II SAB/Łd 128/23

II SAB/Łd 128/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 1-4a i pkt 8, art. 149 par. 1 pkt 1-3, par. 1a, par. 1b i par. 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 26 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi A.Z. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
II SAB/Łd 128/23
U Z A S A D N I E N I E
Wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 października
2023 r., A.Z. wystąpiła o przekazanie informacji publicznej w zakresie kserokopii protokołu zeznań świadka P.R., wchodzącego w skład postępowania przygotowawczego o sygn. [...], zakończonego wniesieniem aktu oskarżenia przeciwko R. Z. o czyn z art. [...] § 1 k.k.
Decyzją z dnia [...]- listopada 2023 roku, numer [...] Sąd Rejonowy w Z. odmówił udzielenia informacji publicznej w zakresie przekazania kserokopii zeznań P.R.
A.Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z., podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.p.i.d") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie,
- art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.p.i.d. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że protokoły przesłuchania świadka załączone do akt sprawy karnej zakończonej prawomocnym wyrokiem skazującym, nie stanowią informacji publicznej i nieuwzględnienie wniosku o udostępnienie żądanej informacji publicznej, a przez to dopuszczenie się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku.
Formułując takie zarzuty skarżąca wniosła o 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) zobowiązanie urzędnika zajmującego się rozpatrywaniem wniosków o udostępnienie informacji publicznej w Sądzie Rejonowym w Z., do zaktualizowania swojej wiedzy o ugruntowane i aktualne poglądy NSA, wyrażone w wyrokach dotyczących tego właśnie zagadnienia oraz ukaranie go za brak wymaganej wiedzy, 4) zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że odmowa udzielenia informacji, która według organu nie stanowi informacji publicznej winna nastąpić zwykłym pismem i tak właśnie należy traktować pismo organu pod tytułem "Decyzja" z dnia [...]--11-2023 r. , nr – [...] . Organ nie może wydać decyzji odmawiającej udostępnienia informacji jeśli uzna, że nie podlega ona przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Taka decyzja podlega uchyleniu jako wydana bez podstawy prawnej.
Jeżeli zatem wnioskodawca żąda udostępnienia informacji, które w ocenie organu nie mają charakteru informacji publicznej, to organ jedynie informuje wnioskodawcę o przyczynach niezałatwienia wniosku pozytywnie. Po otrzymaniu takiej informacji, wnioskodawca, który nie zgadza się ze stanowiskiem organu, ma prawo poskarżyć się na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co niniejszym czyni, ponieważ do dnia złożenia niniejszej skargi, nie została jej udostępniona informacja będąca przedmiotem mojego wniosku z dnia 30 października 2023 r.
Skarżąca stwierdziła, że protokół zeznań świadka w postępowaniu karnym odpowiada definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ jest on dokumentem urzędowym sporządzonym w przewidzianej dla tej czynności formie i zawiera oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg. Protokół zeznań świadka zawiera informację publiczną . Z tego bowiem dokumentu wynika, jakie czynności zostały dokonane przez właściwy organ, jaki był ich przebieg i co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej – jakie wnioski wyciągnął właściwy organ z takiej czynności procesowej i jak one się mają do dalszych działań tego organu". WSA w Kielcach, który wydał wyrok z 20 maja 2020 r. o sygn. akt II SAB/Ke 30/20, również nie miał wątpliwości, że protokoły z przesłuchania to informacja publiczna.
Zatem, wbrew stanowisku organu, protokół przesłuchania świadka sporządzony w toku postępowania przygotowawczego o sygn. [...], zakończonego aktem oskarżenia inicjującym postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Z. o sygn. akt [...], zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, zawiera informację publiczną, ponieważ wynika z niego zarówno sposób wykonywania czynności procesowych przez urząd prokuratorski, jak również z jego treści można ocenić, czy podjęte czynności procesowe w sprawie mają uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Wskazać natomiast należy, że podnoszone przez organ w treści pisma z dnia [...]-11-2023 r. , nr [...] . okoliczności, że ujawnienie treści protokołu mogłoby naruszyć prawo do prywatności świadka nie oznacza, że protokół zeznań nie jest informacją publiczną. Przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Jak jasno wskazuje treść tego przepisu może on mieć zastosowanie jedynie do informacji publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W sytuacji, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej organ nie wydaje zaś decyzji odmownej, ani nie stosuje przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Skarżąca zwróciła uwagę na wadliwość pouczenia udzielonego wnioskodawczyni przez organ o przysługujących jej uprawnieniach do skarżenia rzekomej "Decyzji".
W związku z powyższym należy uznać, że przedmiotem złożonego wniosku było udostępnienie informacji podlegającej udostępnieniu, a z powodu nieudostępnienia tej informacji zgodnie z wnioskiem, organ pozostaje w bezczynności, co sprawia, że skarga jest zasadna i konieczna.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Z. wskazał, że w sprawie nie występuje bezczynność, bowiem wniosek o udzielenie informacji publicznej, złożony w dniu 30 października 2023 roku, został rozpoznany w przewidzianym do tego przez art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - terminie 14 dni, poprzez wydanie decyzji odmownej. Kwestia załatwienia wniosku w niewłaściwej formie, nie uzasadnia zarzutu bezczynności. Tylko w sytuacji gdyby wniosek nie został rozpoznany lub został rozpoznany ze zwłoką, można byłoby mówić o bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji w określonych przypadkach (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a, 8 p.p.s.a.).
Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Ustawodawca przewidział w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902) dalej: "u.d.i.p.", zamknięty katalog czynności w procedurze dostępu do informacji publicznej.
Zasadą jest, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ władzy publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej oraz umorzyć postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2, co następuje w drodze decyzji.
W określonych przypadkach, na które wskazuje doktryna, na organie spoczywa obowiązek zawiadomienia wnioskodawcy o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej, co jest uzasadnione w szczególności w następujących sytuacjach: 1) informacja objęta żądaniem wniosku nie stanowi informacji publicznej, 2) podmiot, do którego wniosek został złożony, nie posiada objętej jego żądaniem informacji publicznej, 3) zasady i tryb udostępniania informacji publicznej zostały odmiennie określone w innych ustawach w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., 4) informacja publiczna została zamieszczona w BIP lub w centralnym repozytorium (zob. H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 239).
Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje zatem albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej).
Oczywiście warunkiem sine qua non aktualizacji w stosunku do organu władzy publicznej obowiązku podjęcia jednego z powyższych działań jest przede wszystkim skuteczne złożenie do tego organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co w niniejszej sprawie nie stanowiło kwestii spornej.
Z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W piśmiennictwie podnosi się ponadto, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe - treść i charakter informacji (wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 317/21 – wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Z treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Prezes Sądu Rejonowego, stosownie do art. 22 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 217), kieruje sądem i reprezentuje go na zewnątrz, pełni inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych. Tym samym nie ulega wątpliwości, że jest organem właściwym do załatwienia spraw objętych u.d.i.p.
W przedmiotowej sprawie skarżąca objęła skargą bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. dotyczącą wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 października 2023 r.
Decyzją z dnia 9 listopada 2023 r. Prezes Sądu Rejonowego w Z. odmówił udostępnienia żądanej informacji, wskazując w uzasadnieniu, że nie stanowi ona informacji publicznej. Jako podstawę działania organ wskazał przepisy art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Decyzja ta, w ocenie tut. Sądu, nie może zostać uznana za "pismo", gdyż zawiera wszystkie niezbędne elementy decyzji, o których mowa w art. 107 par. 1 k.p.a. Konsekwencją powyższego musi być uznanie, że organ, do którego skierowane zostało żądanie udostępnienia informacji publicznej podjął działanie z zachowaniem ustawowego terminu, aczkolwiek decyzja na dzień wniesienia skargi nie była decyzją ostateczną.
Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym, którego przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność nie podlega kontroli legalność wydanej decyzji, w tym m.in. kwestia prawidłowej kwalifikacji żądanej informacji jako informacji niebędącej informacją publiczną. Ocena legalności tej decyzji następuje w toku administracyjnej kontroli, a następnie przez sąd administracyjny na skutek wniesionej skargi na decyzję. Skarżąca została pouczona o prawie do złożenia "wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Sądu Okręgowego w S." w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji oraz o prawie rezygnacji z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i złożenia w terminie 30 dni skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca nie skorzystała z pouczenia (jak trafnie wskazuje w skardze wadliwego) o możliwości zakwestionowania wydanej decyzji.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają argumenty skarżącej dotyczące kwalifikacji żądanej informacji. Sąd administracyjny w sprawie, której przedmiotem jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest bowiem uprawniony do oceny prawidłowości kwalifikacji żądanej informacji, gdyż skoro został podjęty akt, ocena ta przeprowadzana jest dopiero w sprawie wszczętej skargą na decyzję o odmowie udostępnienia tej informacji (por. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4287/21; wyrok NSA z 9 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4068/21).
Reasumując, skoro w odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 30 października 2023 r., w dniu 9 listopada 2023 r. została wydana decyzja, to stwierdzić należy, że w dniu 19 listopada 2023 r., tj. w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w tej sprawie. Z uwagi na fakt, że postępowanie w chwili składania skargi nie zostało zakończone decyzją ostateczną, skarga nie podlegała odrzuceniu (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19), lecz oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.