II SAB/Łd 126/24

II SAB/Łd 126/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 1, ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 10
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 17
art. 115 § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 46
art. 143 § 1 pkt 11, art. 148 § 1, art. 156 § 1, § 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Dz.U. 2024 poz 334
art. 21 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1, § 1a, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 20 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł. - [...] w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. do rozpatrzenia wniosku skarżącego M.S. z dnia 15 marca 2024 r. w zakresie protokołów rozpraw, które zostały sporządzone przez Sąd Rejonowy dla Ł. - [...] w Ł. w sprawach o czyn z art. 204 k.k. w latach 2022-2023 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. na rzecz skarżącego M.S. kwotę 6,40 (sześć złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 19 września 2024 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-[...] w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym, tj. częściowym zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 15 marca 2024 r. w zakresie protokołów rozpraw oraz zasądzenie od organu na jego rzecz rzeczywistych i niezbędnych kosztów postępowania obejmujących koszty znaczków pocztowych i koszt koperty.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że wnioskiem z 15 marca 2024 r. zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyroków wraz z uzasadnieniem oraz protokołami rozpraw w tych sprawach.
Organ, w odpowiedzi na wniosek, pismem z 6 maja 2024 r. udostępnił wnioskowane dokumenty w postaci zanonimizowanej. W ocenie skarżącego wyroki wraz z uzasadnieniem zostały prawidłowo zanonimizowane, natomiast protokoły zostały zanonimizowane zbyt obszernie poprzez usunięcie zasadniczo wszystkich danych mających znaczenie, co skutkowało utratą walorów poznawczych.
Jego zdaniem takie działanie jest nieprawidłowe i nielogiczne. Zwrócił uwagę na fakt, że w udostępnionym uzasadnieniu wyroku zostały udostępnione dane, które z protokołów zostały usunięte.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że wnioskiem z 15 marca 2024 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej – kopii zanonimizowanych wyroków wraz z ich uzasadnieniami i protokołami rozpraw, które zostały wydane przez Sąd Rejonowy dla Ł.- [...] w Ł. w sprawach o czyn z art. 204 Kodeksu karnego w latach 2022-2023. Pismem z 9 kwietnia 2024 r. Skarżący został powiadomiony o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie jego wniosku, który określono na 9 maja 2024 r. Wraz z pismem z 6 maja 2024 r. Prezes Sądu Rejonowego dla Ł.- [...] w Ł. przesłał skarżącemu żądaną informację publiczną w postaci wyroku Sądu Rejonowego dla Ł.- [...] w Ł. IV Wydział Karny z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt IV K 837/20 wraz z uzasadnieniem oraz protokołami z posiedzeń – po uprzedniej anonimizacji.
Zdaniem organu zarzuty podniesione przez skarżącego są pozbawione jakichkolwiek podstaw. Skarżący otrzymał wszystkie protokoły, lecz spoczywający na organie obowiązek zapewnienia należytej ochrony prawa do prywatności uczestników postępowania karnego wymagał, aby zostały one odpowiednio zanonimizowane dla zapewniania poszanowania prawa do prywatności osób uczestniczących w postępowaniu karnym.
Przytaczając treść art. 47, art. 61 ust. 1, ust. 2 Konstytucji oraz art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyjaśnił, że prawo do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego, a jego ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych, w tym ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Z uwagi na prawo do prywatności anonimizacja orzeczeń w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych nie może przyjąć prostego, technicznego charakteru, gdyż celem uniemożliwienia jakiejkolwiek identyfikacji występujących tam stron postępowania, mogłoby okazać się konieczne usunięcie całych fragmentów, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia nowego dokumentu o odmiennej od pierwotnej treści. W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych, co może oznaczać konieczność usunięcia znacznych danych w wielu fragmentach uzasadnień oraz ich znacznych fragmentów.
Szeroko rozumiana sfera prywatności obejmuje cztery elementy, tj. życie prywatne, życie rodzinne, cześć i dobre imię. Nie jest to wyliczenie ani rozłączne, ani wyczerpujące. Prawo do prywatności podlega także ochronie w oparciu o regulację dotyczącą dóbr osobistych - w szczególności w art. 23 Kodeksu cywilnego. Katalog dóbr osobistych określony w ww. przepisie ma charakter otwarty i obejmuje także dobra osobiste związane ze sferą życia prywatnego. W literaturze podnosi się, że prawo do ochrony sfery życia prywatnego obejmuje prawo do intymności oraz prawo do prywatności. Sfera intymności obejmuje ten zakres faktów dotyczących jednostki i jej przeżyć, który w zasadzie nie jest przez nią ujawniany nawet osobom najbliższym i którego odsłonięcie przed kimkolwiek wywołuje zawsze uczucie wstydu, zakłopotania i udręki.
Zdaniem organu stanowisko to należy zastosować również w niniejszej sprawie, która dotyczy informacji publicznej związanej z udostępnieniem wyroku wraz z uzasadnieniem i protokołami rozpraw w sprawie o czyn z art. 204 k.k., tj. przepisu, który penalizuje stręczycielstwo, sutenerstwo i kuplerstwo, a więc przestępstw dotyczących właśnie sfery intymności jednostki. Spowodowało to konieczność takiego zanonimizowania protokołów rozpraw, aby niemożliwym było zidentyfikować uczestników procesu sądowego z uwagi na treść składanych przez nich zeznań oraz kolejności i daty przesłuchania przed sądem karnym. Na marginesie organ zwrócił uwagę, że skarżący otrzymał zanonimizowaną treść orzeczenia wraz z uzasadnieniem, a więc nie pozbawiono go możliwości społecznej kontroli sądu orzekającego w postępowaniu karnym. Prawo skarżącego nie ma charakteru absolutnego, wobec tego musi ustąpić w każdym wypadku, gdy wiązałoby się z ryzykiem naruszenia prawa do prywatności uczestników procesu karnego. Nie można uznać, aby organ dopuścił się bezczynności, gdyż wykonał względem skarżącego w całości obowiązki wynikające z przepisów u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie koniecznym staje się wyjaśnienie, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania. W przypadku tego rodzaju sprawy sądowoadministracyjnej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione przez ustawodawcę od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z 21 stycznia 2025 r.
Następnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić przy tym należy, że z bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Niniejsza sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.", regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. W myśl art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445) oraz partie polityczne.
Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej (pkt 1), udostępniania na wniosek zainteresowanego podmiotu, o którym mowa w art. 10 oraz stosownie do art. 11 przez wyłożenie lub wywieszenie w miejscach ogólnie dostępnych, jak również przez zainstalowane w miejscach ogólnie dostępnych urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją (pkt 2), wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; udostępniania w "portalu danych" (pkt 4).
Podkreślić przy tym należy, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ustawa o dostępie do informacji publicznych wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej bądź, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej polegającej na udostępnieniu kopii zanonimizowanych wyroków wraz z ich uzasadnieniami i protokołami rozpraw, które zostały sporządzone przez Sąd Rejonowy dla Ł. – [...] w Ł. w sprawach o czyn z art. 204 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2024 poz. 17 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.k." w latach 2022-2023.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że Prezes Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł., a więc organ władzy publicznej, jest podmiotem jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z jego brzmieniem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Ustawodawca w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. expressis verbis nie wymienił żadnych organów władzy publicznej, jednakże niewątpliwie utożsamia on z pojęciem organów władzy publicznej wszystkie organy administracyjne funkcjonujące w istniejącym aparacie władzy, a także te podmioty, których w sensie organizacyjnym nie zalicza się do administracji, a które są powołane w drodze ustawy do organizacji i realizacji zadań publicznych (por. wyrok NSA z 6 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1918/07, CBOSA, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Z kolei stosownie do art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.u.s.p." organami sądów są w sądzie rejonowym – prezes sądu i dyrektor sądu, z zastrzeżeniem art. 21a § 1. Powyższe oznacza, że prezes sądu należy do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.
Następnie godzi się wyjaśnić, że wnioskowana informacja, na którą składają się wyroki wraz z ich uzasadnieniami oraz protokoły rozpraw niewątpliwie stanowi informację publiczną. W ocenie składu pogląd ten jest zasadny albowiem wniosek skarżącego odnosi się do spraw o publicznym charakterze w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w ww. art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść m.in. orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Ustawodawca w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., definiując pojęcie dokumentu urzędowego, stwierdza, że jest to treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Zgodnie natomiast z art. 115 § 13 k.k., funkcjonariuszem publicznym jest sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy. Przymiot informacji publicznej posiadają wszelkiego rodzaju dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zaświadczono bądź podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw (por. wyrok NSA z 1 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 1166/21, CBOSA). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera wyłącznie przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Mając na względzie kształt powyższych unormowań zasadne staje się przyjęcie, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że wyroki wraz z ich uzasadnieniami oraz protokoły rozpraw zawierające m. in. zeznania świadków i wyjaśnienia oskarżonych w postępowaniu karnym będą stanowiły informację publiczną. Ww. dokumenty są wytworzone w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego w imieniu Państwa przez uprawnione podmioty publiczne.
Wyroki sądów wraz z ich uzasadnieniami mają niewątpliwie status informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 784/16, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący wnioskował o udostępnienie wyroków określonych kategorii spraw, zatem nie budzi wątpliwości, że w takim wypadku orzeczenia te, po usunięciu danych identyfikujących osoby oraz inne prawnie chronione, powinny zostać udostępnione w trybie u.d.i.p., co też organ prawidłowo uczynił.
W podobnym tonie należy opowiedzieć się również za udostępnieniem protokołów rozpraw, których dotyczą wnioskowane orzeczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że protokoły z rozpraw, jako dokument urzędowy stanowią informację publiczną (por. wyroki: NSA z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 43/21, WSA w Rzeszowie z 26 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Rz 130/17, WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Go 66/244, CBOSA). W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że informacje żądane przez skarżącego tj. kopie zanonimizowanych protokołów rozpraw w określonych we wniosku rodzajowo sprawach stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.
W niniejszej sprawie organ co prawda udostępnił skarżącemu wnioskowane protokoły rozpraw, jednakże dokonał ich obszernej anonimizacji nie pozostawiając nawet takich danych jak imiona i nazwiska: sędziego prowadzącego sprawę, prokuratora oraz protokolanta wskazując na obowiązek zapewnienia należytej ochrony prawa do prywatności uczestników postępowania karnego. Organ zanonimizował większość elementów protokołu oraz jego treść, w tym w szczególności pełne wypowiedzi osób uczestniczących w rozprawie. W ocenie Sądu zakres dokonanej anonimizacji, który sprowadza się do usunięcia praktycznie całej ich treści, wykroczył poza uprawnienia organu w tym zakresie nie spełniając w tym względzie standardów u.d.i.p.
Należy zatem wyjaśnić, że zgodnie z art. 143 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 46), powoływanej dalej jako: k.p.k." spisania protokołu wymaga przebieg rozprawy. W myśl art. 148 § 1 k.p.k. protokół powinien zawierać: 1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących; 2) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników; 3) wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu; 4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów (§ 2). Zgodnie zaś z art. 156 § 1 zd. pierwsze i drugie k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Stosownie do art. 156 § 2 zdanie pierwsze i drugie k.p.k., na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym.
W pierwszej kolejności godzi się zaznaczyć, że organ słusznie dokonał anonimizacji danych umożliwiających identyfikację uczestników postępowania mając na względzie ochronę ich prawa do prywatności. Anonimizacja danych wrażliwych służy bowiem udostępnianiu informacji publicznej w sposób nienaruszający wskazanych dóbr chronionych, w tym ochrony prywatności, tajemnic przedsiębiorcy i danych osobowych osób fizycznych. Jednakże zdaniem Sądu nie można zaakceptować jej obszerności i dokonanego pominięcia praktycznie całej treści zarejestrowanych posiedzeń. Treść protokołów, w tym zeznania świadków i wyjaśnienia oskarżonych, zawarte w szczególności w protokołach nr 8-10, 12-15 i 17-18, zostały zanonimizowane nie tylko co do danych osobowych tych osób, ale również w całości co do treści złożonych zeznań i wyjaśnień, a także pytań prokuratora.
Wykreślenie en bloc całej zasadniczej treści protokołu posiedzenia, niewątpliwie ułatwia przygotowanie informacji publicznej do udostępnienia, ale nie znajduje uzasadnienia w celu anonimizacji danych wrażliwych. Anonimizacja ma bowiem dotyczyć określonych danych, zapobiegać identyfikacji konkretnych podmiotów, których dane podlegają ochronie. Ma ona polegać na wyważaniu w indywidualnym przypadku, które dane należy usunąć, a nie na usunięciu każdej treści. Zanonimizowana wersja dokumentu powinna w jak największym stopniu zachowywać swoją czytelność i nie pomijać treści natury ogólnej (por. wyroki WSA w Krakowie z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 201/23, WSA w Poznaniu z 13 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 108/24, CBOSA).
Wykreślenie praktycznie całej treści wnioskowanych protokołów nie sposób uznać za anonimizację, lecz w istocie udzielenie informacji niepełnej, co oznacza, że zasadny jest zarzut bezczynności w tym zakresie. Skoro protokół rozprawy jest niewątpliwie informacją publiczną, to sposobem na pogodzenie konstytucyjnych praw do prywatności i ochrony dóbr osobistych oraz do informacji publicznej staje się udostępnienie protokołu zanonimizowanego, lecz niepozbawionego jego istoty. Anonimizacja powinna dotyczyć określonych informacji umożliwiających identyfikację konkretnych podmiotów, których dane podlegają ochronie, jednakże dokument musi zachowywać swoją przejrzystość i czytelność nie pomijając jego treści. Szczególną uwagę jednocześnie z rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, że posiedzenia, których dotyczyły protokoły były jawne, zatem ocenę w zakresie konieczności zachowania niejawności konkretnych danych ze względu na sferę prywatności należy formułować ad casum, tj. z uwzględnieniem okoliczności właściwych dla danej sprawy.
Uznanie zaś przez organ, że ujawnienie treści protokołów rozpraw mogłoby naruszyć prawo do prywatności osób w nich uczestniczących lub osób trzecich, nie oznacza, że protokół traci walor informacji publicznej. Jeżeli zatem w ocenie organu żądane informacje nie mogą być udostępnione ze względu na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. lub we wskazanych w tym przepisie ustawach szczególnych, w tym wskazanego w odpowiedzi na skargę prawa do prywatności, to adresat wniosku zobowiązany jest podjąć rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie, które przybiera formę decyzji administracyjnej. Sąd jednocześnie na marginesie zauważa, że uzasadnienia wyroków, w których zostały omówione m. in. treści zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonych wypowiedziane w toku rozpraw, nie zostały poddane tak szerokiej anonimizacji, co tylko podkreśla przekroczenie uprawnień organu do dokonania tak obszernej anonimizacji protokołów rozpraw. Dokonana ich anonimizacja nie powinna zatem dotyczyć całości dokumentu zawierającego informacje chronione ustawowo mimo, że zawarte są one w części tego dokumentu. Organ zaś nie wykazał jakie, w przypadku rozpoznawanej sprawy, ustawowo chronione tajemnice oraz w oparciu o jakie przepisy wymagały dokonania anonimizacji zeznań świadków oraz wyjaśnień oskarżonych w tak obszernym zakresie.
Konkludując stwierdzić należy, że wymogi u.d.i.p. zostały naruszone i skarżony organ nie zakończył prawidłowo postępowania ani poprzez podjęcie stosownej czynności, tj. udostępnienia w pełnym zakresie informacji ani ewentualne wydanie w terminie decyzji o odmowie jej udostępnienia. Zatem skoro, jak wyżej wskazano, żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jest w jej posiadaniu, to winien jej udzielić. Jeśli natomiast uważa, że nie może udostępnić informacji ze względu na ochronę dóbr osobistych, to powinien wydać decyzję administracyjną. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Wobec nieuczynienia zadość temu obowiązkowi Sąd uznał, że skarżony organ dopuścił się bezczynności zobowiązał go na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpoznania wniosku skarżącego z 15 marca 2024 r. w zakresie protokołów rozpraw, które zostały sporządzone przez Sąd Rejonowy dla Ł.- [...] w Ł. w sprawach o czyn z art. 204 k.k. w latach 2022-2023 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w zakresie udostępnienia żądanej informacji publicznej nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezczynność organu, choć ewidentna, związana była jedynie z błędną wykładnią przepisów u.d.i.p., co nie sposób uznać za rażące naruszenie prawa. W sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Organ nie zignorował bowiem wniosku skarżącego i był przekonany, że rozpoznaje go zgodnie z obowiązującym prawem i podejmuje działania przewidziane przepisami u.d.i.p. W postępowaniu organu nie można zatem dopatrzeć się złej woli, czy też próby negatywnego załatwienia wniosku strony. Działanie organu nie zmierzało do celowego pozbawienia wnioskodawcy konstytucyjnego prawa dostępu do informacji. Dlatego nie sposób uznać, że w sprawie wystąpiła bezczynność o charakterze rażąco naruszającym prawo. W związku z tym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku).
Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny ani przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w szczególności mając na uwadze charakter bezczynności organu oraz fakultatywność orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zarówno wymierzenie grzywny jak i przyznanie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu, gdyż jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skorzystanie z tego środka jest uzasadnione m.in., gdy realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony porządku prawnego i sprawnego działania administracji publicznej. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, CBOSA). Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, w której nie mamy do czynienia z umyślnym i opieszałym działaniem ze strony organu ukierunkowanym na zaniechanie rozpoznania wniosku, ale z uchybieniem odnoszącym się do błędnej wykładni przepisów. Ponadto poza nieprawidłową wykładnią analizowanych przepisów w działaniu organu nie doszło do innych naruszeń prawa.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje zwrot udokumentowanych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. koszty korespondencji w wysokości 6,40 zł.
lp