m2. Drugie pomieszczenie ma dług. 12,35 szer. 8,90 m, powierzchnia wynosi 109,915 m2. Wysokość budynku od podłoża do kalenicy - ok. 5,90 m. W ścianie szczytowej od strony ulicy jest zamontowana brama garażowa segmentowa (otwierana do góry) o szer. 3,50 m wys. ok. 3,50 m. Powyżej bramy zamontowane jest okno trójczęściowe podłużne o wys. ok. 0,5 m i dług. ok. 4,0 m, powyżej okna do samej kalenicy dachu, okna o kształcie trójkąta. W drugiej ścianie szczytowej zamontowane są podłużne okna o wys. ok. 5,0 m na wys. ok. 1 m licząc od podłoża. W ścianie zewnętrznej podłużnej od strony podwórka zamontowana została brama garażowa segmentowa otwierana do góry i drzwi o szer. 0,90 m. Wzdłuż budynku w odległości ok. 4,90 m osadzone zostały słupki ogrodzeniowe w liczbie sztuk 6. W dniu oględzin właściciel ww. działki T.S. oświadczył, iż nie posiada żadnej dokumentacji technicznej dot. budynku gospodarczo-garażowego posadowionego na jego działce. Nadto, nie posiada pozwolenia na użytkowanie, ani pozwolenia na budowę, nie dokonał też żadnego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Przy piśmie z dnia 29 grudnia 2017 r. wezwano T.S. do osobistego stawiennictwa w dniu 18 stycznia 2018 r. W dniu tym dniu T.S. złożył oświadczenie, z którego wynikało, iż w roku 2012 wykonał remont istniejącego już wcześniej na przedmiotowej działce budynku gospodarczego polegającego na wymianie słupów oraz dachu. Nie wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w Bełchatowie ze zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych. Nie posiada też w tej sprawie żadnej dokumentacji. W wyniku kwerendy odnaleziono zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, a będących rozbiórką budynku gospodarczego, złożone przez T.S. w dniu 29 maja 2015 r. w Starostwie Powiatowym w Bełchatowie. Zgłoszenie zostało zarejestrowane pod numerem AB.6743.78.2015.4.NJ. Stwierdzono również, iż nie odnaleziono żadnych pism bądź zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych. W dniu 13 lutego 2018 r. do akt sprawy załączono ww. zgłoszenie. Przy piśmie z dnia 20 lutego 2018 r. dołączono do akt sprawy adnotację urzędową spisaną na okoliczność dołączenia do akt prowadzonego postępowania administracyjnego wydruku informacji o działce. Przy piśmie z dnia 12 marca 2018 r. organ zawiadomił o zmianie przedmiotu postępowania administracyjnego na legalność budowy budynku gospodarczo-garażowego o wym. 9,20 m z 21,00 m (pow. zab. 193,20 m2) znajdującego się na działce nr ewid. [...], obręb [...]. S. nr 31 A, gm. D.,
Postanowieniem nr 25/2018 z dnia 12 marca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, działając na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, postanowił wstrzymać prowadzenie robót budowlanych związanych z samowolną budową budynku gospodarczo-garażowego (z dwoma wrotami) o wym. 21,00 m x 9,20 m, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obręb [...], S. nr 31 A, gm. D., z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania oraz przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego aktualnym na dzień opracowania projektu. Obowiązek objął również wymóg przedstawienie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Termin końcowy na przedłożenie ww. dokumentacji został wyznaczony na dzień 30 czerwca 2018 r. Przy piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. poinformowano T.S. , iż upłynął termin wykonania obowiązku nałożonego ww. postanowieniem. W dniu 30 sierpnia 2018 r. T.S. przedłożył w organie 4 egzemplarze projektu budowlanego przedmiotowego budynku. Następnie inwestor przedłożył zaświadczenie Wójta Gminy Drużbice z dnia 2 października 2018 r. o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu 5 października 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zawiadomił T.S., iż przedłożonego przez niego dokumenty nie stanowią w pełni wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem nr 25/2018 z dnia 12 marca 2018 r. Przy piśmie z dnia 7 listopada 2018 r. T.S. poinformował, iż jest w trakcie uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy. Przy piśmie z dnia 20 listopada 2018 r. zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia. Adnotacją urzędową z dnia 11 grudnia 2018 r. dołączono do akt sprawy wydruku "śledzenia przesyłek." Z uwagi na fakt nieprzedłożenia przez inwestora stosownych dokumentów.
Decyzją nr 4/2019 z dnia 4 stycznia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nakazał inwestorowi rozbiórkę samowolnie wybudowanego przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego (z dwoma wrotami). W dniu 4 stycznia 2019 r. Wójt Gminy Drużbice wydał decyzję znak: IBP.6730.104.2018 o warunkach zabudowy dla budynku gospodarczo-garażowego oraz budynku gospodarczego na działce o nr [...], obręb [...], gm. D.. W wyniku rozpatrzenia odwołania T.S. , organ II instancji wydał w dniu 23 kwietnia 2019r. decyzję nr 108/2019, którą w całości uchylił ww. decyzję nr 4/2019 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Ponownie prowadząc postępowanie pismem z dnia 23 maja 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zawiadomił A. i J. S. o przyznaniu im statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. W piśmie z dnia 23 maja 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zwrócił do Urzędu Gminy Drużbice o przekazanie kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem ww. decyzji o warunkach zabudowy z dnia 4 stycznia 2019 r. W odpowiedzi na powyższe przy piśmie z dnia 29 maja 2019 r. Urząd Gminy Drużbice przekazał kserokopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem ww. decyzji o warunkach zabudowy wraz z załącznikami. W dniu 31 maja 2019 r. sporządzono adnotację urzędową na okoliczność rozmowy telefonicznej z P.H. - pracownikiem Urzędu Gminy Drużbice i ustalono, iż decyzja o warunkach zabudowy jest ostateczna. W dniu 17 czerwca 2019 r. w siedzibie organu I instancji przesłuchano T.S. , który oświadczył, iż po zgłoszeniu złożonym w Starostwie Bełchatowskim z dnia 29 maja 2015 r. zostały wykonane roboty budowlane przy rozbiórce wiaty, która stanowiła całość z budynkiem gospodarczym. Roboty budowlane były wykonywane ok. 2012-2013 r. Na dzień dzisiejszy w przedmiotowym obiekcie budowlanym nie jest prowadzona działalność gospodarcza, a budynek aktualnie użytkowany jest jako gospodarczo-garażowy.
Pismem z dnia 18 czerwca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie poinformował T.S. o upływie terminu, do złożenia dokumentów określonych w postanowieniu nr 25/2018 z dnia 12 marca 2018 r., wyznaczonym na 30 czerwca 2019 r. Jednocześnie organ poinformował inwestora o konieczności przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma. W dniu 9 lipca 2019 r. T.S. przedłożył 3 egzemplarze projektu budowlanego. Pismem z dnia 23 lipca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wezwał zobowiązanego do uzupełnienia braków w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W dniu 23 sierpnia 2019 r. T.S. złożył w siedzibie organu decyzję o warunkach zabudowy, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz czwarty, brakujący egzemplarz projektu budowlanego.
Przy piśmie z dnia 11 września 2019 r. udzielono J.S. odpowiedzi na pismo z dnia 13 sierpnia 2019 r. W piśmie z dnia 19 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie poinformował T.S. , że przedłożone dokumenty nie stanowią wykonania całego obowiązku nałożonego postanowieniem nr 25/2018 z dnia 12 marca 2018 r. W projekcie budowlanym brak jest projektu zagospodarowania terenu sporządzonego na oryginalnej mapie do celów projektowych (co najmniej w 1 egzemplarzu). Wskazano również, iż projekt winien dotyczyć wyłącznie przedmiotowego obiektu, a także że w projekcie budowlanym na projekcie zagospodarowania terenu brak jest odniesienia do projektowanej kablowej instalacji elektrycznej WZL dla instalacji elektrycznej w budynku. Termin na uzupełnienie braków został wyznaczony na 30 dni od daty otrzymania ww. pisma.
W dniu 18 października 2019 r. T.S. przedłożył w organie uzupełnione projekty budowlane dot. przedmiotowego obiektu. W piśmie z dnia 12 listopada 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie poinformował T.S. , iż przedłożone dokumenty w dalszym ciągu nie stanowią w pełni wykonania obowiązku i poinformował, iż trzeba uzupełnić braki w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W dniu 27 listopada 2019 r. T.S. przedłożył w organie 4 kompletne egzemplarze projektu budowlanego, tym samym wykonał nałożony na niego obowiązek z postanowienia nr 25/2018 z dnia 12 marca 2018 r. i otworzył możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. W tak ustalonym stanie faktycznym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie postanowieniem nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. ustalił dla T.S. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000,00 zł za samowolnie wybudowany budynek gospodarczo-garażowy o wym. zewn. 21,00 m x 9,20 m, zlok. na dz. nr ewid. [...], obręb [...], S. nr 31 A, gm. D..
W wyniku rozpoznania zażalenie T.S. oraz J.S. organ stopnia wojewódzkiego postanowieniem nr 83/2020 z dnia 10 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. Pismem z dnia 10.08.2020r. organ I instancji zwrócił się do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z prośbą o udzielenie informacji czy odnotowano wpływ środków pieniężnych tytułem uiszczenia opłaty legalizacyjnej nałożonej na T.S. postanowieniem nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. W odpowiedzi na powyższe Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi poinformował, iż na rachunek bankowy urzędu nie odnotowano żadnego wpływu środków pieniężnych tytułem opłaty legalizacyjnej.
Biorąc powyższe pod uwagę w dniu 15 września 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wydał decyzję nr 140/2020 znak: PiNB/7355/Dr/2/2018/AM, którą przez wzgląd na nie uiszczenie opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany budynek nakazano T.S. rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego o wym. 21,0 m x 9,20 m zlok. na działce o nr ewid. [...], obręb [...], S. nr 31 A, gm. D..
Od w/w decyzji odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu wniósł T.S., wskazując, iż w dniu 1 października 2020 r. złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Organ II instancji, pismem z dnia 9 listopada 2020 r. wystąpił do Biura Kadr, Płac i Budżetu Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, celem potwierdzenia informacji zawartych w odwołaniu T.S. . W piśmie z dnia 18 listopada 2020 r. Biuro Kadr, Płac i Budżetu Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi poinformowało Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, iż w dniu 2 października 2020 r. do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi wpłynął wniosek T.S. o ulgę w spłacie opłaty legalizacyjnej, który aktualnie czeka na rozpatrzenie.
W związku z powyższym Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie decyzją nr 338/2020 z dnia 14 grudnia 2020 r. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nr 140/2020 z dnia 15 września 2020 r. znak: PINB/7355/Dr/2/2018/AM i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem nr 14/2021 z dnia 7 stycznia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zawiesił postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie legalności budowy budynku gospodarczo-garażowego (z dwoma wrotami garażowymi) o wymiarach zewnętrznych 9,20 m x 21,0 m, zlok. na dz. nr ewid. [...], obręb [...], w miejscowości S. nr 31 A, gm. D. do czasu rozstrzygnięcia wniosku T.S. o ulgę w spłacie opłaty legalizacyjnej przez Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi.
W dniu 2 lutego 2021r. Łódzki Urząd Wojewódzki przekazał do organu I instancji, za pośrednictwem ePUAP, informacje, iż Wojewoda Łódzki ostateczną decyzją znak: KPB-IV.3152.107.2020 z 22 grudnia 2020 r. umorzył T.S.opłatę legalizacyjną w części wynoszącej 10.000,00 zł. W związku z powyższym do zapłaty przez zobowiązanego pozostaje należność w kwocie 15.000,00 zł z tytułu przedmiotowej opłaty legalizacyjnej. Zatem bezsporna jest okoliczność odpadnięcia przyczyny zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie legalności budowy budynku gospodarczo-garażowego (z dwoma wrotami garażowymi) o wym. zewn. 9,20 m x 21,0 m, zlok. na dz. nr ewid. [...], obręb [...], w miejscowości S. nr 31 A, gm. D..
Następnie przy piśmie z dnia 16 lutego 2021 r. Łódzki Urząd Wojewódzki poinformował organ, iż w dniu 1 lutego 2021 r. wpłynął wniosek o zastosowania ulgi w spłacie pozostałej do uregulowania należności w kwocie 15.000,00 zł. Przy piśmie z dnia 9 kwietnia 2021 r. Łódzki Urząd Wojewódzki za pośrednictwem platformy ePUAP poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, iż Wojewoda Łódzki decyzją znak: KPB-IV.3152.10.2021.SZ z 11 marca 2021 r. rozłożył pozostałą do zapłaty należność w kwocie 15.000,00 zł na 15 miesięcznych rat, jak również, że termin płatności ostatniej raty upływa w dniu 20 czerwca 2022 r. Ww. decyzja Wojewody Łódzkiego stała się ostateczna.
Postanowieniem nr 150/2021 z dnia 19 kwietnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie podjął przedmiotowe postępowanie administracyjne.
Przy piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r. Łódzki Urząd Wojewódzki poinformował, iż nawiązując do prowadzonej korespondencji dotyczącej opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł ustalonej dla T.S. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie Nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. informuje, iż kwota 15.000,00 zł, stanowiąca pozostałą do zapłaty część przedmiotowej opłaty, której zapłatę rozłożono na raty decyzją Wojewody Łódzkiego znak: KPB-IV.3152.10.2021 z dnia 11 marca 2021 r., została w całości uiszczona przez zobowiązanego. Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając fakt, że decyzją znak: KPB-IV.3152.107.2020 z dnia 22 grudnia 2020 r. Wojewoda Łódzki umorzył przedmiotową opłatę w części wynoszącej 10.000,00 zł, informując, że zobowiązanie z tytułu opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie Nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. zostało uregulowane.
Przy piśmie z dnia 29 czerwca 2022 r. zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Decyzją nr 75/2022 z dnia 19 lipca 2022 r. znak: PINB/7355/Dr/lB/2015/JF zatwierdził T.S. projekt budowlany przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego o wym. ok. 21,00 m x 9,20 m z wyłączeniem budowy projektowanego zadaszenia wspartego na słupkach.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.S. , Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nr 75/2022 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przy piśmie z dnia 16 lutego 2023 r. zawiadomiono strony postępowania strony postępowania o terminie kontroli wyznaczonej na dzień 6 marca 2023 r. Przy piśmie z dnia 16 lutego 2023 r. zawiadomiono również strony postępowania na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., iż postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczo-garażowego nie mogło być rozpatrzone w terminie 1 miesiąca.
Dnia 6 marca 2023 r. przeprowadzono czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości zgodnie z zaleceniami organu II instancji. Postanowieniem nr 153/2023 z dnia 29 maja 2023 r. nałożono na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego dot. przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego o ocenę wykonanych robót budowlanych w tym możliwość zastosowania płyt ogrodzeniowych jako elementu ścian budynku (popartą odpowiednimi obliczeniami konstrukcyjnymi i spełnieniem wymagań co do wytrzymałości, nośności i stabilności) część rysunkową projektu o rysunki elementów konstrukcyjnych wiaty wraz z rysunkami przedstawiającymi konstrukcje słupów oraz o wskazanie robót mających na celu doprowadzenie obiektu do zgodności z przepisami z uwzględnieniem wykonania wiaty wraz z niezbędnym opisem robót i częścią rysunkową w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r.
Przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2023 r. przesłano do A.S. i J.S. kopię postanowienia nr 153/2023 z dnia 23 maja 2023 r., w którym omyłkowo nie uwzględniono ich jako strony postępowania.
Zdaniem organu, długość prowadzenia niniejszego postępowania była niezależna od organu. Organ zaznaczył, iż akta sprawy po wydaniu przez organ decyzji nr 4/2019 z dnia 4 stycznia 2019 r. znajdowały się w postępowaniu odwoławczym przez 3 miesiące. Następnie po wydaniu przez organ postanowienia nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. ustalające opłatę legalizacyjną akta sprawy znajdowały się w postępowaniu odwoławczym przez 6 miesięcy. Ponadto organ podkreślił, że od momentu wydania przez organ postanowienia nr 411/2019 z dnia 3 grudnia 2019 r. ustalające opłatę legalizacyjną dla T.S. do dnia 28 czerwca 2022 r., tj. dnia w którym Urząd Wojewódzki w Łodzi poinformował o uiszczeniu w całości opłaty legalizacyjnej przez obowiązanego, organ nie mógł przez 2,5 roku podejmować dalszych czynności, gdyż uiszczenie całej opłaty legalizacyjnej jest warunkiem koniecznym do dalszego prowadzenia postępowania legalizacyjnego. W momencie powzięcia informacji o uiszczeniu opłaty legalizacyjnej organ bezzwłocznie wydał rozstrzygnięcie kończące postępowanie administracyjne w ww. sprawie, tj. decyzję zatwierdzającą projekt budowlany, od której skarżący wnieśli odwołanie, a akta sprawy w postępowaniu odwoławczym ponownie znajdowały się przez okres 5 miesięcy.
Jednocześnie organ wskazał, iż mając na uwadze chęć zalegalizowania przez zobowiązanego obiektu niejednokrotnie nakładał dodatkowe terminy w celu uzupełnienia dokumentacji. Ponadto – jak wskazał organ - obiekt objęty postępowaniem w żaden sposób nie oddziałuje na działkę będącą własnością skarżących, nie powoduje zagrożenia oraz niebezpieczeństwa wyrządzenia bezpośredniej szkody właścicielowi działki sąsiedniej. Skarżący od momentu przyznania im statusu strony byli informowani o stanie sprawy, organ umożliwił im czynny udział w postępowaniu i składanie wniosków dowodowych, oraz możliwość ustosunkowania się do zebranych dowodów.
Przy piśmie z dnia 2 października 2023 r. organ przekazał postanowienie organu II instancji z dnia 15 września 2023 r. nr 126/I/2023 odmawiające organowi I instancji wyznaczenia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm) dalej jako: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu administracji publicznej i na przewlekłość postępowania w przypadkach niepodejmowania przez ten organ nakazanych prawem aktów lub czynności, w tym - w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 - 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Należy wskazać, że bezczynność w sprawie zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ prowadzący postępowanie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Natomiast przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przejawem przewlekłości jest powstrzymywanie się od dokonania czynności niezbędnych dla załatwienia sprawy, co w konsekwencji prowadzi do nieracjonalnego przedłużania terminu jej załatwienia. Jeżeli natomiast w skutek przekroczenia terminu załatwienia sprawy organ popadnie w zaskarżalną bezczynność, przewlekłość postępowania nie zostaje wyłączona, to oba stany nakładają się na siebie (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2013 r., I OSK 1918/13). Orzeczenie o bezczynności nie wyklucza zatem możliwości stwierdzenia przewlekłości postępowania.
Należy także wyjaśnić, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione racjonalnego uzasadnienia.
W niniejszej sprawie tryb zażaleniowy przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. został wyczerpany przed wniesieniem skargi do sądu. Skarżący w dniu 7 sierpnia 2023 r. wnieśli do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ponaglenia na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w sprawie zgodności z przepisami prawa budowy budynku gospodarczego o wymiarach 9,20 m x 21 m, położonego z S. 31A, gm. D., na działce nr ew. [...].
Sprawę niniejszą Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dokonana przez Sąd ocena procedowania w przedmiotowej sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie doprowadziła do ustalenia, że w dacie wniesienia skargi po stronie organu wystąpiły przesłanki zarówno bezczynności jak i przewlekłości postępowania. W toku postępowania występowały okresy bezczynności, w których organ bez racjonalnej przyczyny nie podejmował żadnych czynności. Od zawiadomienia Pana T.S. o wszczęciu postępowania z dnia 27 lipca 2015 r. oraz zawiadomienia skarżącego o braku podstaw do przyznania mu przymiotu strony z dnia 29 lipca 2015 r. organ nie podjął żadnej czynności przez okres ponad 12 miesięcy. Następnie, po wyznaczeniu przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego terminu załatwienia sprawy na 21 listopada 2016 r. organ dopiero po upływie kolejnych ok. 9 miesięcy, w dniu 11 września 2017 r. wyznaczył na 5 października 2017 r. termin kontroli w sprawie legalności budowy przedmiotowego budynku. Po dokonanej kontroli kolejna czynność miała miejsce w dniu 29 grudnia 2017 r., czyli po upływie kolejnych ponad dwóch miesięcy. Sąd zważył także, iż po oględzinach, które nastąpiły w dniu 6 marca 2023 r. organ dokonał kolejnej czynności dopiero 23 maja 2023 r. W tym dniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wydał postanowienie, na mocy którego nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego. Analiza akt postępowania nie pozostawia wątpliwości, że nie charakteryzowało się ono koncentracją zmierzającą do sprawnego załatwienia sprawy a odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami bywały znaczne. W konsekwencji Sąd uznał, że zwłoka w rozpatrzeniu niniejszej sprawy, w obliczu treści art. 35 § 3 k.p.a., przybrała postać rażącego naruszenia prawa. Ustalony stan faktyczny sprawy świadczy bowiem o rażącym naruszeniu zasady szybkości i sprawności postępowania.
Odnośnie zastosowania przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. środków w postaci grzywny oraz przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, należy wskazać, że ich stosowanie jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Jest to możliwość, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony, kierując się celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów i doprowadzenie do zakończenia postępowania. Istotna jest również funkcja represyjno-prewencyjna obu tych środków, służąca dyscyplinowaniu organu i zapobieganiu stanom bezczynności oraz przewlekłości prowadzonych przez niego postępowań w przyszłości. W przypadku przyznania sumy pieniężnej skarżącego realizowana jest przede wszystkim funkcja kompensacyjna. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość. Podstawowe znaczenie ma zastosowanie grzywny, która pełni względem organu funkcje prewencyjno-represyjne. Jeżeli sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może również przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty itd.) jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (wyrok NSA z 2 lutego 2023 r., III OSK 3074/21, Lex nr 3552920). Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (wyrok NSA z 10 listopada 2022 r. III OSK 2036/21, lex nr 3447615). Ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd przyznając określoną sumę pieniężną, lecz pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zastosowania tej formy zadośćuczynienia.
W niniejszej sprawie Sąd kierował się ustalonym stanem faktycznym, stopniem naruszenia oraz wynikającymi z przewlekłości skutkami dla skarżących. Kierując się powyższymi kryteriami oraz celami Sąd rozważył nie tylko czas trwania postępowania, ale brał pod uwagę również to na jakich jego etapach doszło do rażąco długich okresów bezczynności, tj. w okresie pierwszych dwóch lat, oraz na ile 8-letni okres trwania postępowania jest spowodowany prowadzeniem postępowań przez organ odwoławczy. Należy przy tym w szczególności zauważyć, że w wyniku złożenia przez skarżącego J.S. oraz przez T.S. zażaleń na postanowienie organu z dnia 3 grudnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej, postanowienie organu II instancji tj. Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wydane w dniu 10 czerwca 2020 roku, i doręczone do organu stopnia powiatowego dopiero w dniu 13 lipca 2020 r. Natomiast w wyniku rozłożenia na 15 miesięcznych rat należności z tytułu opłaty legalizacyjnej, opłata ta została ostatecznie uregulowana w czerwcu 2022 r. Dokonując oceny zasadności żądania skarżących z punktu widzenia realizacji funkcji kompensacyjnej Sąd wziął także pod uwagę, że przedmiot postępowania dotyczy legalności budowy budynku gospodarczego na nieruchomości sąsiedniej, a zatem nie wpływa bezpośrednio na prawa i obowiązki skarżących i nie utrzymuje ich w stanie niepewności co do własnej sytuacji prawnej. Sąd zważył również to, że skarżący w uzasadnieniu wniosku o zasądzenie na ich rzecz sumy pieniężnej podnoszą kwestię traumy spowodowanej tym, że organ uznał iż nie posiadają przymiotu strony, natomiast nie wskazują dolegliwości lub niedogodności, których źródłem miało być toczące się postępowanie legalizacyjne dotyczące budynku na sąsiedniej działce. W związku z powyższym Sąd ustalił, że w okolicznościach niniejszej sprawy dla realizacji celu skargi wystarczającym jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości pięciuset złotych.
Wobec powyższego, uwzględniając skargę, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie.
W trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.
IB

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI