II SAB/Łd 5/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-05-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuwniosek o informacjęspółka komunalnakoszty udostępnienia informacjiinformacja przetworzonaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał spółkę komunalną do udostępnienia części informacji publicznej, oddalił skargę w pozostałym zakresie i odrzucił ją w części dotyczącej wniosków o charakterze przetworzonym.

Skarżący R.D. złożył skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Radomsku w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Sąd uznał bezczynność organu za zasadną w odniesieniu do protokołów negocjacyjnych dotyczących cen węgla oraz negocjacji cenowych z dostawcą. W pozostałym zakresie skarga została oddalona lub odrzucona jako przedwczesna, w tym w części dotyczącej informacji przetworzonej.

Skarżący R.D. wniósł skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Radomsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sprawa dotyczyła wniosków z listopada 2022 roku, w których skarżący domagał się m.in. udostępnienia protokołów negocjacyjnych, informacji o cenach węgla oraz dokumentów związanych z jego zakupem. Organ częściowo udzielił informacji, a w pozostałym zakresie wskazywał na koszty związane z kopiowaniem lub digitalizacją dokumentów, lub informował o charakterze przetworzonym żądanych danych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał bezczynność organu za zasadną w zakresie udostępnienia protokołów negocjacyjnych dotyczących cen węgla oraz informacji o negocjacjach cenowych z dostawcą. W pozostałych punktach, dotyczących m.in. informacji już udzielonych lub o charakterze przetworzonym, skarga została oddalona lub odrzucona jako przedwczesna. Sąd zobowiązał spółkę do załatwienia wniosku w określonych punktach w terminie 14 dni, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie udostępni informacji publicznej ani nie wyda decyzji odmownej w ustawowym terminie.

Uzasadnienie

Bezczynność organu występuje, gdy nie podejmuje on działań w sprawie lub nie kończy postępowania w ustawowym terminie. W przypadku informacji publicznej, brak udostępnienia lub decyzji odmownej w terminie 14 dni (lub 2 miesięcy w uzasadnionych przypadkach) świadczy o bezczynności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (19)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § ust. 1-2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1-2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1-2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § ust. 1-2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 15 § ust. 1-2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 8

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § par. 1 pkt 3 i par. 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § par. 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

Rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia protokołów negocjacyjnych dotyczących cen węgla (pkt 4 wniosku). Organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia protokołu z negocjacji cenowych z dostawcą miału węglowego w 2022 r. (pkt 9 wniosku).

Odrzucone argumenty

Organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji objętych pkt 5-8, 10-11, 13-15 i 18 wniosku. Skarga w zakresie pkt 1-3, 12, 16 wniosku była przedwczesna z uwagi na zastosowanie procedury związanej z informacją przetworzoną i kosztami udostępnienia.

Godne uwagi sformułowania

bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa informacja publiczna przetworzona wymaga wykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego skarga w zakresie pkt 1-3, 12 i 16 wniosku, z uwagi na jej przedwczesność

Skład orzekający

Jarosław Czerw

przewodniczący

Tomasz Porczyński

sprawozdawca

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu w zakresie dostępu do informacji publicznej, procedury udostępniania informacji przetworzonej oraz zasad ustalania opłat za udostępnienie informacji wiążących się z dodatkowymi kosztami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki komunalnej i wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Interpretacja przepisów o informacji przetworzonej może być stosowana w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do informacji publicznej i bezczynności organów, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem prawa administracyjnego.

Spółka komunalna zobowiązana do ujawnienia danych o cenach węgla – sąd rozstrzyga spór o dostęp do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Łd 5/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Gminnej Spółki
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1-2, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1-2, art. 6, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1-2, art. 14 ust. 1-2, art. 15 ust. 1-2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1800
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Sentencja
Dnia 25 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 roku sprawy ze skargi R. D. na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Radomsku w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Radomsku do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 roku w zakresie pkt. 4 i 9 w terminie 14 dni od dnia zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym orzeczeniem; 2. stwierdza, że bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Radomsku miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. oddala skargę w zakresie pkt. 5, 6, 7, 8, 10, 11, 13, 14, 15 i 18 wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 roku; 4. odrzuca skargę w zakresie pkt. 1, 2, 3, 12, 16 wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 roku; 5. zasądza od Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Radomsku na rzecz skarżącego R. D. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał
Uzasadnienie
W dniu 27 grudnia 2022 r. R.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Radomsku (dalej PGK Sp. z o.o. w Radomsku; organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia 7 listopada 2022 r. skarżący wystąpił do w/w organu z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie:
1. udostepnienia kopii aktualnie obowiązującej umowy, której przedmiotem jest dostawa miału węglowego do PGK Sp. z o.o. w Radomsku wraz ze wszystkimi aneksami, które zostały zawarte od początku jej obowiązywania;
2. wskazania w jaki sposób weryfikowana jest jakość́ kupowanego przez spółkę̨ miału węglowego;
3. udostepnienia protokołów wykonanych badań miału węglowego wykonanych w okresie od dnia 1 stycznia 2022 do dnia udzielenia informacji;
4. udostepnienia informacji czy przedsiębiorstwo od daty zawarcia umowy prowadziło weryfikację ceń miału, jeśli tak to w jaki sposób, proszę̨ o przesłanie dokumentów potwierdzających tę weryfikację;
5. wskazania aktualnej ilości osób zatrudnionych w spółce, w tym informację o ilości osób zatrudnionych na dzień́ 30 listopada 2016 r.;
6. udostępnienia protokołów posiedzeń́ rady nadzorczej spółki oraz protokołów zarządu spółki za okres od 1 stycznia 2022 r. do dnia udzielenia odpowiedzi;
7. udostepnienia kopii regulaminu wynagradzania aktualnie obowiązującego w spółce.
Pismem z dnia 18 listopada 2022 r., przesłanym zgodnie z żądaniem skarżącego na wskazany adres poczty elektronicznej, PGK Sp. z o.o. w Radomsku udzieliła informacji publicznej w zakresie pkt 1-5, 7 wniosku z dnia 7 listopada 2022 r. Natomiast odnośnie do informacji, o której udzielenie skarżący wnosił w pkt 6 wniosku, strona wezwana została do sprecyzowania zakresu swojego żądania, co organ argumentował ryzykiem ujawnienia istotnych dla przedsiębiorstwa informacji o charakterze gospodarczym, zawartych w treści wnioskowanych dokumentów.
W dniu 29 listopada 2022 r. R.D., nawiązując do treści otrzymanego pisma z dnia 18 listopada 2022 r., wystąpił do organu z kolejnym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie:
1. udostepnienia wszystkich certyfikatów jakości dostarczonego węgla za lata 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 r.;
2. udostepnienia wszystkich dokumentów związanych z badaniem jakości węgla przez laboratorium zakładowe PGK Spółka z o.o., zgodnie z postanowieniami § 9 wiążącej organ umowy z dnia 3 kwietnia 2017 r. zawartej z firmą "C.", oddzielnie dla każdej partii dostarczonego węgla za lata 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 r.;
3. udostepnienia wszystkich dokumentów dostawy związanych z odbiorem węgla przez Zakład Ciepłowniczy dla każdej dostawy dostarczonego węgla za lata 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 r.;
4. udostepnienia wszystkich protokołów negocjacyjnych dotyczących ceny węgla, uwzględniającej fluktuacje cen obowiązujących w Katowickim Holdingu Węglowym, zgodnie z § 7 ust. 6 wiążącej umowy;
5. wskazania jakie działania podjął Zarząd Spółki w 2022 r. w celu uzyskania oszczędności w kosztach zakupu miału.
6. wskazania czy, Zarząd Spółki w 2022 r. przeprowadził rozeznanie rynku w sprawie ceny miału, a jeżeli tak to o przesłanie dokumentów/ protokołów potwierdzających rozeznanie cenowe wraz z podaniem: a) sposobu dokonanego rozeznania cenowego, b) daty przeprowadzonego rozeznania, c) podmiotów u których to rozeznanie przeprowadzono, d) informacji o cenach netto dla miału o parametrach IIA 22/18/06 i IIA 23/18/06 za tonę oraz cenach transportu; e) danych osoby odpowiedzialnej za przeprowadzenie rozeznania cenowego;
7. wskazania ceny aktualnie nabywanego miału o parametrach: a) IIA 22/18/06 netto za tonę bez akcyzy, b) IIA 23/18/06 netto za tonę bez akcyzy, c) transport do ciepłowni netto za tonę;
8. udostępnienia aktualnego aneksu do umowy z dnia 3 kwietnia 2017 r. i wskazanie po jakiej cenie jest kupowany obecnie miał o parametrach:
a) IIA 22/18/06 netto za tonę bez akcyzy, b) IIA 23/18/06 netto za tonę bez akcyzy, c) transport do ciepłowni netto za tonę;
9. wskazania, czy w roku 2022 zostały przeprowadzone negocjacje cenowe z dotychczasowym dostawcą miału węglowego, a jeżeli tak to o udostępnienie kopii protokołu z negocjacji;
10. wskazania zapisu w wiążącej organ umowie zobowiązującego spółkę do weryfikacji jakości kupowanego miału węglowego na podstawie zbiorczych wyników obliczeń́ średnich parametrów dostaw, skoro weryfikacja jakości kupowanego miału węgłowego odbywa się̨ zgodnie z postanowieniami § 9 umowy, a nadto udzielenia informacji w jaki sposób jest obliczana średnia parametrów dostaw miału przez firmę̨ "C.";
11. wyjaśnienia, czy dokumentem potwierdzającym prawidłowość́ zakupów w trybie bezprzetargowym z pominięciem ustawy Prawo zamówień́ publicznych jest opinia adwokata M.C. z 16 czerwca 2014 r., bądź też o udostepnienie kserokopii nowej opinii prawnej w tym zakresie;
12. udostępnienia kserokopii obowiązujących w przedsiębiorstwie regulaminów wraz z zarządzeniem Prezesa Zarządu PGK Spółka z o.o., to jest: a) regulaminu udzielenia zamówień́ w ramach działalności sektorowej;
b) regulaminu udzielenia zamówień́ publicznych, dla których wartość szacunkowa zamówienia nie przekracza równowartości w złotych 130.000 zł;
c) regulaminu/wytycznych w przedmiocie stosowania procedur przetargowych i obiegu dokumentacji przetargowej przy udzielaniu zamówień́ o wartości przekraczającej równowartość́ kwoty 130.000 zł.;
13. udostepnienia kserokopii dokumentu, w którym spółka powiadamia Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o zamiarze zawarcia umowy z firmą "C." na okres dłuższy niż́ 4 lata., stosownie do wymogu art. 142 ust. 1 Prawo zamówień publicznych w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.;
14. podanie wartości netto zakupu miału w poszczególnych latach 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 i do końca listopada 2022 r.;
15. wskazania na podstawie jakich przepisów zostało wszczęte postepowanie w 2017 r. na zakup miału.
16. udostępnienia kserokopii obowiązującego w spółce układu zbiorowego.
18. udzielenie informacji czy w 2022 r. Zarząd Spółki otrzymał dodatkowe wynagrodzenie, nagrody, premie poza przysługującym wynagrodzeniem zasadniczym oraz o wskazanie kwot i terminów wypłat.
Skarżący wnosił o przesłanie żądanych informacji na wskazany we wniosku adres, za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Pismem z dnia 13 grudnia 2022 r. PGK Sp. z o.o. w Radomsku poinformowała skarżącego, iż udzielenie żądanej informacji publicznej, wskazanej w pkt 1,2,3, 9,12,16 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r., z uwagi na jej zakres (około 11.890 sztuk dokumentów) spowoduje po stronie spółki dodatkowe koszty, które obejmują jedynie koszty ich kopiowania (około 9.500 zł), czy też digitalizacji tych dokumentów (około 4.750 zł.). Wobec powyższego organ wskazał, iż dalsze podtrzymywanie zgłoszonego żądania, co do sposobu udostępnienia informacji publicznej w powyższym zakresie, będzie uprawniało spółkę do domagania się zwrotów poniesionych kosztów spowodowanych udostępnieniem informacji.
Ponadto w/w pismem organ udzielił informacji publicznej w zakresie objętym pkt 4-11, pkt 13-14 oraz pkt 18 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r., poprzez częściowo bezpośrednie udzielenie odpowiedzi oraz poprzez wskazanie, iż część z żądanych informacji została udzielona skarżącemu przy piśmie z dnia 18 listopada 2022 r.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.D. wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku z dnia 7 listopada 2022 r. oraz z dnia 29 listopada 2022 r., jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucał naruszenie:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej na wniosek;
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie żądanej informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, w ustawowym 14 dniowym terminie oraz uzależnienie jej udzielenia od dokonania wpłaty kwoty 9.500 zł, która to kwota, zdaniem skarżącego została błędnie wyliczona.
W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podkreślając, iż udzielone mu przy piśmie z dnia 18 listopada 2022 r., jak i przy piśmie z dnia 13 grudnia 2022 r. nie były kompletne, jak również nie wydano decyzji o odmowie udzielenia żądanej przez niego informacji publicznej. Powyższe, zdaniem skarżącego uzasadnia twierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności i czyni skargę zasadną. Strona zakwestionowała także prawidłowość wyliczonej kwoty kosztów dodatkowych, które miałby ponieść organ w związku z udostępnieniem żądanej informacji, w formie określonej we wniosku z dnia 29 listopada 2022 r., poddając w wątpliwość zarówno samą ilość dokumentów koniecznych do skopiowania, jak i prawidłowość ustalenia tej opłaty. Strona podkreśliła, iż pomimo braku oświadczenia, co do formy udostępnienia informacji publicznej, o której to możliwości została poinformowana pismem z dnia 13 grudnia 2022 r., żądana informacja publiczna nie została jej udostępniona w ustawowym 14 dniowym terminie, a organ nie informował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę, datowanej na dzień 12 stycznia 2023 r., PGK Sp. z o.o. w Radomsku wnosiła o jej oddalenie oraz o obciążenie skarżącego na rzecz organu kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazywano, iż wbrew stanowisku strony skarżącej informacja publiczna w zakresie objętym pkt 4-11,13-16 oraz 18 została skarżącemu udzielona. Natomiast skargę w części dotyczącej pkt 1-3, 9, pkt 12 i pkt 16 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. uznać należy za przedwczesną z uwagi na zastosowaną w tym zakresie procedurę wynikającą z art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ wyjaśnił nadto, iż udzielona pismem z dnia 18 grudnia 2022 r. informacja publiczna w zakresie pkt 9 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. była zupełna, a dopisane w tym zakresie sformułowanie "patrz ad. pkt 1,2,3,9,12,16" było omyłkowe.
W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2023 r. skarżący podtrzymywał dotychczasowe zarzuty i argumentację.
Z akt sprawy wynika nadto, iż po wniesieniu przedmiotowej skargi, pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. skarżący został poinformowany, że informacja publiczna, o której udostępnienie wnosi w pkt 1,2,3, 9,12,16 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. ma charakter informacji publicznej przetworzonej, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co wymaga wykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu tych in formacji, do czego strona została wezwana w terminie 7 dni. Jednocześnie organ poinformował skarżącego, iż z uwagi na obszerność żądanej dokumentacji, złożony w tym zakresie wniosek zostanie rozpoznany w terminie do dnia 14 lutego 2023 r.
W dniu 25 maja 2023 r. obecny na rozprawie R.D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, oświadczył, iż wniesiona przez niego skarga na bezczynność dotyczy jego wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 29 listopada 2022 r. Jednocześnie strona skarżąca wnosiła o wyłączenie zawartej w treści w/w pisma skargi na czynność z zakresu administracji publicznej z dnia 13 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia opłaty dodatkowej związanej z udzieleniem żądanej informacji publicznej i nadanie jej biegu. Skarżący oraz jego pełnomocnik popierali skargę.
Obecny na rozprawie profesjonalny pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. 2023 r. poz.259) – dalej: p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto w myśl § 2 przywołanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto w myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Podkreślenia również wymaga, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organnie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 p m2.
Przedmiotem niniejszej skargi, jak już wcześniej wskazano R.D. uczynił bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Radomsku w sprawie udostępnienia, na wniosek z dnia 29 listopada 2022 r., informacji publicznej w zakresie wskazanym na wstępie przedmiotowego uzasadnienia.
Wskazać na należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku podmiot publiczny powinien o tym fakcie powiadomić wnioskującego (por. wyroki NSA z 18 kwietnia 2012 r., I OSK 192/12; z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.). Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, iż na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Poza wyżej wskazaną formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie są jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku (por. wyroki NSA z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2788/17; z 16 października 2018 r., I OSK 2621/16; 14 listopada 2019 r., I OSK 692/18; 19 czerwca 2020 r., I OSK 1777/19; wyroki WSA we Wrocławiu z 16 marca 2021 r., IV SAB/Wr 450/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 kwietnia 2021 r., II SAB/Bd 4/20; wyrok WSA w Krakowie z 26 lutego 2021 r., II SAB/Kr 15/21; wyrok WSA w Opolu z 21 czerwca 2018 r., II SAB/Op 49/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Z treści przepisów u.d.i.p. wynika zatem, że załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej może przybrać postać: 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej; 5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Podkreślenia wymaga również, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rzeczą sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana przez stronę informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu wniosek R.D. z dnia 29 listopada 2022 r. spełniał minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z żądaniem udzielenia informacji publicznej, to jest: został złożony w formie pisemnej, został podpisany przez wnioskodawcę, określał w sposób dokładny adresata wniosku – PGK Sp. z o.o. w Radomsku – spółkę Gminy Miasta Radomsko, realizującą zadania własne gminy, która niewątpliwie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.; jak również obejmował jasne sformułowanie, co do przedmiotu wnioskowanej informacji. Powyższe ustalenia nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
W tym miejscu zaznaczenia wymaga, iż skarżący wnosząc w dniu 29 listopada 2022 r. o udzielenie informacji publicznej, prawdopodobnie omyłkowo nie zachował ciągłości numeracji zakresu zgłoszonego żądania (pomijając po pkt 16 wniosku pkt 17). Dla zachowania przejrzystości zakresu w/w wniosku skarżącego Sąd przyjął numerację w nim określoną.
W tak zakreślonych ramach prawnych i faktycznych stwierdzić należy, iż przedstawiona w skardze argumentacja częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika bowiem, iż wnosząc o udzielenie informacji publicznej w zakresie wskazanym w piśmie z dnia 29 listopada 2022 r. skarżący żądał między innymi udostępnienia wszystkich protokołów negocjacyjnych związanych z fluktuacją cen obowiązujących w Katowickim Holdingu Węglowym (pkt 4 wniosku) oraz udzielenia informacji, czy w roku 2022 r. przeprowadzane zostały negocjacje z dotychczasowym dostawcą miału węglowego, a w przypadku potwierdzającej odpowiedzi o udostępnienie kserokopii z negocjacji cenowej (pkt 9 wniosku).
Odnosząc się do żądania zawartego w pkt 4 wniosku, w piśmie z dnia 13 grudnia 2022 r. organ poinformował skarżącego, iż dokumenty w tym zakresie zostały doręczone stronie przy piśmie z dnia 18 listopada 2022 r., stanowiącego odpowiedź na wcześniejszy wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 7 listopada 2022 r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę powyższe stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia. W oparciu o przesłane wraz ze skargą akta administracyjne sprawy, uzupełnione na wezwanie Sądu z dnia 17 maja 2023 r., Sąd stwierdza, iż wśród dokumentów pdf, stanowiących załącznik do przesłanego skarżącemu w dniu 18 listopada 2022 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej piśmie stanowiącym odpowiedź na wniosek strony z dnia 7 listopada 2022 r., brak jest protokołów negocjacyjnych związanych z fluktuacją cen obowiązujących w Katowickim Holdingu Węglowym, o których udostępnienie skarżący wnosił.
Natomiast, co do żądania zawartego w pkt 9 wniosku stwierdzić należy, iż zostało ono rozpatrzone jedynie w części. Jak wynika bowiem z treści pisma organu z dnia 13 grudnia 2022 r. w tym zakresie strona została jedynie poinformowana, o fakcie prowadzenia w roku 2022 negocjacji cenowych z dostawcą miału. Nie został jej jednak udostępniony protokół z tych negocjacji, a organ nie podjął jakichkolwiek przewidzianych prawem działań, które uzasadniałyby brak przekazania wnioskodawcy żądanego dokumentu. Tym samym, zawarta w udzielonej odpowiedzi na skargę argumentacja organu, z której wynika, iż udostępniona w tym zakresie skarżącemu informacja publiczna była zupełna, a dopisane w tym zakresie sformułowanie "patrz ad. pkt 1,2,3,9,12,16" było omyłkowe, nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia. Jednocześnie wskazać należy na wewnętrzną sprzeczność zawartej w udzielonej odpowiedzi na skargę argumentacji organu, który z jednej strony podnosi, iż udzielona stronie informacja publiczna w zakresie pkt 9 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. była zupełna, z drugiej zaś wnosi o uznanie skargi w tym zakresie za przedwczesną z uwagi na zastosowanie trybu z art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, iż stawiany PGK Sp. z o.o. w Radomsku zarzut bezczynności w zakresie pkt 4 i pkt 9 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. uznać należy za zasadny.
Za nieuzasadniony uznać natomiast należało zarzut skargi, co do bezczynności organu odnośnie do żądnych informacji objętych pkt 5-8, pkt 1-11, 13-15 i 18 wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 r. Sąd w oparciu o zgromadzoną w aktach administracyjnych sprawy dokumentację stwierdził, iż objęte wyżej wskazanym zakresem informacje zostały przesłane skarżącemu w formie załączników (dokumentów pdf) przy piśmie z dnia 18 listopada 2022 r. Jednocześnie skarżący, poza oświadczeniem, że przesłana mu dokumentacja nie była kompletna, nie zakwestionował skutecznie ustaleń faktycznych wynikających z akt sprawy.
Odnosząc się natomiast do kwestii dopuszczalności skargi na bezczynność organu w zakresie pkt 1,2,3,12,16 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią przywołanego wyżej art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.).
Z brzmienia przywołanych przepisów wprost wynika, iż co do zasady przewidziany prawem termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek wynosi 14 dni od daty złożenia wniosku. Przewidziana przez ustawodawcę możliwość wydłużenia tego terminu, maksymalnie do 2 miesięcy, odnosi się natomiast do sytuacji, w której w zaistniałe na tle konkretnej sprawy okoliczności, np.: nieprecyzyjne sformułowanie treści wniosku, jego wielowątkowość, czy też występujące wątpliwości, co do możliwości uznania żądanych informacji za informację publiczną, uniemożliwiają rozpatrzenie żądania w terminie 14 dni. Przy czym w tym przypadku organy administracji zobowiązane są przed upływem 14 dniowego terminu, poinformować wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia oraz wskazać nowy termin rozpatrzenia wniosku, nie dłuższy niż 2 miesiące (por. wyroki NSA z 14 października 2021 r., III OSK 3448/21; z 16 grudnia 2022 r., III OSK 1578/21; wyrok WSA w Olsztynie z 6 kwietnia 2023 r., II SAB/Łd 15/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie w powołanym wyżej art. 15 u.d.i.p. ustawodawca przewidział wyjątek od wprowadzonego w art. 13 ust. 1 ustawy terminu udzielenia informacji publicznej na wniosek, w sytuacji, gdy udzielenie żądanej informacji może generować po stronie organu zobowiązanego dodatkowych kosztów, których równowartością obciążona może zostać strona wnioskująca. W tym przypadku 14 dniowy ustawowy termin do udzielenia informacji publicznej, której udzielenie, co należy podkreślić nie jest w żaden sposób uwarunkowane uiszczeniem owych dodatkowych kosztów, rozpoczyna swój bieg po upływie 14 dniu od dnia powiadomienia strony wnioskującej o wysokości opłaty, co wprost wynika z ust. 2 art. 15 u.d.i.p.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż po otrzymaniu wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 r., PGK Sp. z o.o. w Radomsku, w przewidzianym prawem 14 dniowym terminie poinformowała wnioskodawcę, iż z uwagi na zakres dokumentów, których udostępnienia żąda, objętych pkt 1,2,3,12,16 wniosku, udzielenie informacji publicznej w formie zakreślonej we wniosku spowoduje po stronie spółki dodatkowe koszty, do których żądania zwrotu od skarżącego organ będzie uprawniony. Jednocześnie stronie zakreślono 14 dniowy termin do zajęcia stanowiska w tym przedmiocie. Tym samym uznać należy, że ustawowy 14 dniowy termin, o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. zdanie drugie, rozpoczął swój bieg w dniu 14 grudnia 2022 r. i upływał z dniem 27 grudnia 2022 r. Jednocześnie w terminie otwartym na udzielenie żądanej informacji publicznej, pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. organ poinformował skarżącego, że informacja, o której udostępnienie wnosi w pkt 1,2,3, 9,12,16 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r. ma charakter informacji publicznej przetworzonej, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co wymaga wykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu tych in formacji, do czego strona została wezwana w terminie 7 dni. Organ poinformował również ,iż z uwagi na obszerność żądanej dokumentacji, złożony w tym zakresie wniosek zostanie rozpoznany w terminie do dnia 14 lutego 2023 r.
Wobec powyższego stawiany organowi zarzut bezczynności w zakresie pkt 1,2,3, 9,12,16 wniosku z dnia 29 listopada 2022 r., z uwagi na jego przedwczesność nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z § 1 a p.p.s.a. zobowiązał Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Radomsku do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 r. w zakresie jego pkt 4 i pkt 9, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym orzeczeniem, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1 i 2 wyroku). O oddaleniu skargi na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Radomsku w zakresie pkt 5-8,10-11,13-15 i 18 wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 r. Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). O odrzuceniu skargi na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Radomsku w zakresie pkt 1-3, 12 i 16 wniosku skarżącego z dnia 29 listopada 2022 r., z uwagi na jej przedwczesność Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku). W przedmiocie orzeczonych w pkt 5 wyroku kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 poz. 1800).
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI