II SAB/Łd 35/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał ZUS do rozpatrzenia wniosku o świadczenie wychowawcze za czerwiec 2024 r., stwierdzając bezczynność organu, ale bez rażącego naruszenia prawa.
Skarżący R.B. złożył skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w sprawie świadczenia wychowawczego za czerwiec 2024 r. Pomimo złożenia wniosku 1 lutego 2024 r. i późniejszego dostarczenia dokumentów potwierdzających miejsce zamieszkania dzieci z ojcem, ZUS przyznał świadczenie dopiero od lipca 2024 r. Sąd uznał skargę za zasadną, zobowiązując ZUS do rozpatrzenia wniosku w terminie miesiąca. Stwierdzono bezczynność organu, ale bez rażącego naruszenia prawa, ze względu na złożoność sprawy i błędne przekonanie organu o prawidłowym rozpatrzeniu wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę R.B. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie świadczenia wychowawczego za czerwiec 2024 r. Skarżący złożył wniosek 1 lutego 2024 r., a następnie dostarczył postanowienia sądu ustalające miejsce zamieszkania dzieci z ojcem. Mimo to ZUS przyznał świadczenie wychowawcze dopiero od lipca 2024 r., nie rozpatrując wniosku za czerwiec. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezczynność organu i zobowiązując ZUS do rozpatrzenia wniosku w terminie jednego miesiąca. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, wskazując na złożoność sprawy, błędne przekonanie organu o prawidłowym rozpatrzeniu wniosku oraz brak złej woli czy lekceważenia strony. Sąd podkreślił, że organ powinien działać szybko i sprawnie, zgodnie z zasadami k.p.a., a brak reakcji na ponaglenie skarżącego skutkował zasadnością skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpatrzył wniosku skarżącego w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Organ nie rozpoznał wniosku skarżącego o świadczenie wychowawcze za czerwiec 2024 r. w terminie ustawowym ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a., mimo że skarżący wyczerpał środki zaskarżenia poprzez wniesienie ponaglenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (12)
Główne
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1, 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 12 § 1, 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 1, 3, 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1, 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § 1, 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 52 § 1, 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § 2b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o świadczenie wychowawcze za czerwiec 2024 r., mimo że skarżący wyczerpał środki zaskarżenia i złożył ponaglenie. Informacja o przyznaniu świadczenia nie zawierała pouczenia o możliwości odwołania, a samo świadczenie za czerwiec 2024 r. nie zostało przyznane ojcu, mimo że dzieci z nim zamieszkiwały.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że brak jest prawomocnego postanowienia w przedmiocie zmiany miejsca zamieszkania dzieci, a zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutków prawnych. Organ twierdził, że skarżący nie złożył odwołania od informacji o przyznaniu świadczenia, a świadczenie za czerwiec 2024 r. zostało przyznane matce dzieci.
Godne uwagi sformułowania
bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa organ dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu wniosku nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa organ nie zignorował bowiem wniosku skarżącego i był przekonany, że rozpoznaje wniosek zgodnie z obowiązującym prawem
Skład orzekający
Agata Sobieszek-Krzywicka
przewodniczący
Michał Zbrojewski
sprawozdawca
Tomasz Porczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezczynności organu w kontekście świadczeń rodzinnych oraz ocena, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego okresu (czerwiec 2024 r.) i konkretnego świadczenia (wychowawcze), a ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje typowy problem z bezczynnością organów administracji publicznej w sprawach świadczeń socjalnych, co jest częstym problemem dla obywateli. Pokazuje również, jak sądy administracyjne oceniają takie przypadki.
“ZUS zwlekał z wypłatą świadczenia wychowawczego. Sąd wskazał na bezczynność, ale nie rażącą.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Łd 35/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-04-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/ Michał Zbrojewski /sprawozdawca/ Tomasz Porczyński Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 658 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Pomoc społeczna Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Zobowiązano organ do załatwienia wniosku Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 12 § 1, § 2, art. 35 § 1, § 3, § 5, art. 36 § 1, § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 149 § 1 pkt 1, § 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych do rozpatrzenia wniosku skarżącego R.B. z dnia 1 lutego 2024 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego na dziecko D.B. za miesiąc czerwiec 2024 r. w terminie 1 miesiąca od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. stwierdza, że bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. dc Uzasadnienie Pismem z 28 października 2024 r. R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie świadczenia wychowawczego na małoletnią córkę D. B. na czerwiec 2024 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie go do niezwłocznego, nie później niż w terminie 30 dni, rozpoznania sprawy i wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia 800+ na córkę na czerwiec 2024 r., a także o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że 1 lutego 2024 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na małoletnie córki na okres świadczeniowy 2024 - 2025. 13 czerwca 2024 r. otrzymał informację o przyznaniu świadczenia na okres od 1 lipca 2024 r. do 31 czerwca 2025 r. Jednocześnie nie otrzymał decyzji odmownej na okres obejmujący czerwiec 2024 r. Wyjaśnił, że wniósł o uzupełnienie decyzji w zakresie świadczenia na czerwiec 2024 r. z uwagi na fakt, że okres świadczeniowy rozpoczyna się od 1 czerwca 2024 r. i przez cały ten czas dzieci pozostawały pod jego opieką i na jego utrzymaniu, a więc świadczenie powinno zostać przekazane na jego rzecz. Do chwili wniesienia skargi nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Skarżący podkreślił, że złożył do organu wszelkie wymagane dokumenty, w tym postanowienie Sądu o zabezpieczeniu z 23 maja 2024 r., z którego wynika, że na czas trwania postępowania sądowego w przedmiocie zmiany miejsca pobytu małoletnich córek mają one miejsce zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania ich ojca oraz postanowienie Sądu z 24 czerwca 2024 r., z którego wynika, że miejsce pobytu dzieci zostało ustalone w każdorazowym miejscu zamieszkania ich ojca. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że od dnia 1 czerwca 2023 r. dzieci zamieszkują z ojcem. Organ dysponował wszelkimi informacjami niezbędnymi do wydania decyzji, a mimo tego nie podjął żadnych czynności naruszając obowiązujące przepisy. Organ nie zareagował także w żaden sposób na wniesione ponaglenie. Z akt sprawy wynika, że 1 lutego 2024 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córki na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Pismami z 24 kwietnia 2024 r. organ wezwał skarżącego do ustosunkowania się do wyroku Sądu z 11 maja 2023 r., sygn. akt [...] orzekającego o miejscu zamieszkania dzieci, przedłożenia ewentualnego orzeczenia wydanego z datą późniejszą, a także złożenia wyjaśnień ze wskazaniem kto sprawuje faktyczną opiekę nad córkami, kto ponosi koszty utrzymania oraz gdzie dzieci zamieszkują. Przy piśmie z 24 maja 2024 r. skarżący przesłał organowi kopię postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 23 maja 2024 r., sygn. akt [...], którym Sąd w trybie zabezpieczenia ustalił miejsce pobytu małoletnich córek skarżącego przy ojcu, w każdorazowym miejscu jego zamieszkania. 27 maja 2024 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze poprzez przedłożenie ww. postanowienia z klauzulą prawomocności. W piśmie z 10 czerwca 2024 r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku wskazując, że wystąpił do Sądu o nadesłanie odpisu postanowienia ze stwierdzeniem prawomocności, lecz dotychczas nie uzyskał odpowiedzi. 12 czerwca 2024 r. skarżący przedłożył odpis ww. postanowienia ze stwierdzeniem, że jest ono prawomocne od 1 czerwca 2024 r. Informacjami z 13 czerwca 2024 r. (znak: 010070/680/427811/2024, nr 448129779 dot. D. B. oraz znak: 010070/680/427811/2024, nr 448129778, dot. M. B.) organ przyznał skarżącemu świadczenie wychowawcze na córki na okres od 1 lipca 2024 r. do 31 maja 2025 r. 21 lipca 2024 r. R. B. zwrócił się do organu o przyznanie mu świadczenia również za czerwiec 2024 r. wskazując, że córki wówczas już z nim zamieszkiwały. Do pisma załączył postanowienie Sądu Rejonowego z 24 czerwca 2024 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, w którym Sąd zmienił pkt drugi wyroku Sądu Okręgowego w P. z 11 maja 2023 r. w sprawie [...] w ten sposób, że ustalił miejsce pobytu małoletnich dzieci przy ojcu, w każdorazowym miejscu jego zamieszkania. 5 września 2024 r. skarżący ponaglił organ do rozstrzygnięcia jego wniosku. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie – Oddział w Białymstoku, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w aktach sprawy brak jest prawomocnego postanowienia w przedmiocie zmiany miejsca zamieszkania dzieci (w aktach sprawy znajduje się skan apelacji z 31 lipca 2024 r. matki dzieci, wniesionej od nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 24 czerwca 2024 r.). Oznacza to, że ww. zaskarżone postanowienie Sądu do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd Odwoławczy nie wywołuje skutków prawnych i nie podlega wykonaniu. Przedłożone przez skarżącego prawomocne postanowienie Sądu z 23 maja 2024 r., w którym Sąd w trybie zabezpieczenia na nowo orzekł co do opieki nad dziećmi, obowiązuje od 1 czerwca 2024 r. Ponadto z dokumentacji wynika, że wniosek o świadczenie wychowawcze na okres 2024/25 zgłosili oboje rodzice. Jako pierwsza wniosek złożyła matka dziecka P. T. 1 lutego 2024 r. o godz. 7:55. Natomiast R. B. swój wniosek o świadczenie wychowawcze złożył 1 lutego 2024 r. o godz. 12:02. Matka dziecka kilkukrotnie dołączała do sprawy postanowienia sądowe będące w posiadaniu organu, a także oświadczenia, które według jej relacji opisują rzeczywisty stan, że to ona sprawuję opiekę faktyczną nad dziećmi. Dopiero 12 czerwca 2024 r. skarżący dołączył postanowienie, które nie zawierało braków formalnych. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji 13 czerwca 2024 r. organ wydał informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego od 1 lipca 2024 r. do 31 maja 2025 r. dla dwójki dzieci. Organ nie wskazał powodu, dlaczego świadczenie zostało przyznane od lipca, a skarżący nie złożył odwołania od powyższej informacji. Natomiast matka dzieci P. T. informacją z 13 czerwca 2024 r. została powiadomiona o przyznaniu świadczenia od 1 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. W ocenie organu, wobec szeregu podejmowanych czynności, brak jest podstaw do twierdzenia o naruszeniu prawa oraz bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie bezczynność w sprawie świadczenia wychowawczego, zatem sprawa mogła zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W razie natomiast nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, o czym stanowi art. 52 § 1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie R. B. dopełnił obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., bowiem w piśmie ogólnym z dnia 5 września 2024 r. wniósł o uzupełnienie informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego o czerwiec 2024 r. Jednocześnie wskazał, że brak reakcji na ponaglenie skutkować będzie wniesieniem skargi na bezczynność organu. Ponaglenie zawiera również uzasadnienie, czego wymaga art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej również jako: "k.p.a."). Skarga podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu. Na wstępie tej części rozważań należy podkreślić, iż w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jedną z podstawowych zasad jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Realizacji tej zasady służą m.in. przepisy art. 35 i 36 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Doprecyzowanie powyższego znajduje się w przepisie art. 35 § 3 k.p.a., w myśl którego załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów powyższych, jak stanowi art. 35 § 5 k.p.a., nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Wreszcie, po myśli art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie R. B. 1 lutego 2024 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na małoletnie córki na okres świadczeniowy 2024-2025. 13 czerwca 2024 r. otrzymał informację o przyznaniu świadczenia na okres od 1 lipca 2024 r. do 31 czerwca 2025 r. Jednocześnie nie otrzymał decyzji odmownej na okres obejmujący czerwiec 2024 r. Organ do dnia wyrokowania w żaden sposób nie rozpoznał wniosku skarżącego w części dotyczącej czerwca 2024 r. Ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., zmieniono przepisy kodeksu postępowania administracyjnego m.in. w ten sposób, że zdefiniowano pojęcia bezczynności i przewlekłości. W myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) (pkt 1), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, z treści przywołanych przepisów należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Bezczynność i przewlekłość są zatem pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować w tym samym zakresie zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19; wyrok NSA z 9 kwietnia 2024 r., sygn. III OSK 204/22; wyrok NSA z 21 listopada 2023 r., sygn. III OSK 1991/22 dostępne, podobnie jak inne przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl", dalej również jako: "CBOSA"). Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Jedynie dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności (por. wyrok NSA z 15 maja 2024 r., sygn. II OSK 2061/23; wyrok WSA w Warszawie z 16 sierpnia 2023 r., sygn. VII SAB/Wa 43/23, publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu wniosku R. B. w przedmiocie świadczenia wychowawczego na dziecko D. B. za miesiąc czerwiec 2024 r. Wniosek nie został rozpoznany ani w terminach wynikających z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ani w terminach wynikających z kpa. Organ prowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, nie mniej wydając swoje rozstrzygnięcie pominął czerwiec 2024 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że skarżący nie złożył odwołania od informacji przyznającej świadczenie, a samo świadczenie od 1 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. zostało przyznane matce dzieci. Nie mniej informacja o przyznaniu świadczenie nie zawiera pouczenia o możliwości odwołania się od niej więc skarżący nie musiał wiedzieć o przysługującym mu prawie jak uważa organ. Ponadto przyznanie świadczenia matce za czerwiec 2024 r., nie uzasadnia braku wydania rozstrzygnięcia dla ojca za ten sam okres. Jednocześnie Sąd nie zgadza się z organem, że skarżący mógł wnieść skutecznie odwołanie od informacji o przyznaniu świadczenia, ponieważ informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego nie jest decyzją administracyjną, a stosując wprost przepisy k.p.a., odwołanie od informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego należałoby uznać za niedopuszczalne. W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazują, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dopuścił się bezczynności, a sposób prowadzenia postępowania był sprzeczny z dyspozycją art. 12 k.p.a i art. 35 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, iż bezczynność jest kategorią obiektywną i zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie ustawowym, bądź wyznaczonym przez siebie. Zatem okoliczności leżące po stronie organu nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla przekroczenia terminów załatwienia sprawy oraz niedochowania aktów staranności, o których mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego z 1 lutego 2024 r. w terminie 1 miesiąca od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku). Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku za czerwiec 2024 r. nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezczynność organu, choć ewidentna, związana była z uznaniem przez organ przez pomyłkę, że rozpoznał wniosek, co w ocenie Sądu nie sposób uznać za rażące naruszenie prawa. W sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy też lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa oznaczającego wadliwość kwalifikowaną o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Organ nie zignorował bowiem wniosku skarżącego i był przekonany, że rozpoznaje wniosek zgodnie z obowiązującym prawem i podejmuje działania przewidziane przepisami prawa. W postępowaniu organu nie można zatem dopatrzeć się złej woli czy też próby negatywnego załatwienia wniosku strony. Dlatego nie sposób uznać, że w sprawie wystąpiła bezczynność o charakterze rażąco naruszającym prawo. W związku z tym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzono, że bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji wyroku). ds
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI