II SAB/Łd 144/24

II SAB/Łd 144/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 36, art. 37 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 2, art. 154 par. 6, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 535
par. 2 ust. 1 pkt 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu  przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego 1. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sieradzu dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego – warsztatu samochodowego; 4. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Sieradzu grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 października 2024 r. E.C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania "i zatajenie dokumentów" przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w sprawie znak: PINB 7360/34/737/EK/2022/2023/2024, znak: PINB 7360/42/1680/342/TK/2019/EK/21/2022/2023/2024. Skarżąca podniosła, że Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co trwa od 2019 r. tj. od wykrycia nielegalnego warsztatu, który nadal funkcjonuje. Zdaniem skarżącej takie działanie wskazuje na podejrzenie działania w zorganizowanej grupie przestępczej, którą tworzą pracownicy organu wraz z właścicielem nielegalnego warsztatu zlokalizowanego w miejscowości D. w gminie S. , działając na szkodę państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że złożona do sądu skarga dotyczy sprawy: użytkowania budynku inwentarsko-składowego jako warsztat samochodowy znak: PINB. 7360/42/1680/342/TK/2019/EK/21/20221202312024 oraz budynku gospodarczo-garażowego znak: PINB. 7360/34/737/EK/2022/2023/2024 wybudowanego samowolnie, a następnie użytkowanego jako warsztat samochodowy - zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] w miejscowości D. , gm. S. . Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Łodzi Delegatura w Sieradzu w dniu 30 lipca 2020 r. przekazał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu pismo z dnia 7 lipca 2020 r. H.S. z prośbą o interwencję w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego zorganizowanego w pomieszczeniach gospodarczych w m. D. w S. . H.S. nie została uznana za stronę w prowadzonym postępowaniu (nie wykazała, ani nie udokumentowała jakich interesów prawnych lub obowiązków dotyczy postępowanie prowadzone w stosunku do wymienionego w piśmie obiektu). E.C. przy piśmie z dnia 17 sierpnia 2020 r. również złożyła prośbę o przeprowadzenie kontroli w tej sprawie. Oględziny w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego na działce nr ewid. [...] w miejscowości D. , gm. S. , zostały przeprowadzone w dniu w dniu 13 października 2020 r. Podczas oględzin ustalono, że "na przedmiotowej działce znajduje się budynek gospodarczy o wymiarach 13,50 m x 8,00 m, w którym nie stwierdzono, aby była prowadzona działalność związana z naprawą samochodów, brak kanału, sprzętu, narzędzi itp. W istniejącym budynku inwestor przechowuje narzędzia ogrodnicze, euro palety (kilka sztuk), worki z torfem. Ł.C. oświadczył, że w budynku gospodarczym nie prowadzi warsztatu napraw samochodowych, ale służy jako budynek do przechowywania rzeczy i urządzeń związanych z gospodarstwem". Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną.
W dniu 29 czerwca 2021 r. pracownicy organu powiatowego ponownie przeprowadzili oględziny legalności użytkowania warsztatu samochodowego. Podczas oględzin stwierdzono, że obecny stan budynku nie wskazuje na prowadzenie w nim robót związanych z naprawą samochodów. W miejscu istniejącego kanału widoczna jest warstwa posadzki betonowej. Ł.C. oświadczył, że prowadzi działalność związaną ze sprzedażą nowych części samochodowych, budynki zlokalizowane na działce nr [...] wykorzystuje do prowadzenia gospodarstwa.
W dniu 22 czerwca 2022 r. odbyły się kolejne oględziny na dz. nr ewid. [...]. Z protokołu kontroli, w dniu oględzin budynków gospodarczego (kurnik) i garażowo-gospodarczego dokonano również kontroli w budynku inwentarsko-składowym i stwierdzono, że w pomieszczeniu przy budynku garażowo-gospodarczym pomiędzy słupami podnośnika ustawiony jest traktor, istnieje również spawarka z butlą, prostownik, beczka z paliwem, regał z butelkami po oleju i podręczne narzędzia. Natomiast w pomieszczeniu od granicy z działką nr ewid. 302/1 pod samochodem (fiat ducato) istnieje zakryty płytkami wiórowymi kanał naprawczy o wymiarach 1,10 m x 5,40 m. Ponadto, w pomieszczeniu tym znajdują się worki z kartonami, gaśnice, maszyna do czyszczenia obsługi maszyn i pojazdów, regał z butelkami, wiertarka stołowa, podnośnik samochodowy (do koła) oraz drobne narzędzia naprawcze. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną. Ł.C. oświadczył, że w budynku będącym przedmiotem kontroli nie prowadzi działalności związanej z naprawą samochodów dla klientów, a fiat ducato, na którym pozostały napisy (firma kurierska DPD) jest w jego posiadaniu od 2-3 lat i służy w gospodarstwie. Natomiast słupy pozostałe po podnośniku nie są użytkowane, są pozostałością po poprzednim zagospodarowaniu budynku. Ponownie Ł.C. poinformował, że naprawy maszyn i samochodów dotyczą jego prywatnych pojazdów. E.C. oświadczyła, że na wyraźny jej wniosek została dokonana kontrola budynku inwentarsko-składowego, gdzie stwierdzono kanał i sprzęt do naprawy aut - wykonano dokumentację fotograficzną stanowiącą integralną część protokołu a określającą stan faktyczny na gruncie.
Przy piśmie z dnia 3 lipca 2022 r. E.C. złożyła wnioski i uwagi do protokołu kontroli organu nadzoru budowlanego z dnia 22 czerwca 2022 r. Poinformowała m.in., iż "Ł.C. prowadzi działalność gospodarczą od 2014 r. O warsztacie samochodowym świadczy kontrola wykonana przez PINB dnia 24 września 2019 r. oraz 22 czerwca 2022 r. Właściciel nigdy nie zlikwidował warsztatu tylko kamuflował na czas zapowiedzianych kontroli, które zostały udowodnione w wyroku sądowym, w pismach z WIOŚ, a także w jej pismach, których PINB w Sieradzu nie bierze pod uwagę. O istniejącym zakładzie świadczą także zeznania majątkowe".
Biorąc pod uwagę całość zebranego materiału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ ustalił, że doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego na warsztat samochodowy, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] i w dniu 16 września 2022 r. wydał postanowienie nr 57/2022, znak: PINB.7360/42.1680.342.TK/2019/EK/21/2022, którym na podstawie art. 71a ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 123 K.p.a. wstrzymał Ł.C. użytkowanie obiektu budowlanego użytkowanego jako warsztat samochodowy w budynku inwentarsko - składowym, który został wybudowany w oparciu o decyzję z dnia 31 lipca 1991 r. znak: AN.7351/326/91, wydaną przez Urząd Rejonowy w Sieradzu, udzielającą E. C.pozwolenie na budowę budynku inwentarsko-składowego - w terminie natychmiastowym oraz nakazał przedstawić wskazane w postanowieniu dokumenty uwzględniające dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu lub jego części.
W toku prowadzonego postępowania E.C. złożyła ponaglenie na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu dotyczące sposobu prowadzenia postępowania w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości D. . Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu ponaglenia C. postanowieniem nr 182/1/2022 odmówił wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Sieradzu dodatkowego terminu załatwienia sprawy poprzez wydanie aktu administracyjnego. Organ nadrzędny uznał, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie był bezczynny, o czym świadczy zgromadzony materiał dowodowy. Natomiast w sprawie budynku gospodarczo-garażowego skarżąca nie kierowała ponaglenia do organu II instancji.
W trakcie prowadzonego postępowania zmarła E.H. - właścicielka działki. W związku z tym organ podejmował działania w celu ustalenia spadkobierców. Nie czekając na zakończenie spraw spadkowych organ wydał postanowienie nr 57/2022 z dnia 16 września 2022 r. W wyznaczonym terminie do dnia 30 grudnia 2022 r. zobowiązany nie przedłożył żądanych dokumentów. W związku z powyższym pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sieradzu wezwał Ł.C. do siedziby organu celem złożenia stosownych wyjaśnień. Ł.C. w dniu 16 stycznia 2023 r. zeznał, że nie jest jedynym spadkobiercą po zmarłej i nie może podejmować czynności do chwili uregulowania spraw spadkowych. Pracownicy organu kilkukrotnie dokonywali kontroli i nie stwierdzili, aby budynek inwentarsko-składowy pełnił funkcję warsztatu samochodowego - brak kanału, sprzętu narzędzi itp., co zostało potwierdzone dokumentacją fotograficzną. Podczas kontroli budynku inwentarsko-składowego w dniu 10 maja 2023 r. ustalono, że przedmiotowy budynek nie jest wykorzystywany jako warsztat samochodowy. Jednak na połączeniu budynku inwentarsko-składowego i garażowo-gospodarczego, dostrzeżono otwór zakryty styropianem i zatarty z jednej strony zaprawą - aktualnie wykorzystywany jako warsztat do naprawy samochodów (liczne narzędzia, maszyny, opony, beczki i ustawiony samochód). Ł.C. oświadczył w dniu 11 maja 2023 r., że ze względów zdrowotnych i rodzinnych nie może określić, kiedy zakończy się sprawa spadkowa.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sieradzu podejmował liczne czynności w celu wydania decyzji kończącej postępowanie. Wystąpił do Sądu Rejonowego w Sieradzu o stwierdzenie nabycia spadku i pozyskanie dokumentów w tej sprawie. Postanowieniem nr 11/2024 z dnia 17 kwietnia 2024 r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, § 2 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego w istniejącym budynku inwentarsko-składowym, do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej E. C.i nałożył obowiązek wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku w terminie 14 dni od chwili otrzymania postanowienia. Podobnej treści postanowienie nr 12/2024 z dnia 22 kwietnia 2024 r. organ wydał w sprawie budynku garażowo-gospodarczego jako warsztat samochodowy. W dalszej kolejności decyzją z dnia 10 października 2024 r. nr 81/2024 organ nakazał Ł.C. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania warsztatu samochodowego w istniejącym budynku inwentarsko-składowym, zlokalizowanym na działce nr ewid.[...] - zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 31 lipca 1991 r. znak AN.7351/7351/326/91 udzielającą E. C.pozwolenia na budowę budynku inwentarsko-składowego - w terminie natychmiastowym.
Inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów na dowód legalności budynku gospodarczo-garażowego w związku z czym organ postanowieniem z dnia 10 października 2024 r. nr 32/2024, na podstawie art. 48, 48a oraz art. 83 ust.1 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał budowę budynku gospodarczo-garażowego na działce nr ewid. [...] - w terminie natychmiastowym, nakazał wykonać odpowiednie zabezpieczenie uniemożliwiające wstęp na jego teren osobom, postronnym w celu zapewnienia im bezpieczeństwa, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, nadto o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej - w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem wniesionej skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu.
W dalszej kolejności przypomnieć należy, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Zważywszy na przedmiot sprawy zauważyć należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości i prostoty postępowania. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
W tym miejscu wskazać należy, że według Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA") nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegająca na dodaniu (od dnia 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych, tj. niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą, stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, CBOSA). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wyjaśnić należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania złożona w niniejszej sprawie dotyczy sprawy administracyjnej opatrzonej znakiem PINB.7360/42/1680/342/TK/2019/EK/20/21 (uzupełnianym następnie o kolejne lata: "22/23/24") - legalności użytkowania warsztatu samochodowego na dz. [...] w m. D. 18a, gm. S. tj. budynku gospodarczego (inwentarsko-składowego) o wym. 8,00 x 13,5 - w stosunku do którego inwestor legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę z 1991 r.
Skarga została wniesiona z zachowaniem wymogu wyczerpania środków zaskarżenia - ponaglenia. Skarżąca skierowała bowiem do organu wyższego stopnia tj. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi pismo z dnia 2 maja 2024 r., zatytułowane "Skarga", w którym zarzuciła długotrwałe prowadzenie postępowania PINB.7360/42/1680/342/TK/2019/EK/20/21/22/23/24 przez PINB w Sieradzu. Tym samym skarga jako dopuszczalna podlega merytorycznej ocenie.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w oparciu o zawiadomienie z dnia 14 września 2021 r., z tym że wniosek skarżącej został złożony już w dniu 17 sierpnia 2020 r. Jak natomiast wynika z akt sprawy, zwłaszcza twierdzeń organu powiatowego, organ ten prowadził postępowanie w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego na dz. [...] już przed formalnym wszczęciem postępowania (por. pismo organu z dnia 8 września 2021 r., k. 144). Akta sprawy potwierdzają, że istotnie przed formalnym wszczęciem postępowania organ m.in. gromadził dokumentację i przeprowadzał kilkukrotnie oględziny nieruchomości. Następnie organ powiatowy postanowieniem z dnia 4 października 2021 r. odmówił skarżącej wydania żądanych dokumentów ze sprawy, a decyzją z dnia 19 października 2021 r. nr 28/2021 umorzył postępowanie w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego zlokalizowanego na dz. [...]. W dalszej kolejności organ powiatowy przekazał organowi wojewódzkiemu akta sprawy wraz z zażaleniem skarżącej na postanowienie z dnia 4 października 2021 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ wojewódzki w dniu 30 listopada 2021 r. Przy piśmie z dnia 19 listopada 2021 r. organ powiatowy przekazał organowi wojewódzkiemu odwołanie skarżącej od decyzji organu powiatowego nr 28/2021. Po uchyleniu przez organ wyższej instancji decyzji nr 28/2021, organ powiatowy w dniu 21 marca 2022 r. pozyskał dokumentację projektową obiektu budowlanego zlokalizowanego na dz. [...]. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2022 r. organ zawiadomił strony o zaplanowanych na 18 maja 2022 r. oględzinach warsztatu samochodowego. W dniu 25 kwietnia 2022 r. organ powiatowy pozyskał informację o śmierci E.C. właścicielki działki nr [...]. Pismem z dnia 6 maja 2022 r. organ wezwał Ł.C. do złożenia wyjaśnień co do aktualnych właścicieli budynków zlokalizowanych na dz. [...], informując jednocześnie strony postępowania, że sprawa nie mogła zostać załatwiona w terminie 1-go miesiąca i zostanie rozpatrzona w terminie 1-go miesiąca po zebraniu stosownego materiału dowodowego. W dniu 6 czerwca 2022 r. pracownicy organu powiatowego dokonali nieudanej niezapowiedzianej kontroli na dz. [...]. W dniu 22 czerwca 2022 r. dokonano oględzin na działce nr [...]. Postanowieniem z dnia 16 września 2022 r. nr 57/2022 organ powiatowy wstrzymał Ł. C. użytkowanie obiektu budowlanego użytkowanego jako warsztat samochodowy w budynku inwentarsko-składowym w terminie natychmiastowym oraz nakazał przedstawić dokumenty uwzględniające dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu lub jego części (...) – w terminie do 30 grudnia 2022 r. W wyniku złożonego przez skarżącą ponaglenia na działanie organu powiatowego, postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. nr 182/I/2022 organ wojewódzki odmówił wyznaczenia organowi powiatowemu dodatkowego terminu załatwienia sprawy poprzez wydanie aktu administracyjnego. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie nr 57/2022 organ wojewódzki w dniu 23 listopada 2022 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Następnie w dniu 4 stycznia 2023 r. pracownicy organu powiatowego przeprowadzili nieudaną próbę kontroli co do sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego. W dniu 20 lutego 2023 r. przeprowadzono oględziny spornego obiektu budowlanego na dz. [...]. Pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. organ powiatowy poinformował strony o zaplanowanych na dzień 19 kwietnia 2023 r. ponownych oględzinach spornego budynku, który to termin został zmieniony na dzień 10 maja 2023 r. na wniosek Ł.C. Jednocześnie organ poinformował strony postępowania, że sprawa nie mogła zostać załatwiona w terminie 1-go miesiąca z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności proceduralnych i zostanie rozpatrzona w terminie 1-go miesiąca od ich zakończenia. W dniu 10 maja 2023 r. przeprowadzono zaplanowane oględziny spornego obiektu budowlanego. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. nr 12/2023 organ powiatowy ponownie wstrzymał Ł. C. użytkowanie obiektu budowlanego użytkowanego jako warsztat samochodowy w budynku inwentarsko-składowym w terminie natychmiastowym oraz nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów uwzględniających dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu lub jego części (...) – w terminie do 31 sierpnia 2023 r. Następnie w dniu 11 lipca 2023 r. oraz w dniu 26 września 2023 r. pracownicy organu powiatowego przeprowadzili niezapowiedziane kontrole na działce nr [...]. W piśmie z dnia 28 września 2023 r. organ powiatowy zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o ustanowienie kuratora masy spadkowej po zmarłej E.C., informując jednocześnie strony postępowania, że sprawa nie mogła zostać załatwiona w terminie 1-go miesiąca z przyczyn niezależnych od organu i zostanie rozpatrzona w terminie 1-go miesiąca po ustaleniu wspomnianej kwestii. W dniu 4 października 2023 r. pracownicy organu powiatowego podjęli ponownie nieudaną próbę kontroli spornego obiektu. Organ powiatowy pismem z dnia 18 października 2023 r. ponowił wniosek o ustanowienie kuratora masy spadkowej po zmarłej E.C., informując jednocześnie strony postępowania, że sprawa nie mogła zostać załatwiona w terminie 1-go miesiąca z przyczyn niezależnych od organu i zostanie rozpatrzona w terminie 1-go miesiąca po ustaleniu wspomnianej kwestii. W dalszej kolejności organ powiatowy uchylił własne postanowienie nr 12/2023 z dnia 19 czerwca 2023 r. W dniu 30 listopada 2023 r. pracownicy organu powiatowego podjęli kolejną próbę kontroli spornego obiektu. Po doręczeniu w dniu 24 stycznia 2024 r. odpisu orzeczenia Sądu Rejonowego w S. wraz z uzasadnieniem organ powiatowy postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr 11/2024 zawiesił postępowanie w sprawie legalności użytkowania warsztatu samochodowego w istniejącym budynku inwentarsko-składowym do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej E. C. i nałożył na Ł.C. obowiązek wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku, w terminie 14 dni od otrzymania postanowienia. Przy piśmie z dnia 9 maja 2024 r. organ powiatowy przekazał wraz z aktami sprawy zażalenie na postanowienie z dnia 17 kwietnia 2024 r. W okresie od dnia 23 kwietnia 2024 do 14 czerwca 2024 r. organ powiatowy podejmował czynności w celu ustalenia spadkobierców zmarłej E. C. tj. ustalenia aktualnych współwłaścicieli dz. nr [...]. Po uchyleniu przez organ wojewódzki w dniu 28 sierpnia 2024 r. postanowienia PINB w S. nr 11/2024, organ powiatowy decyzją z dnia 10 października 2024 r. nr 81/2024 nakazał Ł. C. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania warsztatu samochodowego w istniejącym budynku inwentarsko-składowym, zlokalizowanym na dz. [...], zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę budynku inwentarsko-składowego tj. decyzją z dnia 31 lipca 1991 r.
W ocenie Sądu materiał zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że organ administracji działał przewlekle.
Należy przede wszystkim zaznaczyć, że organ podejmował czynności w dużych odstępach czasu. Przykładem może być chociażby wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w dniu 17 kwietnia 2024 r., podczas gdy organ dysponował informacją o śmierci E. C. już w czerwcu 2022 r. Organ mnożył ponadto czynności dowodowe ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Wielokrotnie przeprowadzał nieudane próby kontroli spornego obiektu, kilkukrotnie prowadził oględziny budynku celem zbadania sposobu jego użytkowania, podczas gdy już trakcie kontroli w czerwcu 2022 r. stwierdzono, że w budynku funkcjonuje warsztat samochodowy. Warto też zaznaczyć, że co prawda organ zawiadamiał strony w trybie art. 36 k.p.a. o braku możliwości rozpoznania sprawy w terminie, jednak nie dotrzymywał wskazanych w tych zawiadomieniach terminów wyznaczonych do załatwienia sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że organ działał w sprawie opieszale i nieskutecznie. Postępowanie wszczęte formalnie we wrześniu 2021 r. zakończyło się wydaniem decyzji dopiero w dniu 10 października 2024 r., przy czym już w postanowieniu z dnia 3 października 2022 r. organ wojewódzki wskazywał okresy, w których organ I instancji nie podejmował żadnych czynności np. 6 grudnia 2021 r. – 9 marca 2022 r. W tym okresie organ nie zawiadamiał ponadto stron w trybie art. 36 k.p.a. o przyczynie zwłoki i nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy. Podobnie organ nie podejmował czynności chociażby w okresie od 9 grudnia 2022 r. do 4 stycznia 2023 r. O mnożeniu czynności ponad potrzebę można mówić w sytuacji, gdy organ po wydaniu postanowienia nr 57/2022 z dnia 16 września 2022 r., w dniu 19 czerwca 2023 r. w postanowieniu nr 12/2023 ponownie wstrzymał użytkowanie spornego obiektu budowlanego.
Uwzględniając powyższą ocenę podejmowanych czynności uznać należało, że organ administracji działał w niniejszej sprawie przewlekle (pkt 1 sentencji wyroku).
Jednocześnie sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Zwłoka w załatwieniu sprawy musi być pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, podyktowana złą wolą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Przytoczone wyżej okoliczności faktyczne zdaniem Sądu jednoznacznie wskazują, że postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone przez PINB w Sieradzu w sposób rażąco przewlekły, a podejmowane przez ten organ działania nie były uzasadnione szerokim zakresem, czy też złożonością postępowania wyjaśniającego. Jak wyżej wspomniano, już trakcie kontroli w czerwcu 2022 r. stwierdzono, że w budynku funkcjonuje warsztat samochodowy. Już na tym etapie postępowania organ dysponował zatem materiałem dowodowym pozwalającym de facto na wydanie rozstrzygnięcia kończącego sprawę. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem rażące naruszenie prawa oznacza wyraźne, ewidentne i drastyczne naruszenie przepisów prawa, które jest oczywiste i bezdyskusyjne, tak jak w niniejszej sprawie. W związku z powyższym oraz zważywszy, że doszło do przekroczenia terminu w sprawie o dość nieskomplikowanym charakterze, sąd orzekł, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Stosownie do Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. (M. P. z 2024 r. poz. 110) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2023 r. wyniosło 7155,48 zł. Powyższe oznacza, że maksymalny poziom grzywny to 71.554,80 zł. Główną funkcją grzywny jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków, przy czym grzywna ma pełnić także funkcję prewencyjną i służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie. W niniejszej sprawie z uwagi na niewątpliwe naruszenie przepisów określających terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym oraz biorąc pod uwagę wspomniane wyżej funkcje grzywny sąd ocenił, że wniosek skarżącej o jej wymierzenie, w okolicznościach niniejszej sprawy, jest zasadny, a grzywna w wysokości 2000 zł pozwoli zrealizować powyższe cele (pkt 4 sentencji wyroku).
Wyjaśnić także należy, że sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Skoro przed dniem orzekania organ powiatowy wydał decyzję kończącą postępowanie administracyjne w pierwszej instancji, to postępowanie sądowe podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarsko-składowego – warsztatu samochodowego (pkt 3 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania od organu na rzecz skarżącego sąd orzekł w punkcie 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Do kosztów tych sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535), tj. 100 złotych.
IB