II SAB/Łd 34/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego do udostępnienia informacji publicznej w postaci orzeczenia sądowego, uznając, że mimo potencjalnych ograniczeń związanych z prywatnością, organ powinien wydać decyzję odmowną, a nie pozostawać w bezczynności.
Skarga dotyczyła bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w Łodzi w przedmiocie udostępnienia orzeczenia sądowego. Organ argumentował, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdyż dotyczy podmiotu prywatnego i nie ma związku z funkcją publiczną. Sąd uznał jednak, że orzeczenia sądowe są informacją publiczną, a organ, nawet jeśli istnieją podstawy do ograniczenia dostępu (np. ochrona prywatności), powinien wydać decyzję odmowną, a nie pozostawać w bezczynności. W konsekwencji sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku.
Skarżąca S.N. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi w przedmiocie udostępnienia orzeczenia sądowego. Organ administracji publicznej uznał, że żądane orzeczenie nie stanowi informacji publicznej, ponieważ dotyczyło ono podmiotu prywatnego i nie miało związku z pełnioną przez niego funkcją publiczną. Argumentował, że udostępnienie takiego orzeczenia byłoby fikcją anonimizacji i naruszałoby art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał jednak skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że orzeczenia sądowe z definicji stanowią informację publiczną, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nawet jeśli istnieją podstawy do ograniczenia dostępu do takiej informacji (np. ochrona prywatności), organ nie może pozostawać w bezczynności. W takiej sytuacji powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy. Sąd stwierdził, że Prezes Sądu Rejonowego nie wydał takiej decyzji, a jedynie poinformował o braku podstaw do udostępnienia informacji, co stanowiło bezczynność. W związku z tym, sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż wynikała z błędnego przekonania o charakterze informacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenia sądowe, nawet dotyczące podmiotów prywatnych, stanowią informację publiczną. Organ, który otrzymuje taki wniosek, nawet jeśli istnieją podstawy do ograniczenia dostępu (np. ochrona prywatności), nie może pozostawać w bezczynności, lecz powinien wydać decyzję odmowną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że orzeczenia sądowe są informacją publiczną zgodnie z ustawą. Podkreślił, że nawet jeśli istnieją przesłanki do ograniczenia dostępu (np. ochrona prywatności), organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną o odmowie, a nie ignorować wniosek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (12)
Główne
Konstytucja RP art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 4 § 1 pkt 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § 2 i 3
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6 § 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1 i 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1 i 3, par. 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 7
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 10
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 13 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenia sądowe są informacją publiczną. Organ nie może pozostawać w bezczynności, nawet jeśli istnieją podstawy do ograniczenia dostępu do informacji; powinien wydać decyzję odmowną.
Odrzucone argumenty
Żądane orzeczenie nie stanowi informacji publicznej, ponieważ dotyczy podmiotu prywatnego i nie ma związku z funkcją publiczną. Udostępnienie orzeczenia byłoby fikcją anonimizacji i naruszałoby art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Godne uwagi sformułowania
każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu organ nie może pozostawać w bezczynności, lecz powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej
Skład orzekający
Agata Sobieszek-Krzywicka
przewodniczący
Beata Czyżewska
sprawozdawca
Michał Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że orzeczenia sądowe są informacją publiczną i że organ nie może pozostawać w bezczynności, ignorując wniosek o ich udostępnienie, nawet jeśli istnieją potencjalne podstawy do ograniczenia dostępu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o orzeczenie sądowe i interpretacji przepisów o dostępie do informacji publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa obywateli do informacji publicznej, a konkretnie dostępu do orzeczeń sądowych. Pokazuje, jak organy mogą błędnie interpretować przepisy, a sąd koryguje ich działanie, podkreślając znaczenie transparentności.
“Czy orzeczenie sądu to informacja publiczna? WSA w Łodzi: TAK, a organ nie może udawać, że problemu nie ma!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Łd 34/23 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2024-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/ Beata Czyżewska /sprawozdawca/ Michał Zbrojewski Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane III OZ 531/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-29 Skarżony organ Minister Sprawiedliwości Treść wyniku Zobowiązano organ do załatwienia wniosku Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 61 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2022 poz 902 art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie, art. 7, art. 10, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Dnia 30 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi S.N. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi – [...] w Łodzi do załatwienia wniosku skarżącej S.N. z dnia 3 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Uzasadnienie W dniu 22 marca 2023 r. S.N. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 3 marca 2023 r., wnosząc o zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zdaniem autorki skargi, organ naruszył art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Jej wniosek dotyczył informacji publicznej, którą organ powinien udostępnić, lub wydać w razie konieczności ochrony innych praw (art. 5 u.d.i.p.) decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Ponadto, wniosek o udostępnienie informacji został ponowiony, co organ całkowicie zignorował. Ignorowanie praw obywatelskich, praw człowieka, ignorowanie spraw obywateli i obywatelek w tak zwanym praworządnym państwie prawnym jest niedopuszczalne. Jeżeli organ nie udostępnił informacji publicznej w ustawowym terminie, uzasadnione jest twierdzenie, że dopuścił się bezczynności. Odpowiadając na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że wnioskiem z 3 marca 2023 r. przesłanym pocztą elektroniczną skarżąca zwróciła się o przesłanie na wskazany adres e-mail orzeczenia wydanego w sprawie przekazanej do Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z apelacji [...] w sprawie z powództwa Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. P.S. przeciwko [...]. Sprawa dotyczy zajmowania przez wyżej wymienionego mieszkania komunalnego pomimo wypowiedzenia przez miasto umowy najmu. W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z 7 marca 2023 r. poinformowano skarżącą, że żądane informacje w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nie stanowią informacji publicznej. Udostępnienie treści wyroków sądowych zapadłych w sprawach podmiotów prywatnych jest możliwe w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącznie w ujęciu statystycznym lub po dokonaniu całkowitej anonimizacji nośnika informacji, jednak zawsze przy założeniu, że wniosek nie odnosi się do zindywidualizowanej osoby lub podmiotu prywatnego, lecz obejmuje wyroki sądowe w ujęciu kategorii przedmiotowych. Orzeczenie wydane w sprawie wskazanej we wniosku nie ma związku z wykonywaną funkcją publiczną P.S. jako Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. Na tak sformułowaną odpowiedź, wnioskodawczyni złożyła 8 marca 2023 r. do Sądu Okręgowego w Łodzi pismo zatytułowane "Odwołanie od decyzji z 07.03.2023 r.", które Sąd Okręgowy w Łodzi tego samego dnia przekazał do Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi. Na powyższe pismo organ udzielił odpowiedzi 21 marca 2023 r. wskazując, że od pisma z 7 marca 2023 r. przesłanego na adres wnioskodawczyni pocztą elektroniczną 8 marca 2023 r., odwołanie nie przysługuje. Ponadto, ponownie poinformowano wnioskodawczynię, że mając na uwadze art. 5 ust. 2 u.d.i.p., żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów o dostępie do informacji publicznej. W tym konkretnym przypadku wniosek dotyczył udostępnienia informacji publicznej w postaci orzeczenia wydanego w sprawie P.S. przeciwko [...] prowadzonej przed tutejszym Sądem. W związku z powyższym jakakolwiek anonimizacja wyroku byłaby fikcją i nie spełniłaby warunku całkowitej anonimizacji nośnika informacji jakim jest wyrok Sądu zapadły w sprawie podmiotu prywatnego. Organ podtrzymał stanowisko, że przedmiotowy wniosek nie stanowił wniosku o udzielenie informacji publicznej. W związku z tym brak jest możliwości stwierdzenia bezczynności zarzucanej w przedmiotowej skardze. Sposób sformułowania wniosku wskazuje jednoznacznie, że celem wnioskodawczyni nie było uzyskanie wiadomości o działalności orzeczniczej Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi jako organu władzy publicznej, lecz ustalenie treści rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie osoby fizycznej. W tej sytuacji przedmiotowy wniosek mógłby zostać uznany, stosownie do art. 5 ust. 3 u.d.i.p., za dotyczący udzielenia informacji publicznej tylko w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: (1) - osobą fizyczną, której wniosek dotyczy, jest osoba pełniąca funkcję publiczną; oraz (2) przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie cywilnej, której dotyczy wniosek, mieści się w zakresie funkcji publicznej tej osoby. Niewątpliwie zgodzić należy się z tezą, że w okolicznościach badanej sprawy, spełniona została przesłanka pierwsza. Powództwo w sprawie cywilnej zostało wytoczone przez osobę fizyczną pełniącą funkcję publiczną. Mamy mianowicie do czynienia z sędzią, co samo w sobie wystarczyłoby do wypełnienia kryterium pełnienia funkcji publicznej. Dodatkowo wskazany sędzia sprawuje funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. , a także pełni funkcję Rzecznika Dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Niemniej, inaczej kształtuje się analiza ziszczenia się przesłanki drugiej. Przedmiotowe powództwo nie dotyczyło żadnych kwestii powiązanych, choćby incydentalnie, z którąkolwiek ze sprawowanych przez powoda funkcji publicznych. Przedmiotem postępowania w ramach cywilnego procesu była kwestia - na co wskazuje sam wniosek - ustalenia istnienia stosunku najmu lokalu mieszkalnego, wykorzystywanego na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych całej rodziny. Tym samym, brak jest możliwości przyjęcia, że mamy do czynienia z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej. Wnioskodawca chce uzyskać nie informację o praktyce orzeczniczej Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi w sprawach tego rodzaju, lecz ustalić wynik ściśle skonkretyzowanej sprawy sądowej, dotyczącej zagadnień nie podlegających zakresowi przedmiotowemu pojęcia informacji publicznej. Nie jest to zatem wniosek o udzielenie informacji publicznej. Takiej wykładni nie sprzeciwia się art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Sposób administracyjnego załatwienia przedmiotowego wniosku nie jest uzależniony od wykazania interesu prawnego bądź faktycznego. Odróżnić należy mianowicie żądanie organu, mającego udzielić informacji publicznej, o uzupełnienie wniosku przez wykazanie interesu prawnego lub faktycznego w pozyskaniu danej informacji publicznej, od ustalenia na podstawie treści samego wniosku, że wnioskodawca nie wnosi o informację publiczną, lecz o informację o wyniku ściśle skonkretyzowanego postępowania, toczącego się z inicjatywy osoby fizycznej, w zakresie niedotyczącym sprawowanej przez tę osobę; to jest o udzielenie informacji niebędącej informacją publiczną. W takiej sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą. Wobec powyższego działanie organu w przedmiotowej sprawie uznać należy za prawidłowe. W konsekwencji organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do bezczynności po stronie Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi, w związku z czym skargę należy oddalić. Postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 25 sierpnia 2023 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego WSA Roberta Adamczewskiego i asesora WSA Beaty Czyżewskiej od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 34/23. Postanowieniem z 8 listopada 2023 r. sygn. akt III OZ 531/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił żądanie sędziego NSA R.S. o wyłączenie od orzekania w sprawie z zażalenia S.N. Postanowieniem z 29 listopada 2023 r. sygn. akt III OZ 531/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznał sprawę niniejszą na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest ustalenie czy Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi - [...] w Łodzi pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 3 marca 2023 r. Rzeczonym wnioskiem skarżąca S.N. domagała się przesłania na adres e-mail orzeczenia wydanego w sprawie przekazanej do Sądu Rejonowego dla Łodzi - [...] w Łodzi z apelacji [...] w sprawie z powództwa Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. P.S. przeciwko [...]. Jak podkreśliła autorka wniosku sprawa dotyczy zajmowania przez w/w mieszkania komunalnego pomimo wypowiedzenia przez miasto umowy najmu. Odnosząc się do powyższych kwestii spornych w pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (ust. 4). Problematyka dostępu do informacji publicznej została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 - dalej w skrócie "u.d.i.p."). W rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por. wyrok z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14 – Lex nr 2036020). W jedynym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś, że w u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych. Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14 – Lex nr 1839074). Zgodnie z brzmieniem art. 7 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 (pkt 1); udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2) – czyli na wniosek bądź w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w pkt 1, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją; wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); udostępniania w portalu danych, o których mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2001 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz.U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych" (pkt 4). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Ustawa o dostępie do informacji publicznych wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Bezczynność organu na gruncie przepisów u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, wówczas organ informuje o tym autora wniosku zwykłym pismem. Sąd oceniając skargę na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej bada wyłącznie to, czy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie o udzielenie informacji publicznej należy do kręgu podmiotów zobowiązanych w myśl art. 4 u.d.i.p. oraz czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej i na tym tle ocenia sposób rozpoznania wniosku. Analiza akt sprawy dowodzi, że Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi będący adresatem wniosku jest ponad wszelką wątpliwość podmiotem zobligowanym do udostępnienia informacji publicznej w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Żądane przez skarżącą informacje, wbrew odmiennemu stanowisku organu, bezspornie posiadają charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. W tym zakresie przywołać należy art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., stanowiący, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Z uzasadnienia projektu zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wprowadzającej ten przepis wynika, że doprecyzowanie poprzez dodanie tiret trzeciego w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a przyczyni się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Dostępność orzeczeń przyczyni się do zapewnienia transparentności działania sądów i trybunałów oraz pozytywnie wpłynie na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć, a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewności obrotu prawnego. W judykaturze podkreśla się, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (vide: wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r. I OSK 784/16 – dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Błędne jest wobec tego stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na wniosek z 7 marca 2023 r., podtrzymane następnie w piśmie z 22 marca 2024 r. i odpowiedzi na skargę, że żądane przez skarżącą dane, w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie stanowią informacji publicznej. Jak argumentował organ orzeczenie wydane w sprawie Pana P.S. zostało wydane w odniesieniu do podmiotu prywatnego, zatem nie wchodzi w zakres i nie ma związku z wykonywaną funkcją publiczną jako Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. Wyjaśnić zatem trzeba, że stosownie do treści art. 5 ust. 2 i ust. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2-2b, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, że wyrok wydany w sprawie z powództwa Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. P.S. przeciwko miastu stołecznemu Warszawie, którego udostępnienia domaga się skarżąca S.N. ponad wszelką wątpliwość posiada walor informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. Nie traci takiego charakteru tylko z tego powodu, że według Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi, w tym wypadku zachodzą przesłanki ograniczające prawo do informacji publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., gdyż sporne orzeczenie dotyczy podmiotu prywatnego i pozostaje bez związku z wykonywaną przez ten podmiot funkcją publiczną, jako Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. Udostępnienie informacji publicznej następuje do granic kolizji z przepisami, które zawierają wyłączenie dostępności, albo nie podlegają udostępnieniu właśnie z tych powodów, przy czym wyraźne wskazówki ograniczające można znaleźć w treści art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Dlatego organ orzekający o udostępnieniu takich dokumentów każdorazowo ustala granice kolizji. Waloru informacji publicznej nie traci informacja wymagająca ochrony z uwagi na ochronę wartości wskazanych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Pozostaje nią nadal, choć nie może zostać ujawniona, a podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w takiej sytuacji powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2098/19 i 3 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 3955/18). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w momencie otrzymania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to do organu należy dokonanie oceny, czy wniosek ten w istocie dotyczy informacji publicznej, a jeśli tak, to czy żądane informacje nie mogą być udostępnione ze względu na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. lub we wskazanych w tym przepisie ustawach szczególnych. Jeśli okoliczności te zachodzą, w takim przypadku adresat wniosku zobowiązany jest podjąć rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie. Rozstrzygnięcie to przybiera formę decyzji administracyjnej. W przypadku, gdyby informacje, o których udostępnienie zwrócił się wnioskodawca, dotyczyły kwestii objętych ochroną wynikającą z treści art. 5 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., to obowiązkiem organu było wydać stosowną decyzję względnie udzielić informacji zanonimizowanej w zakresie treści wrażliwych. W postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność Sąd nie jest uprawniony do badania sprawy pod kątem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (vide: wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1111/18). Także w wyroku z 7 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 6665/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej np. ze względu na ochronę prywatności osób fizycznych (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.), odmowa ta musi przybrać formę decyzji administracyjnej, o czym jednoznacznie stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Należy bowiem zauważyć, że nawet jeśli żądana informacja zawiera dane chronione ze względu na prywatność osoby fizycznej, to nie oznacza to, że informacja taka traci charakter informacji publicznej. Nadal jest informacją publiczną, ale zgodnie z art. 5 u.d.i.p. prawo do jej uzyskania podlega stosownym ograniczeniom. W takiej sytuacji organ może odmówić udostępnienia danej informacji, ale stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p zobligowany jest wydać decyzję w tym przedmiocie. W rozpatrywanej sprawie niespornym jest, że organ dotychczas nie udostępnił skarżącej wnioskowanej informacji publicznej, nie wydał też decyzji o odmowie jej udostępnienia, zatem zarzut bezczynności jest w pełni uzasadniony. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi do załatwienia wniosku skarżącej S.N. z dnia 3 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Na powyższą ocenę rzutuje fakt, że Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi pismem z 7 marca 2023 r., a więc z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poinformował skarżącą, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Bezczynność organu nie miała zatem charakteru rażącego. Nie była celowa i zamierzona, a wynikała wyłącznie z błędnego przekonania organu o charakterze informacji objętej wnioskiem skarżącej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI