II SAB/Łd 74/25

II SAB/Łd 74/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, art. 149 par. 2, art. 151, art. 154 par. 6, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 2, 3 i 5, art. 7, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 7 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 8 ust. 2, art. 62 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 69 ust. 1, 4, 6, art. 70 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Dnia 24 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie: Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2025 roku sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. do załatwienia wniosku K. J. z dnia 24 sierpnia 2024 roku; 3. wymierza Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. grzywnę w wysokości 200 (słownie: dwieście) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. na rzecz skarżącego K.J. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
Pismem z 10 maja 2025 r. K.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 24 sierpnia 2024 r., podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;
2. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn.zm.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek;
3. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Wobec sformułowanych wyżej zarzutów autor skargi wniósł o: pkt 1 - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia prawomocnego zakończenia postępowania i zwrotu akt administracyjnych; pkt 2 - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 3 - wymierzenie organowi grzywny zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w wysokości 1000 zł oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty 500 zł; pkt 4 - wydanie postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. i poinformowanie Łódzkiego Kuratora Oświaty o istotnych naruszeniach prawa polegających na znacznym przekroczeniu terminu załatwienia sprawy (ponad 259 dni); pkt 5 - zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi podniesiono, że 24 sierpnia 2024 r. skarżący złożył do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. za pośrednictwem wiadomości e-mail (na adres e-mail organu widniejący na jego stronie Biuletynu Informacji Publicznej: [...]@[...].[...]) wniosek o następującej treści: "Na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.) proszę o udostępnienie informacji w następującym zakresie: wszystkich uchwał podjętych przez Radę Pedagogiczną Państwa Szkoły Podstawowej w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 czerwca 2024 r." Jako sposób i formę udostępnienia informacji strona skarżąca wskazała przesłanie odpowiedzi na wniosek na wskazany adres wnioskodawcy za pośrednictwem operatora pocztowego. Pomimo upływu 14-dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi oraz do dnia wniesienia skargi, organ nie podjął żadnych działań w sprawie, w szczególności nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek, nie wydał decyzji administracyjnej ani nie umorzył postępowania. 14-dniowy termin w niniejszej sprawie upłynął 9 września 2024 r. Zdaniem skarżącego, okres jaki upłynął od dnia wystąpienia z wnioskiem wynosi (ponad 259 dni, tj. 8 miesięcy i 17 dni na dzień wniesienia skargi do organu) czyniąc zasadnym stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe okoliczności przemawiają nadto za wymierzeniem organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Skarżący w tym czasie nie miał bowiem możliwości skorzystania z przysługującego mu konstytucyjnie prawa do informacji publicznej. Błędy takie wpłynęły na sytuację indywidualną skarżącego. Skarżący prowadzi badania naukowe do pracy naukowej dotyczącej działalności szkół podstawowych oraz w szczególności funkcjonowania organów kolegialnych. Brak reakcji ze strony organu uniemożliwił mu dokończenie pracy naukowej w zakresie podejmowanych uchwał Rad Pedagogicznych szkół podstawowych województwa łódzkiego. Informacja taka jest kluczową daną do ogólnej statystyki tego zagadnienia w województwie. Przez takie działania organu skarżący musi czasowo przesunąć ukończenie pracy naukowej do recenzowanej monografii naukowej. Skarżący określił planowany termin ukończenia badań naukowych na przełom marca oraz kwiecień 2025 r. Planował bowiem badania naukowe odpowiednio wcześniej, bo już w sierpniu 2024 r., a jeśli przyjąć, że organ odpowiedziałby zgodnie z prawem to na wrzesień 2024 r. Skarżący wiedział, że analiza danych oraz wyniki i praca potrwają ok. 2-3 miesięcy, a termin oddania rozdziału w monografii do wydawcy przypadnie na kwiecień i maj 2025 r. (w tym terminie zaplanowane było wstępnie wydanie monografii naukowej). Skarżący podkreślił, że informacja od organu miała bardzo doniosłe znaczenie dla ogólnej statystyki województwa łódzkiego. Skarżący wybierając próbę badawczą skierował swój wniosek do 11 reprezentatywnych szkół podstawowych województwa łódzkiego. 9 szkół odpowiedziało na wniosek skarżącego w terminie, zaś dwie szkoły, w tym zaskarżona opóźniły się w udostępnieniu informacji publicznej. W próbie badawczej opartej na wybranych, ale reprezentacyjnych placówkach edukacyjnych, każda dana statystyczna odgrywa ogromną rolę, pokazując skalę zjawiska i podejmowane czynności, różniące się znacznie od innych szkół. Bezczynność organu zaburzyła możliwość pełniejszej oceny działania organów kolegialnych w szkołach podstawowych oraz analizy form prawnych ich działania, a także - zdaniem skarżącego - zniekształciła obraz ogólnej charakterystyki prawnych form działania organów szkół. Z tego względu nie możliwe było ukończenie pracy w terminie. Rekompensata w formie sumy pieniężnej za niedogodności związane z nieudostępnieniem informacji dotyczącej uchwał Rady Pedagogicznej organu w ustawowym terminie może przynieść jednak wymierne efekty w postaci dalszych uaktualnień wydań monografii (obecnie w druku) oraz jej przyszłych wydań, poszerzonych np. o dane pozyskane z organu. W realiach niniejszej sprawy skarżący utracił możliwość dokończenia badań naukowych w zaplanowanym terminie, zatem konieczne jest przyznanie sumy 500 zł od organu, celem zadośćuczynienia za wskazane okoliczności sprawy.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., wniósł o umorzenie postępowania; orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; niewymierzanie organowi grzywny. Organ wyjaśnił, że do dnia otrzymania skargi na bezczynność, to jest do 13 maja 2025 r. (10 maja 2025 r. była sobota, gdzie szkoła nie pracuje), nie był w ogóle świadomy faktu, że skarżący skierował do niego wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Niezwłocznie po otrzymaniu skargi, organ rozpoczął działania mające na celu wyjaśnienie sytuacji.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 24 sierpnia 2024 r. - w sobotę, był to dzień wolny od pracy w szkole oraz koniec wakacji. Druga połowa sierpnia każdego roku jest okresem niezwykle pracowitym dla dyrektorów szkół i jej pracowników. Trwają przygotowania do rozpoczęcia nowego roku szkolnego, ustalana jest ostateczna organizacja szkoły, rozdzielane są obowiązki, przyjmowani są nowi pracownicy, kończą się prace remontowe, odbywają się rady pedagogiczne. W tych okolicznościach, ze względu na natłok zadań, doszło do przeoczenia wniosku złożonego przez skarżącego. Jednocześnie niezwłocznie po wpływie skargi na bezczynność, rozpoczęto kompletowanie dokumentacji wskazanej we wniosku i 22 maja 2025 r. udzielono skarżącemu żądanej informacji publicznej. Tym samym organ, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uwzględnił skargę w całości i udzielił informacji zgodnie z wnioskiem. Do uznania skargi na bezczynność doszło niezwłocznie po uzyskaniu przez organ wiedzy o powstaniu bezczynności, a samo opóźnienie działań organu było niezamierzone i niecelowe. Bezczynność organu nie miała zatem charakteru rażącego naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie do naruszenia terminu doszło wskutek przeoczenia z powodu natłoku obowiązków spoczywających na szkole, a skarga uwzględniona została natychmiast, bo już jeden dzień po wpływie do organu. Tym samym nie można mówić o działaniu z rażącym naruszeniem prawa, pozbawionym racjonalnego uzasadnienia. Zwłoka w udzieleniu odpowiedzi na wniosek nie wynikała z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Świadczy o tym niezwłoczne udzielenie informacji publicznej skarżącemu po wpłynięciu skargi i wykryciu stanu bezczynności. Stąd wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie jest zasadny.
Nietrafny - według organu - jest także wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 500 zł. Skarżący powołuje się na uniemożliwienie mu, wskutek nieudzielenia informacji publicznej w ustawowym terminie, ukończenia badań naukowych. Nie udowodnił on jednak w żadnej mierze swoich twierdzeń, nie ma w ogóle żadnych dowodów na to, aby jakiekolwiek badania były przez skarżącego prowadzone lub żeby był w trakcie sporządzania pracy naukowej. Nie ma także dowodów na to, że nieudzielenie informacji publicznej przez organ było przyczyną opóźnień w ukończeniu badań lub pracy. W trakcie postępowania administracyjnego lub sądowo-administracyjnego podmiot, który jest stroną takiego postępowania, chcąc wywodzić skutki prawne z określonego faktu, powinien go udowodnić. Jednocześnie wskazać należy, że, jakkolwiek nie ma takiego obowiązku, jeśliby skarżącemu brakowało do ukończenia pracy lub badań informacji ze szkoły, mógł po prostu skontaktować się ze szkołą i zażądać udzielenia informacji. Jak wynika z okoliczności sprawy, zostałaby mu ona udzielona niezwłocznie.
W piśmie procesowym z 10 czerwca 2025 r. K.J. podtrzymał skargę i wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznawaniu wniosku skarżącego; umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na udzielenie przez organ odpowiedzi na wniosek skarżącego po wniesieniu skargi na bezczynność, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym; podtrzymał wniosek o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł oraz uznanie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w wysokości 500 zł; rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd rozpoznał sprawę niniejszą na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z sytuacją opisaną w art. 119 pkt 4 p.p.s.a. mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem K.J. z 24 sierpnia 2024 r., w którym domagał się on udostępnienia wszystkich uchwał podjętych przez Radę Pedagogiczną Szkoły Podstawowej w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 czerwca 2024 r.
W pierwszym rzędzie podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (ust. 4).
Zagadnienia związane z dostępem do informacji publicznej zostały unormowane przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 - dalej w skrócie "u.d.i.p.").
W rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (vide: wyrok z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14 - dostępny tak jak wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W jedynym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych. Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (vide: wyrok z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14).
Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Zgodnie z art. 7 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 (pkt 1); udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2) - czyli na wniosek bądź w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w pkt 1, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją; wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); udostępniania w portalu danych, o których mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2001 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz.U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych" (pkt 4).
Po myśli art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), wydając decyzję administracyjną.
Bezczynność organu na gruncie przepisów u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. W sytuacji, gdy żądanie nie dotyczy informacji publicznej, wówczas organ powinien poinformować o tym autora wniosku zwykłym pismem, by uwolnić się od zarzutu bezczynności.
Sąd dokonując oceny skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej bada wyłącznie to, czy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji publicznej należy do kręgu podmiotów zobowiązanych w myśl art. 4 u.d.i.p., oraz czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej i na tym tle ocenia sposób rozpoznania wniosku.
Dla uznania bezczynności organu konieczne jest wobec tego ustalenie, że organ był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi (vide: wyrok NSA z 17 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 1236/22).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy bezspornym jest, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Ł. będący adresatem wniosku, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p., bowiem realizuje zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia sią oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, a nadto uprawniony jest do działania w formie władczej w stosunku do uczniów np. poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów (vide: wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 248/12). Ponadto, jak wynika z § 1 ust. 1 i 4 statutu szkoły, opublikowanego na stronie internetowej szkoły, Szkoła Podstawowa nr [...] [...] w Ł. jest placówką publiczną, której organem prowadzącym jest Miasto Ł. Do zadań własnych gminy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1465) należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności w zakresie edukacji publicznej. Stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 737 - dalej w skrócie "P.o.") szkoła może być zakładana i prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego. Szkołą kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora (art. 62 ust. 1 P.o.). Dyrektor szkoły kieruje działalnością szkoły oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 68 ust. 1 pkt 1 P.o.). Bezspornym jest wobec tego, że Dyrektor Szkoły, do którego skierowano żądanie udostępnienia informacji publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jako podmiot wykonujący zadania publiczne, reprezentujący jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.).
Przystępując następnie do oceny charakteru żądanej informacji podkreślić trzeba, że co do zasady informacjami publicznymi są informacje o sprawach publicznych, którymi zajmuje się szkoła lub które jej dotyczą. Są to więc dane o podmiocie wykonującym zadania publiczne i dysponującym majątkiem publicznym, o zasadach jego funkcjonowania oraz o majątku publicznym, którym dysponuje (art. 6 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 u.d.i.p.). Przedmiotem informacji publicznej są też dane dotyczące przebiegu i rozstrzygnięć określonych spraw publicznych w trakcie posiedzenia organu szkoły, jakim jest rada pedagogiczna. Według art. 69 ust. 1, ust. 4 i ust. 6 P.o. w szkole lub placówce zatrudniającej co najmniej 3 nauczycieli działa rada pedagogiczna, która jest kolegialnym organem szkoły lub placówki w zakresie realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki. Przewodniczącym rady pedagogicznej jest dyrektor szkoły lub placówki. Przewodniczący prowadzi i przygotowuje zebrania rady pedagogicznej oraz jest odpowiedzialny za zawiadomienie wszystkich jej członków o terminie i porządku zebrania zgodnie z regulaminem rady. Jak stanowi art. 70 ust. 1 P.o. do kompetencji stanowiących rady pedagogicznej należy: zatwierdzanie planów pracy szkoły lub placówki po zaopiniowaniu przez radę szkoły lub placówki; podejmowanie uchwał w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów; podejmowanie uchwał w sprawie eksperymentów pedagogicznych w szkole lub placówce, po zaopiniowaniu ich projektów przez radę szkoły lub placówki oraz radę rodziców; ustalanie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki; podejmowanie uchwał w sprawach skreślenia z listy uczniów; ustalanie sposobu wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego, w tym sprawowanego nad szkołą lub placówką przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, w celu doskonalenia pracy szkoły lub placówki. W rozumieniu art. 70 ust. 2 P.o. rada pedagogiczna opiniuje w szczególności: organizację pracy szkoły lub placówki, w tym tygodniowy rozkład zajęć edukacyjnych, oraz organizację kwalifikacyjnych kursów zawodowych, jeżeli szkoła lub placówka takie kursy prowadzi; projekt planu finansowego szkoły lub placówki będącej jednostką budżetową; wnioski dyrektora o przyznanie nauczycielom odznaczeń, nagród i innych wyróżnień; propozycje dyrektora szkoły lub placówki w sprawach przydziału nauczycielom stałych prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Rada pedagogiczna ustala regulamin swojej działalności. Zebrania rady pedagogicznej są protokołowane (art. 73 ust. 2 P.o.).
Wskazać wobec tego trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w pełni podziela, za ugruntowany uznaje się pogląd, iż uchwały rady pedagogicznej stanowią informację publiczną. Waloru informacji publicznej uchwałom i protokołom nie odbiera również konieczność ochrony danych osobowych uczniów i nauczycieli. Art. 73 ust. 3 P.o. wskazuje na obowiązek ochrony prawa do prywatności określonych osób, których dotyczą sprawy będące przedmiotem obrad rady pedagogicznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z tym przepisem osoby biorące udział w zebraniu rady pedagogicznej są obowiązane do nieujawniania spraw poruszanych na zebraniu rady pedagogicznej, które mogą naruszać dobra osobiste uczniów lub ich rodziców, a także nauczycieli i innych pracowników szkoły lub placówki. Jednakże ograniczenie, o którym mowa w art. 5 u.d.i.p., oznacza, iż wskazane tam informacje w dalszym ciągu stanowią informację publiczną. Jedynie jej udostępnienie podlega ograniczeniom, co w niniejszej sprawie miało miejsce przez zaczernienie danych uczniów w odpowiedzi udzielonej przez organ (vide: wyrok WSA w Łodzi z 21 stycznia 2025 r., sygn. II SAB/Łd 141/24). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wobec tego wątpliwości, że żądane przez skarżącego uchwały Rady Pedagogicznej posiadają walor informacji publicznej. Publiczny charakter wnioskowanych przez skarżącego danych nie był również kwestionowany przez Dyrektora Szkoły.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ udostępnił wnioskowane informacje, co zresztą przyznał sam skarżący, dopiero 22 maja 2025 r., czyli po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu. 14-dniowy termin, liczony od dnia złożenia wniosku - 24 sierpnia 2024 r., w trakcie którego organ powinien udostępnić informację publiczną, przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., nie został w sprawie niniejszej dochowany i upłynął bezskutecznie 7 września 2024 r. Organ nie skorzystał również z możliwości, o których mowa w cytowanym na wstępie rozważań art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Oczywistym jest zatem, że w dacie wniesienia skargi do tutejszego Sądu, co miało miejsce 10 maja 2025 r., organ pozostawał bezczynny. Jak trafnie argumentował skarżący bezczynność organu na dzień wniesienia skargi wynosiła ponad 8 miesięcy, jest to zatem znaczne przekroczenie terminu, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z wyjaśnień organu zaprezentowanych w odpowiedzi na skargę wynika, że powodem takiego stanu rzeczy było przede wszystkim przeoczenie wniosku skarżącego, a także przygotowania do rozpoczęcia roku szkolnego. Druga połowa sierpnia każdego roku jest okresem niezwykle pracowitym dla dyrektorów szkół i jej pracowników. Ustalana jest ostateczna organizacja szkoły, rozdzielane są obowiązki, przyjmowani są nowi pracownicy, kończą się prace remontowe, odbywają się rady pedagogiczne. W tych okolicznościach ze względu na natłok zadań doszło, jak stwierdził organ, do przeoczenia wniosku skarżącego.
Przytoczone wyżej okoliczności, mające być usprawiedliwieniem dla bezczynności organu trwającej co niebagatelne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej ponad 8 miesięcy, nie zasługują na uwzględnienie. Rolą Dyrektora Szkoły jest takie zorganizowanie pracy i wewnętrznych procedur, aby terminowo wywiązywać się z nałożonych przepisami prawa obowiązków. Powód niedochowania 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., pozostaje irrelewantny dla oceny, czy organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Uchybienie terminu w załatwieniu wniosku skarżącego jest oczywiste, a przy tym znaczne. Wynikało z przeoczenia organu, co pozwala przyjąć, mając oczywiście na uwadze pozostałe wyjaśnienia organu, które nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla przekroczenia terminów prawem przewidzianych, że gdyby skarżący nie wywiódł skargi do Sądu, to organ w dalszym ciągu pozostawałby bezczynny. Przez okres ponad 8 miesięcy, organ nie zdołał sprawdzić korespondencji elektronicznej wpływającej na adres e-mail widniejący na jego stronie Biuletynu Informacji Publicznej i ustosunkować się do wniosku skarżącego z 24 sierpnia 2024 r. Organ nie podjął żadnej próby kontaktu ze skarżącym, nie wyznaczył też dłuższego terminu na rozpatrzenie jego wniosku.
Sąd uwzględniając fakt, że choć organ dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, to jednak cel skargi na bezczynność został osiągnięty, ponieważ żądane przez skarżącego protokoły Rady Pedagogicznej zostały mu udostępnione 22 maja 2025 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z 24 sierpnia 2024 r., o czym orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
W konsekwencji stwierdzenia, iż organ dopuścił się rażącej bezczynności, Sąd za uzasadnione uznał nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. jest upływ terminu do załatwienia sprawy. Grzywna nie ma bowiem na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale ma w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności postępowania. W tej sprawie organ aż do chwili wniesienia skargi w żaden sposób nie zareagował na wniosek skarżącego, co nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Bezczynność organu wpłynęła również negatywnie na przygotowywaną przezeń pracę naukową. Mając zatem na względzie powyższe ustalenia Sąd uznał, że kwota 200 zł, orzeczona w pkt sentencji 3 wyroku, w realiach niniejszej sprawy jest odpowiednia. Na marginesie dodać trzeba, że wysokość orzeczonej grzywny jest znikoma, albowiem Sąd, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. może ją wymierzyć do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W pozostałym zakresie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę o czym orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Godzi się w tym miejscu wyjaśnić, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest środkiem dyscyplinująco-represyjnym o charakterze dodatkowym, który powinien być stosowany z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić go należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (vide: wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r., I OSK 207/21; wyrok NSA z 28 lipca 2020 r., II GSK 127/20). Na gruncie rozpatrywanej sprawy taka obawa nie zachodzi. Organ, co nie jest kwestionowane przez skarżącego, udostępnił mu wnioskowaną informację publiczną 22 maja 2025 r., czyniąc to po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu, co miało miejsce 10 maja 2025 r. Sąd doszedł do przekonania, że wymierzona organowi grzywna w dostatecznym stopniu zrealizuje funkcje dyscyplinująco-represyjną oraz prewencyjną, powstrzymując organ od naruszeń prawa w przyszłości. Z tego też względu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącemu od organu Sąd orzekł w punkcie 5 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota 100 zł stanowi równowartość wpisu od skargi.
dc