II SAB/Łd 201/22

II SAB/Łd 201/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 par. 1, par. 3 i par. 4, art. 61 par. 1 i par. 3, art. 61a par. 1 i par. 2, art. 63 par. 2, art. 64 par. 2, art. 222, art. 227, art. 233
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234 par. 1 pkt 1, par. 2, par. 3 i par. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 1 i pkt 8, art. 52 par. 1 i par. 2, art. 53 par. 2b, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1, par. 1a i par. 2, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 17 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2023 roku sprawy ze skargi R. C. na bezczynność Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego podniesienia pasa drogowego 1. zobowiązuje Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego do rozpatrzenia wniosku R. C. z dnia 21 lutego 2022 roku w terminie 30 dni od daty zwrotu do organu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem; 2. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego na rzecz skarżącego R.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR
Uzasadnienie
Pismem z 22 września 2022 r. R.C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego podniesienia pasa drogowego.
Skarżący wskazał, że pismem z 21 lutego 2021 r. zwrócił się o wydanie decyzji w sprawie podniesienia pasa drogowego. Sprawie nadano nr [...]. Skarżący podkreślił, że domagał się obniżenia terenu pobocza do poprzedniego stanu i przywrócenia małego rowka.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego podniósł, że skarga jest bezzasadna.
Organ wyjaśnił na wstępie, że sprawa tożsamej skargi R.C. była już rozpatrywana zarówno przez organy Gminy Aleksandrów Łódzki (przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego i Radę Miejską w Aleksandrowie Łódzkim), jak i przez WSA w Łodzi. Na mocy uchwały nr [...] Rady Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim z 22 września 2022 r. skarga R.C. z 9 czerwca 2022 r. przesłana przez SKO w Łodzi i zatytułowana "skarga na Urząd Miejski w Aleksandrowie Łódzkim, że ten nie wydał decyzji w sprawie o podnoszenie pasa drogowego" została uznana za bezzasadną.
Jednocześnie organ wskazał należy, że R. C. w dniu 19 czerwca 2022 r. złożył także do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego w przedmiotowej sprawie - "skarga na Urząd Miejski w Aleksandrowie Łódzkim, że ten celowo przedłuża sprawę podnoszenia terenu – sprawa [...]". Postanowieniem WSA w Łodzi z 4 sierpnia 2022 r. ww. skarga została odrzucona - sygn. akt II SAB/Łd 89/22.
Mając powyższe na uwadze, a w szczególności sam tytuł skargi R.C. z 26 września 2022 r., który odnosi się do numeru sprawy już rozstrzygniętej, organ podtrzymał swoje stanowisko z przesłanej do WSA 7 lipca 2022 r. odpowiedzi na skargę z 19 czerwca 2022 r. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zarówno od czasu otrzymania przez R.C. wcześniejszych odpowiedzi od Urzędu z marca i czerwca 2022 r., a także od podjęcia ww. rozstrzygnięć, zarówno przez Radę Miejską w Aleksandrowie Łódzkim 22 września 2022 r., jak i przez WSA w Łodzi 4 sierpnia 2022 r., nie zaistniały żadne nowe okoliczności ani nie zmienił się stan faktyczny, który chronologicznie przedstawia się następująco:
1) 21 lutego 2022 r. R. C. złożył do Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego skargę na podnoszenie pasa drogi gminnej na wysokości dz. nr [...] obręb [...] (ul. [...]) podnosząc, że działanie Urzędu Miejskiego w Aleksandrowie Łódzkim przyczyniło się do nadmiernego zawilgocenia działki nr [...]. W treści skargi R. C. przywołał opinię biegłego B.R. (nr [...] z 10 grudnia 2020 r.) oraz pismo z Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi;
2) w udzielonej 22 marca 2022 r. odpowiedzi Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego wyjaśnił, że przeprowadzone 18 lutego 2022 r. na zlecenie Urzędu Miejskiego w Aleksandrowie Łódzkim prace polegały na uzupełnianiu ubytków w drodze kruszywem i nie miały żadnego wpływu na naturalne ukształtowanie terenu, a tym samym na kierunek spływu wód powierzchniowych w rejonie ul. [...]. Działania te miały na celu wyłącznie przywrócenie przejezdności na drodze;
3) 29 marca 2022 r. R. C. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi "skargę na Urząd Miejski w Aleksandrowie Łódzkim, który
nie wydał decyzji w sprawie podnoszenia pasa drogowego i pobocza". Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu akt sprawy i czynności, które zostały podjęte przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego uznało, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i postanowieniem SKO.4104.42.2022 z 21 kwietnia 2022 r. stwierdziło bezzasadność ponaglenia;
4) 11 maja 2022 r. R. C. ponownie złożył do Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego pismo w sprawie wysypania kruszywa w pasie drogi gminnej - ul. [...], które miało miejsce 18 lutego 2022 r. W odpowiedzi Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego podtrzymał swoje stanowisko z 22 marca 2022 r.;
5) pismem datowanym na 9 czerwca 2022 r., które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi 13 czerwca 2022 r. R.C. ponownie wniósł skargę na Urząd Miejski w Aleksandrowie Łódzkim, że ten nie wydał decyzji w sprawie o podnoszenie pasa drogowego. Postanowieniem nr SKO.4104.88.2022 z 25 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało przedmiotową skargę Radzie Miejskiej w Aleksandrowie Łódzkim celem rozpatrzenia;
6) 7 września 2022 r. odbyło się posiedzenie Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Miejskiej. Po rozpatrzeniu przedmiotowej skargi Komisja postanowiła rekomendować Radzie Miejskiej uznanie skargi za bezzasadną. Rada Miejska uchwałą nr [...] z 22 września 2022 r. przychyliła się do wniosku wypracowanego przez Komisję Skarg, Wniosków i Petycji i uznała skargę R.C. za bezzasadną.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 14 listopada 2022 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przez nadesłanie dowodu, że przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, wystąpił do organu wyższego stopnia z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał m.in. kopię pisma z 23 marca 2022 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.
Przy piśmie z 29 grudnia 2022 r. organ administracji, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, uzupełnił akta administracyjne sprawy jednocześnie podnosząc, że nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne dotyczące podnoszenia pasa drogi przy działce nr [...], wobec powyższego brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, czego żąda skarżący. Na ww. działce przeprowadzane były jedynie prace wyrównaniowe polegające na uzupełnianiu ubytków w drodze kruszywem i nie miały żadnego wpływu na naturalne ukształtowanie terenu, a tym samym na kierunek spływu wód powierzchniowych w rejonie ul. [...], (prace przeprowadzone 18 lutego 2022 r. na zlecenie Urzędu Miejskiego w Aleksandrowie Łódzkim). Działania te miały na celu wyłącznie przywrócenie przejezdności na drodze i zostały przeprowadzone przez Urząd Miejski
w Aleksandrowie Łódzkim w ramach bieżącego utrzymania dróg.
Jednocześnie organ wskazał, że w Urzędzie Miejskim w Aleksandrowie Łódzkim w 2020 r. toczyło się natomiast postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych (znak: [...]), którego wnioskodawcą był R. C. Powyższe postępowanie zakończyło się wydaniem przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego decyzji z 15 marca 2021 r., w której stwierdzono, że nie doszło do zmiany stanu wody na działce nr [...] oraz [...] szkodliwie oddziałującej na grunty sąsiednie, czyli na obszar działki nr [...] będącej własnością pana R. C. Od tej decyzji R.C. odwołał się, jednak decyzją SKO w Łodzi z 21 kwietnia 2021 r. (znak: SKO.4173.5.2021) organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego. Z uwagi na fakt, że R.C. nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia skargi od ww. decyzji SKO w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, decyzja organu II instancji stała się ostateczna.
Natomiast nadesłany do Sądu materiał dowodowy to akta spraw skargowych składanych w ciągu ostatniego roku do Urzędu Miejskiego w Aleksandrowie Łódzkim przez R. C., który żąda od Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego wydania decyzji w sprawie podnoszenia pasa drogowego przy swojej działce, a w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Postępowanie skargowe jest bowiem postępowaniem jednoinstancyjnym, w związku z tym od rozstrzygnięcia w sprawie skargowej nie można wnieść środków zaskarżenia w postaci zażalenia lub odwołania. Wyraz niezadowolenia ze sposobu załatwienia skargi ze względu na jednoinstancyjność postępowania skargowego nie przenosi sprawy do organu wyższej instancji, a także nie jest instytucją regulowaną w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zakwestionowanie sposobu załatwienia skargi skutkuje nową skargą i wszczęciem kolejnego postępowania skargowego przed organem, który rozpatrywał pierwotną skargę, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem aktualnie skarżący doprowadził do pewnego rodzaju "klinczu decyzyjnego" organ, do którego składane są kolejne skargi przez R.C., a w Urzędzie Miejskim w Aleksandrowie Łódzkim wyczerpane zostały już wszystkie drogi załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi.
Ponadto, Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego zwrócił uwagę na fakt, że w przedmiotowej sprawie, tj. złożonej do WSA w Łodzi przez R.C. skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania (skarga z 20 czerwca 2022 r.), zostało już wydane przez WSA w Łodzi postanowienie z 4 sierpnia 2022 r. (sygn. akt II SAB/Łd 89/22), którym WSA w Łodzi odrzucił skargę.
Organ wskazał nadto, że 28 września 2022 r. do WSA w Łodzi wpłynęła kolejna skarga R. C. w sprawie podnoszenia pasa drogowego. Po odesłaniu odpowiedzi na skargę 7 listopada 2022 r. w odpowiedzi na pismo Sądu z 5 października 2022 r. (sygn. akt [...]), do Urzędu Miejskiego w Aleksandrowie Łódzkim do dnia dzisiejszego nie zostało doręczone żadne rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie ww. skargi z 28 września 2022 r.
Organ dodał również, że 12 grudnia 2022 r. R. C. wniósł skargę do SKO w Łodzi na uchwałę Rady Miejskiej z 30 listopada 2022 r. i w odpowiedzi na pismo SKO w Łodzi z 20 grudnia 2022 r., organ 27 grudnia 2022 r. przesłał oryginały akt administracyjnych do SKO w Łodzi.
W piśmie z 3 lutego 2023 r. skarżący zawarł prośbę, żeby Sąd rozpatrzył i wydał decyzję o obniżeniu do pierwotnego stanu poziom gruntu na poboczu drogi i przywróceniu małego rowka, który tam był, zgodnie z pismem: z 21 lutego 2022 r.
Skarżący wskazał m.in., że przez podniesienie pobocza drogi woda zalewa jego teren i niszczy ogrodzenie, oraz rośliny Przy działce [...] zostało podniesione pobocze (wcześniej był tam mały rowek). W wyniku tego podniesienia część wody poszła na drogę niszcząc ją, a część wody nie mogąc spływać swobodnie na pobocze poszła na ogrodzenie skarżącego między działkami [...] i [...]. Skarżący zaznaczył, że ogrodzenie jest jego własnością i jest niszczone, popękało.
Skarżący podkreślił, że w sprawie [...] Burmistrz nie wydał decyzji i nawet się nie zajął, żeby jakiś urzędnik przyjechał i zobaczył co jest w terenie, więc nie miał możliwości się odwoływać, a sprawa w sposób oczywisty ma związek z wodą i zalewaniem jego terenu. Zdaniem skarżącego sprawy wody są w szczególny sposób traktowane - nie można zmieniać stosunków wodnych, a jeśli ktoś to robi, to Gmina powinna w pierwszej kolejności wydać decyzję w tej sprawie i przede wszystkim pomóc w rozwiązaniu problemu.
Skarżący dodał, że w 2020 r. toczyła się sprawa nr [...]. Wtedy skarżący uznał, że naprawi ogrodzenie sam i w ten sposób zabezpieczy się przed płynącą wodą. W czerwcu 2021 r. naprawił ogrodzenie wydając około 20 tyś. Zł. Po obu stronach ogrodzenie było jednakowo widoczne, ale sąsiad zasypał to ogrodzenie w sierpniu 2021 r. i zalał to wodą, która oczywiście zalała też drogę i pobocze, które zostało podniesione kamieniami.
Skarżący wskazał również, że pierwsza sprawa o zalewanie, która jeszcze trwa to sprawa o podniesienie pasa wzdłuż granicy między działkami [...] i [...] po stronie sąsiada i zalanie tego wodą. Sprawę zgłosił 3 września 2021 r. i trwała w Urzędzie Miasta do 23 grudnia 2022 r. czyli 16 miesięcy (nr sprawy [...]). Wniósł sprawę o przedłużanie do WSA (sygn. akt II SAB/łd 89/22). 4 sierpnia 2022 r. uznano, że przedłużania niema, ale sprawa w urzędzie miasta pozostała. Obecnie sprawę zaskarżył do SKO - ponieważ wprawdzie uznano, że podniesienie wpływa niekorzystnie, ale uznano że woda spływa tylko z rynien i mały zbiornik załatwi sprawę. Skarżący podkreślił, że sprawa nr [...] nie obejmuje podnoszenia pobocza drogi.
Według skarżącego jego pismo z 21 lutego 2022 r. nie powielało innych spraw, gdyż były prowadzone prace, które w jego ocenie podnosiły teren i zmieniały spływ wody z działki [...], kierując wodę na jego teren. Zdaniem skarżącego ww. pismo było właściwe i klarowne i Burmistrz był zobowiązany do wydania decyzji w tej sprawie. Nie była to skarga tylko jasna prośba o wydanie decyzji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości bada, czy działania podejmowane przez organ administracji publicznej są zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność, dotyczących niewydania przez organ administracji decyzji administracyjnej, tj. w przypadkach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1 w zw. pkt 8 p.p.s.a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność organu administracji polegająca na niezałatwieniu sprawy w terminie.
Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie natomiast do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Odpisy mogą zostać sporządzone w formie dokumentu elektronicznego. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego (art. 37 § 4 k.p.a.).
Następnie wyjaśnić trzeba, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu niepodejmującego działań przewidzianych przez prawo do podjęcia tychże działań, tj. wydania w określonym terminie i w określonej formie aktu, dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w tym również kwestia zawinienia organu.
Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi do sądu, złożył do organu wyższego stopnia – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi – pismo z 23 marca 2022 r., w którym zawarł następujące żądanie: "Skarga na Urząd Miejski w Aleksandrowie Łódzkim, który nie wydał decyzji w sprawie podnoszenia pasa drogowego i pobocza sygnatura [...] z dnia 21 lutego 2022". Organ wyższego stopnia uznał wskazane pismo za ponaglenie i postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r., nr SKO.4104.42.2022, stwierdził jego bezzasadność. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że wniesienie skargi było poprzedzone wyczerpaniem środków zaskarżenia, stosownie do art. 52 § 1 i § 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do wyjaśnienia, czy Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego jest bezczynny wobec złożenia przez R.C. pisma z 21 lutego 2021 r., w którym skarżący zwrócił się o wydanie decyzji w sprawie podniesienia pasa drogowego.
W ocenie Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego nie może być mowy o bezczynności bowiem nie toczyło się przed nim żadne postępowanie administracyjne dotyczące podnoszenia pasa drogi przy działce nr [...]. Wobec powyższego brak było podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, czego żąda skarżący.
Stanowisko organu jest jednak błędne. Jak stanowi przepis art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Innymi słowy postępowanie administracyjne zostaje wszczęte już z chwilą otrzymania żądania strony. W pierwszej kolejności obowiązkiem organu jest zatem przeprowadzenie wstępnej oceny wniesionego żądania, tj. ustalenie kto wnosi żądanie i co jest przedmiotem tego żądania. Stosownie bowiem do przepisu art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.).
Kolejnym etapem jest zbadanie przez organ dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. sprawdzenie występowania przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., a więc wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną lub stwierdzenie innych uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte. Jeżeli przeszkody takie nie występują organ powinien przystąpić do załatwienia sprawy, mając na uwadze terminy określone w poszczególnych przepisach art. 35 k.p.a. W przeciwnym razie organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie (art. 61a § 1 i § 2 k.p.a.).
Jak wynika z akt sprawy pismem z 21 lutego 2022 r. R. C. zwrócił się do organu o wydanie decyzji w związku z podniesieniem pasa drogowego przy działce skarżącego nr [...]. Skarżący wyjaśnił w tym piśmie, że 18 lutego 2022 r. pas drogowy zaczął być podnoszony poprzez wysypywanie szlaki (kamieni) przez firmę z Urzędu Miasta, przy czym nie wykonano odwodnienia pobocza, nie usunięto mułu (humusu). Zdaniem skarżącego podniesienie pasa drogowego powoduje spychanie wody na okoliczne działki, w tym na jego, co powoduje szkody. Jednocześnie skarżący domagał się wykonania małego rowka wzdłuż działki drogowej, zapobiegającego zalewaniu sąsiadujących terenów.
W ocenie Sądu ww. pismo jest wystarczająco precyzyjne i jasno z niego wynika, czego domaga się skarżący. Bez wątpienia skarżący upatruje przyczyn zalewania jego działki w pracach drogowych realizowanych na ulicy [...] położonej w Aleksandrowie Łódzkim. W związku z tym skarżący domaga się wydania w tej sprawie decyzji.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 234 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. na dzień złożenia żądania Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 § 2 ustawy Prawo wodne). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 § 3 ustawy Prawo wodne).
Powyższe przepisy stanowią podstawę prawną wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych w związku z wykonaniem robót drogowych na ul. [...] w Aleksandrowie Łódzkim. Skoro zatem do organu zostało złożone konkretne żądanie uruchomienia postępowania, to organ ten obowiązany był do niego się odnieść, rozważając w pierwszej kolejności, czy nie zachodzą przeszkody natury podmiotowej lub przedmiotowej do uruchomienia postępowania w nim wskazanego.
Bez wątpienia skarżący jako właściciel działki bezpośrednio przylegającej do działki drogowej jest stroną takiego postępowania. Z nadesłanych przez organ dokumentów nie wynika również, żeby zachodziły inne uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, chociażby okoliczność, o której mowa w art. 234 § 5 ustawy Prawo wodne. Z tego wniosek, że brak wszczęcia na żądanie skarżącego postępowania administracyjnego w oparciu o powołane wyżej przepisy ustawy Prawo wodne uzasadnia zarzut bezczynności organu.
W niniejszej sprawie organ mylnie stanął na stanowisku, że do załatwienia sprawy zainicjowanej pismem skarżącego z 21 lutego 2022 r. wystarczy przesłanie skarżącemu pisma wyjaśniającego z 22 marca 2022 r., znak: [...], w którym organ wskazał m.in., że przeprowadzone 18 lutego 2022 r. na zlecenie Urzędu Miejskiego w Aleksandrowie Łódzkim prace polegały na uzupełnianiu ubytków w drodze kruszywem i nie miały żadnego wpływu na naturalne ukształtowanie terenu, a tym samym na kierunek spływu wód powierzchniowych w rejonie ul. [...] oraz że działania te miały na celu wyłącznie przywrócenie przejezdności na drodze. Skoro bowiem skarżący wskazuje na okoliczności objęte hipotezą i dyspozycją przepisów art. 234 ustawy Prawo wodne, to dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ może rozstrzygnąć w formie władczej – decyzji administracyjnej, czy w danej sprawie jest konieczność zastosowania określonych sankcji.
W niniejszej sprawie nie ma znaczenia, że treść skierowanych do organu administracji pism skarżącego zawiera również wyrazy jego niezadowolenia ze sposobu załatwianych przez organ spraw. Co prawda zgodzić się można z organem (w tym ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi), że pisma skarżącego zawierają elementy skargi powszechnej, o której mowa w art. 227 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Nie można jednak zapominać o treści art. 233 k.p.a., zgodnie z którym skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Ponadto o tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma zewnętrzna (art. 222 k.p.a.). W związku z tym pisma skarżącego zaczynające się od słowa "Skarga" nie mogły być tylko na tej podstawie zakwalifikowane jako skargi powszechne. Obowiązkiem organu było przeanalizowanie treści tych pism i ustalenie konkretnego żądania strony. Jeżeli natomiast organ nie był wstanie ocenić, czego domaga się skarżący tylko na podstawie treści jego pism, to zgodnie z powołanym już wyżej przepisem art. 64 § 2 k.p.a. organ winien wezwać skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień.
W tym miejscu wskazać również należy, że nie ma racji organ administracji, że sprawa tożsamej skargi R.C. była już rozpatrywana zarówno przez organy Gminy Aleksandrów Łódzki (przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego i Radę Miejską w Aleksandrowie Łódzkim), jak i przez WSA w Łodzi. Owszem organ administracji prowadził postępowania w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych powodujących szkodę na działce skarżącego, ale dotyczyło to innych spraw.
Jak wskazał bowiem sam organ w Urzędzie Miejskim w Aleksandrowie Łódzkim w 2020 r. toczyło się natomiast postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych (znak: [...]), którego wnioskodawcą był R. C. Powyższe postępowanie zakończyło się wydaniem przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego decyzji z 15 marca 2021 r., w której stwierdzono, że nie doszło do zmiany stanu wody na działce nr [...] oraz [...] szkodliwie oddziałującej na grunty sąsiednie, czyli na obszar działki nr [...] będącej własnością R.C.. Od tej decyzji R.C. odwołał się, jednak decyzją z 21 kwietnia 2021 r. (znak: SKO.4173.5.2021) organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego. Z uwagi na fakt, że R. C. nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia skargi od ww. decyzji SKO w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, decyzja ta stała się ostateczna. Powyższe postępowanie dotyczyło zatem zakłócenia stosunków wodnych na innych działkach niż działka drogowa – ul. [...], która ma nr ewid. [...].
Natomiast jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w postanowieniu z 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Łd 89/22, decyzją z 21 marca 2022 r., znak: [...], Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego orzekł o odmowie wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na terenie działki nr [...], położonej przy ul. [...] w Aleksandrowie Łódzkim, będącej własnością A. B. i I. B., z powodu niestwierdzenia wystąpienia zmian stanu wody na gruncie mogących szkodliwie oddziaływać na sąsiednią działkę nr [...], należącą do R.C. i M. C. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z 21 kwietnia 2022r., nr SKO.4173.5.2022, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Powyższe postępowania dotyczyło zatem zakłócenia stosunków wodnych na innych działkach niż działka drogowa – ul. [...], która ma nr ewid. [...], na co wskazują sygnatury prowadzonych spraw: znak: [...] i znak: [...]. W niniejszej sprawie skarżący odwołuje się natomiast do sprawy o znaku: [...].
Z kolei wskazanym wyżej postanowieniem z 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Łd 89/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę R.C. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego w sprawie o stwierdzenie czy podwyższenie powierzchni działek spowodowało zmiany stanu wody na gruncie wobec faktu, że skarżący nie przedłożył dowodu wyczerpania trybu wynikającego z art. 37 k.p.a. Poza tym w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że do do zasady odrzucenie skargi nie powoduje zaistnienia powagi rzeczy osądzonej, nie można bowiem stwierdzić, że sprawa została prawomocnie osądzona, jeżeli sąd odrzucił skargę bez jej merytorycznego rozpoznania. Tym samy nawet prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odrzucające skargę na bezczynność nie będzie korzystać z powagi rzeczy osądzonej (por. postanowienie NSA z 21 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1312/07 – dostępne w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego dopuścił się bezczynności w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego podniesienia pasa drogowego. Nierozpatrzenie żądania skarżącego zawartego w piśmie z 21 lutego 2022 r. skutkuje zobowiązaniem organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do jego załatwienia w terminie 30 dni od daty zwrotu do organu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem (punkt 1 wyroku).
Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała bowiem z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami k.p.a. i ustawy Prawo wodne, lecz z mylnego przekonania, że skarżący ogólnie jest niezadowolony z pracy Urzędu Miasta w Aleksandrowie Łódzkim w związku z toczącymi się wcześniej i już zakończonymi postępowaniami w sprawie zalewania jego nieruchomości. Organ błędnie przy tym założył, że wystarczającym sposobem załatwienia sprawy jest przekazanie skarżącemu stosownych wyjaśnień w piśmie z 22 marca 2022 r. bez konieczności formalnego wszczynania postępowania. Kolejne pisma skarżącego były natomiast z "automatu" traktowane jako skargi powszechne tylko i wyłącznie dlatego, że skarżący sam tytułował je "skargą".
O kosztach orzeczono w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi, w wysokości 100 zł.
dc