II SAB/KR 156/25

II SAB/Kr 156/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Magda Froncisz
Piotr Fronc /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Fronc SWSA Magda Froncisz SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 19 czerwca 2024 r. I. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie do wydania aktu albo do dokonania czynności w terminie 14 dni, II. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie dopuścił się bezczynności, co nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie na rzecz M.S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SAB/Kr 156/25
UZASADNIENIE
19 czerwca 2024 r. M. S. wniósł do Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie o udostępnienie danych za okres 2013-2023 z podziałem na studentów, doktorantów i nauczycieli akademickich:
1) Liczba postępowań wyjaśniających wszczętych na uczelni.
2) Informacje, jaki dalszy bieg miały te sprawy po zakończeniu postępowania wyjaśniającego (czy zostały skierowane wnioski o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego do właściwej komisji dyscyplinarnej, umorzono postępowanie, złożono wniosek do rektora o wymierzenie kary upomnienia).
3) Jeżeli sprawa została skierowana do komisji dyscyplinarnej - o czym orzekła komisja dyscyplinarna (uniewinnienie obwinionego, odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej, ukaraniu obwinionego - jeśli tak to jaką karą, umorzenie postępowania dyscyplinarnego)?
27 czerwca 2024 r. podmiot obowiązany uznał żądane dane za tzw. informację przetworzoną i wezwał wnioskodawcę do wykazania "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w terminie 7 dni.
3 lipca 2024 r. wnioskodawca podtrzymał swój wniosek i wskazał, że adresował go do 74 uczelni, spośród których wiele już odpowiedziało (od razu albo po przedłużeniu terminu), co stawia kwalifikację jako tzw. informację przetworzoną pod znakiem zapytania. Następnie w świetle stanowisk Rzecznika Praw Obywatelskich i Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich wskazał na potrzebę nowelizacji – dotyczącego postępowania dyscyplinarnego – art. 292 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w taki sposób, aby pokrzywdzony miał status strony (analogicznie jak w postępowaniu wyjaśniającym z art. 286 ust. 1 Pswn). Jego praca magisterska ma na celu zbadanie skali problemu braku tego statusu na uczelniach wyższych w Polsce, bo jest to regulacja wyjątkowa (niewystępująca np. w samorządach adwokackim, radcowskim czy lekarskim). Jego badania mogą wywołać większe zainteresowanie tą problematyką i zmianę przepisów dotyczących wielu osób.
4 marca 2025 r. wnioskodawca wniósł ponaglenie.
28 lipca 2025 r. wnioskodawca wywiódł skargę na bezczynność, w której wniósł o stwierdzenie bezczynności, zobowiązanie do załatwienia wniosku niezwłocznie nie później niż w terminie 14 dni oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie art. 19 ust. 2 MPPOIP, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip oraz art. 13 ust. 1 udip. Wnioskodawca zakwestionował kwalifikację jako tzw. informację przetworzoną i podniósł, że choć odpowiedział na wezwanie, to nie otrzymał żadnej dalszej korespondencji.
W odpowiedzi na skargę podmiot obowiązany wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym, że: 1) żądane informacje nie mogły zostać automatycznie wygenerowane z urządzeń ewidencyjnych i programów obsługi uczelni, więc zostały zakwalifikowane jako tzw. informacja przetworzona; 2) ponieważ odpowiedź na wezwanie nie zawierała uzasadnienia "szczególnej istotności dla interesu publicznego", to przyjęto, że wniosek został rozstrzygnięty; 3) cel wykorzystania na potrzeby pracy magisterskiej budzi wątpliwości, bo instytucja dostępu do informacji publicznej ma służyć uzyskaniu informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób, a nie zaspokajaniu osobistej ciekawości wnioskodawcy lub załatwieniu jego osobistych interesów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto zgodnie z § 2, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.)
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej zwanej u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. - z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2) lub w tym terminie wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też poinformować wnioskodawcę, że informacji takiej nie posiada, względnie - w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej lub że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.
W rozpoznawanej sprawie, adresatem wniosku jest Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Uczelnia ta jest elementem systemu szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce, a rektor jest jej organem (art. 7 ust. 1 pkt. 1, art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.). Do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni; w szczególności zaś reprezentowanie uczelni oraz zarządzanie nią (art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce). Finansowanie systemu szkolnictwa wyższego i nauki odbywa się ze środków publicznych. Wobec powyższego, tj. wobec wykonywania przez uczelnię zadań publicznych finansowanych ze środków publicznych, niewątpliwe adresat wniosku jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznych.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jeżeli podmiot zobowiązany uzna, że żądane informacje mają charakter przetworzony to może wezwać wnioskodawcę do wykazania istnienia szczególnego interesu w udostępnieniu tych informacji (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.), a brak spełnienia wezwania będzie skutkować wydaniem decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 1474/24), pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego nie zostało zdefiniowane, a jego treść ukształtowała praktyka oraz judykaty sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że na to pojęcie składają się trzy przesłanki:
1) przesłanka działania wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów (por.m.in. M. Jabłoński, K. Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35),
2) przesłanka działania służącego społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych,
3) przesłanka związana z możliwością rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2111/13; z dnia 3 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 787/10, z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1737/11 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 3097/12). Wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, której "znaczność" jest wyznaczona materią żądanej informacji - ale również, że jej otrzymanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej i lepszej ochrony interesu publicznego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji musi się wiązać z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
W niniejszej sprawie adresat wniosku – Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, nie kwestionuje że jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej, ani też tego, że żądane informacje stanowią informacje publiczne, natomiast wskazuje, że stanowią one informację przetworzoną. Takie stanowisko przedstawił skarżącemu w wiadomości meilowej z dnia 27 czerwca 2024r. – w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 19 czerwca 2024r., wzywając jednocześnie skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego.
Skarżący w piśmie z dnia 3 lipca 2024 r. przedstawił swoje stanowisko w sprawie, jednak na pismo to skarżący nie uzyskał już odpowiedzi Rektora, z czego należy wnioskować, że poglądu skarżącego podmiot zobowiązany nie podzielił.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. art. 16 u.d.i.p, Rektor miał jednak w tej sytuacji obowiązek wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, czego nie uczynił, pozostaje zatem w bezczynności.
Bezczynność organu w realizacji wniosku o dostęp do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia bądź o umorzeniu postępowania w sytuacjach określonych w ustawie, albo też udostępnia informację niepełną, czy też niezgodną z wnioskiem.
Wobec powyższego na zasadzie art. 149 § 1 pkt. 1 w związku z art. 286 p.p.s.a., Sąd w pkt. I wyroku zobowiązał organ do wydania aktu albo do dokonania czynności w terminie 14 dni.
W pkt. II wyroku Sąd orzekł, że organ pozostaje w bezczynności jednak bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. W niniejszej sprawie Sąd okoliczności takich nie dostrzega, albowiem zdaniem Sądu brak reakcji podmiotu zobowiązanego na wyjaśnienia skarżącego mógł wynikać z błędnego przekonania, że skoro wyjaśnienia skarżącego nie było przekonujące, to strony pozostały przy swoich stanowiskach, bez konieczności podejmowania dalszych czynności. Sąd wziął również pod uwagę, że podmiot zobowiązany – Rektor, nie jest typowym organem administracji publicznej, a zatem z natury rzeczy jego znajomość prawa w tym zakresie jest mniejsza niż np. wójta, burmistrza czy prezydenta miasta.
O kosztach orzeczono w pkt. III wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 100 zł składa się kwota tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu.