II SAB/Łd 21/11

II SAB/Łd 21/11 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2011-10-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2011-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Barbara Rymaszewska
Joanna Sekunda-Lenczewska /sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 147/12 - Postanowienie NSA z 2012-04-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 28, art. 31, art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 19 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011 roku sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uznania za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę C. własności nieruchomości Skarbu Państwa 1. oddala skargę. 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat I. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy al. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług według obowiązującej stawki przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 marca 2011 r. R.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku o dopuszczenie go jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę C. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1737/2 o pow. 0,85 ha.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 28 maja 2009 roku złożył do organu pismo zatytułowane "Wniosek o uznanie za stronę postępowania". Wniosek ten był kilkakrotnie ponawiany i uzupełniany przez skarżącego – między innymi dnia 2, 15 i w dniu 24 czerwca 2009 roku oraz w dniach 2 i 8 września 2009 roku. W treści pisma zatytułowanego "Wniosek o uznanie za stronę postępowania – ciąg dalszy" z dnia 2 czerwca 2009 roku skarżący wspomniał, iż podmiotem zainteresowanym nabyciem nieruchomości od Skarbu Państwa jest [...] Stowarzyszenie "F.". Do wniosku skarżący dołączył m. in. postanowienie o rejestracji Stowarzyszenia i wyciąg ze statutu Stowarzyszenia.
Pismem z dnia 9 września 2009 r., skarżący został poinformowany, iż przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są przekształcenia własnościowe, zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego), mające na celu uwłaszczenie gmin. Stronami tego postępowania są co do zasady Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości oraz gmina, która to mienie przejmuje. Stroną powyższego postępowania może być inny podmiot, który przedstawi dokumenty, świadczące o tym, że to jemu a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do komunalizowanego mienia.
Organ stwierdził, że skarżący, jedynie jako najemca jednego z lokali znajdujących się na nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego nie spełniał przesłanek, pozwalających uznać go za stronę tego postępowania.
Pismo powyższe zostało zaskarżone przez R.S. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, poprzez złożenie za pośrednictwem Wojewody [...] odwołania z dnia 7 października 2009 r.
Po rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał postanowienie z dnia [...] r., znak: [...], którym stwierdził niedopuszczalność odwołania R.S. od pisma Wojewody [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy uznania go za stronę postępowania.
W dniu 11 lutego 2010 r. skarżący za pośrednictwem Wojewody [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie uznania go za stronę wyżej wymienionego postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając powyższą skargę, wyrokiem z dnia [...] r., sygn. Akt [...] nakazał Wojewodzie [...] wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia skarżącego w charakterze strony w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku.
W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Sąd wskazał, iż organ powinien podjąć działania mające na celu ustalenie rzeczywistej woli strony, a w szczególności ustalić czy wolą skarżącego było uznanie go za stronę postępowania jako osobę fizyczną czy też jako osoba reprezentująca Stowarzyszenie zamierzał skorzystać z uprawnień określonych w art. 31 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Następnie – stosownie do wytycznych Sądu - Wojewoda [...] pismem z dnia 17 stycznia 2011 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej kwestii.
W piśmie z dnia 27 stycznia 2011 r. skarżący oświadczył, iż wolą jego w chwili obecnej jest uznanie go za stronę postępowania jako osobę fizyczną w trybie art. 28 Kpa.
Wobec powyższego Wojewoda [...] pismem z dnia 11 lutego 2011 r. poinformował skarżącego, iż nie zachodzą przesłanki do uznania go za stronę przedmiotowego postępowania. Organ wyjaśnił, że skarżący nie spełnia przesłanek by uznać go za stronę postępowania komunalizacyjnego, z drugiej zaś strony przepisy Kpa nie rozstrzygają o sposobie odmowy uznania danej osoby za stronę w postępowaniu. Nadto organ wskazał, że osoba pozbawiona takiego statusu może jednak wnieść odwołanie od decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Wówczas organ odwoławczy zweryfikuje zasadność pozbawienia jej przymiotu strony.
Następnie Wojewoda [...] w dniu [...] r. wydał decyzję komunalizacyjną, znak: [...], stwierdzającą nieodpłatne nabycie przez Gminę C. własności nieruchomości skarbu Państwa, położonej w C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1737/2 o pow. 0,85 ha.
Ponadto w dniu 28 lutego 2011 r., a więc po dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji komunalizacyjnej, R.S. jako Prezes [...] Stowarzyszenia "F." złożył wniosek o dopuszczenie reprezentowanej przez niego organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 31 § 1 Kpa.
W piśmie z dnia 30 marca 2011r. Wojewoda stwierdził, że wobec faktu, iż postępowanie zostało zakończone, wniosek Stowarzyszenia reprezentowanego przez skarżącego został uznany za bezprzedmiotowy.
Pismem opatrzonym datą 3 marca 2011 roku (doręczonym organowi dnia 11 marca 2011r.) R.S. wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zażalenie w trybie art. 37 § 1 Kpa na bezczynność Wojewody w załatwieniu jego wniosku o dopuszczenie do postępowania w charakterze strony. Skarżący potwierdził otrzymanie pisma organu z dnia 11 lutego 2011r. i jednocześnie wyraził niezadowolenie z powodu niewydania przez organ zaskarżalnego rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. R.S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W ocenie strony organ załatwił sprawę niezaskarżalnym pismem materialno-techniczym z dnia 11 lutego 2011r.. Nadto skarżący podkreślił, że nie wydając zaskarżalnego rozstrzygnięcia w sprawie jego wniosku organ zakończył postępowanie, wydał decyzję, nadal nie dopuszczając skarżącego do postępowania, a jedynie informując go o wydaniu decyzji, poprzez doręczenie jej odpisu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. pełnomocnik skarżącego poparła skargę oraz wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, nadto oświadczyła, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że w opinii skarżącego dopuszczenie, jak i odmowa dopuszczenia, osoby fizycznej do udziału w postępowaniu powinna przybrać formę decyzji, zaś w ocenie pełnomocnika strony sprawa taka winna być załatwiona w formie postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności
w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07).
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tej sprawie Sąd nie bada jednak prawidłowości ustalania stron w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę C. własności nieruchomości. Byłoby to wkroczenie z oceną w inną sprawę niż objęta skargą, bowiem skarżący złożył skargę na bezczynność Wojewody w sprawie uznania go za stronę wyżej wspomnianego postępowania. Sąd więc w tej sprawie bada tylko to, czy w zakresie nie uznania skarżącego za stronę należało jak twierdzi strona skarżąca- wydać decyzję bądź postanowienie, czy też takiego aktu nie wydaje się.
Godzi się więc wyjaśnić, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują żadnych podstaw do wydawania postanowień bądź decyzji w zakresie odmowy uznania konkretnej osoby fizycznej za stronę w zwykłym (jurysdykcyjnym) postępowaniu administracyjnym. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1986 roku, sygn. akt III SA 97/86, publik. ONSA 1987/2/46, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2008 roku, sygn. akt I SA/Wa 1362/08, Lex nr 569681, wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 listopada 2009 roku, sygn. akt II SA/Kr 1202/09, Lex nr 531603.
Ustawodawca przewidział li tylko zaskarżalne postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania lub odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej ( art. 31 § 2 K.p.a.). Niemniej jednak nie z taką sytuacją mamy tu do czynienia, gdyż skarżący w piśmie opatrzonym datą 27 stycznia 2011 roku (a nawiązującym treścią do pisma z dnia 28 maja 2009 roku zatytułowanego "wniosek o uznanie za stronę postępowania") wyraźnie wskazał: "...oświadczam, iż w chwili obecnej moją wolą jest, aby uznano mnie za stronę postępowania, jako osobę fizyczną, w trybie art. 28 KPA i w tym kierunku wnoszę o wydanie rozstrzygnięcia...". Nadto do pisma z dnia 28 maja 2009 roku nawiązał skarżący w treści skargi do sądu, wobec czego nie ulega wątpliwości, iż skarżący złożył skargę we własnym imieniu, żądając od organu uznania go (jako osoby fizycznej) za stronę postępowania.
Wobec powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony, powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę (art. 104 § 2 k.p.a.). W dalszym etapie postępowania administracyjnego jednostka, która twierdzi, że orzeczenie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, ma prawo wnieść odwołanie od tego orzeczenia - wówczas organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać to odwołanie. Jeśli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 615).
Jeżeli natomiast w postępowaniu zakończonym decyzją administracyjną okaże się, że strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, służy jej prawo wznowienia postępowania.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy po stronie Wojewody nie powstał ustawowy obowiązek do wydania rozstrzygnięcia (czy to w formie decyzji czy postanowienia) wniosku skarżącego
o uznanie go za stronę postępowania. Jednocześnie należy dostrzec, że pismem z dnia 11 lutego 2011 roku organ poinformował skarżącego nie tylko o przyczynach nieuznania go za stronę postępowania, lecz także – zgodnie z wymaganiami art. 9 K.p.a. – o możliwości złożenia odwołania. Nie może również umknąć uwadze,
iż skarżący potwierdził doręczenie mu decyzji, więc tym łatwiej mógł skorzystać
z uprawnienia do wniesienia odwołania.
Uznając zatem, iż organ administracji nie naruszył prawa, Sąd – na mocy art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.
Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
m.ch.