II SAB/Łd 38/23

II SAB/Łd 38/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 3317/23 - Wyrok NSA z 2025-02-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 26 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2023 roku sprawy ze skargi B. Z. na bezczynność [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje [...] Okręgową Izbę Architektów Rzeczypospolitej Polskiej do rozpatrzenia wniosku B. Z. z dnia 28 lutego 2023 roku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza [...] Okręgowej Izbie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 marca 2023 r. B. Z. wniosła skargę na bezczynność [...] Okręgowej Izby Architektów RP w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie ze złożonymi wnioskami:
1. z dnia 24 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci protokołu wraz z załącznikami z kontroli OKR - kontroli związanej z nieprawidłowościami z działalności rady LOOIA RP z dnia 14 września 2022 r.; -kontroli z organizacji i przebiegu konferencji "[...]" z 12 stycznia 2023 r.
2. z dnia 20 lutego 2023 r. o przekazanie kopii nagrania z [...] Nadzwyczajnego Zjazdu LOOIA zarówno z dnia 13 stycznia 2023 r., jak i 8 lutego2023 r.;
3. z dnia 28 lutego 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci pełnej listy dotyczącej wszystkich członków organów w kadencjach l-VI LOOIA wraz z wyszczególnieniem jakie pełniły funkcje w danym organie oraz od kiedy do kiedy pełniły tę funkcję.
Skarżąca stwierdziła, że organ publiczny działający na podstawie ustawy o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa, jakim jest [...] Okręgowa Izba Architektów i wykonujący zadania administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie do dnia wniesienia skargi nie udostępnił wnioskowanych informacji publicznych, ani nie podjął innych działań zgodnych z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Otrzymała w tych sprawach jedynie pismo z dnia 7 lutego 2023 r. Okręgowej Komisji Rewizyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP i pismo z dnia 23 lutego 2023 r. Przewodniczącego Rady [...] Okręgowej Izby Architektów RP do Krajowej Rady Izby Architektów RP.
Skarżąca wniosła o zobowiązanie strony przeciwnej do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych zgodnie ze złożonymi wnioskami, a także prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej zgodnie z ustawą i stosownym rozporządzeniem, a ponadto wniosła o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że w interesie publicznym leży jawność i transparentność podejmowanych przez samorząd zawodowy działań. [...] Okręgowa Izba Architektów RP po jej utworzeniu na mocy ustawy o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa przejęła zadania wykonywane wcześniej przez administrację państwową stając się de facto zdecentralizowaną administracją publiczną i zgodnie z zapisami konstytucji władzą pomocniczą władzy państwowej. Mimo to [...] Okręgowa Izba Architektów RP od początku swojego istnienia, czyli już od ponad 20 lat, nie posiada na swojej stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, zgodnego w formie i treści z rozporządzaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej. Nie zamieszcza również w innej formie informacji publicznych takich jak uchwały organów kolegialnych izby, protokołów ze zjazdów okręgowych sprawozdawczych, sprawozdawczowyborczych i nadzwyczajnych, protokołów z prowadzonych kontroli czy sprawozdań z działalności organów, czy kalendarium władz okręgowych. Nie odpowiada również na wnioski o dostęp do informacji publicznej, do czego jest zobowiązana. Skarżąca podkreśliła, że Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej działa na podstawie ustawy o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa, wykonując niewątpliwie zadania publiczne. Przynależność do IARP jest obligatoryjna dla wszystkich architektów pełniących samodzielne funkcje w budownictwie. Jest również zgodnie z zapisami Konstytucji RP władzą pomocniczą władzy państwowej. Dlatego też, zdaniem skarżącej, dokumenty wytworzone przez [...] Okręgową Izbę Architektów, o które wnioskowała w załączonych wnioskach, są dokumentami rozstrzygającymi, ostatecznymi, wytworzonymi przez organy (Okręgowy Zjazd, Okręgową Komisję Rewizyjną, Okręgową Radę) [...] Okręgowej Izby Architektów (LOOIA), znajdują się w posiadaniu izby i są archiwizowane w jej siedzibie w wersji papierowej, do czego ta instytucja jest zobowiązana na podstawie prawa powszechnego i wewnętrznych regulacji.
Na wniosek z dnia 24 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej dwóch protokołów pokontrolnych Okręgowej Komisji Rewizyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP nie otrzymała przekonującej odpowiedzi. Protokoły te dotyczą kontroli przeprowadzonej na wniosek M. K. i skarżącej, w których opisano liczne nieprawidłowości w działaniu LOOIA (statutowo - ustawowe, jak i finansowo – gospodarcze). Większość opisanych nieprawidłowości, w tym również łamanie prawa, została potwierdzona w wynikach kontroli i opisana w protokołach pokontrolnych. Do chwili obecnej członkowie [...] Okręgowej Izby Architektów nie zostali powiadomieni o wynikach kontroli, nie zostały im również w żaden sposób przedstawione protokoły pokontrolne pomimo faktu, że została im przekazana informacja o wszczęciu kontroli w sierpniu. W dniu 7.02.2023 r. skarżąca otrzymała pismo, w którym Komisja Rewizyjna Okręgowej Izby Architektów RP, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach III SA/GI 442/19, stwierdziła, że protokoły pokontrolne Okręgowej Komisji Rewizyjnej LOOIA nie są informacją publiczną, co stoi w sprzeczności z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną jest bowiem przebieg i efekty kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających.
Wniosek z dnia 20 lutego 2023 r. o udostępnienie nagrania z [...] Nadzwyczajnego Zjazdu Wyborczego LOOIA, który odbył się w dniach 13 stycznia 2023 r. i 8 lutego 2023 r. do dnia wniesienia skargi pozostaje bez żadnej odpowiedzi. Przewodniczący [...] Okręgowej Izby Architektów w dniu 23 lutego 2023 r. przesłał do wiadomości skarżącej wewnętrzną korespondencję adresowaną do Krajowej Rady Izby Architektów RP dotyczącą braku spełnienia przez [...] Okręgową Izbę Architektów wymogu posiadania na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, a także informację o rzekomym braku możliwości modyfikowania strony internetowej przez izbę. W piśmie tym nie ma ani słowa o tym, że kopia nagrania, o którą wniosła skarżąca jest informacją niejawną. Skarżąca jest osobą biorącą czynny i bierny udział w zjeździe, a Zjazd zgodnie z regulaminem jest nagrywany, nie istnieje zatem żadna przesłanka, na podstawie której nie otrzymała nagrania. Żadnej innej korespondencji w tej sprawie skarżąca nie otrzymała, jak również nie otrzymała kopii nagrania.
W dniu 28 lutego 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o dostęp do informacji publicznej w postaci pełnej listy dotyczącej wszystkich członków organów w kadencjach l-VI LOOIA wraz z wyszczególnieniem jakie pełniły funkcje w danym organie oraz od kiedy do kiedy pełniły te funkcje. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymała żadnej odpowiedzi.
Skarżąca podkreśliła, że na stronie internetowej LOOIA nie ma ani jednego sprawozdania, nie ma również uchwał dotyczących powołania członków organów, z wyjątkiem XIV Sprawozdawczo - Wyborczego Zjazdu w marcu 2022 r. Skarżąca nie otrzymała od [...] Okręgowej Izby Architektów żadnego powiadomienia ani innego pisma w sprawie, nie została jej również przesłana decyzja odmowna, czy inne pismo dotyczące stanowiska [...] Okręgowej Izby Architektów w sprawie.
W odpowiedzi na skargę [...] Okręgowa Izba Architektów RP, reprezentowana przez adw. B. G., wniosła o oddalenie skargi w całości. Organ wyjaśnił, że otrzymał wniosek bez wskazania przez skarżącą formy w jakiej informacja ma zostać udostępniona. Zarówno z treści skargi jak i załączonych do niej dowodów nie sposób wywieść o jaką formę udostępnienia chodziło skarżącej. Z uwagi na fakt, iż wnioski zostały złożone elektronicznie organ przyjął, że najlepszym sposobem będzie ich udostępnienie za pośrednictwem portalu Biuletynu Informacji Publicznej. Przyjmuje się bowiem, że w sytuacji, gdy wnioskodawca nie sprecyzował, w jakiej formie domaga się udostępnienia informacji publicznej, to dysponent tej informacji może wskazać formę jej udostępnienia. Istotą postępowania o udzielenie informacji publicznej jest przekazanie zainteresowanemu informacji w żądanej przez niego sprawie, natomiast niekoniecznie musi to oznaczać przekazanie dokumentu w takiej formie, w jakiej zainteresowany sobie życzył. W przedmiotowej sprawie organ mógł jedynie domyślić się, że chodzi o udostępnienie informacji na specjalnie przygotowanym do tego portalu. Wobec tego podjęcie przez organ próby umieszczenia informacji w portalu - po odpowiednim jej przygotowaniu powoduje, iż ten nie pozostaje w bezczynności. Organ w dniu 24 lutego 2023 r. poinformował Krajową Radę Architektów RP, iż nie jest w stanie zamieścić żądanych przez skarżącą informacji w Biuletynie Informacji Publicznej z uwagi na fakt, iż nie posiada dostępu do kodu źródłowego witryny, który pozwoliłby na dokonanie stosownej modyfikacji. Organ wyraźnie wskazał przy tym, że w związku z zaistniałą sytuacją niezbędne jest udzielenie przez Krajową Radę Architektów RP odpowiednich wytycznych. Ponadto, organ poinformował skarżącą o zaistniałych przeszkodach. Mimo to skarżąca nie wskazała alternatywnego sposobu udostępnienia żądanych informacji. Zdaniem organu powołana przez skarżącą regulacja z art. 13 u.d.i.p. nie znajdzie zastosowania, gdy zwłoka (bezczynność) w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej będzie miała charakter niezbędny, tj. uzasadniony. Zdaniem organu od milczenia odróżnić należy sytuację, w której organ odpowiada na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując formę i sposób udostępnienia żądanych informacji. W takim wypadku odpowiedź organu na wniosek zainteresowanego podmiotu trzeba potraktować jako udzielenie informacji. Organ dodał, że skarżąca była członkiem [...] Kadencji Rady Okręgowej Izby Architektów RP w Ł. W czasie sprawowania kadencji uczestniczyła m. in. w [...] Nadzwyczajnym Zjeździe Delegatów [...] Okręgowej Izby Architektów RP, który odbył się w dniach 13 stycznia 2023 r. oraz 8 lutego 2023 r., podczas którego delegaci, w tym skarżąca, mieli możliwość zapoznania się zarówno z treścią protokołu pokontrolnego KR LOOIA RP, jak pozostałymi dokumentami, które były wynikiem kontroli przeprowadzonej przez Komisję Rewizyjną, której dotyczy wnioskowany protokół. Skarżąca, będąc członkiem Rady, musiała zatem zdawać sobie sprawę, że Okręgowa Izba Architektów RP w Ł. nie zamieszcza na swojej domenie odesłania do Biuletynu Informacji Publicznej, bowiem nie jest w stanie odpowiednio modyfikować zamieszczanych informacji.
Zdaniem Organu na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Przepis ten dotyczy uprawnienia obywatela do dostępu, do informacji publicznej, przy czym skarżąca w żaden sposób nie została tego prawa pozbawiona. Ustawodawca zapewnił obywatelom nieskrępowany dostęp do informacji publicznej w drodze odpowiedniej ustawy, której przepisy organ stosuje. Zdaniem Organu nie doszło także do naruszenia art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Skarżąca nie zadośćuczyniła bowiem wymogom formalnym wniosku. Nie wskazała sposobu w jaki ma zostać udzielona informacja ani nie dokonała stosownej modyfikacji wniosku, pomimo posiadanej wiedzy w zakresie niemożności udostępnienia informacji Biuletynie Informacji Publicznej. Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji następuje na wniosek, jednak też musi precyzyjnie określać treść żądanych informacji i sposób jej udostępnienia. Organ podjął działania w celu zapewnienia dostępności informacji wskazanej przez skarżącą, jednak poinformował o fakcie niemożności zamieszczenia informacji w Biuletynie Informacji Publicznej. Zdaniem Organu uzasadnione jest oczekiwanie na odpowiedź Krajowej Izby Architektów RP, bowiem jedynie ten organ posiada możność, nie tylko udzielenia wytycznych, ale i realnej modyfikacji struktury informacji zamieszczanej w Biuletynie Informacji Publicznej. Dopiero materialno-techniczne umożliwienie zamieszczania informacji pozwoli na pełną realizację ustawowego obowiązku. Należy zastanowić się zatem czy uwaga Skarżącej nie powinna zostać skupiona względem innych podmiotów odpowiedzialnych za organizacje systemu Biuletynu informacji Publicznej, względnie objąć odmienny od obecnego zakres zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm., dalej "u.d.i.p.") stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).
W tego rodzaju sprawach, w myśl art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Art. 149 § 2 P.p.s.a. stanowi zaś, że sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Podkreślić w tym miejscu należy, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. I OSK 678/11; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 2603/13; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność [...] Okręgowej Izby Architektów RP (dalej także w skrócie jako "ŁOIA") w przedmiocie udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumentów określonych we wniosku skarżącej z dnia 28 lutego 2023 r., określanym dalej także w skrócie jako "wniosek". W tym miejscu należy wyjaśnić, że pierwotnie skargą objęto trzy odrębne wnioski skarżącej, a mianowicie wnioski z dnia 24 stycznia 2023 r., 20 lutego 2023 r. oraz 28 lutego 2023 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Łodzi skargi dotyczące poszczególnych wniosków zostały rozdzielone i rozpoznane w odrębnych postępowaniach, a mianowicie wniosek w dnia 24 stycznia 2023 r. w ramach postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt II SAB/Łd 36/23, wniosek z dnia 20 lutego 2023 r. w ramach postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt II SAB/Łd 37/23, natomiast wniosek z dnia 28 lutego 2023 r. w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.
Na wstępie rozważań merytorycznych należy zauważyć, że prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne wynika z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca zdefiniował natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 z dnia 6 września 1997 r. o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z przepisem art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym ustawą. Przepis art. 6 u.d.i.p. określa katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną, nie stanowiąc przy tym wyliczenia enumeratywnego, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności". Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia m.in. do wglądu do dokumentów urzędowych.
W sprawach ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej Sąd w pierwszej kolejności winien ocenić czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Dopiero przesądzenie, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy dotyczące informacji publicznej, pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu badania skargi - to jest do stwierdzenia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt 1049/12).
W pierwszym rzędzie należy zatem odnieść się do statusu [...] Okręgowej Izby Architektów RP z punktu widzenia przepisów u.d.i.p., tzn. czy ww. podmiot jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej.
Art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 551), dalej także w skrócie jako "u.s.z.a.i.b.", samorząd zawodowy architektów tworzą członkowie zrzeszeni w izbie architektów. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.z.a.i.b. wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 u.s.z.a.i.b. jednostkami organizacyjnymi samorządów zawodowych są Krajowa Rada Architektów oraz okręgowe izby architektów, czyli w tym wypadku ŁOIA. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie "zadania publiczne" jest sformułowaniem szerokim i pojemnym. Zadania publiczne charakteryzują się użytecznością dla wszystkich obywateli Państwa. Dotyczą bowiem dobra powszechnego, w zakresie sfery innej, niż sfera prywatna. Jedną z takich zaś właśnie sfer publicznych, jest niewątpliwie tworzenie ładu przestrzennego w drodze projektowania obiektów budowlanych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 39/17). Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości, że działania samorządu architektów, polegające na zrzeszaniu architektów oraz realizowaniu zadań określonych w przepisach u.s.z.a.i.b., to realizacja zadań publicznych. Tym samym uznać należy, że samorząd zawodowy architektów na płaszczyźnie udostępniania informacji publicznej traktowany jest na równi z władzami publicznymi, co wynika także z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu z całą więc pewnością ŁOIA jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 24.04.2015 r., II SAB/Wa 1116/14).
Kolejną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ocena, czy żądana przez skarżącą informacja stanowi informację publiczną. Skarżąca wnioskiem z dnia 28 lutego 2023 r. zażądała udostępnienia informacji publicznej w postaci pełnej listy dotyczącej wszystkich członków organów w kadencjach l-VI LOOIA wraz z wyszczególnieniem jakie pełniły funkcje w danym organie oraz od kiedy do kiedy pełniły tę funkcję.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca zdefiniował w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym ustawą. Przepis art. 6 u.d.i.p. określa katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną, przy czym nie ma on charakteru katalogu zamkniętego. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia m.in. do wglądu do dokumentów urzędowych. Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest zaś treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy, co wynika z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Wskazać ponadto należy na art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., zgodnie z którym podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, jako dane publiczne podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w przepisach u.d.i.p. Zważywszy powyższe nie budzi w ocenie Sądu żadnych wątpliwości, że żądana przez skarżącą w ww. wniosku informacja jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., dotyczy bowiem ww. kręgu osób.
Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Realizując powinności wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ podejmuje dwojakiego rodzaju działania, a mianowicie załatwia sprawę w drodze czynności materialno-technicznej albo wydaje decyzję. Czynnością materialno-techniczną (np. w formie pisemnej) udziela żądanej informacji lub informuje o tym, że: 1) wniosek nie znajduje oparcia w przepisach prawa; 2) żądana informacja nie jest informacją publiczną; 3) organ nie jest w posiadaniu informacji lub obowiązuje inny tryb udostępniania (np. BIP itp.); 4) nie ma podstaw do zastosowania trybu określonego w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Decyzję natomiast wydaje się w przypadku: 1) odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na przesłanki ograniczające dostępność; 2) odmowy udostępnienia informacji przetworzonej z powodu nie wykazania interesu publicznego; 3) umorzenia postępowania, jeżeli wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji stosownie do art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim podmiotowy i przedmiotowy, a wynikający z przepisów prawa obowiązek działania (ewentualnie wszczęcia postępowania) i podjęcia stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, że obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu wniosek skarżącej skierowany do [...] Okręgowej Izby Architektów RP – co wykazano wyżej - został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a jego przedmiotem są informacje stanowiące informację publiczną. Jednocześnie należy stwierdzić, że ŁOIA nie podjęła wynikających z unormowań u.d.i.p., a wskazanych wyżej działań, tym samym pozostaje w bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Nie można nie zauważyć, że w odpowiedzi na skargę pełnomocnik ŁOIA podniósł, że skarżąca nie wskazała sposobu ani formy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, podczas gdy - stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Pełnomocnik organu podniósł, że skoro wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony elektronicznie organ przyjął, że najlepszym sposobem będzie ich udostępnienie za pośrednictwem portalu Biuletynu Informacji Publicznej. W ocenie ŁOIA, w sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie sprecyzowała, w jakiej formie domaga się udostępnienia informacji publicznej, to dysponent tej informacji może wskazać formę jej udostępnienia. Z tego też względu - jak wskazał pełnomocnik ŁOIA – organ mógł jedynie domyślić się, że chodzi o udostępnienie informacji na specjalnie przygotowanym do tego portalu, wobec tego podjął próby umieszczenia informacji w portalu po odpowiednim jej przygotowaniu powoduje, iż ten nie pozostaje w bezczynności. W ocenie organu, nie można przyjąć, że pozostaje on w bezczynności, w sytuacji, w której to skarżąca uchybiła podstawowemu obowiązkowi wskazania sposobu udzielenia informacji.
Wskazana wyżej argumentacja przedstawiona w odpowiedzi na skargę nie zasługuje w ocenie Sądu na akceptację. Nie mogą bowiem stanowić usprawiedliwienia bezczynności rzekome trudności z dostępem do Biuletynu Informacji Publicznej czy też brak wskazania przez skarżącą formy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Należy mieć na uwadze, że skarżąca we wniosku wystąpiła o udostępnienie informacji publicznej, a nie jej umieszczenie w BIP. Skoro zaś skarżąca nie określiła w jaki sposób i w jakiej formie oczekuje udostępnienia informacji publicznej, organ winien w razie wątpliwości skierować do niej odpowiednie wezwanie w tym zakresie. W ocenie Sądu żadnego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma także podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżąca jest członkiem organów ŁOIA, gdyż podstawą wniosku o udostępnienie informacji publicznej były przepisy u.d.i.p. Zważywszy powyższe w ocenie Sądu skarga jest zasadna. Z tej też przyczyny w punkcie pierwszym wyroku Sąd orzekł o zobowiązaniu [...] Okręgowej Izby Architektów RP do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od dnia od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy.
Jak wskazano już wyżej, z mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd zobowiązany jest stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "rażącego naruszenia prawa", dokonanie w tym zakresie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w judykaturze stanowisko, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (tak np. wyrok WSA w Gdańsku z 5.07.2023 r., II SAB/Gd 19/23). Ocena w powyższym zakresie winna być dokonana oczywiście przez pryzmat art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przedmiotowej sprawie został złożony 28 lutego 2023 r. Co istotne, żądana informacja nie została stronie udostępniona ani do dnia wniesienia skargi, ani do dnia jej rozpoznania. Z zestawienia dat wynika, że wniosek skarżącej mimo upływu ponad pięciu miesięcy nie został załatwiony. Mając na uwadze, że stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna winna zostać udostępniona bez zbędnej zwłoki, ale nie później niż w terminie dni czternastu oraz fakt, że ŁOIA nie podjęła w tej sprawie żadnych działań, w ocenie Sądu należy uznać, że bezczynność w sprawie miała charakter rażący, czemu Sąd dał wyraz w pkt 2 wyroku.
Stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Stosownie zaś do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie zaś z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2022 r. i w drugim półroczu 2022 r. (M. P. z 2023 r. poz. 218) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2022 r. wyniosło 5540,25 zł, a w drugim półroczu 2022 r. wyniosło 5783,75 zł.
Sąd biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia uznał za uzasadnione wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zasadniczą przesłanką wymierzenia grzywny organowi w oparciu o powołany wyżej przepis jest upływ terminu do załatwienia sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżąca ponad 5 miesięcy czeka na udostępnienie wnioskowanej informacji, a organ pozostaje w bezczynności, która, co wykazano wyżej, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Ze względu na powyższe w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie uzasadnione jest nałożenie na [...] Okręgową Izbę Architektów RP grzywny w wysokości 500 (pięćset) złotych. Grzywna wymierzana na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. ma na celu nie tylko przymuszenie, czy też dyscyplinowanie organów, ale celem jej jest także działanie o charakterze prewencyjnym, gdyż ma zapobiegać bezczynności lub opieszałości organów w załatwianiu spraw w przyszłości. Sąd uwzględniając okoliczności sprawy uznał, iż taka kwota – mając na uwadze, że wysokość nałożonej grzywny stanowi zaledwie ok. 1 % maksymalnej wysokości grzywny - w realiach niniejszej sprawy będzie odpowiednia.
Końcowo należy wyjaśnić, iż przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Reasumując, Sąd w punkcie pierwszym wyroku obowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej orzekając w tym zakresie na mocy art. 149 § 1 P.p.s.a. W punkcie drugim wyroku stwierdził, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czyniąc za podstawę tegoż rozstrzygnięcia przepis art. 149 § 1a P.p.s.a. W punkcie trzecim wyroku Sąd wymierzył organowi grzywnę orzekając na podstawie przepisu art. 149 § 2 P.p.s.a. O zwrocie kosztów Sąd orzekł w punkcie czwartym wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.