II SAB/Łd 212/22

II SAB/Łd 212/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12 par. 1 i par. 2, art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1 i par. 2, art. 37 par. 1, art. 38
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 5 pkt 2, art. 53 par. 2b, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a i par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 28 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 roku sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim w przedmiocie legalności wykonanego utwardzenia terenu 1. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim na rzecz skarżącego A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał
Uzasadnienie
A.P. (dalej także: skarżący) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim (dalej także: PINB, organ, organ I instancji) w okresie od dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia 21 listopada 2022 r. w przedmiocie wykonanego utwardzenia terenu na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości P., gm. [...].
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) (dalej także: k.p.a.) – przez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.
Skarżący wniósł w skardze o: 1) uznanie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim pozostaje w bezczynności w przedmiocie załatwienia sprawy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, 2) zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim do załatwienia sprawy poprzez wydanie odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami,
3) zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim do wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec pracownika winnego niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, 4) w przypadku uwzględnienia skargi
o orzeczenie czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że byłyby podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu,
5) zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący przedstawił w skardze stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 17 lutego 2020 r. złożył zawiadomienie o wykonaniu robót budowlanych wbrew przepisom ustawy Prawo Budowlane dotyczące utwardzenia kostką brukową terenu działki o nr ewid. [...], położonej w miejscowości P., gmina [...], powiat [...], która to działka to grunty rolne o oznaczeniu Br.
W dniu 8 października 2020 r., na podstawie art. 37 k.p.a., skarżący wniósł
w przedmiotowej sprawie ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej także: WINB), który w postanowieniu nr 262/I/2020 stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadzi sprawę w sposób przewlekły i wyznaczył termin do wydania aktu administracyjnego do dnia 30 listopada
2020 r.
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2020 r., nr 41/2020, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na M. i K.R. obowiązek dostarczenia w terminie czterech miesięcy ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla utwardzenia części terenu działki [...], a następnie decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r., nr 102/2021, umorzył postępowanie w całości.
Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji organu I instancji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z dnia 16 sierpnia 2021 r.,
nr 196/2021, uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 102/2021 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu 9 maja 2022 r., na podstawie art. 37 k.p.a., skarżący po raz kolejny wniósł w przedmiotowej sprawie ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi.
Decyzją z dnia 12 maja 2022 r., nr 78/2022, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim umorzył postępowanie w całości.
Postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r., nr 99/I/2022, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadząc sprawę dotyczącą legalności wykonania utwardzenia kostką brukową był bezczynny.
Następnie decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., nr 161/2022, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję nr 78/2022 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący podkreślił w skardze, że od dnia 30 czerwca 2022 r. do chwili złożenia skargi (przez okres 4 miesięcy) nie zakończono postępowania, tym samym organ prowadzący postępowanie naruszył art. 35 k.p.a. Nie został również dopełniony przez organ obowiązek wynikający z art. 36 § 1 k.p.a.
Skarżący stwierdził w skardze, że od dnia 30 czerwca 2022 r., kiedy to po złożonym odwołaniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją nr 161/2022 uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 78/2022 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia do chwili złożenia skargi (przez okres 4 miesięcy) organ nie wydał stosownego aktu administracyjnego. Oznacza to, że sprawa nie została zakończona w terminie ustawowym wynikającym z art. 35 k.p.a., jak również organ zaniechał powiadomienia strony o nowym terminie załatwienia sprawy zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego powyższe stanowi bezczynność organu.
Biorąc pod uwagę dotychczasowe działanie PINB, który został uznany postanowieniem 262/1/2020 WINB, że sprawę prowadzi w sposób przewlekły oraz postanowieniem 99/1/2022, że był bezczynny w sprawie oraz że wydając decyzję nr 78/2022 z dnia 12 maja 2022 r. uniemożliwił stronie postępowania wypowiedzenie się co do zebranych materiałów oraz zgłoszenie żądań, skarżący stwierdził w skardze, że organ lekceważy przepisy prawa administracyjnego i obecna jego bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. PINB po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia decyzją nr 78/2022 z dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia złożenia skargi nie wydał stosownego aktu administracyjnego w ustawowo wyznaczonym terminie, nie wskazał również nowego terminu. Tym samym, zdaniem skarżącego, organ jest bezczynny w prowadzonym postępowaniu, naruszył art. 35 § 3 k.p.a., a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą w art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 k.p.a. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, skarga jest w pełni zasadna.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w Tomaszowie Mazowieckim wyjaśnił, że z wniosku A.P. z dnia 17 lutego 2020 r. (data wpływu do organu) prowadził postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonanego utwardzenia terenu na działce o nr ewid. gruntów [...]
w miejscowości P., gm. [...].
W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia 26 lutego
2020 r. zawiadomił strony o terminie oględzin wyznaczonych na dzień 17 marca 2020 r. W dniu 4 marca 2020 r. Państwo M. i K. R. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim z prośbą o przełożenie terminu kontroli na dzień 2 kwietnia 2020 r. z uwagi na ich nieobecność w dniu 17 marca 2020 r. W związku z ww. pismem Państwa M. i K. R., zawiadomieniem z dnia 9 marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim poinformował strony o nowym terminie oględzin, wyznaczonym na dzień 2 kwietnia 2020 r. Jednocześnie przy piśmie z dnia 9 marca 2020 r., w związku z zażaleniem A.P. na przewlekłość niniejszego postępowania, całość zgromadzonego materiału dowodowego została przekazana
do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi.
Dalej organ wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia 30 marca 2020 r., na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, wyznaczając przy tym nowy termin. Po rozpatrzeniu zażalenia A.P. na przewlekłość postępowania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wydał postanowienie nr 88/1/2020 odmawiające wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim dodatkowego terminu załatwienia sprawy dotyczącej wykonania utwardzenia terenu działki o nr ewid. [...], położonej w miejscowości P. Po przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2020 r. oględzinach na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości P., gm. [...] oraz w trakcie gromadzenia materiału dowodowego skarżący w dniu 8 października 2020 r. złożył, za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim, ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, do niezwłocznego załatwienia niniejszej sprawy.
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 23 października 2020 r., nr 262/I/2020, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził, że niniejsza sprawa prowadzona jest w sposób przewlekły i wyznaczył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim termin do wydania aktu administracyjnego do dnia 30 listopada 2020 r. Następnie postanowieniem z dnia 26 listopada 2020 r., nr 41/2020 znak: PINB/7355/2063/698/KWK/20, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim nałożył na M.R. oraz K.R. obowiązek dostarczenia, w terminie czterech miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla utwardzenia części terenu działki o nr [...] położonej w miejscowości P., gmina [...]. Na powyższe postanowienie A.P. wniósł zażalenie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 4 stycznia 2021 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia A.P., uzasadniając, że postanowienie wydane na podstawie art. 123 § 1 i 2 k.p.a. jest postanowieniem incydentalnym, nierozstrzygającym sprawy, co do istoty, a więc nie podlegającym zaskarżeniu.
Następnie organ wyjaśnił, że po wykonaniu przez zobowiązanych obowiązku nałożonego ww. postanowieniem decyzją Nr 102/2021 z dnia 25 czerwca 2021 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonanego utwardzenia terenu na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości P., gm. [...]. Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją
nr 196/2021, znak: WOP.7721.0681.2021.DB, uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim wyjaśnił, że podejmując ponownie przedmiotowe postępowanie poczynił działania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 30 września 2021 r. poinformował strony postępowania na podstawie art. 35 i 36 k.p.a. o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczył nowym terminie. W dniu 9 maja 2022 r. A.P. na podstawie art. 37 k.p.a. złożył ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na bezczynność oraz przewlekłość niniejszego postępowania. W dniu 12 maja 2022 r., po dokonaniu analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim, decyzją nr 78/2022, umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonanego utwardzenia terenu na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości P., gm. [...]. Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r., nr 99/I/2022, stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego był bezczynny w prowadzeniu niniejszego postępowania, jednak niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, jednocześnie odmówił wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dodatkowego terminu załatwienia niniejszej sprawy. Dodatkowo decyzją nr 161/2022 z dnia 30 czerwca 2022 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r., nr 78/2022 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim wyjaśnił, że podejmując powtórnie przedmiotowe postępowanie ponownie podjął szereg działań w celu uzupełnienia materiału dowodowego oraz wyjaśnienia niniejszej sprawy, a następnie decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r., nr 149/2022, umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonanego utwardzenia terenu na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości P., gm. [...].
W związku z powyższym, zdaniem organu skarga zasługuje na oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) (dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.
Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia
w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zatem brak aktu lub czynności organu, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie
w określonym terminie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała
w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność podmiotu zobowiązanego polegająca na niezałatwieniu sprawy w terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa
w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony
o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W razie natomiast nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie
z art. 151 p.p.s.a.
W przypadku skargi na bezczynność, sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi. Jedną z takich okoliczności jest istnienie przedmiotu zaskarżenia. Linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego, ujednolicona wskutek uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. stanowi, że jeżeli po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie
ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (Uchwała NSA(7w) z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).
Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Skarżący przed wniesieniem skargi wniósł dwukrotnie ponaglenie: w dniu
8 października 2020 r. oraz w dniu 9 maja 2022 r. Tym samym należy przyjąć,
że spełniony został warunek wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2022 r. "bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r.,
I GSK 631/20, LEX nr 3062229, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną
i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. I OSK 2114/13, LEX nr 1421789, CBOSA). Jak słusznie zauważają przedstawiciele doktryny "Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie." (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 37).
Sąd podkreśla, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości postępowania administracyjnego. Istota tej zasady polega na tym, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
W kontrolowanej sprawie skarżący w dniu 17 lutego 2020 r. złożył do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim zawiadomienie o wykonaniu robót budowlanych wbrew przepisom ustawy Prawo Budowlane dotyczące utwardzenia kostką brukową terenu działki o nr ewid. [...], położonej w miejscowości P., gmina [...], powiat [...], która to działka to grunty rolne o oznaczeniu Br. W toku prowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 25 czerwca 2021 r. wydał decyzję umarzającą postępowanie, którą z kolei decyzją z dnia 16 sierpnia 2021 r. uchylił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po czym ponownie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 17 maja 2022 r. wydał decyzję umarzającą postępowanie, która decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. uchylona została przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2022 r. została wraz z aktami administracyjnymi sprawy doręczona Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w dniu 14 lipca 2022 r. W związku z powyższym od dnia 14 lipca 2022 r. (a nie jak wskazuje skarżący od dnia 30 czerwca 2022 r.) rozpoczął bieg terminu na załatwienie sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Do dnia
21 listopada 2022 r. organ nie tylko nie załatwił sprawy, ale nawet nie podjął żadnych czynności w prowadzonym postępowaniu. rozpoczął bieg termin na załatwienie sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Do dnia 21 listopada 2022 r. organ nie tylko nie załatwił sprawy, ale nawet nie podjął żadnych czynności
w prowadzonym postępowaniu. Dopiero pismem z dnia 21 listopada 2022 r. organ wezwał inwestorów do złożenia wyjaśnień w sprawie, a termin na ich przesłuchanie wyznaczył na dzień 6 grudnia 2022 r. Również dopiero pismem z dnia 21 listopada 2022 r. organ zwrócił się do Urzędu Gminy U. o nadesłanie akt administracyjnych sprawy z wniosku A.P. w przedmiocie podwyższenia terenu na działce [...] i [...]. Sąd zwraca uwagę, że właśnie w dniu 21 listopada 2022 r. do organu wpłynęła skarga skarżącego na bezczynność organu, co może wskazywać, że to właśnie ta skarga skłoniła organ do podjęcia czynności w sprawie.
W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy daje podstawy do uznania, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim dopuścił się bezczynności postępowania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ znacznie przekroczył określony w art. 35 k.p.a. termin do załatwienia sprawy (w chwili złożenia skargi postępowanie trwało już ponad 4 miesiące).
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność jakiej dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest zasadne, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20, CBOSA). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2017 r. "Z bezczynnością organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 p.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności." (wyrok NSA z dnia 12 września 2017 r., II OSK 1382/17, LEX nr 2377960, CBOSA).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które wskazują na kwalifikowaną postać naruszenia prawa przez organ. Na powyższą ocenę Sądu wpłynęło nie załatwienie przez organ sprawy od dnia 14 lipca 2022 r. do dnia złożenia skargi na bezczynność organu mimo tego, że we wcześniejszym postępowaniu część materiału dowodowego została już zgromadzona, a dodatkowo uchylając decyzję organu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na powyższą ocenę wpłynęło ponadto nie podjęcie przez organ od dnia 14 lipca 2022 r. do dnia złożenia skargi na bezczynność jakichkolwiek czynności w prowadzonym postępowaniu.
Sąd zważył, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność podmiot zobowiązany załatwi sprawę i dokona czynności, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem już zobowiązać organu do czynności, która została w momencie orzekania dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., II OSK 1431/12, LEX nr 1367263, CBOSA). Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zatem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie organ decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonanego utwardzenia terenu na działce o nr ewid. gruntów [...] w miejscowości P., gm. [...].
Natomiast, odnosząc się do żądania skargi w zakresie zobowiązania organu
do wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec pracownika organu winnego niezałatwienia sprawy w terminie, Sąd stwierdza, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują tego rodzaju rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 38 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, jeżeli z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. Z kolei przepis art. 5 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Z powyższego wynika, że sąd administracyjny nie jest władny do orzekania w zakresie odpowiedzialności pracownika za bezczynność organu przy załatwianiu sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie
art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.
Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200
i 205 § 1 p.p.s.a.
is