II SAB/Łd 144/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził przewlekłość postępowania Wojewody Łódzkiego w sprawie odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości, ale bez rażącego naruszenia prawa, umarzając jednocześnie postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu.
Skarga dotyczyła bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody trwałe związane z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję kolejową. Sąd stwierdził przewlekłość postępowania, wskazując na liczne opóźnienia i nieefektywne działania organu, jednak uznał, że nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu zostało umorzone z uwagi na wydanie decyzji przez Wojewodę już po wniesieniu skargi. Skarga w pozostałym zakresie została oddalona, a organ obciążony kosztami postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód trwałych w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję kolejową. Decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna 29 maja 2020 r., a termin na wydanie decyzji odszkodowawczej wynosił 180 dni. Wojewoda wydał pierwszą decyzję dopiero 29 marca 2022 r., która została następnie uchylona przez Ministra Rozwoju i Technologii. Pomimo upływu kolejnych lat, sprawa nadal się przedłużała, głównie z powodu trudności w sporządzeniu operatu szacunkowego przez biegłych rzeczoznawców majątkowych oraz niejasności metodologicznych w wycenie tego typu szkód. Sąd stwierdził przewlekłość postępowania, wskazując na liczne opóźnienia, wielokrotne przedłużanie terminów i nieefektywne działania organu, jednak uznał, że nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, wpływ pandemii COVID-19, postępowanie odwoławcze oraz działania biegłych. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu zostało umorzone, ponieważ Wojewoda wydał decyzję odszkodowawczą przed wydaniem wyroku. Skarga w pozostałym zakresie została oddalona, a Wojewoda Łódzki został obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ wielokrotnie przedłużał terminy, podejmował czynności w dużych odstępach czasu i nie wykazał się wystarczającą sprawnością i starannością w prowadzeniu postępowania, co doprowadziło do jego nadmiernego przedłużenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (33)
Główne
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.k. art. 9s § ust. 9
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 9s § ust. 10
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 9s § ust. 10a
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 2b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.k. art. 9q § ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
k.p.a. art. 149 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154 § § 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 200
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15 zzs
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 46 § pkt 20
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 68 § ust. 6 i 7
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłość postępowania Wojewody Łódzkiego.
Odrzucone argumenty
Bezczynność organu. Rażące naruszenie prawa przez organ.
Godne uwagi sformułowania
organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu nie budzi wątpliwości, że Wojewoda Łódzki prowadzi postępowanie w sposób przewlekły nie budzi wątpliwości, że organ podejmował działania zmierzające do załatwienia sprawy, niemniej jednak działania te były podejmowane w zbyt dużych odstępach czasu
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Marcin Olejniczak
sprawozdawca
Beata Czyżewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć bezczynności i przewlekłości postępowania w kontekście specustaw, ocena rażącego naruszenia prawa, wpływ czynników zewnętrznych (pandemia, działania biegłych) na ocenę przewlekłości."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, specyfika przepisów ustawy o transporcie kolejowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długo może trwać postępowanie administracyjne dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie pod inwestycję infrastrukturalną, nawet przy udziale sądu. Podkreśla złożoność wyceny nieruchomości i problemy z biegłymi.
“Ponad 5 lat na decyzję o odszkodowaniu za kolej: sąd stwierdza przewlekłość, ale bez rażącego naruszenia prawa.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Łd 144/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2026-01-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-08-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Beata Czyżewska Marcin Olejniczak /sprawozdawca/ Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę 658 Hasła tematyczne Przewlekłość postępowania Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Stwierdzono przewlekłość prowadzonego postępowania przez organ uznając, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 149 § 2, art. 154 § 6, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1935 § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz.U. 2025 poz 1234 art. 9s ust. 9 i ust. 10a Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 12, art. 35 § 1, art. 36, art. 37 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie: Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania z tytułu szkód trwałych w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. 1. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz strony skarżącej E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc Uzasadnienie Pismem z dnia 15 lipca 2025 r. E. Sp. z o.o. z/s w Ł. wniosła do skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania z tytułu szkód trwałych, w tym zmniejszenia wartości nieruchomości o numerze działki [...], położonej w obrębie [...], w Ł., w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z niej. Strona wniosła o: 1) zobowiązanie Wojewody Łódzkiego do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania należnego stronie skarżącej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł, 4) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie strona oświadczyła, że w dniu 2 maja 2025 r. wniosła ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii, który w dniu 8 lipca 2025 r. wydał postanowienie w sprawie, stwierdzające niedopuszczenie się przez Wojewodę Łódzkiego bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że skarga związana jest z opieszałością organu w wydaniu decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania z tytułu szkód trwałych, w tym zmniejszenia wartości nieruchomości o numerze działki [...], położonej w obrębie [...], w Ł., w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z niej. W dniu 28 sierpnia 2019 r. została wydana decyzja nr 7/2019 o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, w wyniku której nieruchomość o numerze ewidencyjnym [...] została objęta ograniczeniami wynikającymi z art. 9s ust. 9 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 9s ust. 10a ustawy decyzja w przedmiocie odszkodowania winna zapaść w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. Decyzja lokalizacyjna uzyskała walor ostateczności w dniu 29 maja 2020 r., a wobec tego decyzja ustalająca wysokość odszkodowania związanego z ograniczeniami obciążającymi nieruchomość winna zostać wydana najpóźniej w terminie do dnia 25 listopada 2020 r. Tymczasem, Wojewoda Łódzki wydał nieprawomocną, nieostateczną, a dodatkowo błędną decyzję dopiero w dniu 29 marca 2022r., po upływie prawie 500 dni (prawie 1,5 roku) od daty wydania ostatecznej decyzji lokalizacyjnej. Decyzja z dnia 29 marca 2022r. została uchylona decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 lutego 2024r. Pomimo upływu kolejnych ponad 14 miesięcy od daty uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, decyzja ustalająca odszkodowanie nie zapadła, a w sprawie nie przeprowadzono ostatecznie żadnego dowodu, ani nie podjęto żadnej relewantnej z punktu widzenia zakończenia postępowania czynności. W tym okresie termin załatwienia sprawy był wielokrotnie przedłużany, z niezmiennym powoływaniem się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o nowy operat szacunkowy. Nie jest przy tym wiadome, kiedy organ zlecił wykonanie nowego operatu oraz czy i jakie środki dyscyplinujące były wobec biegłych stosowane, a także jak długi okres upłynie, od daty wpływu operatu szacunkowego do organu, do czasu jego włączenia w poczet materiału dowodowego i umożliwienia stronom zapoznania się z jego treścią oraz zgłoszenia ewentualnych uwag, a finalnie, kiedy zapadnie ostateczna decyzja w sprawie. Bezskuteczny upływ prawie 5 lat od daty uzyskania przez decyzję lokalizacyjną waloru ostateczności pozostaje w zdecydowanej sprzeczności z realizacją zasady szybkości postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 k.p.a., lecz także godzi w zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz zasadę budzenia zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). W ocenie strony opieszałość organu w prowadzeniu niniejszego postępowania stanowi rażące naruszenie prawa. Suma nieprawidłowych działań organu, skutkująca wieloletnim prowadzeniem postępowania, które winno się zakończyć w terminie 180 dni, nie może zostać zaakceptowana. Organ już na pierwszym etapie postępowania (do czasu wydania pierwszej decyzji) nie sprawował należytego nadzoru nad przebiegiem tego postępowania i wydał decyzję w sprawie, przekraczając ustawowy termin prawie trzykrotnie. Co przy tym istotne organ, nie pochylając się dostatecznie nad wydaną w sprawie na pierwszym etapie jej rozpoznawania opinią biegłego, pomimo szeregu uwag zgłaszanych do operatu przez stronę skarżącą, bezkrytycznie przyjął ten operat jako zasadny i na jego podstawie wydał rażąco niesprawiedliwą decyzję o przyznaniu odszkodowania w wysokości 0,00 zł. Decyzja ta została następnie uchylona przez organ II instancji. Należy zatem stwierdzić, że nie dość, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, nie wydał decyzji w ustawowo określonym terminie, a dopiero po jego trzykrotnym przekroczeniu, to jeszcze nie podjął właściwych działań merytorycznych zmierzających do krytycznej oceny sporządzonego w sprawie operatu. Opisane działania, zmuszające stronę skarżącą do wniesienia odwołania od decyzji, skutkowały kolejnym przedłużeniem postępowania wskutek konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego rażąco niesprawiedliwej decyzji organu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewoda Łódzki ponawia nieprawidłowości z zakresu nadzoru nad postępowaniem. Pomimo upływu dwóch miesięcy od wpływu operatu do organu, w dalszym ciągu nie zostało wydane rozstrzygnięcie w przedmiocie włączenia operatu w poczet materiału dowodowego i umożliwienia stronom postępowania wypowiedzenia się co do jego treści. Postępowanie w sprawie było przedłużane wielokrotnie, na każdym jego etapie, niewłaściwie planowano czynności podejmowane w toku postępowania oraz nie egzekwowano respektowania wyznaczanych terminów przez jego uczestników. Organ co prawda formalnie wyznacza cyklicznie kolejne terminy załatwienia sprawy, lecz faktycznie, w toku 5 lat prowadzenia postępowania, podjął niewiele prawnie relewantnych czynności, które zmierzałyby do ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie. W ocenie strony skarżącej, jedynie zdyscyplinowanie organu przez Sąd może wpłynąć na nieprzewlekanie postępowań w sprawie objętej skargą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że decyzją Wojewody Łódzkiego nr 7/2019 z dnia 28 sierpnia 2019 r. znak: GPBI.747.2.2019.MM, o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, nieruchomość położona w obrębie [...] m. Ł., województwie łódzkim, oznaczona jako działka numer [...] na powierzchni 0,1702 ha, została przeznaczona na realizację inwestycji pn.: "Udrożnienie [...] Węzła Kolejowego (TEN-T), etap II, odcinek [...] - [...]/[...]" - polegającej na budowie odcinka linii kolejowej nr [...] i [...] [...] Węzła Kolejowego wraz z komorą demontażową przy stacji [...] w rejonie ul. [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja stała się ostateczna w dniu 29 maja 2020 r. W dacie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, ujawnionym właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa- Prezydent Miasta Łodzi oraz Gmina Miasto Ł., w użytkowaniu wieczystym E. Sp. z o.o. Zgodnie z art. 9s ust. 10a ustawy o transporcie kolejowym wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 9, ustala wojewoda, w drodze decyzji, w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. O wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nr [...] strony postępowania zostały zawiadomione pismem z 28 października 2019 r. Organ podkreślił, że w czasie trwania postępowania zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2020 poz. 491) w okresie od 20 marca 2020 r. do 15 maja 2022 r. obowiązywał w Polsce stan epidemii COVID-19. Szczególnie w początkowych miesiącach epidemii trwały prace nad przystosowaniem urzędów do pracy zdalnej w celu bieżącej realizacji zadań oraz wprowadzeniu procedur mających na celu zachowanie wymogów bezpieczeństwa nałożonych na obywateli w związku z epidemią. Stan epidemii znacznie ograniczył wykonywanie zawodu m.in. rzeczoznawcom majątkowym, w szczególności w kontekście możliwości dokonywania oględzin nieruchomości oraz utrudnionego dostępu do dokumentów oraz informacji niezbędnych w procesie szacowania nieruchomości. Dopiero dnia 6 lipca 2020 r. przekazano rekomendacje dla rzeczoznawców majątkowych dotyczące wykonywania czynności zawodowych w okresie pandemii koronawirusa, we wskazanym zakresie. Ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 poz. 374) uregulowano m.in. kwestie dotyczące biegu terminów prawa administracyjnego. Ustawa weszła w życie 8 marca 2020 r. i przewidywała w swoich założeniach zawieszenie terminów zarówno w postępowaniach przed sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi, jak i przed organami administracji publicznej. Niemniej jednak we wskazanym okresie wyznaczano bez zbędnej zwłoki terminy zakończenia spraw, a działania były podejmowane w sprawach w wyznaczonych uprzednio terminach, o czym każdorazowo informowano strony postępowania (pismami z dnia 19 maja 2020r., 17 listopada 2020r. i 23 lutego 2021r.) Organ wyjaśnił, że mając na uwadze powyższe okoliczności - a w szczególności ograniczone możliwości biegłych rzeczoznawców majątkowych w podejmowaniu czynności zawodowych w pierwszych miesiącach trwania epidemii oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom postępowania, postanowieniem z dnia 10 marca 2021 r. powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego, do sporządzenia opinii (w formie operatu szacunkowego), określającej wartość odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości położonej w obrębie [...] m. Ł., województwie łódzkim, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na powierzchni 0,1702 ha, tj. ograniczenie wynikające z art. 9s ust. 9 ustawy, m.in. Ograniczenie 2 - poprzez zbadanie wpływu tego ograniczenia na wartość przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 16 marca 2021 r. skierowanym do Wojewody Łódzkiego powołani w sprawach jako biegli rzeczoznawcy majątkowi wskazali na szereg wątpliwości występujących w związku z tematyką wycen na potrzeby ustalenia odszkodowań z tytułu ograniczeń tunelowych, jednocześnie wskazując, że bez wyjaśnienia zgłoszonych wątpliwości sporządzenie wycen nie będzie możliwe. Biegli wskazali w szczególności na brak metodologii w zakresie wyceny podobnych szkód, specyficzny zakres ograniczeń, wiążący się z wiedzą budowlaną, architektoniczną i urbanistyczną. Rzeczoznawcy podkreślali również, iż na dzień powołania biegłego inwestycja nie została zrealizowana, co w ich ocenie utrudniało właściwą ocenę zakresu prac realizowanych na nieruchomościach. Pismami z dnia 31 marca 2021 r. Wojewoda Łódzki zwrócił się do Ministra Infrastruktury oraz Ministra Rozwoju Pracy i Technologii o wskazanie właściwych rozwiązań prawnych przy ustalaniu odszkodowań z ww. tytułu. Dodatkowo, pismem z 30 marca 2021 r., Wojewoda Łódzki zwrócił się również do P. S.A. do udzielenia wyjaśnień na część z wątpliwości zgłoszonych przez biegłych. Mając na uwadze konieczność terminowego załatwienia sprawy oraz brak odpowiedzi na wątpliwości zgłoszone przez powołanych w sprawach tunelowych biegłych rzeczoznawców majątkowych oraz mającą z powyższymi wątpliwościami związek odmowę sporządzenia wycen, Wojewoda Łódzki postanowieniem z dnia 27 maja 2021 r. odwołał rzeczoznawcę majątkowego z funkcji biegłego. Jednocześnie Wojewoda Łódzki postanowieniem z dnia 27 maja 2021 r. powołał jako biegłego do sporządzenia opinii, w formie operatu szacunkowego, innego rzeczoznawcę majątkowego. Organ wskazał, że odpowiedzi na pisma z dnia 31 marca 2021 r. udzielił jedynie Minister Infrastruktury, który w piśmie z dnia 23 stycznia 2023 r. odniósł się do kwestii proceduralnych, wskazując jednocześnie, iż w zakresie wątpliwości związanych z wyceną nieruchomości i sporządzaniem operatu szacunkowego właściwym do zajęcia stanowiska jest Minister Rozwoju i Technologii. P. S.A. swoją odpowiedź przesłała dnia 21 kwietnia 2021 r. Z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o operat szacunkowy, a następnie konieczność jego weryfikacji w celu dopuszczenia jako dowodu w sprawie został przez organ wyznaczony nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2021 r. W dniu 25 lipca 2021 r. biegła złożyła operat szacunkowy. Wojewoda Łódzki po zweryfikowaniu przedłożonego operatu szacunkowego, pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r., wezwał rzeczoznawcę majątkowego do wyjaśnienia, wskazanych w nim wątpliwości. W odpowiedzi na ww. uwagi biegła w dniu 30 sierpnia 2021 r. złożyła kolejny operat szacunkowy. Pismem z dnia 7 września 2021 r. Wojewoda Łódzki wezwał rzeczoznawcę majątkowego do wyjaśnienia wskazanych w nim wątpliwości. Nadto zwrócono się również do rzeczoznawcy o ponowną analizę wpływu ustanowionego na nieruchomości ograniczenia na jej wartość. Na wskazane uwagi rzeczoznawczyni majątkowa odpowiedziała pismem z dnia 22 września 2021 r. Wraz z ww. odpowiedzią rzeczoznawca majątkowy złożył nowy operat szacunkowy, który został zaakceptowany w dniu 20 października 2021 r. Dnia 28 października 2021 r., Wojewoda Łódzki postanowił o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego. Z uwagi na treść opinii Wojewoda Łódzki, wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy - do dnia 31 grudnia 2021 r., celem wyjaśnienia okoliczności czy wykonawca ma zamiar zająć teren przedmiotowej nieruchomości przez cały okres trwania inwestycji. Pismem z dnia 21 marca 2022 r. inwestor poinformował, że na działce [...] planowane jest zajęcie nieruchomości do końca trwania robót związanych z inwestycją. Zgodnie z Aneksem do umowy termin zakończenia Inwestycji został wyznaczony na datę 31 grudnia 2025 r. Następnie postanowieniem z dnia 25 lutego 2022 r. Wojewoda Łódzki orzekł o wyłączeniu do odrębnego postępowania, części sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu szkód tymczasowych, które mogą wystąpić w związku z ograniczeniami jakie wynikają z decyzji Wojewody Łódzkiego nr 7/2019 (GN-I.7570.835.I.2019). A następnie organ pismami z dnia 28 lutego 2022 r., 26 lipca 2022 r., 28 grudnia 2023 r. oraz 30 grudnia 2024 r. wyznaczał kolejne terminy zakończenia postępowania znak: GN-I.7570.835.I.2019.PR. Ostatni termin zakończenia postępowania w zakresie szkód tymczasowych wyznaczony był na dzień 31 grudnia 2025 r. Dalej w zakresie postępowania dotyczącego szkód trwałych, pismem z dnia 28 lutego 2022 r., zawiadomiono strony o zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed jej rozstrzygnięciem. W tym piśmie wyznaczono termin zakończenia sprawy na dzień 31 marca 2022 r. Decyzją z dnia 29 marca 2022 r., znak: GN-I.7570.835.2019.PR, Wojewoda Łódzki orzekł o ustaleniu odszkodowania z tytułu szkód trwałych, w tym zmniejszenia wartości nieruchomości w łącznej kwocie 0,00 zł. Organ podkreślał, że żadna ze stron postępowania nie skorzystała z prawa do wypowiedzenia się w sprawie, nie złożono uwag do sporządzonej przez biegłą wyceny. W toku postępowania strona nie skorzystała również z prawa do wniesienia ponaglenia i dopiero pismem z dnia 31 marca 2022 r. pełnomocnik ,,E." sp. z o. o., zgłosiła uwagi i wątpliwości do sporządzonej wyceny. Powyższe zastrzeżenia wpłynęły do urzędu w dniu 4 kwietnia 2022 r. W odpowiedzi na ww. pismo Wojewoda Łódzki, pismem z dnia 8 kwietnia 2022 r., poinformował pełnomocnika strony o wydaniu decyzji w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 14 kwietnia 2022 r. strona skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z dnia 29 marca 2022 r. Strona skarżąca wniosła także o przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego - rzeczoznawcy majątkowego. Organ podkreślił należy, iż postępowanie odwoławcze było rozpatrywane przez organ II instancji w okresie od kwietnia 2022 r. do lutego 2024 r., tj. przez okres 22 miesięcy, ale strona nie składała ponaglenia Decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii uchylił w całości decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 29 marca 2022 r., znak: GN-I.7570.835.2019.PR i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego. W związku z powyższą decyzją, która wpłynęła do organu w dniu 12 lutego 2024 r., Wojewoda Łódzki, pismem z dnia 5 marca 2024 r., wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2024 r. Wojewoda Łódzki postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r. znak: GN-1.7570.835.2019.PR powołał w charakterze biegłego rzeczoznawcę do sporządzenia opinii określającej wartość odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości oraz do zbadania wpływu ograniczeń wynikających z decyzji z dnia 28 sierpnia 2019 r. na wartość przedmiotowej nieruchomości, według stanu z dnia wydania decyzji Wojewody Łódzkiego i według cen aktualnie kształtujących się w obrocie nieruchomościami. Postanowienie zostało odebrane przez biegłą w dniu 16 kwietnia 2024 r. Termin na złożenie nowego operatu upływał w dniu 14 maja 2024 r. Pismem z dnia 15 maja 2024 r. biegły zwrócił się z wnioskiem o wydłużenie terminu na sporządzenie operatu szacunkowego do dnia 30 września 2024 r. Wojewoda Łódzki, pismem z dnia 24 maja 2024 r., wyznaczył biegłemu termin do dnia 30 czerwca 2024 r. Następnie, pismem z dnia 27 czerwca 2024 r. Wojewoda Łódzki wyznaczył kolejny termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 30 września 2024r. Pismem z dnia 1 lipca 2024 r. biegły ponowił wniosek o wydłużenie terminu oddania operatu szacunkowego w przedmiotowej sprawie do dnia 30 września 2024r. W odpowiedzi na powyższe Wojewoda Łódzki, pismem z dnia 10 lipca 2024 r., wezwał rzeczoznawcę majątkowego do złożenia dodatkowych wyjaśnień, tzn. do wskazania jakie czynności zostały przez niego podjęte w celu sporządzenia operatu szacunkowego. Powyższe wezwanie zostało doręczone biegłemu dnia 30 lipca 2024r. Biegły udzielił odpowiedzi pismem z dnia 6 sierpnia 2024 r. W odpowiedzi pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. organ wyznaczył nowy termin sporządzenia opinii w przedmiotowej sprawie tj. do dnia 10 września 2024 r. W dniu 16 września 2024 r. biegły kolejny raz złożył wniosek o przedłużenie terminu oddania opinii do dnia 30 września 2024 r. Pismem z dnia 30 września 2024 r. Wojewoda Łódzki wyznaczył termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 31 grudnia 2024 r. z uwagi na konieczność wykonania nowego operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej części nieruchomości a następnie weryfikacji w celu przyjęcia jako dowód w sprawie. Następnie pismem z dnia 31 października 2024 r. biegła ponownie wniosła o przedłużenie terminu na złożenie przedmiotowej wyceny do dnia 30 listopada 2018r. W uzasadnieniu wniosku wskazała na trudności w pozyskaniu danych niezbędnych, w jej ocenie, do sporządzenia operatu szacunkowego. Z uwagi na brak złożenia wyceny w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze wcześniejsze pisma biegłego, a także w nawiązaniu do przeprowadzonych rozmów telefonicznych, pismem z dnia 18 listopada 2024 r., Wojewoda Łódzki ponownie wezwał rzeczoznawcę majątkowego do wskazania szczegółowych czynności, które zostały podjęte w celu sporządzenia opinii oraz ewentualnych przeszkód do ich wykonania. W związku z wnioskiem biegłej o przedłużenie terminu, pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. Wojewoda Łódzki wyznaczył termin oddania operatu szacunkowego do dnia 31 stycznia 2025 r. Dodatkowo, pismem z dnia 30 grudnia 2024 r. został wyznaczony nowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy - do dnia 31 marca 2025 r. Z uwagi na brak operatu w przedmiotowej sprawie, pismem z dnia 28 marca 2025 r., Wojewoda Łódzki wezwał biegłą do pilnego przesłania wyceny. W dniu 31 marca 2025 r. biegła poinformowała, że w okresie od dnia 1 kwietnia do 3 maja 2025 r. będzie przebywała na urlopie. Z uwagi na powyższe, pismem z dnia 31 marca 2025 r., Wojewoda Łódzki powiadomił strony o wyznaczeniu nowego terminu wydania decyzji w przedmiotowej sprawie do dnia 30 czerwca 2025 r. Ostatni termin zakończenia postępowania to data 30 września 2025 r. Operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego wpłynął do organu w dniu 7 maja 2025 r. Wojewoda Łódzki po zweryfikowaniu przedłożonego operatu szacunkowego, pismem z dnia 9 maja 2025 r., wezwał rzeczoznawcę majątkowego do wyjaśnienia, wskazanych w nim wątpliwości. Dodatkowo pismem uzupełniającym do uwag organ wezwał biegłą do korekty sporządzonego operatu szacunkowego. Z uwagi na nie dotrzymanie terminu, postanowieniem z dnia 30 maja 2025 r. biegła została ona karą grzywny. W dniu 4 czerwca 2025 r. został złożony nowy operat szacunkowy, do którego po przeprowadzonej weryfikacji, pismem z dnia 3 lipca 2025 r., złożono kolejne uwagi. Biegła odpowiedziała na zgłoszone uwagi pismem z dnia 28 lipca 2025 r., podtrzymując tym samym sporządzoną wycenę. W związku z rozbieżnościami w zakresie przyjętego przez biegłą przeznaczenia nieruchomości, Wojewoda Łódzki, pismem z dnia 7 sierpnia 2025 r., wezwał Prezydenta Miasta Łodzi oraz pełnomocnika "E." Sp z o.o. do udzielenia informacji czy został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę (tzw. szkoda planistyczna) w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...],[...] i [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi nr III/41/14 z dnia 29 grudnia 2014 r. W dniu 8 sierpnia 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi przesłał odpowiedź w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania, w związku ze zgłaszanymi przez biegłych trudnościami, w siedzibie organu dnia 11 czerwca 2025 r. odbyło się spotkanie z rzeczoznawcami majątkowymi w sprawie konieczności zbliżenia stanowisk co do metodologii wyceny oraz przedstawienia wniosków z konsultacji Ministerstwem Rozwoju i Technologii, jakie miały miejsce w dniach 29 maja 2025 r. i 2 czerwca 2025 r., w trakcie których przedstawione zostały, prezentowane przez poszczególnych biegłych, podejścia do szacowania szkód związanych z ustanowionym ograniczeniem. Wojewoda Łódzki podkreślił, że rozpoznając sprawę z wyprzedzeniem podjął działania w celu pozyskania do współpracy w zakresie wycen nieruchomości odpowiednią liczbę rzeczoznawców majątkowych, którzy następnie zostali powołani jako biegli w poszczególnych sprawach. Podniósł, że brak uregulowań, w szczególności w sprawach niestandardowych, skomplikowanych, do których bez wątpienia należy zaliczyć przedmiotowe postępowanie dotyczące ustalania odszkodowań z tytułu tzw. szkody tunelowej, w zakresie pierwszej tego typu inwestycji w skali całego kraju, dodatkowo realizowanej w terenie intensywnej zabudowy, spowodował powstanie trudności w pozyskaniu do współpracy rzeczoznawców majątkowych. W praktyce organ administracji publicznej nie dysponuje też skutecznymi środkami przymuszenia biegłego do sporządzenia wyceny w terminie oczekiwanym przez organ. Jeśli biegły przedstawia obiektywne przeszkody, które uniemożliwiają mu sporządzenie wyceny we wcześniej wyznaczonym terminie, nawet ewentualne ukaranie grzywną nie spowoduje, że przedłoży operat szacunkowy wcześniej niż będzie to możliwe. Powyższe może wręcz doprowadzić do rezygnacji rzeczoznawcy z funkcji biegłego, co może jeszcze bardziej wydłużyć postępowanie. Tym samym należy zauważyć, że czas jaki według oceny biegłego rzeczoznawcy majątkowego jest niezbędny na sporządzenie wyceny zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 175 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości, stanowi okoliczność niezależną od oczekiwań organu. Brak jednoznacznych przepisów dotyczących sporządzenia wycen tego typu szkód stanowi również okoliczność, która uzasadnia przyjęcie dla sporządzenia wyceny dłuższego aniżeli założonego przez organ czasu na sporządzenie przez biegłego opinii. Powyższe wynika z przyjęcia przez ustawodawcę odmiennych uregulowań zawartych w ustawie o transporcie kolejowym w zakresie ustalania odszkodowań z tytułu tzw. ograniczeń tunelowych (art. 9s ust. 9-11) aniżeli ma to miejsce w pozostałych specustawach, które odsyłają do art. 124 ust. 4-7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a szkody szacowane są przez biegłych rzeczoznawców majątkowych po zakończeniu inwestycji, podczas gdy w przypadku specustawy kolejowej ustawodawca założył ustalenie odszkodowania w terminie 180 dni od ostateczności decyzji lokalizacyjnej, zatem jeszcze przed rozpoczęciem prac związanych z budową tunelu. W toku prowadzonego postępowania Wojewoda Łódzki podejmował szereg opisanych czynności zmierzających do pozyskania operatu szacunkowego – kluczowego dokumentu w postępowaniu odszkodowawczym. Wojewoda podkreślił, że każdorazowo informował strony o niemożności załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie oraz przyczynach braku możliwości załatwienia sprawy w poprzednio wyznaczonym terminie i wyznaczeniu jednocześnie nowego terminu załatwienia sprawy. Tymczasem zgodnie z treścią art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych na załatwienie sprawy nie wlicza się między innymi okresów opóźnień spowodowanych z przyczyn niezależnych od organu. Za taki okres należy niewątpliwie uznać czas, jaki według oceny biegłego dysponującego wiedzą specjalistyczną był niezbędny dla sporządzenia wyceny. Ponadto, sporządzenie nowej wyceny nieruchomości i następnie jej weryfikacja należą do czynności pracochłonnych i skomplikowanych, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest to kolejna wycena w sprawie sporządzona w sposób całkowicie odmienny od wyceny pierwotnej. Dodatkowo organ wskazał, że inwestycja kolejowa prowadzona na terenie Ł. jest pierwszą tego typu inwestycją, która dodatkowo zlokalizowana jest w ścisłym centrum miasta. Sprawy prowadzone przez Wojewodę Łódzkiego są pierwszymi tego rodzaju postępowaniami. Biegli z zakresu szacowania nieruchomości wyrażali wiele wątpliwości co do sposobu oszacowania wpływu ustanowionych ograniczeń na wartość objętych nimi nieruchomości. Rzeczoznawcy majątkowi wskazywali, iż trudności w realizacji przedmiotowych wycen, głównie związane są z rodzajem ustanowionych ograniczeń, a także specyfiką terenu, przez który przebiega inwestycja. Podnoszone było również, że brak jest standardów, jakichkolwiek wytycznych czy materiałów szkoleniowych poświęconych problematyce wyceny nieruchomości, w stosunku do których wydane decyzje o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wywołały skutek w postaci ograniczenia sposobu korzystania, o którym mowa w art. 9s ust. 9 ustawy o transporcie kolejowym. Powyższe wątpliwości rzeczoznawców majątkowych były głównym powodem, dla którego Wojewoda Łódzki przez długi czas miał trudności z pozyskaniem biegłych, a w dalszej kolejności wpłynęły na okres sporządzania operatów szacunkowych. Konsekwencją powyższego jest wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego, etc), jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć i ich weryfikacja celem zachowania jednolitej linii orzeczniczej organu orzekającego w sprawach o ustalenie odszkodowania). Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Wojewoda stwierdził, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania jest niezasadny. Wszelkie czynności w sprawie podejmowane były przez organ bez zbędnej zwłoki z uwzględnieniem okoliczności związanych z wybuchem epidemii COVID-19 oraz czasu niezbędnego na sporządzenie przez biegłego wyceny, a następnie dokonania przez organ oceny wiarygodności dowodowej operatu, w tym wystąpienie do biegłego o wyjaśnienia w zakresie pojawiających się wątpliwości. Organ dodał, że w roku 2024 występowało spiętrzenie ilości zadań dotyczących ustalania odszkodowań za nieruchomości objęte realizacją inwestycji publicznych realizowanych w trybie specustaw. Łącznie w 2024 r. prowadzonych było blisko 5200 spraw odszkodowawczych. W 2024 r. w ponad 2600 sprawach powołano biegłych rzeczoznawców majątkowych i wydano ponad 1700 decyzji odszkodowawczych, a w okresie styczeń – lipiec 2025 r., kolejnych 153 decyzji. Nadmienił, że pracownik prowadzący przedmiotowe postępowanie w 2024 r. prowadził 422 postępowania, natomiast powołany w niniejszej sprawie biegły w przeciągu 2024 r. miał do wykonania 480 różnego rodzaju wycen nieruchomości. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w sytuacji, w której organ stanął przed ponadstandardowym obowiązkiem jednoczesnego prowadzenia postępowań w wielu różnych sprawach o odszkodowania, sprowadzenie oceny charakteru bezczynności organu wyłączenie do prostego obliczenia skali przekroczenia terminów byłoby zbyt daleko idącym uproszczeniem. Ocena stopnia bezczynności musi być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w tym jej skutków. Zatem za niezasadne uznał organ zarzuty wskazane w skardze złożonej przez "E." Sp. z o. o. Zdaniem Wojewody wszystkie czynności podejmowane były przez organ w możliwie najkrótszych odstępach czasowych wynikających z przepisów k.p.a. oraz z wewnętrznych procedur powoływania biegłych. Wszystkie czynności miały wyłącznie merytoryczny charakter i wynikały zarówno z obowiązków organu jak również z czynności podejmowanych w toku postępowania przez jego strony. Nie budzi wątpliwości, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia szkody trwałej jest postępowaniem wielowątkowym i skomplikowanym, wymagającym wiedzy specjalistycznej, a przez to i w większości przypadków długoterminowym. Z kolei wniosek strony o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna nawiązać do uszczerbku wywołanego przewlekłością postępowania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się częściowo zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z ww. przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania istotne jest zatem zainicjowanie toku zaskarżenia przewidzianego w art. 37 k.p.a., tj. wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia. Sąd stwierdza, że strona skarżąca spełniła warunek formalny skargi wynikający z powołanego wyżej art. 53 § 2b p.p.s.a. , wniosła bowiem ponaglenie w piśmie z dnia 29 kwietnia 2025 r. tj. przed wniesieniem skargi datowanej na dzień 15 lipca 2025 r., a nadanej za pośrednictwem operatora pocztowego dnia 25 lipca 2025 r. W związku z tym stwierdzić należy, iż strona skarżąca skutecznie wniosła skargę, co pozwala poddać ją merytorycznej ocenie. Przesądzenie kwestii wyczerpania przez skarżących trybu przedsądowego stanowi podstawę do zbadania zasadności zarzutów merytorycznych skargi. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a. ). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. , może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a. ). Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania z tytułu szkód trwałych w związku z ograniczeniami sposobu korzystania z nieruchomości (dz. ewid. nr [...], położonej w obrębie [...], w Ł.) na skutek realizacji inwestycji pn: Udrożnienie [...] Węzła Kolejowego (TEN-T), etap II, odcinek [...] – [...]/[...]. W myśl art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 § 3, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl art. 35 § 3a k.p.a. załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast przepis art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Stosownie zaś do art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawne podstawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1234 - u.t.k.). Zgodnie z art. 9s ust. 9 u.t.k. w odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, oznaczonych zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości w związku z prowadzeniem inwestycji kolejowej obejmującej budowę lub przebudowę tunelu, a także prace związane z jego konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ograniczy, za odszkodowaniem, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na budowę lub przebudowę tunelu oraz związanych z nim układu drogowego lub urządzeń wodnych, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 9, przysługuje właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, oznaczonych zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 8, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej (art. 9s ust. 10 u.t.k.). Szczególne zaś znaczenie, z punktu widzenia ustalenia, czy doszło do bezczynności i przewlekłości postepowania ma przepis szczególny w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a., tj. art. 9s ust. 10a u.t.k., stanowiący, iż wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 9, ustala wojewoda, w drodze decyzji, w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. W niniejszej sprawie strona skarżąca jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, w związku z zajęciem której ma być ustalone odszkodowanie i podnosi rażące przekroczenie terminu z art. 9s ust. 10a u.t.k. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że złożona do Sądu skarga zarzuca jednocześnie bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania (podobnie jak ponaglenie złożone do organu wyższej instancji). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał uwagę na rozróżnienie między bezczynnością, a przewlekłością postępowania. Definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., stanowi, że stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przywołanych, kodeksowych definicji "bezczynności" oraz "przewlekłości" rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro niniejsza sprawa dotyczy zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania, to sąd zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu wyroku, które działania organu miały w jego ocenie charakter bezczynności, a które przewlekłości oraz określić, które działania organu stanowią bezczynność rażąco naruszającą prawo, a które stanowią o przewlekłości rażąco naruszającej prawo (por. wyrok WSA w Łodzi z 29 sierpnia 2024 r. II SAB/Łd 75/24 i powołane tam orzeczenia; postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. II OSK 1360/12). W tym miejscu Sąd podkreśla, że rozpoznając niniejszą sprawę uwzględnił okoliczność w postaci wystąpienia stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii oraz ich wpływu na terminy załatwiania spraw. Od 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, zaś 20 marca 2020 r. w jego miejsce ogłoszono stan epidemii (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433 z późn. zm.). W dniu 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), mocą której do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), dodano art. 15 zzs. Zgodnie z treścią ustępu 1 tego artykułu, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie powołany przepis stanowił, że w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (art. 15zzs ust. 10 pkt 1 ustawy COVID-19). Ponadto w art. 15zzs ust. 11 ustawy COVID-19 zastrzeżono, że zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Powołany przepis art. 15zzs ustawy COVID-19 został uchylony 16 maja 2020 r., przy czym terminy zawieszone na jego podstawie rozpoczęły swój bieg dopiero od 24 maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 6 i 7 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2; Dz. U. z 2020 r. poz. 875 z późn. zm.). W sprawie bezspornym jest, że Wojewoda Łódzki nie dochował terminu określonego w art. 9s ust. 10a u.t.k., bowiem w zakreślonym czasie nie zakończył postępowania stosowną decyzją i termin do jej wydania upłynął. Jak wskazano wyżej pojęcie "bezczynności" rozumieć należy jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia w terminie w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W ocenie Sądu z bezczynnością organu w niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia, a to z tej zasadniczej przyczyny, że organ każdorazowo sukcesywnie stosownie do obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłok, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Formalnie organ nie pozostawał więc w bezczynności. W tym miejscu należy zauważyć, że Wojewoda Łódzki pismem z dnia 10 października 2025 r. poinformował sąd, iż w dniu 30 września 2025 r. została wydana decyzja Wojewody Łódzkiego o ustaleniu odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], m. Ł., dz. ewid. nr [...]. Pozostało zatem ocenić, czy Wojewoda Łódzki prowadzi postępowanie w sposób przewlekły i czy jego postępowanie nosi znamiona działania o charakterze rażącym. Jak podkreśla się w orzecznictwie, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12). Zważywszy treść art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz powyższe poglądy, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że Wojewoda Łódzki prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Zdaniem Sądu, pomimo tego, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy, to nie charakteryzowały się one sprawnością i starannością niezbędną do załatwienia sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Przewlekłość miała miejsce zwłaszcza w początkowej fazie postępowania, o czym świadczy m.in. wyznaczanie relatywnie długich terminów na rozpatrzenie sprawy, przy jednoczesnym niewskazywaniu konkretnych okoliczności wskazujących na przedłużenie postępowania, przykładowo organ zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania pismem z dnia 28 października 2019 r. i jednocześnie wyznaczył nowy termin jej rozpoznania do dnia 31 maja 2020 r. Na marginesie należy zauważyć, że w piśmie tym nie wskazano na art. 9s ust. 10a u.t.k. określający termin ustalenia odszkodowania w drodze decyzji, organ odniósł się bowiem jedynie do terminów załatwiania spraw wynikających z przepisów k.p.a. Ponadto należy, zdaniem Sądu, dostrzec, że decyzja nr 7/2019 z dnia 28 sierpnia 2019 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, w której to decyzji na podstawie art. 9s ust. 9 u.t.k. wprowadzone zostały ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości strony skarżącej, stała się ostateczna w dniu 29 maja 2020 r., tzn. z dniem wydania przez Ministra Rozwoju decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego nr 7/2019. Powyższe, w ocenie Sądu, oznacza, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało de facto wszczęte przedwcześnie, choć powołany wyżej art. 9s ust. 10a u.t.k. określa okres, w którym odszkodowanie ma zostać ustalone, a nie datę wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ uzasadnił co prawda swoje działanie koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego o operat szacunkowy, jednak termin 7 miesięcy wydaje się zbyt odległy i już na wstępie przekracza termin ustawowy na załatwienie sprawy. W tym okresie zresztą organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, prócz tego, że pismem z dnia 19 maja 2020 r. wyznaczył nowy termin rozpoznania sprawy do 30 listopada 2020 r. (kolejne 6 miesięcy). W czasie trwania nowego terminu organ jedynie w dniu 26 sierpnia 2020 r. wzywa inwestora do wskazania terminu rozpoczęcia prac (odpowiedź wpływa w dniu 22 października 2020 r.) by następnie, pismem z dnia 19 listopada 2020 r., po raz kolejny wyznaczyć nowy termin rozpatrzenia sprawy - do dnia 28 lutego 2021 r. (kolejne 4 miesiące). Kolejno organ zmienia termin zakończenia sprawy 23 lutego 2021 r. przedłużając to postępowanie do 31 maja 2021 r. (kolejne 3 miesiące). Co istotne dla oceny działania organu, to fakt, że formalnie powołanie biegłego nastąpiło dopiero 10 marca 2021 r. W następnej kolejności następuje komplikacja w postaci braku biegłych, którzy chcieliby się zająć sprawą (pismo z dnia 16 marca 2021 r.). W tych warunkach, po skierowaniu w dniu 31 marca 2021 r. zapytania do Ministra Rozwoju i Infrastruktury o wskazanie rozwiązań dotyczących odszkodowań, w dniu 27 maja 2021 r. organ postanowił o odwołaniu i powołaniu nowego biegłego a nadto, dzień wcześniej -pismem z dnia 26 maja 2021 r. wyznaczono nowy termin rozpatrzenia sprawy - do 31 października 2021 r. Biegła do 22 września 2021 r. (ok. 4 miesięcy), przy czym pierwotny operat przedłożyła 24 lipca 2021 r., do 22 września 2021 r. odpowiadała na uwagi do operatu. W dniu 28 września 2021 r. operat został zaakceptowany przez organ a w dniu 28 października 2021 r. dopuszczony jako dowód w sprawie. Pismem 29 października 2021 r. organ ponownie przedłuża postępowanie do 31 grudnia 2021 r. (kolejne ponad 2 miesiące). W tym czasie organ, pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. wzywa inwestora do wskazania terminu zajęcia terenu prac (odpowiedź dotycząca wejścia na teren nieruchomości nadchodzi 20 grudnia 2021r.). Kolejno dnia 29 grudnia 2021 r. organ przedłuża postępowanie do dnia 28 lutego 2022 r. (następne 2 miesiące), wskazując na konieczność poczynienia dalszych ustaleń, w tym terminów zajęcia działek. W tym czasie organ przesyła jedynie do strony skarżącej dnia 20 stycznia 2022 r. pismo wraz z kopią operatu oraz pism kierowanych do skarżącej. Pod koniec wyznaczonego terminu, tj. 25 lutego 2022 r. organ postanawia o wyłączeniu części sprawy dotyczącej szkód tymczasowych do odrębnego postępowania (GN-I.7570.835.I.2019.PR) postępowanie dotyczące szkód trwałych prowadząc nadal pod nr GN-I.7570.835.2019.PR. Pismem z dnia 28 lutego 2022 r. organ informuje strony o zakończeniu postępowania i prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym. Pismo doręczono ostatniej ze stron dnia 7 marca 2022 r. W dniu 29 marca 2022 r. organ wydaje po raz pierwszy decyzję o ustaleniu odszkodowania z tytułu szkód trwałych oraz postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania. Na skutek złożonego w dniu 26 kwietnia 2022 r. odwołania Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. uchyla decyzję organu I instancji w sprawie szkód trwałych. W okresie od wydania decyzji do dnia 5 marca 2024 r. Wojewoda nie podejmował żadnej czynności w sprawie, prócz przekazania organowi II instancji odwołania w dniu 26 kwietnia 2022 r. Po wydaniu decyzji przez organ II instancji organ przedłużył termin zakończenia sprawy do dnia 30 czerwca 2024 r. nowy biegły został powołany dopiero 28 marca 2024 r., a operat szacunkowy dostarczył dnia 7 maja 2025 r., czyli po ponad 13 miesiącach. Już tylko na marginesie należy zauważyć, że biegła ta wnosiła kilkakrotnie o przedłużenie terminu złożenia operatu ze względu na pojawienie się wielu wątpliwości i złożony charakter sprawy. Następnie w dniu 9 maja 2025 r. Wojewoda wniósł uwagi do operatu, a potem uwagi uzupełniające. W dniu 28 lipca 2025 r. biegła odpowiedziała na ostatnią z uwag organu a mimo to dopiero 21 sierpnia 2025 r. organ postanawia o dopuszczeniu dowodu z operatu biegłej. Skarga do sądu została wniesiona 25 lipca 2025 r. W tym czasie organ kolejno pismami z dnia: 27 czerwca 2024 r., 30 września 2024 r. , 30 grudnia 2024 r., 31 marca 2025 r., 30 czerwca 2025 r., 14 sierpnia 2025r. informował strony o zmianie terminu zakończenia sprawy. Ostatecznie termin zakończenia sprawy został wyznaczony na dzień 30 września 2024 r., będący jednocześnie datą wydania oczekiwanej przez stronę decyzji w sprawie. Chronologia przedstawionych wyżej zdarzeń uzasadnia, w ocenie Sądu, przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia z ewidentną przewlekłością postępowania. Nie ulega wątpliwości, że organ podejmował działania zmierzające do załatwienia sprawy, niemniej jednak działania te były podejmowane w zbyt dużych odstępach czasu, terminy, załatwienia sprawy były przedłużane wielokrotnie, przy czym należy dostrzec, że – jak wskazano wyżej – zastrzeżenia budzi czas, o który każdorazowo przedłużano postępowanie. Czynności w ramach prowadzonego postępowania nie były podejmowane przez organ z pewnością zgodnie z zasadą szybkości postępowania wynikającą z art. 12 k.p.a., czego jednym tylko z przykładów jest opisana powyżej sytuacja powołania nowego biegłego po wydaniu decyzji przez organ II instancji. Przy ocenie czy w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa należy mieć całokształt okoliczności w sprawie, w tym wyjaśnienia Wojewody Łódzkiego, wedle których proces przygotowywania rozstrzygnięć w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym jest skomplikowany. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki materii będącej przedmiotem rozpatrywanych spraw, w tym stopnia skomplikowania materiału dowodowego. Rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy oraz konieczność przeprowadzenia szczegółowej analizy materiału dowodowego powodował, że terminy ustawowe nie mogły zostać dochowane. Wpływ na długość prowadzonego postępowania miała też z pewnością liczba prowadzonych postępowań w analogicznych sprawach. Nie można nie zauważyć, że kwestia sposobu ustalenia wysokości odszkodowania wywoływała od samego początku (nawet jeszcze przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej), duże wątpliwości organu, co znalazło swój wyraz w wielu pismach kierowanych przez Wojewodę Łódzkiego na przykład do Ministra Infrastruktury (np. pisma z dnia 13 marca 2018 r., 16 kwietnia 2019 r., 21 czerwca 2019 r.). Analogiczne wątpliwości wyrażane były również przez rzeczoznawców majątkowych (por. np. pismo Wojewody z 31 marca 2021 r.). oraz ich samorząd zawodowy. Wskazywano bowiem wielokrotnie na brak standardów i wytycznych pozwalających na określenie wysokości odszkodowania w tego rodzaju sprawach. W ocenie Sądu, materiał zgromadzony w sprawie potwierdza, że brak jest podstaw do stwierdzenia celowości działania organu. Podkreślenia wymaga, że na długość prowadzenia postępowania wpłynęły zdarzenia niezawinione przez Wojewodę Łódzkiego takie jak np.: stan epidemii COVID-19 (20 marca 2020 r. – 15 maja 2022 r.), postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 29 marca 2022 r. (trwało ponad 22 miesiące - od 26 kwietnia 2022 r. do 9 lutego 2024r.), czy też działania biegłego (od 28 marca 2024 r. do 7 maja 2025 r. - ponad 13 miesięcy a wraz z ostatnią odpowiedzią na uwagi z dnia 28 lipca 2025 r. – 16 miesięcy). Należy też mieć na uwadze, że strona skarżąca była ponadto aktywna w sprawie i występowała z pismami procesowymi, zarzutami w stosunku do sporządzonych operatów, do których musiał się odnieść biegły i organ, które to okoliczności miały niechybnie znaczenie z punktu widzenia długości prowadzonego postępowania. Ponadto Wojewoda Łódzki, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., zawiadamiał strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, jednocześnie pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi natomiast posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie, w związku z tym dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków (por. np. wyrok NSA z 26 marca 2024 r., III OSK 659/23). W orzecznictwie sądowym stan rażącej przewlekłości odnosi się do wadliwości obciążającej postępowanie o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r., II OSK 2024/21). Orzeczenie o rażącej, czyli kwalifikowanej postaci przewlekłości jest zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Mając na uwadze przedstawiony wyżej całokształt okoliczności niniejszej sprawy, taki przypadek, zdaniem Sądu, nie wystąpił w niniejszej sprawie. Z tych też przyczyn Sąd orzekł, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji wyroku). Jak zauważono już wyżej, na dzień wydania wyroku w niniejszej sprawie organ wydał decyzję. Tym samym postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do zakończenia postępowania i wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Należy mieć na uwadze, że podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12). Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jak przyjmuje się w orzecznictwie grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter represyjno-dyscyplinujący. Celem jej wymierzenia jest zmobilizowanie organu do załatwienia danej sprawy oraz ugruntowania w nim przekonania o konieczności przestrzegania terminów procesowych na przyszłość. W tym miejscu podkreślenia jednak wymaga, że o potrzebie wymierzenia grzywny oraz jej wysokości decyduje sąd orzekający, opierając rozstrzygnięcie w tym zakresie na całokształcie okoliczności danej sprawy. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, że brak jest w realiach niniejszej sprawy podstaw do zasądzenia grzywny. Sąd uwzględnił obiektywnie skomplikowany charakter sprawy oraz fakt, że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego. Jak wskazano już wyżej, w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może obok wymierzenia grzywny przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. O zasądzenie sumy pieniężnej wnosiła strona skarżąca, aczkolwiek swego żądania w żaden sposób nie uzasadniła. Sąd mając na uwadze realia niniejszej sprawy, pomimo uznania, że organ administracji dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, która to przewlekłość nie miała charakteru rażącego, nie znalazł podstaw do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej. W pierwszej kolejności należy bowiem podkreślić, że instytucja przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny i jest pozostawiona uznaniu Sądu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. np. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17). Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca nie wskazał, że suma pieniężna ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej bądź niemajątkowej, wprowadzając instytucję "sumy pieniężnej" jako całkowicie odrębną od występujących w kodeksie cywilnym "odszkodowania" i "zadośćuczynienia". W związku z tym przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym naprawienia szkody wynikłej z bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania. Dopiero w takim postępowaniu strona byłaby zobligowana do wykazania wystąpienia po jej stronie określonego uszczerbku majątkowego bądź niemajątkowego. W postępowaniu w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego co do zaistniałej szkody (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 651/21). Sąd wziął przy tym pod uwagę, że na czas trwania postępowania miały wpływ nie tylko okoliczności bezpośrednio zależne od organu, ale i inne okoliczności jak chociażby przedłużające się działania biegłych sporządzających opinie w sprawie, a także liczba prowadzonych przez organ postępowań w analogicznych jak niniejsza sprawa. Ponadto nie można nie dostrzec, że strona skarżąca – korzystając z przysługujących jej praw - brała aktywny udział w trakcie całego postępowania, zajmując stanowisko w sprawie i kierując do organu pisma, co też pośrednio miało wpływ na czas trwania całego postępowania. Ze względu na powyższe Sąd w powyższym zakresie oddalił skargę (pkt 3 sentencji wyroku). O kosztach (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w tym zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składają się: 100 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi, 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - wynagrodzenia reprezentującego skarżącego radcy prawnego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). dc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI