II SAB/Ol 157/25

II SAB/Ol 157/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-01-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1, § 1a, art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi P. Towarzystwa w W. na bezczynność Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w E. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w E. na rzecz skarżącego P. Towarzystwa w W. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 21 lipca 2025 r., przesłanym drogą mailową, P.T.K. (dalej: "PTK", "skarżący") zwróciło się do Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego (dalej: "OPZW", "organ"), na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), o udostępnienie informacji
w postaci:
1. treści planu łowieckiego za rok 2024,
2. wysokości środków publicznych przekazanych OPZW przez WFOŚiGW w 2024 r.,
3. treści aktualnego planu zarybiania,
4. treści ostatniego protokołu i załączników z oceny gospodarki rybackiej.
W dniu 11 sierpnia 2025 r. PTK, reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność OPZW w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej. Zarzuciło organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej w terminie. Skarżący wniósł o zobowiązanie OPZW do rozpoznania wniosku i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył wyroki sądów administracyjnych dla wykazania, że OPZW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a wnioskowane informacje stanowią informacje publiczne na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik OPZW wyjaśnił, że organ uwzględnił skargę w części i mailem z 14 sierpnia 2025 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Z załączonego wydruku wynika, że organ poinformował skarżącego, że: "nie mamy planu łowieckiego za rok 2004. W 2024 r. nie otrzymaliśmy żadnych środków publicznych z WFOŚiGW." Przekazano w załączeniu aktualny plan zarybiania. Natomiast odnośnie do pkt 4. wniosku oświadczono, że "udzielimy odpowiedzi po uściśleniu pytania, jakiego akwenu ma dotyczyć ocena." Pełnomocnik OPZW wniósł o oddalenie skargi co do ostatniego punktu, podnosząc, że pytanie jest nieprecyzyjne, nie wiadomo czego dokładnie dotyczy, prawidłowe oznaczenie to protokół z dokonanego sprawdzenia wypełnienia obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej za dany okres sporządzany przez właściwy miejscowo Urząd Marszałkowski, który jest sporządzany dla każdego obwodu rybackiego odrębnie. Dodatkowo adwokat wniósł o odstąpienie od obciążania organu kosztami postepowania z uwagi na brak zawinienia w uchybieniu terminowi na udzielenie odpowiedzi. Wyjaśnił, że biuro Zarządu OPZW korzystało w ostatnich latach z dwóch domen internetowych. Wiadomości kierowane na adres mailowy użyty przez skarżącego winny być automatycznie przekazywane na główną skrzynkę. Niestety
w przypadku wiadomości przesłanej przez skarżącego nie nastąpiło to i wiadomość
z tego powodu nie została odczytana. Nastąpiło to po wpłynięciu skargi w dniu 11 sierpnia 2025 r.
Z ostrożności procesowej adwokat podniósł, że stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r. poz. 1094) informacja o środowisku
i jego ochronie, z wyłączeniem informacji udostępnionej w bazie danych, o której mowa w art. 128 ust. 1, jest udostępniana na pisemny wniosek o udostępnienie informacji. Zdaniem OPZW mail skarżącego tego wymogu nie spełnia z uwagi na brak oznaczenia wnioskodawcy i brak podpisu. Pełnomocnik organu podniósł też, że skarżący przed złożeniem skargi na bezczynność nie skierował ponaglenia stosownie do wymagań art. 53 § 2a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Postanowieniem z 29 września 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 386/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził swą niewłaściwość
i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Olsztynie.
W replice z 28 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do wyjaśnień przedstawionych w odpowiedzi na skargę. Stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z klasyczną bezczynnością organu, który dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność został odpowiednio zmotywowany do zajęcia się wnioskiem skarżącego. Ustawodawca dokładnie dla takich sytuacji zaprojektował ochronę prawną wnioskodawcy w postaci skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Pełnomocnik oświadczył, że wniosek został skutecznie doręczony organowi. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania systemów służących do komunikacji (np. poczty elektronicznej) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił również, że brak jest obowiązku wniesienia ponaglenia przed złożeniem skargi na bezczynność w zakresie informacji publicznej. Za niezasadny uznał wniosek organu o nieobciążanie kosztami. Stwierdził, że nie jest to "przypadek uzasadniony" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny czy sprawa podlegała załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku.
Przy czym merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest
w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne
i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co
w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W rozpatrywanym przypadku skarga spełnia wymogi formalne, a tym samym jest dopuszczalna i podlegała rozpatrzeniu.
Wbrew stanowisku pełnomocnika organu, zawartemu w odpowiedzi na skargę, skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu przed organem, w tym ponagleniem. Stanowisko to jest ugruntowane w judykaturze, jak i doktrynie.
W wyroku z 19 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 1040/25, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA", Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pogląd ten nie był kwestionowany zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie jeszcze przed nowelizacją p.p.s.a. dokonaną 1 czerwca 2017 r. ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2017 r., poz. 935; dalej "ustawa zmieniająca") i w pełni zachowuje swą aktualność (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 334-335; postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 522/14, publ. w CBOSA). NSA wskazał, że przepisem art. 9 pkt 3 lit. b ustawy zmieniającej dodano m.in. art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść
w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy zmieniającej, nowe brzmienie otrzymał również art. 37 § 1 k.p.a. poprzez wprowadzenie środka zaskarżenia w postaci ponaglenia, które zastąpiło dotychczasowe zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej podano, że nowa regulacja art. 53 § 2b p.p.s.a. dotycząca obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność, wprowadzona została w związku ze zmienionym brzmieniem art. 37 k.p.a. Wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. stanowi warunek formalny do złożenia skargi na bezczynność organu, co znalazło wyraz w nowym brzmieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi ogólną zasadę, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Ponaglenie, do którego odwołuje się art. 53 § 2b p.p.s.a., jest zatem przewidzianym na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego środkiem zwalczania bezczynności organów administracji oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, na co wprost wskazuje art. 37 § 1 k.p.a. Ponaglenie wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia na gruncie k.p.a. (i odpowiednio ordynacji podatkowej – art. 141). Przewidziany w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnosi się tym samym do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych wyłącznie w trybie ww. ustaw, a zatem nie jest wymagane w sprawach dotyczących bezczynności na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA podkreślił, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w u.d.i.p. nie toczy się w trybie unormowanym w k.p.a. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią lex specialis, względem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem reguluje ona w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. W jej zapisach brak jest natomiast środka zaskarżenia
w postaci ponaglenia, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a.
Uwzględnić więc należy, że skarżący domagał się informacji w trybie ustawy
o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy
i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym unormowaniem podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawa
o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż
w terminie 14 dni. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje
w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji
w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Te ostatnie przepisy określają prawną formę działania organów, przy czym mają zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach. Mianowicie wynika
z nich, że decyzja wydawana jest, gdy wystąpią przesłanki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej oraz gdy zaistnieją podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W pozostałych przypadkach załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej ma formę czynności materialno- technicznej - udostępnienia informacji lub pisma informacyjnego skierowanego do wnioskodawcy. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze stanowiskiem organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 127/15 i powołane tam orzecznictwo, publ.). Przyjmuje się też, że podmiot zobowiązany jest zwolniony z obowiązku udostępniania żądanych informacji publicznych, jeżeli wykaże, że wnioskodawca jest już w ich posiadaniu (por. wyrok NSA z 15 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 225/22, publ. w CBOSA).
Reasumując, w orzecznictwie przyjmuje się, że na gruncie u.d.i.p. może dojść do bezczynność organu, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji
o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia
w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym,
że nie posiada wnioskowanej informacji (por. wyrok WSA w Olsztynie z 12 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 84/22, publ. CBOSA).
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego, co do zasady, do udostępniania informacji publicznych, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., gdyż OPZW realizuje zadania publiczne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się w tym zakresie, że zgodnie z treścią § 37 Statutu Polskiego Związku Wędkarskiego (dostępny na stronie internetowej: https://pzw.pl/) okręg jest terenową jednostką organizacyjną Związku zapewniającą realizację celów Związku określonych w § 7 Statutu (ust. 1). Terenem działania okręgu jest obszar terytorialny określony w uchwale Zarządu Głównego
o powołaniu danego okręgu, jako podmiotu uzyskującego odrębną osobowość prawną (ust. 2). Warunkiem powołania i istnienia okręgu jest posiadanie zdolności do samodzielnego finansowania celów statutowych (ust. 3). Jednym z celów Związku, określonych w § 7 Statutu jest uczestniczenie w realizacji zadań publicznych (ust. 21) – por. wyroki: WSA w Łodzi z 20 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Łd 140/25; WSA w Gdańsku z 20 listopada 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 363/25 (publ. w CBOSA).
Nie budzi również wątpliwości, że wnioskowane informacje dotyczyły informacji publicznych. W wyroku z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2888/12 (publ.
w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy kwalifikacji informacji publicznej istotne jest przede wszystkim to, co dana informacja zawiera, a więc czy dotyczy sprawy publicznej. W wyroku z 4 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 5207/21 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny akcentował, że "sprawa publiczna" to przejaw działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów
i celów publicznych. Art. 4 ust. 1 u.d.i.p. eksponuje element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, CBOSA). Zgodnie
z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne
w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej – Państwa (por. np. wyroki NSA z dnia: 7 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3461/21, z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3195/21, z 21 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 1059/22, publ. w CBOSA). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność organów publicznych
w sferze zewnętrznej.
W związku z powyższym należy uznać, że wnioskowane dane dotyczące: treści planu łowieckiego za rok 2024, wysokości środków publicznych przekazanych OPZW przez WFOŚiGW w 2024 r., treści aktualnego planu zarybiania, treści ostatniego protokołu i załączników z oceny gospodarki rybackiej stanowią informację publiczną. W szczególności w wyroku z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2939/17 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że informację publiczną stanowią protokoły dokonania sprawdzenia obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej w obwodzie rybackim.
W niniejszej sprawie istotnym pozostaje, że OPZW udzieliło w dniu 14 sierpnia 2025 r., tj. po wniesieniu skargi, odpowiedzi na pytania skarżącego. Tym samym zarzucana bezczynność ustała przed rozpatrzeniem skargi. W ocenie Sądu wniosek został załatwiony w całości. W zakresie pkt 4. wniosku uwzględnić bowiem należy, że skarżący domagał się w liczbie pojedynczej ostatniego protokołu wraz z załącznikami z oceny gospodarki rybackiej. Organ wyjaśnił zaś skarżącemu, że udzieli mu odpowiedzi na to pytanie po uściśleniu jakiego konkretnie akwenu ma dotyczyć ocena. Przytoczony wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r. potwierdza, że nie jest sporządzany jeden protokół dla całego okręgu, ale protokoły są sporządzane odrębnie dla poszczególnych obwodów. Skarżący nie zanegował tego stanowiska w przedłożonej replice, stąd wniosek, że akceptuje wyjaśnienia organu, który zapewnił, że po sprecyzowaniu wniosku w tym zakresie udzieli żądanej informacji. W tej sytuacji nie ma podstaw do zobowiązywania organu do rozpatrzenia wniosku w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W sytuacji ustania bezczynności Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, publ. w CBOSA). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt I. wyroku.
W tym miejscu wskazać pozostaje, że wobec załatwienia wniosku przez organ, niezrozumiały pozostaje wywód pełnomocnika organu zawarty w odpowiedzi na skargę, kwestionujący skuteczność wniesienia wniosku przez skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając stosowanie przepisów ustawy
o dostępie do informacji publicznej, niejednokrotnie, jednolicie wskazywał,
iż postępowanie w sprawach udostępnienia informacji publicznej ma charakter odformalizowany oraz szybki, co wynika z celu ustawy oraz jej regulacji zawartej
w art. 10 ust. 2 u.d.i.p., stanowiącym, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (por. wyroki NSA z: 14 września 2012 r.; I OSK 1013/12; 23 października 2018 r., I OSK 2463/18 i 24 maja 2023 r., III OSK 4146/21; z 20 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 398/22, publ. w CBOSA).
Pełnomocnik organu zarzucił, że wniesiony drogą mailową wniosek nie zawierał oznaczenia wnioskodawcy i zarzucił brak podpisu. Załączony do akt administracyjnych wydruk e-mail (k. 1) wskazuje wyraźnie dane wnioskodawcy
i adres mailowy nadawcy. Takiego wniosku nie można było uznać za anonimowy
i pozostawić bez rozpatrzenia, w myśl art. 63 § 1 k.p.a. in fine, gdyż przepis ten nie miał zastosowania w niniejszym postępowaniu. Jak już wskazano, ustawa o dostępie do informacji publicznej w wąskim zakresie odsyła do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W omawianej ustawie o dostępie do informacji publicznej brak jest wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Dlatego za wniosek uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Pogląd ten uzasadniony jest brakiem konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym (art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Z tego też względu postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone, co potwierdza np. art. 10 ust. 2 u.d.i.p. W powołanym wyroku z 19 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 1040/25, NSA potwierdził, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. NSA wskazał, że minimalne wymogi wniosku o udostępnienie informacji publicznej obejmują jasne sformułowanie, co jest przedmiotem żądania, w celu wykazania, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej oraz wskazanie adresu e-mail nadawcy. Wnioskodawca nie musi nawet wskazywać swoich danych, gdyż brak jest konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, z uwagi na brak konieczności legitymowania się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym (zob. też m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5102/21 oraz z 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, publ. CBOSA).
W wyroku z 29 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 6654/21 (publ. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia, to
w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy k.p.a., ponieważ informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, który nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem interesu prawnego. Sytuacja natomiast wygląda inaczej, gdy organ zamierza wydać decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. bądź też umorzyć postępowanie na mocy art. 14 ust. 2 u.d.i.p., lub też wydać jakikolwiek inny akt administracyjny, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. Wówczas winien wymagać od wnioskodawcy usunięcia braków formalnych wniosku, w tym na przykład w postaci podpisu, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., jeśli podanie zostało wniesione drogą elektroniczną, bez bezpiecznego, weryfikowanego podpisu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższe poglądy prawne w całości podziela.
Reasumując, z powyższych względów i wobec uwzględnienia wniosku, niezasadnie pełnomocnik organu kwestionuje skuteczność złożenia wniosku w tej sprawie w trybie u.d.i.p.
Niezasadnie też pełnomocnik organu powołał się lakonicznie w odpowiedzi na skargę na treść art. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dając do zrozumienia, że wniosek dotyczy informacji o środowisku i powinien podlegać załatwieniu w tym trybie, jednak stanowiska tego w ogóle nie uzasadnił.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 1089/24 (pub. CBOSA) wyjaśnił, że orzecznictwo sądowe wypracowało klarowne reguły interpretacji pierwszeństwa u.d.i.p. wobec innych aktów rangi ustawy, które określają odmiennie zasady i tryb udostępniania informacji. Z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że w przypadku kolizji ustaw pierwszeństwo nad przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej mają przepisy ustaw szczególnych, ale tylko w przypadku odmiennego uregulowania zasad i trybu dostępu do informacji publicznych. Wymaga to skrupulatnego badania przedmiotu wniosku. Ocena istnienia tej relacji winna być dokonywana ostrożnie, po wnikliwej analizie, czy w istocie odrębna regulacja odmiennie reguluje daną materię. Jako wyjątek, uregulowania wprowadzające odmienne zasady i tryb dostępu winny być traktowane w sposób zawężający. Innymi słowy w razie wątpliwości, w świetle art. 61 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. wykładnia powinna uwzględniać prawo dostępu do informacji, a nie jej ograniczenie. W niniejszej sprawie jednak nie ma wątpliwości co do zastosowania w sprawie u.d.i.p.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II. wyroku.
W niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r. II OSK 4016/19, publ. w CBOSA). W rzeczonej sprawie zasługiwało na uwzględnienie, że organ niezwłocznie zareagował na wniosek po wniesieniu skargi i udzielił skarżącemu odpowiedzi. Sąd uwzględnił wyjaśnienia organu, że do nieudzielenia informacji
w terminie doszło na skutek wadliwego działania sytemu informatycznego. Z tego powodu nie można przypisać organowi celowego zaniechania. Jednak wyjaśnienia organu, że korzystał z dwóch adresów mailowych, przy czym z jednego adresu wiadomości powinny być automatycznie przekierowywane na drugi adres
i mechanizm ten nie zadziałał, nie uzasadniają zwolnienie organu
z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisów ustawy. Organ ponosi odpowiedzialność za organizację swojej poczty elektronicznej i jej sprawne działanie. Skoro skarżący złożył skutecznie wniosek na oficjalny adres e-mail organu, to miał prawo oczekiwać, że wniosek zostanie odczytany i załatwiony w ustawowym terminie.
O kosztach postępowania, obejmujących: wpis od skargi, opłatę za udzielenie pełnomocnictwa i wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).