II SAB/Łd 115/22

II SAB/Łd 115/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust.1, art. 6 ust.1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 13, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi C.W. na bezczynność Wójta Gminy Siemkowice w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy Siemkowice do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 18 lipca 2022 r. w zakresie ,,Dokumentów zawierających informacje dotyczące finansowania ochrony zabytków w gminie", w terminie 14 dni od dnia zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym orzeczeniem; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Siemkowice miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. umarza postępowanie w pozostałej części; 4. zasądza od Wójta Gminy Siemkowice na rzecz skarżącej C.W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
II SAB/Łd 115/22
Uzasadnienie
W dniu 18 lipca 2022 r. C. W. (dalej: skarżąca) za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła do Urzędu Gminy S. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
"Proszę o udostępnienie aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach organów samorządu w latach 2016-2022 r., a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy Wnioskodawcy.
Proszę o udostępnienie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności organów samorządu w latach 2016-2022 r.:
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące Gminnej Ewidencji Zabytków z wyszczególnieniem dat jej sporządzenia, dat jej aktualizacji, formy prowadzenia ewidencji włączonych i wyłączonych z Gminnej Ewidencji Zabytków przedmiotów,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące zabytków nieruchomych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące historycznych układów urbanistycznych lub ruralistycznych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące zabytków archeologicznych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami - w zakresie wskazania daty jego sporządzenia, daty jego aktualizacji, wskazania celów do realizacji we wspomnianym dokumencie,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące wydatków związanych ze sporządzonym programem opieki nad zabytkami - w zakresie środków wydatkowanych - wydanych, oraz planowanych do wydania we wnioskowanym okresie,
- Dokumenty stanowiące sprawozdania z realizacji Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące finansowania ochrony zabytków w gminie,
- Dokumenty zawierające informacje dotyczące porozumienia o samorządowym konserwatorze zabytków,
- Dokumenty zawierające informacje o gminnym programie rewitalizacji,
- Dokumenty zawierające informacje o lokalnym programie rewitalizacji,
- Uchwały Rady Gminy stanowiące w zakresie spraw opisanych powyżej,
- Informacji o innych, niewymienionych informacji o tożsamym znaczeniu i zakresie odnoszących się do działań wskazanych powyżej.
Jednocześnie, na podstawie art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, wnoszę o udostępnienie mi powyższych informacji poprzez przesłanie ich pocztą elektroniczną na podany powyżej adres."
Pismem z 3 sierpnia 2022 r. skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W treści skargi zarzuciła naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej 15 listopada 2021 r.;
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej] w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku: decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik strony wniósł o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; ustalenie, iż organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej oraz ustalenia jej charakteru; przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze; zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ stwierdził, że udzielił żądanej informacji 11 sierpnia 2022 roku. Nie przeczy przy tym twierdzeniom skarżącej, że informacja publiczna nie została przekazana w ustawowym terminie 14 dni oraz że nie poinformował strony o przedłużenie terminu na rozpatrzenie wniosku. Jak wyjaśnił, opóźnienie w przekazaniu odpowiedz i na wniosek było spowodowane nieobecnością pracownika, którego obowiązkiem było udzielenie odpowiedz i na wniosek (okres urlopowy).
W odpowiedzi na powyższe stanowisko organu pełnomocnik skarżącej, pismem z 1 października 2022 r., zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę" wniosła o dalsze procedowanie złożonej skargi w zakresie zobowiązania organu do udzielenia pełnej odpowiedzi na wniosek skarżącej w zakresie pkt. 8, 9, 12 i 13 wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.].
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego względu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym – bez wyznaczania rozprawy.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a ustawy p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149a § 1a ustawy p.p.s.a.).
Orzekając w sprawie ze skargi na bezczynność należy zatem przede wszystkim ocenić, czy w dacie wnoszenia skargi oraz w dacie wyrokowania organ administracji pozostawał w stanie bezczynności - i w tym zakresie ewentualnie zobowiązać organ do wydania aktu lub podjęcia czynności, bądź też umorzyć postępowanie jeżeli bezczynność ustała po wniesieniu skargi.
Przystępując do merytorycznych rozważań należy wskazać, iż bezczynność organu administracji publicznej, zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ustawodawca zdefiniował bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).
W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej], nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie tej ustawy, nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 powoływanej ustawy, bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej jest ujmowane szeroko i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych, których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu decyduje treść i charakter informacji.
Zawartą w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych. Za informację taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Tak więc pojęcie informacji publicznej odnosi się do wszelkich spraw publicznych, również wówczas, gdy informacja nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie się do nich odnosi.
Z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika zatem, że realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu wskazanego art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, po drugie adresatem żądania musi być podmiot obowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 tej ustawy, a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 powoływanej ustawy). Ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej, stanowiąc realizację zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP jednego z praw politycznych - prawa do informacji o sprawach publicznych.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że podmiot, do którego skierowano wniosek - Wójt Gminy S. jest organem publicznym obowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja w zakresie w jakim dotyczy działalności organów samorządu w przedmiocie Gminnej Ewidencji Zabytków, ochrony zabytków nieruchomych, historycznych układów urbanistycznych na terenie gminy, zabytków archeologicznych, Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami, jego realizacją oraz związanych z tym programem wydatków, zasad finansowania ochrony zabytków, zawartych porozumień o samorządowym konserwatorze zabytków, gminnym i lokalnym programie rewitalizacji stanowi informację publiczną, która co do zasady podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Definicja dokumentu urzędowego określona została, w art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Przy czym pojęcie "dokumentu" trzeba rozumieć w szerokim tego słowa znaczeniu prawa do informacji publicznej. Stosownie zatem do treści wniosku skarżącej należy uznać, że żądane przez nią dokumenty niewątpliwie należą do tej kategorii.
Z kolei, dla oceny zarzucanej w skardze bezczynności konieczna jest ocena zachowania terminu a następnie kompletności udzielonej odpowiedzi.
Zgodnie z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej: udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 powoływanej ustawy. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W myśl z kolei art. 14 ust. 1 powoływanej ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
W analizowanej sprawie wniosek został skierowany do organu 18 lipca 2022 r., odpowiedź na wniosek została przekazana pismem z 11 sierpnia 2022 r. Już zatem samo porównanie daty skierowanego żądania z datą udzielonej odpowiedzi wskazuje na uchybienie 14-dniowemu terminowi do załatwienia sprawy. W konsekwencji zatem organ dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Co więcej bezczynność organu istniała również w dniu wniesienia skargi na tę bezczynność, skoro skarga wpłynęła do organu 8 sierpnia 2022 r.
Wskazać w tym miejscu należy, iż skarżąca zwróciła się o udostępnienie dokumentów zawierających informacje dotyczące działalności organów samorządu w latach 2016-2022 r. w postaci:
- dokumentów zawierających informacje dotyczące Gminnej Ewidencji Zabytków z wyszczególnieniem dat jej sporządzenia, dat jej aktualizacji, formy prowadzenia ewidencji włączonych i wyłączonych z Gminnej Ewidencji Zabytków przedmiotów;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące zabytków nieruchomych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące historycznych układów urbanistycznych lub ruralistycznych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące zabytków archeologicznych na terenie gminy włączonych i wyłączonych z gminnej ewidencji zabytków;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami - w zakresie wskazania daty jego sporządzenia, daty jego aktualizacji, wskazania celów do realizacji we wspomnianym dokumencie;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące wydatków związanych ze sporządzonym programem opieki nad zabytkami - w zakresie środków wydatkowanych - wydanych, oraz planowanych do wydania we wnioskowanym okresie;
- dokumentów stanowiących sprawozdania z realizacji Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące finansowania ochrony zabytków w gminie;
- dokumentów zawierających informacje dotyczące porozumienia o samorządowym konserwatorze zabytków;
- dokumentów zawierających informacje o gminnym programie rewitalizacji;
- dokumentów zawierających informacje o lokalnym programie rewitalizacji;
- uchwał Rady Gminy stanowiących w zakresie spraw opisanych powyżej;
- informacji o innych, niewymienionych informacji o tożsamym znaczeniu i zakresie odnoszących się do działań wskazanych powyżej.
W odpowiedzi na powyższe organ przekazał odpowiedź (pismo organu z 11 sierpnia 2022 r.), w której odnosząc się do żądań zawartych w tiret pierwsze do tiret siódme wskazał, że Urząd Gminy S. nie posiada Gminnej Ewidencji Zabytków i odpowiednio Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami. Wyjaśnił też, że jest obecnie w trakcie gromadzenia materiałów i opracowywania dokumentów w tym zakresie. Tym samym udostępnił informację na temat żądanych dokumentów, w ten sposób, że wskazał, iż nie posiada takowych.
Odnośnie do żądania zawartego w tiret ósmym organ wskazał, że "Ochrona zabytków finansowana jest z budżetu Gminy oraz z pozyskanych środków zewnętrznych w zakresie zabezpieczenia przez degradacją, w miarę możliwości finansowych Gminy".
Odnośnie do żądania zawartego w tiret 10 organ wyjaśnił, że Gmina nie posiada Gminnego Programu Rewitalizacji, co do tiret 11 wskazał, iż Gmina nie posiada lokalnego programu rewitalizacji. Zatem i w tym zakresie (co do żądań zawartych w tiret 10 i 11) uznać należy, iż organ udostępnił informację na temat żądanych dokumentów, w ten sposób, że wskazał, iż nie posiada takowych dokumentów.
Odpowiedzi co do żądań zawartych w tiret 9, 12 i 13 organ ograniczył do stwierdzenia "Nie dotyczy".
Uwzględniając treść udzielonej odpowiedzi Sąd uznał, że w większości odpowiadała ona zakresowi żądania skarżącej. W ocenie Sądu organ prawidłowo załatwił wniosek przez udzielenie odpowiedzi w punktach 1 - 7 oraz 10 - 11 swojego pisma. Skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podważyła treści odpowiedzi udzielonej w tym zakresie, o czym świadczy w szczególności pismo pełnomocnika skarżącej z 1 października 2022 r., zatytułowane "Replika na odpowiedź na skargę". Wobec tego uznać należy, że odpowiedź wyczerpywała żądanie z tiret 1-7 oraz 10-11 wniosku skarżącej.
W pkt 9 oraz 12- 13 udzielonej odpowiedzi, co do określonych dokumentów, organ zawarł natomiast stwierdzenie "nie dotyczy", które zdaniem Sądu również wyczerpuje udzielenie we wskazanym zakresie żądanej informacji w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie dokumenty, do których się odnosi, nie zostały przez organ wytworzone i nie znajdują się w jego posiadaniu. Wskazany zwrot, choć bardzo ogólny to jednak koresponduje bezpośrednio z treścią całości odpowiedzi, z której wynika, że organ nie posiada Gminnej Ewidencji Zabytków, nie przygotował jeszcze Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami, czy Gminnego Programu Rewitalizacji. W konsekwencji nie podejmował uchwał stanowiących "w zakresie spraw opisanych powyżej". W tej sytuacji stwierdzenie "nie dotyczą" w odniesieniu do poszczególnych dokumentów uznać należy za uprawnione i mające znamiona udzielenia żądanej informacji.
Zaznaczyć przy tym należy, że to wnioskodawca określa zakres żądania, a organ udostępniając informację publiczną działa w granicach wniosku. Sąd aprobuje zatem stanowisko organu, w tym zakresie, uznając, że odpowiedź organu jest wystarczająca, zwłaszcza, że żądanie informacji publicznej w zakresie określonym w tiret 12 i 13 jest sformułowane dość nieprecyzyjne. W związku z powyższym można uznać, że niezrozumiały jest zarzut skargi odnoszący się do nieudostępnienia skarżącej "dokumentów zawierających informacje o tożsamym znaczeniu i zakresie".
Zwrócić bowiem należy w tym zakresie uwagę, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym obywatela, mającym na celu realizację jego konstytucyjnego uprawnienia do kontroli władz publicznych. Charakter tego uprawnienia powoduje, że to wnioskodawca jest gospodarzem postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, wyznaczając zakres swojego żądania, tj. jakie informacje i w jakiej formie chce otrzymać lub, że chce się z nimi zapoznać. Podmiot, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest związany żądaniem wnioskodawcy i nie może żądać od niego sprecyzowania lub uzupełnienia żądania (por. wyroki NSA: z 5 marca 2013 r., I OSK 2889/12; z 30 października 2018 r., I OSK 59/17).
Z tego też powodu, wnioskodawca żądający udostępnienia informacji publicznej nie może skutecznie zarzuć adresatowi wniosku bezczynności polegającej na nieudostępnieniu informacji publicznej, która nie była precyzyjnie wskazana w treści wniosku. Sam fakt niezadowolenia wnioskodawcy ze sposobu załatwienia przez ten organ jego żądania nie daje w podstaw do uznania, że organ nie wykonał czegoś do czego był zobowiązany, albo wykonał to pozostając w zwłoce czy bezczynności (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 18 grudnia 2019 r., III SAB/Gl 265/19; z 9 lipca 2020 r., III SAB/Gl 101/20). W ocenie Sądu, istota nieprecyzyjności żądania zawartego w tiret 12 i 13 wniosku wyraża się przede wszystkim w tym, że z uwagi na jego bardzo dużą lakoniczność nie można przyjąć, że przedmiot żądania zawartego w tiret 12 i 13 wniosku dotyczy innych rodzajowo dokumentów niż dokumenty objęte już żądaniami z tiret 1 - 11 wniosku.
Zarówno zawarte w tiret 12 i 13 wniosku, jak i w tiret 1 - 11 wniosku, żądanie udostępnienia informacji publicznej dotyczy udostępnienia dokumentów. W pkt 12 wskazano, że mają to być uchwały "w zakresie spraw opisanych powyżej", a w tiret 13, że mają to być dokumenty "o tożsamym znaczeniu i zakresie" jak w punktach wcześniejszych W języku polskim zwrot tożsamy rozumiany jest jako: niczym się nieróżniący, taki sam lub ten sam. Z powyższego należy wywieść, że w tiret 12 i 13 wniosku zwrócono się o takie same dokumenty jak dokumenty wymienione w punktach wcześniejszych wniosku. W takiej zaś sytuacji należy przyjąć, że kwestię zrealizowania przez organ żądania z wniosku z tiret 12 i 13 należy rozpatrywać przez pryzmat załatwienia wniosków z tiret 1 - 11 wniosku, albowiem pod względem przedmiotowym żądanie z tiret 12 i 13 pokrywało się żądaniami zawartymi w tiret 1 – 11 wniosku.
W sytuacji zatem, gdy to sam wnioskodawca nie oznaczył we wniosku na czym miałaby polegać ewentualna różnica w tożsamości wniosków zawartych w tiret 12 i 13 i tiret 1 – 11 wniosku nie można uznać, że żądanie zawarte w tiret 12 i 13 wniosku dotyczyło innych dokumentów niż żądania zawarte w tiret 1 – 11 wniosku.
Uwzględniając powyższe nie można zatem stwierdzić, że obecnie organ pozostaje w bezczynności co do udostępnienia informacji wskazanych we wniosku skarżącej oznaczonych tiret 9, oraz 12 - 13.
Stosownie do tego Sąd uznał, że udostępnienie informacji publicznej we wskazanym zakresie po wniesieniu skargi na bezczynność czyniło zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu Wójta Gminy S. do rozpoznania żądania w tym zakresie. Nie można bowiem nakazywać podmiotowi zobowiązanemu, aby podjął działanie, gdy już to uczynił. Jego działanie, wyprzedzające orzeczenie sądu administracyjnego, wyczerpuje jeden z wniosków skargi na bezczynność, co wyłącza możliwość jej uwzględnienia nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie lub czynność materialnotechniczna zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich dokonania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., II OSK 1431/12).
Należało tym samym umorzyć postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej w zakresie oznaczonym tiret 1 – 7, 9 oraz 12 – 13, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, która zaistniała w związku z tym, że w jego toku, a przed wydaniem wyroku wystąpiło zdarzenie, które uczyniło zbędnym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie.
Stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., pozwalający na umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe, ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 ustawy p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi zgodnej z treścią wniosku strony skarżącej już po wniesieniu skargi, odpadła przesłanka wydania przez Sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku we wskazanym zakresie. Wobec tego, na postawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., w pkt 3 wyroku orzeczono o umorzeniu postępowania w tym zakresie, który dotyczył bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej określonej we wniosku, a oznaczonej tiret 1 – 7, 9 oraz 12 – 13.
Odnośnie natomiast żądania zawartego w tiret 8 w ocenie Sądu organ nie udzielił pełnej odpowiedzi. Zwrócić bowiem należy uwagę, że strona skarżąca wniosła o przedłożenie dokumentów zawierających informacje dotyczące finansowania ochrony zabytków w gminie. W odpowiedzi na powyższe żądanie organ w sposób dość ogólny stwierdził, że "Ochrona zabytków finansowana jest z budżetu Gminy oraz z pozyskanych środków zewnętrznych w zakresie zabezpieczenia przez degradacją, w miarę możliwości finansowych Gminy". Z powyższej odpowiedzi organu wynika zatem jednoznacznie, że ma miejsce faktyczne finansowanie zadania w postaci ochrony zabytków. Z treści odpowiedzi wynika także, iż ochrona ta finansowana jest nie tylko z budżetu gminy, ale także "pozyskanych środków zewnętrznych". Z powyższego wynika zatem bezspornie, że gmina pozyskała lub wciąż pozyskuje środki zewnętrzne na ochronę zabytków. Tego też zagadnienia dotyczyło pytanie skarżącej sformułowane w tiret 8. Skoro zatem sama gmina przyznaje, iż finansuje ochronę zabytków, to winna – zgodnie z zażądaniem wniosku o informację publiczną – przekazać stosowne dokumenty z tym związane. Nie sposób w tym momencie przesądzać, czy oprócz uchwały budżetowej, gmina przyjęła jakiekolwiek inne akty dotyczące finansowania ochrony zabytków. Niewątpliwie natomiast z samej treści odpowiedzi organu wynika, że pozyskała lub pozyskuje jakieś środki zewnętrzne. W tym też zakresie koniecznym byłoby wyjaśnienie wnioskodawczyni informacji publicznej jakie są to środki, ewentualne przekazanie stosownych dokumentów, z których to finansowanie zewnętrzne będzie wynikać. W sytuacji gdyby takowych dokumentów nie sporządzano organ winien wyjaśnić powyższe wskazując jednoznacznie, że takowych środków nie uzyskał.
Przypomnieć zatem w tym miejscu raz jeszcze należy, iż zgodnie z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej: udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 powoływanej ustawy. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udzielenie natomiast ogólnej i nieprecyzyjnej informacji, jak w analizowanym przypadku, nie może być uznane za spełnienie wymogów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Ustalenie powyższe przesądza o uwzględnieniu skargi w części, tj. zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z 18 lipca 2022 r. w zakresie żądania zawartego w tiret 8 wniosku, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku czyniąc za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 149 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.
Wyjaśnić dalej należy, iż w ocenie Sądu działanie organu w niniejszej sprawie nie miało znamion rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a. Za takie uznać bowiem można oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy. Celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także sposób i motywy działania organu oraz podejmowane przez organ czynności. Termin udostępnienia informacji publicznej został przez organ przekroczony, jednak Sąd dał wiarę wyjaśnieniom organu, że działanie to nie było zamierzone. Zauważyć należy, że po wniesieniu skargi organ niezwłocznie wnioskowanej informacji udzielił. Na powyższe wskazują daty – wniesienie skargi (8 sierpnia 2022 r. – data wpływu skargi do organu) i udzielenie informacji publicznej (11 sierpnia 2022 r.).
Podejmując natomiast rozstrzygnięcie w kwestii orzeczenia grzywny, Sąd miał przede wszystkim na uwadze funkcje, jakie pełni grzywna.
Przyjmuje się, że grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym zarazem, mającym zdyscyplinować organ. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodziła konieczność dyscyplinowania organu do rozpoznania wniosku skarżącej gdyż został on niezwłocznie rozpatrzony po wpływie skargi. Zdaniem Sądu, po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku skarżącej. Nie miało także miejsca celowe lekceważenie wniosku ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku wynikało – jak to wyjaśnił organ - z problemów kadrowych organu (urlop pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji publicznej w tej sprawie). Naturalnie, zdaniem Sądu, wskazywana przyczyna w postaci braków kadrowych, czy nieobecności pracownika merytorycznego nie może stanowić uzasadnienia dla bezczynności organu w rozpatrywaniu spraw. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie prezentowano stanowisko, że przyczyny organizacyjne nie mogą zwalniać organu z zarzutu bezczynności, a praca organu powinna zostać zorganizowana w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest jednak zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Stąd też Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która w ocenie Sądu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 2 wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 ustawy p.p.s.a., przyznając skarżącej zwrot kosztów w kwocie 357 zł, obejmującej połowę żądanych przez pełnomocnika kosztów – 4 wyroku.
Sąd zdecydował o zasądzeniu kosztów postępowania w części, poprzez miarkowanie kosztów, w zakresie kosztów zwrotu wpisu, opłaty od pełnomocnictwa wynagrodzenia pełnomocnika w oparciu o art. 206 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie poglądy, że uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 206 ustawy p.p.s.a., mogą być nie tylko okoliczności odnoszące się do niewielkiego wkładu pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, ale także takie okoliczności jak niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony skarżącej, tj. czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu (por. postanowienia NSA z 25 stycznia 2019 r., I GZ 502/18; z 4 września 2019 r., I GZ 261/19; z 13 września 2016 r., I OZ 930/16; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16; wyrok WSA w Kielcach z 26 marca 2020 r., II SAB/Ke 7/20; wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r., II SAB/Ol 3/20; wyrok WSA w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., II SAB/Sz 118/21).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodzą powyższe okoliczności wskazujące na uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia pełnej kwoty zwrotu kosztów. Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżąca zainicjowała postępowania sądowoadministracyjne dotyczące dostępu do informacji publicznej, w identycznych stanach faktycznych i prawnych, w kilku sprawach już rozpoznanych przez sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Opolu z 18 stycznia 2022 r., II SAB/Op 110/21; wyrok WSA w Kielcach z 19 stycznia 2022 r., II SAB/Ke 165/21; wyrok WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2022 r., II SAB/Ol 181/21; wyrok WSA w Białymstoku z 20 stycznia 2022 r., II SAB/Bk 1/22; wyrok WSA w Łodzi z 3 lutego 2022 r., II SAB/Łd 230/21).
Ponadto pełnomocnik skarżącej występował jako pełnomocnik innych skarżących w szeregu spraw już rozpoznanych przez sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2021 r., II SAB/Kr 225/21; wyrok WSA w Olsztynie z 14 grudnia 2021 r., II SAB/Ol 147/21; wyrok WSA w Opolu z 30 grudnia 2021 r., II SAB/Op 100/21, wyrok WSA w Poznaniu z 2 września 2021 r., IV SAB/Po 101/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 września 2021 r., II SAB/Go 108/21; wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2021 r., III SAB/Gl 107/21 oraz wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2021 r., II SAB/Lu 122/21) o nader podobnym stanie faktycznym i prawnym.
W ocenie Sądu łącznie rozpatrywane okoliczności w postaci: powtarzających się skarg i wynikającego stąd niewielkiego nakładu pracy pełnomocnika reprezentującego skarżącą oraz nieświadome wejście w stan bezczynności przez organ wyczerpują przesłankę uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 ustawy p.p.s.a., dającego podstawę do odstąpienia od zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w części wynoszącej połowę wnioskowanej kwoty, tj. 240 zł.
W zakończeniu tej kwestii podkreślić należy także, że skarga wnioskodawcy uwzględniona została jedynie w nieznacznej części. To już więc stanowiło wystarczającą podstawę do tego, by zgodnie z art. 206 ustawy p.p.s.a. odstąpić od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania części.
Brak było także podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego zgłoszonego w skardze. Dokumenty "wskazane w skardze" to dokumenty, które składają się na akta administracyjne przedmiotowej sprawy. W stosunku do takich dokumentów, które składają się na akta administracyjne sprawy, brak jest podstawy oraz potrzeby dopuszczania dowodu w trybie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a.
dj