II SAB/Łd 134/23

II SAB/Łd 134/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2179/24 - Wyrok NSA z 2024-12-13
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 22 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2024 roku sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 listopada 2023 r. M.R., reprezentowana przez adw. A.T., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 1 sierpnia 2023 r. Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi zarzucono naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej. Strona wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., nadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej: PPIS) nadanym dnia 1 sierpnia 2023 r. w zakresie danych dotyczących szczepień ochronnych. Do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. Przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające, podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej. Tymczasem udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) wyczerpuje znamiona bezczynności w udzielaniu informacji uzasadniającej zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. i uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem strony organ winien był udostępnić informację publiczną na jej żądanie albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie ją uzasadniając.
W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w dniu 3 sierpnia 2023 r. wpłynęło pismo z dnia 1 sierpnia 2023 r. podpisane przez M. R. i P.S., którzy wnieśli o analizę sprawy dotyczącej zaszczepienia syna R.S. oraz zaniechania zgłoszenia u niego niepożądanego odczynu poszczepiennego. Wnioskodawcy zażądali także informacji publicznej "zgodnie z żądanym zakresem", sformułowanym w 13 punktach. Do wyżej wymienionego pisma dołączona była skarga na lekarza dr D.K. oraz pielęgniarkę U.H. o zaniedbania w zakresie wykonywania swoich obowiązków. Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. organ ustosunkował się do przedstawionej sprawy oraz odniósł do wszystkich pytań, mimo że większość z nich nie stanowiła informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy. W dniu 11 września 2023 r. do organu wpłynęło pismo M.R. i R.S. wyrażające niezadowolenie wnioskujących ze stanowiska PPIS jakie zawarł w odpowiedzi na pismo z dnia 1 sierpnia 2023 r. (pismo z dnia 16 sierpnia 2023 r.) i zawierające kolejne pytania. W piśmie wniesiono także o udostępnienie wyników kontroli przeprowadzonych w ZOZ M. w Ł., ul. [...], które miały związek z małoletnim R. S. oraz poinformowano, iż do dnia dzisiejszego brak jest odpowiedzi od Inspektora Danych Osobowych, do którego zwrócili się z pytaniami w formie emailowej. Do pisma dołączony był wniosek o zakończenie postępowania oraz zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z okresem odroczenia szczepień ochronnych syna R.S..
Pismami z dnia 27 września 2023 r. organ zgodnie ze swoimi kompetencjami odpowiedział na wszystkie pytania, przedstawił wyniki kontroli przeprowadzonych w ZOZ M. w Ł., ul. [...] przez przedstawicieli PPIS oraz udzielił informacji na temat przetwarzania danych osobowych wnioskodawców i syna R.S.. W dniu 13 września 2023 r. do organu wpłynęła skarga M.R. i P.S. na nienależyte działanie PPIS.
Organ pismem z dnia 29 września 2023 r. ustosunkował się do skargi, uznając ją za niezasadną i przekazał swoje stanowisko Łódzkiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu jako organowi właściwemu do jej rozpatrzenia, zawiadamiając równocześnie skarżących o przebiegu sprawy. W ocenie organu skarga jest bezzasadna. Strona nie wyjaśniła w jakim zakresie jest niezadowolona z uzyskanej informacji oraz jaka informacja byłaby dla strony satysfakcjonująca czy też "wystarczająca". Bez względu na powyższe stopień zadowolenia strony z uzyskanej informacji pozostaje bez znaczenia dla oceny stanu bezczynności. PPIS w pismach z 16 sierpnia 2023 r. i 27 września 2023 r., udzielił szczegółowej odpowiedzi na pytania postawione przez stronę we wnioskach z dnia 1 sierpnia 2023 r. i z dnia 11 września 2023 r., wychodząc nawet poza zakres objęty pytaniami o informację publiczną oraz poza zakres gromadzonych przez siebie z urzędu informacji. Organ podkreślił, że informacji publicznej nie stanowią m.in. informacje o procedurze zbierania informacji o sytuacji epidemiologicznej, jak i podmiotach uczestniczących w tej procedurze. Wiedza organu w zakresie literatury medycznej dotyczącej szczepień ochronnych oraz prawa krajowego obowiązującego w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej także wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Co istotne w tym zakresie organ - poza przekazaniem stosownych informacji - precyzyjnie poinformował skarżących, gdzie informacje takie można znaleźć, a zatem nie może być wątpliwości, że udzielona przez organ odpowiedź na pytania postawione przez stronę jest bez wątpienia pełna i "wystarczająca". W związku z tym nie można organowi zarzucić bezczynności w rozpoznaniu wniosków z dnia 1 sierpnia 2023 r. i z dnia 11 września 2023 r. Okoliczność, iż nie spełniają one oczekiwań strony, nie może odnieść skutku w postaci uwzględnienia skargi. Organ zaznaczył, że wszelkie działania strony, począwszy od kierowania do PPIS kolejnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej, na skardze kończąc, mają na celu odwrócenie uwagi od istoty sprawy, którą jest fakt, iż do tej pory skarżący nie spełnili ciążącego na nich ustawowego obowiązku szczepień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a, a więc wówczas, gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia, pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Przedmiotem skargi jest bezczynność PPIS w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 1 sierpnia 2023 r. w części w jakiej skarżąca powołała się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), [dalej: "u.d.i.p."]. tj. pytania 1-13 (str. 15 i 16 wniosku).
Kontroli sądu w przypadku skarg na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Z przepisów u.d.i.p. wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, albo też przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub, że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu.
Udostępnienie informacji objętej wnioskiem może zaś nastąpić jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej określonych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz gdy stwierdzone zostanie, że żądana informacja stanowi informację o charakterze publicznym w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Ponadto z art. 13 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Jednocześnie zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest zwolniony z obowiązku jej udzielenia w przypadku ziszczenia się jednej z następujących przesłanek: 1) organ nie dysponuje żądaną informacją publiczną, 2) żądana informacja została już wcześniej udostępniona, 3) żądana informacja nie posiada cech informacji publicznej. Tym samym dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i co najistotniejsze – nie funkcjonuje w obiegu publicznym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 711/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do podmiotu, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. był zobowiązany do jej udzielenia w zakresie, w jakim był on dysponentem żądanej informacji.
Jak wynika z akt sprawy oraz treści skargi organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony z dnia 1 sierpnia 2023 r. – pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. w ustawowym terminie, a ponadto przed wniesieniem skargi do tutejszego sądu. Ponad wszelką wątpliwość organ nie zlekceważył wniosku skarżących i nie pozostał wobec niego bierny. Skarżąca zarzuca jednak, że informacje zwarte w piśmie organu są niewystarczające. Podkreślenia jednak wymaga, że organ udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania strony (1-13), nawet te, które nie stanowiły żądania udzielenia informacji publicznej.
Poddając analizie wniosek o udostępnienie informacji i odnosząc się do charakteru żądanej informacji, w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Powyższe oznacza, że nie wszystko to, o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
W orzecznictwie sądów administracyjnych za informację publiczną uznaje się co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416), w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi [dalej: "u.z.z.ch.z."] oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania [dalej: "r.n.o.p"]. Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.). Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Warto zaznaczyć, że w punkcie 1) wniosku skarżąca zawarła pytanie dotyczące okresu utrzymywania się odporności po podaniu szczepionki przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. W odpowiedzi na to pytanie organ słusznie zauważył, że pytanie to nie dotyczy informacji publicznej, lecz wiedzy z zakresu medycyny. Wskazał jednakże, że informacje dotyczące szczepionek przeciw wskazanym chorobom znajdują się na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie - w Portalu Szczepienia.info, w zakładce Wszystko o szczepieniach. Organ podał także dokładny adres strony internetowej. Skoro zatem żądana informacja nie posiadała cech informacji publicznej, o czym organ poinformował stronę, to w takiej sytuacji nie sposób uznać stawianego mu zarzutu bezczynności za zasadny.
Z kolei w punkcie 2) wniosku strona wniosła o wyjaśnienie na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych? Pytanie to można zakwalifikować jako informację z zakresu informacji publicznej, bowiem dotyczy informacji o szeroko rozumianej działalności i kompetencjach organu (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c u.d.i.p.). Organ udzielił informacji zgodnie z wnioskiem, wskazując, że zgodnie z art. 17 ust. 8 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przeprowadzające szczepienia ochronne: prowadzą dokumentację medyczną dotyczącą obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowują karty uodpornienia oraz dokonują wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia (pkt 1); sporządzają sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz sprawozdania ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną, które przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (pkt 2). Ponadto osoby przeprowadzające szczepienia ochronne mają obowiązek wraz ze sprawozdaniem przekazać organowi imienny wykaz osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych świadczeniodawca, który przechowuje kartę uodpornienia dziecka jest zobowiązany do zawiadomienia o fakcie uchylania się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, załączając informację w kwartalnym sprawozdaniu z obowiązkowych szczepień ochronnych wg informacji zawartych w kartach uodpornienia przechowywanych przez składającego sprawozdanie, którego wzór został określony w załączniku nr 4 do przywołanego rozporządzenia.
W punkcie 3) wniosku strona zadała pytanie jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania organu. Pytanie to można zakwalifikować jako pytanie dotyczące udzielenia informacji publicznej, bowiem pytanie to dotyka materii zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.). Organ w odpowiedzi na to pytanie poinformował jednak skarżącą, że nie prowadzi statystyk dotyczących wykonywanych szczepień wśród osób narodowości ukraińskiej. Trudno zatem zarzucić organowi bezczynność w zakresie udzielenia informacji, której nie posiada. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy organ nie posiada wnioskowanej informacji uwolnienie się od zarzutu bezczynności następuje poprzez udzielenie wnioskodawcy wyjaśnień, iż nie jest w posiadaniu danej informacji (por. wyrok NSA z 12 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 444/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W punkcie 4) wniosku strona zadała pytanie "kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?". W odpowiedzi na to pytanie organ wyjaśnił skarżącej, że nie stanowi ono informacji publicznej dotyczącej działalności PPIS, bowiem do zadań PPIS nie należy ustalanie listy przeciwwskazań do podania szczepionek. Przeciwwskazania do podania preparatów szczepionkowych są określone w załączonych do nich ulotkach oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego - ChPL. Odpowiedzialność za ich treść ponosi autor ulotki, czyli producent szczepionki. Organ jednocześnie wskazał adresy stron internetowych, pod którymi można znaleźć powołane informacje. W sposób szczegółowy wyjaśnił ponadto skarżącej jakie organy prowadzą ocenę bezpieczeństwa szczepień, jakie są prowadzone w tym zakresie analizy i jakie są procedury dopuszczenia szczepionek do obrotu i jak wygląda proces rejestracji szczepionki, podkreślając jednocześnie, że innych informacji nie posiada. Nie sposób uznać zatem, aby organ pozostawał bezczynny w zakresie żądanej informacji, skoro nie dotyczyła działalności organu, a mimo to organ udostępnił skarżącej informacje jakimi w danym temacie dysponuje.
Punkt 5) wniosku dotyczył liczby nałożonych grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania organu. Pytanie w tym zakresie stanowiło informację o szeroko rozumianej działalności i kompetencjach PPIS (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c u.d.i.p.), a organ zgodnie z wnioskiem poinformował stronę, że w okresie ostatnich 5 lat nałożono jedną grzywnę na lekarza za niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego.
W punkcie 6) wniosku strona zawarła pytanie "ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?". Pytanie w powyższym zakresie można zakwalifikować jako pytanie o informację publiczną, bowiem dotyczy ono zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.). Organ, podobnie jednak jak w przypadku punktu 3) wniosku, poinformował stronę, że nie posiada informacji w tym zakresie, bowiem nie prowadzi rejestru zgonów dzieci i dorosłych do 19 roku życia, które wystąpiły do 4 tygodni od szczepienia. Dodał, że na podstawie art. 21 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych i w oparciu o wyżej wymieniony spis wskazał, że nie odnotował w ciągu ostatnich 5 lat zgłoszenia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego zakończonego śmiercią. W odniesieniu do powyższego pytania zarzut bezczynności nie jest zasadny wobec nieposiadania przez organ żądanej informacji.
W punkcie 7) wniosku strona zawarła pytanie dotyczące liczby dzieci i dorosłych, które zmarły w wyniku zakażenia chorobą zakaźną wymienioną w § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat. Pytanie to można zakwalifikować jako pytanie o informację publiczną, bowiem jest to pytanie z zakresu zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.). Organ w odpowiedzi udzielił informacji zgodnie z wnioskiem strony. Wskazał bowiem, że w latach 2018 - 2022 oraz od początku roku 2023 do dnia sporządzenia pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi zarejestrowano następującą ilość zgonów powstałych w wyniku chorób zakaźnych wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych: gruźlica – 13, inwazyjne zakażenie Haemophilus infliienzae typu b – 2, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumonia – 10, ospa wietrzna – 1. Organ dodał, że z powodu pozostałych chorób wymienionych w podanym wyżej rozporządzeniu Ministra Zdrowia nie odnotowano zgonów.
W punkcie 8) strona zawarła następujące pytania: "ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?". Pytania w powyższym zakresie można zakwalifikować jako pytanie o informację publiczną, bowiem jest to pytanie z zakresu zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.). Organ w odpowiedzi udzielił informacji zgodnie z wnioskiem. Wskazał bowiem, że w latach 2018 - 2022 oraz od początku roku 2023 do dnia sporządzenia pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi zarejestrowano 24 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne (NOP). Organ wskazał jednocześnie po podaniu których szczepionek wystąpiły zarejestrowane NOP-y oraz szczegółowo opisał występujące u pacjentów objawy. Organ dodał także, że nie posiada informacji na temat odszkodowań wypłaconych z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych.
W punkcie 9) wniosku strona zawarła pytanie "Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny, nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?". Jak słusznie wskazał organ, pytanie to nie stanowiło informacji publicznej, lecz stanowiło żądanie udzielenia opinii prawnej w zakresie wykładni przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi natomiast wątpliwości, że wykładnia przepisów prawa, jak też ocena ich zastosowania, czyli swego rodzaju opinia prawna, nie stanowi informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 517/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut bezczynności w zakresie stawianego pytania nie jest tym samym zassany.
W punkcie 10) wniosku strona sformułowała pytanie "w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności". W odpowiedzi organ słusznie zauważył, że pytanie to nie dotyczy informacji publicznej, lecz wiedzy z zakresu medycyny. Mimo to organ poinformował stronę, że w świetle obowiązujących przepisów bezsporne jest, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania dziecku decyduje lekarz, po uprzednim wykonaniu badania stanu zdrowia oraz uzyskaniu niezbędnych informacji od rodziców dziecka. Lekarz przeprowadza badanie zgodnie z posiadaną wiedzą oraz obowiązującymi procedurami. Do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia. To od opiekuna prawnego mogą wynikać ewentualne przeciwwskazania do szczepień, inne niż te, które zostaną stwierdzone w toku badania kwalifikacyjnego. Żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów np. na ewentualne alergie na substancje znajdujące się w szczepionkach. Inaczej będzie jednak w sytuacji, gdy przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny poinformuje lekarza, że dziecko faktycznie jest uczulone na konkretne składniki - wówczas do lekarza posiadającego takie szczególne informacje będzie należało upewnienie się, czy ten składnik wchodzi w skład szczepionki.
W punkcie 11) wniosku strona sformułowała pytanie "Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?". Tak sformułowane pytanie, jak słusznie dostrzegł organ, nie stanowiło pytania z zakresu informacji publicznej. Treść pytania wskazuje, że strona domagała się w istocie dokonania subiektywnej oceny działalności WHO. Wobec braku posiadania przez wspominaną informację waloru informacji publicznej, nie sposób stwierdzić, aby organ był bezczynny wobec pytania zawartego w punkcie 11 wniosku. Organ nawiązując jednak do zadanego pytania opisał jaką działalność prowadzi WHO, jakie podejmuje inicjatywy i jakie informacje można znaleźć na stronie internetowej WHO. Organ dodał, że podstawą działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie egzekwowania obowiązku szczepień ochronnych jest prawo polskie. Zalecenie organizacji międzynarodowej może być jedynie sugestią lub wskazówką regulacji zagadnienia w prawie wewnętrznym danego kraju. Organ nie posiada jednak innej wiedzy w zakresie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W punkcie 12) wniosku strona zawarła pytanie dotyczące sposobu możliwości ubiegania się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Jak słusznie wskazał organ, pytanie to w istocie zmierza do uzyskania porady prawnej, a nie uzyskania informacji publicznej. Na marginesie jednak organ wyjaśnił stronie, że ustalenie podmiotu odpowiedzialnego w przypadku wystąpienia powikłań poszczepiennych może nastąpić po analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy. Dodał, że zgodnie z art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi koszty świadczeń zdrowotnych udzielanych w związku z leczeniem niepożądanych odczynów poszczepiennych osób ubezpieczonych, są finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a w przypadku osób nieubezpieczonych są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia (art. 21 ust. 7 ustawy).
W punkcie 13) wniosku strona zawarła pytanie "czy prawdą jest, że poziom zachorowań na choroby zakaźne ogółem w społeczeństwie na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci zmniejszył się przede wszystkim z powodu dostępu do czystej wody, urządzeń sanitarnych i środków higienicznych, utrzymywania i rozbudowy kanalizacji, właściwego obchodzenia się z żywnością czy edukacji w zakresie właściwych praktyk higienicznych?". Słusznie i w tym przypadku organ stwierdził, że pytanie to nie znajduje oparcia w ustawie o dostępnie do informacji publicznej. Dotyczy bowiem żądania dokonania przez organ subiektywnej oceny przyczyn zmniejszenia zachorowalności na choroby zakaźne na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci. Mimo braku posiadania cech informacji publicznej, organ w odpowiedzi na powyższe żądanie wskazał, że właściwym adresatem pytania jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny.
Podsumowując powyższe rozważania podkreślić należy, że poza pytaniami zawartymi w punktach 2, 3, 5, 6, 7, 8, na które organ – co należy podkreślić - udzielił informacji, pozostałe pytania nie dotyczą informacji publicznej odnoszącej się do organu, bowiem nie dotykają działalności PPIS w Łodzi. Odnoszą się ewentualnie do posiadanej przez organ (pracowników organu) wiedzy, świadomości czy umiejętności. Co więcej nie stanowią informacji publicznej pytania dotyczące poglądów PPIS na określone kwestie. Podkreślenia wymaga, że informacja publiczna dotyczy wyłącznie sfery faktów, nie zaś domysłów czy poglądów. Konkretna informacja, aby posiadała walor informacji publicznej, musi się odnosić do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tegoż podmiotu. Nie może ona też odnosić się do subiektywnej świadomości osób pełniących funkcje organu, czy ich wiedzy na temat orzecznictwa sądów, trybunałów lub też fachowej literatury bądź publikacji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 października 2027 r., sygn. akt II SAB/Łd 75/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poza zakresem pojęcia informacji publicznej mieści się również wiedza organu o zapisach prawa krajowego i ich właściwej interpretacji. Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był zobowiązany udzielać porad prawnych lub medycznych. Mimo jednak braku waloru informacji publicznej organ nie pozostawał bierny wobec stawianych mu pozostałych pytań i dzielił się ze stroną posiadaną w tym zakresie wiedzą, ewentualnie wskazywał na źródła tej wiedzy.
Podkreślenia wymaga ponadto, że przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej rola sądu jest stosunkowo ograniczona. Sprowadza się bowiem do oceny czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlegał rozpatrzeniu w trybie u.d.i.p. oraz czy został załatwiony przez jego adresata w prawem przewidzianej formie. Wobec tego sformułowany przez skarżąca zarzut udzielenia stronie informacji innej niż ta, której oczekiwała, a także przedstawienie informacji niebędącej pełną odpowiedzią na wniosek strony, nie jest zatem zasadny i nie świadczy o bezczynności organu.
Skoro zatem w ustalonym stanie faktycznym sprawy zarzut bezczynności okazał się chybiony, sąd rozpoznając sprawę, na podstawie art. 151 p.p.s.a, zobligowany był oddalić skargę i wyjaśnić powody tego rozstrzygnięcia, czego wyrazem są powyższe motywy.