II SAB/Łd 50/20

II SAB/Łd 50/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Magdalena Sieniuć
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 4611/21 - Wyrok NSA z 2022-10-14
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1, par. 1a, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
par. 2 pkt 1, par. 4 ust. 1-3, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit.c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K.N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2) umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. do załatwienia wniosku skarżącego K. N. o udostępnienie informacji publicznej; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 42 lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu K. N. z urzędu. dc
Uzasadnienie
18 maja 2020 r. do Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. wpłynęła skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarga K. N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W skardze K.N. podniósł, że 30 grudnia 2019 r. złożył do Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. wniosek o udostępnienie wyroków wraz z uzasadnieniami w sprawach o sygn. akt [...] oraz [...]. Pismem z 8 stycznia 2020 r. Wiceprezes Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. przesłał jego wniosek do Przewodniczącego V Wydziału Karnego celem bezpośredniego załatwienia w ustawowym terminie, po uprzednim zanonimizowaniu. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał żądanej informacji publicznej. Nie został poinformowany o przyczynach lub powodach przeszkód uniemożliwiających udostępnienie informacji publicznej. Skarżący stwierdził, że w związku z niezachowaniem procedury, niepoinformowaniem go o przyczynach, które uzasadniałyby opóźnienie, niezachowaniem ustawowego terminu oraz niedostarczeniem wnioskowanej informacji wnosi o zawarcie "ugody w postaci rekompensaty w kwocie 2 000,00 zł".
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że niezwłocznie, tj. 8 stycznia 2020 r., przekazał wniosek skarżącego Przewodniczącemu V Wydziału Karnego Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. i polecił aby został on załatwiony bezpośrednio w ustawowym terminie, po uprzednim zanonimizowaniu. 18 maja 2020 r. Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. otrzymał skargę od skarżącego, w której wskazał, że nie otrzymał wnioskowanej informacji publicznej ani nie został poinformowany o przyczynach uniemożliwiających przekazanie mu informacji publicznej. Organ administracji wyjaśnił, że dokumenty stanowiące informację publiczną, po uprzednim ich zanonimizowaniu, zostały wysłane do skarżącego 20 maja 2020 r. Opóźnienie w przesłaniu skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej wynikało z opóźnienia pracownika sądu, który był bardzo obciążony pracą z uwagi na wzrost wpływu wniosków o odpisy wyroków i wypożyczenie akt, w miesiącu styczniu i lutym 2020 r. przekazywanie spraw do archiwum (reponowanie akt i sporządzanie spisów zdawczo-odbiorczych), wykonywanie obowiązków gońca (szukanie i podkładanie akt, pakowanie i wysyłanie akt) czy wykonywanie spraw dotyczących środków zabezpieczających. Z uwagi na zaistnienie w kraju nadzwyczajnych okoliczności i ogłoszenie stanu epidemii, w marcu 2020 r. został skrócony czas pracy sądu, a następnie wprowadzony został system rotacyjny, wobec czego wykonywano prace najpilniejsze. Na duże obciążenie pracownika pracą miała wpływ również nieobecność kierownika sekretariatu i jego zastępcy, gdyż pracownik wykonywał częściowo obowiązki kierownika. Opóźnienie w przekazaniu skarżącemu wnioskowanych przez niego informacji publicznych nie było zawinione przez Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. Wynikało wyłącznie z niezawinionego opóźnienia w działaniu pracownika. Zdaniem organu administracji, z uwagi na to, że 20 maja 2020 r. została udzielona skarżącemu informacja publiczna zgodnie z wnioskiem, nie można mówić w niniejszej sprawie o bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można również uznać za zasadne żądanie przez skarżącego "rekompensaty" w kwocie 2 000 zł, z uwagi na brak przesłanek do uznania takiego żądania. Skarżący nie wskazuje, na jakiej podstawie żąda wskazanej kwoty i dlaczego właśnie w takiej wysokości.
W piśmie z 15 grudnia 2020 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, potrzymał w całości stanowisko wyrażone w skardze. W piśmie tym wniesiono również o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku udostępnienia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Organ nie poinformował przy tym także o przyczynach uniemożliwiających zrealizowanie czynności. Organ nie dochował żadnego z ustawowych terminów, zarówno nie udostępniając w tym czasie skarżącemu informacji publicznej, jak i nie informując go tego przyczynach. Pomimo spełnienia przez niego przesłanek oraz możliwości organu do udostępnienia żądanej informacji w rozsądnym terminie, organ wykazał się w tym zakresie przewlekłością. Wyjaśnienia organu nie uzasadniają tak znacznego wydłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej. Fakt przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie potwierdza także udostępnienie skarżącemu informacji publicznej po wniesieniu przez niego skargi. Wprowadzenie stanu epidemii nie powinno stanowić dostatecznego powodu do uzasadnienia wystąpienia opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej. Stan ten został bowiem wprowadzony w marcu 2020 r., zaś skarżący złożył wniosek w tymże zakresie w grudniu 2019 r. Przekroczenie terminu, które wystąpiło w niniejszej sprawie uznać należy za znaczne. Tego typu opóźnienie organu winno wiązać się z przyznaniem na rzecz skarżącego kwoty 2 000,00 zł. Brak udostępnienia skarżącemu informacji publicznej w wymaganym terminie wiązał się dla niego z długotrwałym stanem niepewności, co do motywów rozstrzygnięć wydanych przez Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. w sprawach o sygn. akt [...] i [...], z którymi zapoznać się miał prawo. Z uwagi na niepoinformowanie przez organ o terminie, w którym taka informacja może mu zostać udzielona, skarżący pozostawał w nieświadomości co do czasu, kiedy uzyska taką możliwość. Niewątpliwie wiązało się to dla niego z negatywnymi konsekwencjami, m.in. dyskomfortem sfery psychicznej. Możliwość przyznania skarżącemu sumy pieniężnej z tego tytułu stanowić ma zaś formę "zadośćuczynienia", a odstąpienie od niej winno występować wyjątkowo. Kwotę wskazaną przez skarżącego uznać należy za niezawyżoną, nieprowadzącą do jego nadmiernego wzbogacenia się, czy niemożliwą dla organu do poniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd administracyjny orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu administracji publicznej na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.", nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności, a więc nie bada merytorycznej zasadności podjętego działania. Sąd ten ma natomiast obowiązek dokonania oceny, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy, czy rzeczywiście organ (podmiot wykonujący zadania publiczne) pozostaje w bezczynności (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2009 r., II OSK 812/08; z 15 lipca 2010 r., II OSK 2051/09; z 29 września 2010 r., II GSK 827/09; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2013, s. 585). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zatem podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego udzielił stronie informacji publicznej, której się ona domagała, bądź wydał decyzję w trybie art. 16 u.d.i.p. nie można przypisać mu bezczynności. W sytuacji natomiast, gdy żądana przez wnioskodawcę informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, bądź dotyczy takiej informacji, w stosunku do której istnieje odmienny tryb dostępu, organ nie jest zobowiązany do wydawania decyzji administracyjnej. W takim przypadku może odmówić udzielenia informacji w formie zwykłego pisma, informując jedynie wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., II SA 4059/02).
W rozpoznawanej sprawie, wnioskiem z 30 grudnia 2019 r., który wpłynął do organu 7 stycznia 2020 r., skarżący wniósł o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci zanonimizowanych odpisów wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w sprawach sygn. akt [...] i [...].
W pierwszej kolejności wyjaśnić zatem trzeba, że w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji, według art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por. wyrok NSA z 4 lutego 2016 r., I OSK 2223/14). W u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych. Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14).
Żądane przez skarżącego informacje stanowią expressis verbis informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie. Zgodnie z treścią tego przepisu udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Niespornym jest, że Prezes Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Na podstawie art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej. Stosownie zaś do treści art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 365 ze zm.), organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu.
Poza sporem także jest, że dopiero 26 maja 2020 r. (elektroniczne pokwitowanie odbioru k. 28 i 30), a więc po wpłynięciu do organu administracji skargi 18 maja 2020 r., żądana informacja została skarżącemu udzielona. Niewątpliwie zatem bezczynność w udzieleniu informacji publicznej ustała po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, a przed wydaniem wyroku.
Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność uwzględnia stan faktyczny z dnia orzekania. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej lub inny podmiot zobowiązany wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, nie pozostaje już w stanie bezczynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., I OSK 1979/12). Oznacza to, że sąd nie stosuje przepisu art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i nie orzeka o obowiązku wydania przez organ (podmiot zobowiązany) w określonym terminie aktu albo dokonania czynności. Postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego stało się w tej sytuacji zbędne i jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwałę NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08).
Udostępnienie informacji publicznej przez podmiot zobowiązany w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie zwalniało jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia zasadności wniosku skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł z tego tytułu (por. postanowienia NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12 oraz z 18 czerwca 2013 r., I OSK 1143/13). Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd ma obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa niezależnie od tego, że w dniu wyrokowania organ nie pozostawał już w bezczynności.
"Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynności będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. Akcentowany jest ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15; z dnia 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16). W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności i oczywistość naruszenia (por. wyroki NSA: z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; z 21 lipca 2017 r., I OSK 2808/15; z 8 lipca 2015 r., I OSK 237/15). Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2018 r., II SAB/Wa 58/18).
Rozważając tę kwestię na gruncie niniejszej sprawy sąd uznał, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Należało przede wszystkim wziąć pod uwagę okoliczność, że organ uczynił zadość żądaniu niezwłocznie jak tylko otrzymał skargę. Nie kwestionował swego obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Chociaż opóźnienie trwało ponad 4 miesiące, to nie bez znaczenia są w tym wypadku przyczyny opóźnienia. Organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi podjął czynności wyjaśniające przyczyny tego opóźnienia. W notatce służbowej z 20 maja 2020 r. S. P. – pracownik odpowiedzialny za wykonanie zarządzenia sędziego z 24 stycznia 2020 r. dotyczącego udostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej – wyjaśniła, że opóźnienie to wynikało z dużego obciążenia pracą: wpływu wniosków o odpisy wyroków i wypożyczenia akt, przekazywania w styczniu i lutym 2020 r. akt do archiwum (reponowania akt i sporządzania spisów zdawczo-odbiorczych), wykonywania obowiązków gońca (szukania i przekładania akt, pakowania i wysyłania akt), wykonywania spraw dotyczących środków zabezpieczających. W miesiącu marcu 2020 r. w związku z epidemią skrócono czas pracy, a następnie wprowadzono system rotacyjny i wobec tego wykonywano prace najpilniejsze. W okresie tym pod nieobecność kierownika sekretariatu i jego zastępcy wykonywała częściowo obowiązki kierownika. Wpływ pism w tym czasie nie zmniejszył się. Od maja 2020 r. odpowiada na zaległe pisma.
Wprawdzie w orzecznictwie w orzecznictwie wyrażony został pogląd, że kwestia braku odpowiedniej obsady etatowej i znaczna ilość spraw podlegających rozpoznaniu nie może rodzić negatywnych skutków dla strony w sferze terminów załatwienia spraw (por. wyrok NSA z 29 grudnia 1999 r., V SAB 147/99; wyrok WSA w Warszawie z 3 grudnia 2008 r., IV SAB/Wa 141/08), to jednak okoliczności tego dotyczące podlegają ocenie w każdej indywidualnej sprawie. Na pewno ustalenia w tym zakresie mają znaczenie przy rozstrzyganiu, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., I OSK 1181/13).
Z uwagi na sytuację epidemiologiczną wyjaśnić w tym miejscu należy, że przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) rozstrzygają, że sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej stanowią kategorię spraw pilnych, w stosunku do których wyłączona została regulacja z art. 15 zzs ust. 1 (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 kwietnia 2020r., II SAB/Łd 12/20; wyrok WSA w Olsztynie z 22 października 2020 r., II SAB/Ol 44/20). W związku z tym w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy u.d.i.o.p., a nie przepisy ustawy o COVID-19. Jednakże nie budzi wątpliwości, że wprowadzenie 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433 ze zm.), a następnie 20 marca 2020 r. stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 na mocy § 1 rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 ze zm.) miało znaczący wpływ na funkcjonowanie sądów, które w związku z tą sytuacją było utrudnione i ograniczone. Zagrożenie epidemiologiczne wymusiło reorganizację pracy i wydłużyło czas oczekiwania na załatwienie poszczególnych spraw, co jest powszechnie wiadome. Zaniechanie realizacji wniosku nie wynikało zatem z celowego działania, czy też zaniedbania. W tych okolicznościach nie można zatem przyjąć, że organ celowo, rażąco lekceważył obowiązki. Poza tym skarżący nie wykazał, że udzielenie żądanej informacji publicznej miało dla niego jakieś szczególne znaczenie. W piśmie z 15 grudnia 2020 r. wskazano jedynie na niedogodność w postaci "dyskomfortu psychicznego związanego ze stanem oczekiwania", co może świadczyć o tym, że wniosek o udzielenie informacji publicznej służył jedynie zaspokojeniu osobistej ciekawości skarżącego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że prawo dostępu do informacji publicznej stanowi prawo gwarantowane konstytucyjnie, za pomocą którego obywatel jest uprawniony do kontroli organów władzy. Prawo to jest przejawem rozwoju demokracji jako ustroju, w którym obywatele współuczestniczą w sprawowaniu władzy i jednocześnie kontrolują organy władzy publicznej. Prawo to nie powinno zatem służyć zaspokajaniu osobistej ciekawości osoby wnoszącej o udostępnienie informacji publicznej lub też załatwieniu jej osobistych interesów (por. wyrok NSA z 21 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 895/13). Nadużycie prawa do informacji publicznej polega na próbie wykorzystania jego instytucji dla osiągniecia innego celu niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 147 oraz podobnie I. Kamińska, M. Rozbicka–Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, s. 273).
W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie przedstawione wyżej okoliczności świadczą o tym, że bezczynności organu w tym wypadku nie można zakwalifikować jako rażącej. Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa stwierdzonej bezczynności wyklucza orzeczenie o nałożeniu grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. W konsekwencji tego sąd za niezasadne uznał żądanie skarżącego przyznania mu od organu sumy pieniężnej, o której stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., sąd orzekł, jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku.
Na mocy art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18).
Odnosząc się do wniosku organu administracji zawartego w odpowiedzi na skargę o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wyjaśnić należy w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, stanowiącymi sądy pierwszej instancji, obowiązuje zasada, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (art. 200 p.p.s.a.). Odstępstwa od tej zasady zawiera tylko art. 201 p.p.s.a., który jednak nie dotyczy sytuacji mającej miejsce w niniejszej sprawie. Nie jest więc możliwe zasądzanie kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu, którego działanie lub bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania były przedmiotem skargi, gdy skarga zostanie oddalona. W postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi nie obowiązuje więc zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, którą wprowadzono w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (art. 203 i 204 p.p.s.a.) i która obowiązuje w postępowaniu cywilnym (art. 98 § 1 k.p.c.).
dc