II SAB/Łd 136/23

II SAB/Łd 136/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 9, ust. 10, art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 13 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2024 roku sprawy ze skargi P. Ś. na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 6 listopada 2023 r. P.Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego dot. nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] – "domek" zarzucając naruszenie art. 2 ust. 9 ustawy o dodatku węglowym, powoływanej dalej jako: "u.d.w." w zw. z art. 57 kodeksu postępowania administracyjnego, powoływanego dalej jako: "k.p.a." poprzez niewłaściwe uznanie, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego nie został złożony w terminie w sytuacji, gdy został nadany przesyłką poleconą na adres organu 30 listopada 2022 r. tj. w terminie zakreślonym przez u.d.w. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z 30 listopada 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że pismem z 30 listopada 2022 r. złożył wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Przytaczając treść art. 2 ust. 9 oraz ust. 10 u.d.w. stwierdził, że wynika z nich, że wniosek winien zostać złożony najpóźniej do 30 listopada 2022 r. Wobec tego skarżący nadał korespondencję 30 listopada 2022 r. w placówce operatora pocztowego. Pismo wpłynęło fizycznie do Centrum Świadczeń Socjalnych 5 grudnia 2022 r. Skarżący stwierdził, że nie może ponosić odpowiedzialności za datę doręczenia przesyłki do adresata. W u.d.w. nie wskazano ponadto, że wniosek należy złożyć osobiście w siedzibie organu administracji. W ocenie skarżącego organ administracji błędnie pozostawił wniosek bez rozpoznania wskazując, że został złożony z uchybieniem ustawowego terminu.
Następnie skarżący przytoczył treść art. 61 § 3 k.p.a. i wskazał, że w przypadku u.d.w. przyznanie dodatku węglowego nie jest uzależnione od wszczęcia postępowania administracyjnego, a jedynie od złożenia wniosku we wskazanym terminie. Nie można zatem utożsamiać złożenia podania z jego wpływem do organu. W przypadku wniosku o wypłatę dodatku węgłowego możliwe jest skorzystanie z istniejącej w procedurze administracyjnej instytucji określonej w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którą termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 - Prawo Pocztowe.
Jednocześnie skarżący nadmienił, że pismem z 25 września 2023 r. złożył ponaglenie na bezczynność organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które postanowieniem z 17 października 2023 r. stwierdziło jego bezzasadność wskazując, że wniosek powinien wpłynąć do 30 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że nie wystąpiła w sprawie bezczynność organu, a tym bardziej nie doszło do naruszenia prawa. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że 5 grudnia 2022 r. do Urzędu Miasta Łodzi wpłynęły dwa wnioski P.Ś. o wypłatę dodatku węglowego, które zostały nadane w placówce pocztowej 30 listopada 2022 r. P.Ś. w jednym wniosku podał jako swój adres zamieszkania: Ł., ul. [...], w drugim wniosku: Ł., ul. [...].
Organ przytaczając treść art. 2 ust. 9, ust. 10 oraz art. 3 ust. 3 u.d.w. stwierdził, że dodatek węglowy jest przyznawany na wniosek oraz mają do niego zastosowanie przepisy k.p.a, w tym art. 61 § 3 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego inicjuje postępowanie administracyjne. Dla ustalenia daty wszczęcia postępowania na wniosek nie ma znaczenia data nadania wniosku u operatora pocztowego czy wysłania go za pomocą innego podmiotu świadczącego usługi związane z doręczaniem korespondencji. Znaczenie ma data wpływu wniosku do organu. Natomiast art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. dotyczy zachowania terminu w toku postępowania administracyjnego, np. zachowania terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten nie dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Jednocześnie organ wskazał, że 20 stycznia 2023 r. wpłynęły odwołania od ww. pism. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Natomiast 3 października 2023 r. skarżący złożył ponaglenia na bezczynność organu w sprawie rozpatrzenia jego wniosków o dodatek węglowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło bezzasadność wniesionych ponagleń, ponieważ sprawy dotyczące wniosków o wypłatę dodatku węglowego zostały przez organ I instancji zakończone, tj. pozostawiono je bez rozpoznania, o czym skarżący został poinformowany pismami z 30 grudnia 2022 r.
Organ nie zgodził się z zarzutem bezczynności, gdyż pozostawił wnioski skarżącego bez rozpoznania zgodnie z przepisami u.d.w. Wniosek o dodatek węglowy powinien zostać złożony najpóźniej do 30 listopada 2022 r., a z akt sprawy wynika, że skarżący taki wniosek nadał w placówce pocztowej 30 listopada 2022 r., a do organu wpłynął on 5 grudnia 2022 r. Organ nie zgodził się jednocześnie ze stanowiskiem, że przyznanie dodatku węglowego nie jest uzależnione od wszczęcia postępowania administracyjnego lecz od złożenia wniosku. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania dodatku węglowego jest wszczynane na żądanie strony na jej wniosek. Wszczęte postępowanie administracyjne kończy się albo czynnością materialno-techniczną w postaci wypłaty dodatku albo wydaniem decyzji o odmowie przyznania (wypłaty) dodatku lub umorzeniem postępowania. Skoro wniosek o przyznanie dodatku węglowego wszczyna postępowanie administracyjne, należy uznać, że ma do niego zastosowanie art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. Brak jest podstaw do twierdzenia, że wyłączone jest stosowanie do tego wniosku tych przepisów.
Dla ustalenia daty wszczęcia postępowania nie ma więc znaczenia data nadania podania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, zatem organ w sposób prawidłowy uznał, że wniosek o przyznanie dodatku węglowego został złożony po terminie wskazanym w ustawie o dodatku węglowym tj. po dniu 30 listopada 2022 r., a o dacie jego złożenia nie decyduje data nadania wniosku w placówce pocztowej lecz data wpływu do organu, ponieważ ustalenie daty złożenia wniosku jest dokonywane w oparciu o art. 61 § 3 k.p.a., a nie jak twierdzi skarżący, w oparciu o art. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Z uwagi na to, że wniosek o przyznanie dodatku węglowego został złożony przez skarżącego 5 grudnia 2022 r., tj. po terminie wskazanym w art. 2 ust. 9 u.d.w., wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania, a zatem skarga jest całkowicie niezasadna i powinna zostać oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowej stanowiła w przedmiotowej sprawie skarga P.Ś. na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego.
Pojęcie bezczynności nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednakże w sądowej praktyce stosowania prawa ukształtował się pogląd, zgodnie z którym bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 70; wyroki NSA z 24 lipca 2013 r., I OSK 2749/12; z 3 lipca 2014 r., II OSK 348/13; z 4 września 2014 r., I OSK 413/14 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bezczynność zatem to brak działania organu, do którego jest on zobowiązany na podstawie przepisów prawa, do którego zalicza się zarówno niewydanie rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia) w przewidzianym przepisami terminie, jak również rozstrzygnięcie sprawy w niewłaściwej formie, przy czym za niewłaściwą formę rozstrzygnięcia należy uznać również pozostawienie podania bez rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13).
W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy okoliczności na jakie powołał się organ, pozostawiając żądanie skarżącego bez rozpoznania, znajdowały oparcie w przepisach prawa.
W myśl art. 2 ust. 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 z zm.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 10 u.d.w.).
Z powyższych regulacji wynika, że wniosek o dodatek węglowy powinien zostać złożony najpóźniej do 30 listopada 2022 r. Skarżący taki wniosek nadał w placówce pocztowej 30 listopada 2022 r. a do organu wpłynął on 5 grudnia 2022 r.
Ponadto stosownie do treści art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z zm).
Organ ma rację twierdząc, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony – zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. – jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Organ słusznie wskazuje, że termin przewidziany w dyspozycja art. 2 ust. 9 u.d.w. określa ramy czasowe, w jakich można złożyć wniosek o wypłatę dodatku węglowego oraz, że termin ten ma charakter materialny, albowiem jego istota polega na określeniu, w jakim czasie uprawniony może wystąpić z danym żądaniem pod rygorem jego utraty (pozostawienia wniosku bez rozpoznania art. 2 ust.10 u.d.w.).
W ocenie sądu, termin prawa materialnego wskazany w art. 2 ust. 9 i ust 10 u.d.w. nie podlega reżimowi kodeksu postępowania administracyjnego, i nie stosuje się do niego art. 57 k.p.a.
Należy zauważyć, że w nauce prawa przyjmuje się, iż terminem procesowym jest "okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania" (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 277). O ile zatem uchybienie terminowi prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków ze sfery prawa materialnego i niemożność ich potwierdzenia decyzją organu administracji, o tyle uchybienie terminowi prawa procesowego skutkuje najczęściej bezskutecznością czynności, dla której ustanowiony został termin.
NSA w wyroku z dnia 31 stycznia 2024r. sygn. akt I OSK 2254/23 wskazał: "Jeżeli zatem termin zakreślony w art. 2 ust. 9 u.d.w. jest terminem, którego zachowanie umożliwia ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, to jego zachowanie nastąpi wyłącznie wtedy gdy podanie o ustalenie prawa do dodatku węglowego dotrze do właściwego organu do dnia zakreślonego w tym przepisie, co na gruncie art. 61 § 3 k.p.a. oznaczać będzie wszczęcie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Taka sytuacja nie miała miejsca w badanej sprawie, bowiem podanie dotarło do organy właściwego w dniu 2 grudnia 2022 r., a zatem z przekroczeniem terminu 30 listopada 2022 r. Dla zachowania terminu prawa materialnego, do którego nawiązuje art. 61 § 3 k.p.a. nie mają zastosowania regulacje prawne art. 57 § 5 k.p.a. Regulacja ta ma bowiem charakter wyłącznie procesowy i odnosi się do terminów wynikających z przepisów k.p.a. Jakkolwiek terminy te mają zróżnicowany charakter, odnosząc się do czynności procesowych organu administracji, stron i uczestników postępowania, to ich cechą wspólną jest to, że generalnie aktualizują się już w toku postępowania administracyjnego. Termin wynikający z art. 2 ust. 9 u.d.w. nie jest natomiast terminem uregulowanym w przepisach k.p.a. Natomiast przewidziana art. 3 ust. 3 u.d.w. możliwość stosowania przepisów k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w przepisach u.d.w. nie zmienia wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a. zasady wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony, podobnie jak i nie podważa charakteru terminu prawa materialnego oraz skutków jego niezachowania.".
W przedmiotowej sprawie doszło do złożenia w organie I instancji wniosku o przyznanie prawa do dodatku węglowego z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 2 ust. 9 u.g.n. Skutek przekroczenia wskazanego terminu przewiduje art. 2 ust. 10 u.d.w. Organ I instancji informując wnioskodawcę o pozostawieniu podania bez rozpoznania, działał na podstawie i w granicach prawa, kończąc czynnością materialno-techniczną postępowanie inicjowane podaniem złożonym w organie w dniu 5 grudnia 2022 r. Tym samym, pozostawiając podania bez rozpoznania organ załatwił sprawę w sposób odpowiadający prawu, a w konsekwencji nie był bezczynny w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.