II SAB/Bk 98/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-11-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieruchomościodszkodowaniedrogi publicznespecustawa drogowapostępowanie administracyjnebezczynność organuprzewlekłość postępowaniaWSAWojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, uznając działania organu za uzasadnione i zgodne z prawem.

Skarga została wniesiona przez A. S. przeciwko Wojewodzie Podlaskiemu w związku z bezczynnością i przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową. Skarżąca zarzucała organowi naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP. Sąd uznał jednak, że Wojewoda podejmował niezbędne czynności dowodowe, w tym zlecił sporządzenie operatów szacunkowych, co uzasadniało przedłużenie terminu załatwienia sprawy. W związku z tym, skarga została oddalona jako bezzasadna.

Skarżąca A. S. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Podlaskiego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę obwodnicy B. P. Decyzją z 21 lutego 2024 r. Wojewoda udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, a nieruchomość skarżącej przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Postępowanie w sprawie odszkodowania zostało wszczęte pismem z 4 marca 2024 r., z przewidywanym terminem zakończenia do 31 grudnia 2024 r., ze względu na konieczność sporządzenia operatów szacunkowych przez biegłego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP, wskazując na brak podjęcia czynności merytorycznych i pozorność działań. Wojewoda Podlaski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując, że podejmowane czynności mają na celu uzyskanie prawidłowego operatu szacunkowego, a termin zakończenia postępowania jeszcze nie upłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę jako bezzasadną. Sąd uznał, że Wojewoda działał na podstawie i w granicach prawa, podejmując niezbędne czynności dowodowe, w tym zlecenie sporządzenia operatów szacunkowych i weryfikację ich treści. Działania te, mimo przedłużenia terminu, nie nosiły znamion bezczynności ani przewlekłości, a były uzasadnione skomplikowanym charakterem sprawy i koniecznością zapewnienia prawidłowego ustalenia odszkodowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, Wojewoda Podlaski nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podejmowane przez Wojewodę czynności, w tym zlecenie sporządzenia operatów szacunkowych i ich weryfikacja, były niezbędne do prawidłowego ustalenia odszkodowania i nie nosiły znamion bezczynności ani przewlekłości. Organ poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który jeszcze nie upłynął, a czynności były prowadzone z właściwą dynamiką.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

specustawa drogowa art. 12 § 4g

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § 1, 2 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 130 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 154

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 21 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działania Wojewody Podlaskiego w zakresie ustalenia odszkodowania były uzasadnione potrzebą sporządzenia i weryfikacji operatów szacunkowych. Organ poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który jeszcze nie upłynął. Czynności podejmowane przez organ były niezbędne i nie powodowały niedopuszczalnego przedłużenia postępowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej o bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Podlaskiego. Naruszenie przez organ przepisów k.p.a. i Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wobec powyższego Wojewoda Podlaski w przedmiotowej sprawie działał na podstawie i w granicach przepisów prawa, zatem nie dopuścił się bezczynności oraz nie działał przewlekle. Wprawdzie zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 k.p.a., to jednak obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa.

Skład orzekający

Paweł Janusz Lewkowicz

przewodniczący sprawozdawca

Marcin Kojło

sędzia

Justyna Siemieniako

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego w kontekście specustawy drogowej, zwłaszcza gdy konieczne jest sporządzenie operatów szacunkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specustawy drogowej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych spraw, gdzie terminowe załatwienie sprawy jest utrudnione przez konieczność przeprowadzenia skomplikowanych czynności dowodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego, ponieważ dotyczy praktycznych aspektów kontroli bezczynności organów i interpretacji terminów w specustawie drogowej.

Czy opóźnienie w wypłacie odszkodowania za drogę to zawsze bezczynność organu? WSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Bk 98/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 224/25 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 par.1, 2 i 3, art. 36 par.1 i 2, art. 37 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 311
art. 12 ust.4g
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody P. w przedmiocie ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Wojewody Podlaskiego z 21 lutego 2024 r., Nr 3/2024, znak: AB-I.7820.5.2.2022.IA, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy B. P. w ciągu drogi krajowej Nr 66, od km 2+623,90 do km 5+549,10, w ramach inwestycji pn.: "Projekt i budowa obwodnicy B. P. w ciągu drogi krajowej Nr 66 na odcinku od istniejącej DK19 do istniejącej DK66 oraz zatwierdzono podział nieruchomości. Przedmiotowa decyzja swoim zasięgiem objęła m.in. nieruchomość A. S. (dalej: "Skarżąca"), oznaczoną jako działki: nr [...] o pow. 0,2537 ha, nr [...]o pow. 0,6676 ha i nr [...]o pow. 0,0810 ha, położoną w obrębie 0002 S., m. B. P., dla której jest prowadzona księga wieczysta nr[...].
Pismem z 4 marca 2024 r., znak: WG-111.7570.3.607.2024.SW Wojewoda Podlaski zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość informując, że postępowanie administracyjne nie zostanie zakończone w terminie wynikającym z art. 12 ust. 4g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311, dalej "specustawa drogowa"), tj. w terminie 60 dni od dnia wydania przez Wojewodę Podlaskiego decyzji z 21 lutego 2024 r., ze względu na konieczność uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym sporządzenia przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego operatów szacunkowych określających wartość m.in. nieruchomości Skarżącej, co uwarunkowane było koniecznością przeprowadzenia procedury udzielenia zamówienia publicznego, na podstawie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Jednocześnie, wskazany został przewidywany termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 31 grudnia 2024 r.
Wojewoda Podlaski po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w dniu 27 marca 2024 r. zawarł z O.O.R. i D. S. Sp. z o. o. w O. umowę ramową na sporządzenie operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości przejętych z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa w związku z realizacją ww. inwestycji drogowej. Z § 1 ust. 2 umowy wynika, że przedmiotem umowy jest sporządzenie 168 operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości. Z ust. 3 wynika, że przedmiot umowy ma być wykonany w dwóch etapach:
• Etap I - przeprowadzenie oględzin nieruchomości stanowiących przedmiot zamówienia (termin wykonania: 28 dni od dnia zawarcia umowy- zgodnie z § 2 ust. 1 umowy),
• Etap II - sporządzenie operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości (termin wykonania: 110 dni od dnia zawarcia umowy- zgodnie z §2 ust. 2 umowy ).
W dniu 18 kwietnia 2024 r. rzeczoznawca majątkowy przeprowadził oględziny wycenianych gruntów, dokonał ich zinwentaryzowania oraz sporządził z tej czynności protokoły.
Pismem z 19 czerwca 2024 r. Skarżąca wniosła ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Podlaskiego w przedmiotowej sprawie. Skarżąca wniosła również o wyznaczenie terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy oraz do wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłości prowadzonego postępowania.
Postanowieniem z 15 lipca 2024 r., znak: DLI-IX.7615.124.2024.DM Minister Rozwoju i Technologii uznał, że Wojewoda Podlaski nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w obrębie [...] S., m. B. P., oznaczoną jako działki: nr [...]o pow. 0,2537 ha, nr [...] o pow. 0,6676 ha i nr [...] o pow. 0,0810 ha.
W dniu 15 lipca 2024 r. wykonawca przekazał Wojewodzie operaty szacunkowe określające wartość nieruchomości przejętych pod realizację ww. inwestycji drogowej (protokół z 5 sierpnia 2024 r.).
Pismem z 16 września 2024 r. Wojewoda Podlaski zwrócił się do O.O.R. i D. S. Sp.zo.o. o pisemne wyjaśnienie powstałych podczas weryfikacji wątpliwości, od którego uzależnione będzie dopuszczenie wycen jako dowód w postępowaniach. Zgodnie z § 8 ust. 7 pkt 2 umowy ramowej nr [...]z dnia 25 stycznia 2023 r., wykonawca zobligowany jest do ustosunkowania się do ww. pisma w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Na dzień złożenia skargi do Sądu ww. termin nie upłynął.
W dniu 12 września 2024 r. (data wpływu 16 września 2024 r.) Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Podlaskiego w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości - działek gruntu nr [...], [...] oraz [...], obręb [...] S., m. B. P. -
w związku z jej przejęciem z mocy prawa przez Skarb Państwa, na podstawie decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 21 lutego 2024 r., pod inwestycję drogową pod nazwą: "Projekt i budowa obwodnicy B.P. w ciągu drogi krajowej Nr 66 na odcinku od istniejącej DK19 do istniejącej DK66", zarzucając organowi naruszenie:
1. art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990, dalej: "u.g.n." w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 36 § 1
i 2 k.p.a. poprzez brak podejmowania przez organ czynności zmierzających do zakończenia postępowania i ustalenia należnego Skarżącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.
2. art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa
w związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie w ustawowym terminie oraz wyznaczeniem niezgodnego z przepisami terminu zakończenia postępowania.
3. art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez brak poszanowania przez organ prawa Skarżącej do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki.
Mając powyższe zarzuty na względzie Skarżąca wniosła o:
1. uwzględnienie niniejszej skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej : "p.p.s.a.") do zakończenia postępowania w określonym przez Sąd terminie.
2. stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce ze rażącym naruszeniem prawa.
3. przyznanie Skarżącej od organu na podstawie art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 2500,00 zł (słownie: dwa tysiące pięćset złotych 00/100).
4. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej na podstawie art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przywołała treść art. 12 ust. 4g specustawy drogowej oraz stwierdziła, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zachodzi sytuacja wystąpienia jednocześnie bezczynności organu (brak podjęcia czynności od chwili wszczęcia postępowania) oraz przewlekłość prowadzonego postępowania (gdyż sporadycznie podejmowane przez organ czynności są pozorne i nie zawierają żadnego stanowiska merytorycznego w sprawie). Zdaniem autora skargi postępowanie organu nosi znamiona bezczynności i to z rażącym naruszeniem prawa. Wskazała, że przez okres 7 miesięcy od dnia wydania decyzji tzw. ZRID, nie tylko nie została wydana decyzja ustalająca odszkodowanie w sprawie, ale nie został sporządzony nawet operat szacunkowy wyceniający wartość nieruchomości. Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca przytoczyła orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Wojewody Podlaskiego trudno uznać, że w rozpoznawanej sprawie ma miejsce bezczynność czy też przewlekłe prowadzenie postępowania, bowiem podejmowanych czynności nie można uznać za pozorne, czy przedłużające postępowanie. Czynności te mają przede wszystkim na celu uzyskanie prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego, gdyż dopiero wtedy możliwe jest rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślił, że Skarżąca została poinformowana, że postępowanie, którego dotyczy skarga nie zostanie zakończone w ustawowo przewidzianym terminie, oraz wskazał przewidywany termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 31 grudnia 2024 r., który to termin jeszcze nie upłynął.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem z 19 czerwca 2024 r. skierowanym do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Rozwoju i Technologii, a zatem jest dopuszczalna. Rozpoznając ponaglenie Skarżącej Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 15 lipca 2024 r. uznał je za nieuzasadnione. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (zob. wyroki NSA: z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OSK 71/20 oraz z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt II OSK 1659/18 – opublikowane w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).
Pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (zob. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2257/22, CBOSA).
Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/2018, CBOSA). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (zob. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, CBOSA).
O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2317/19, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze należy wyjaśnić, że Skarżąca zarzuca Wojewodzie Podlaskiemu bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną w trybie i na zasadach określonych w specustawie drogowej.
W ramach inwestycji realizowanej na podstawie decyzji Wojewody Podlaskiego z 21 lutego 2024 r. nieruchomość będąca własnością Skarżącej przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Tym samym zaktualizowały się okoliczności wypełniające dyspozycje przepisów art. 12 ust. 4a, 4f, 4g oraz ust. 5 i następne specustawy drogowej, dające podstawy do ustalenia odszkodowania za działki nr [...], nr [...]i nr [...] ha przejęte przez Skarb Państwa na własność kosztem dotychczasowego właściciela –Skarżącej. Zgodnie z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, w tym art. 130 tej ustawy określający zasady ustalania odszkodowania.
Odnośnie terminu załatwiania spraw z zakresu ustalania odszkodowania za przejęte pod drogi nieruchomości kierować się należy w pierwszej kolejności dyspozycją przepisu art. 12 ust. 4b specustawy drogowej, który stanowi, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, z modyfikacją przewidzianą w art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, stanowiącej, że jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Termin załatwienia sprawy w kontrolowanym przypadku wynikał z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej i wynosił 60 dni od dnia 21 lutego 2024 r., kiedy to Wojewoda nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazać jednak należy, że zastosowanie terminów załatwienia spraw wynikających ze specustawy drogowej nie wyłącza zastosowania reguł ogólnych dotyczących terminów załatwiania spraw wynikających z k.p.a. Terminy określone w specustawie mają charakter uzupełniający regulacje ogólne k.p.a. W konsekwencji terminy ze specustawy mogą być przedłużane według reguł określonych w art. 36 ust. 2 k.p.a. a przepisów art. 12 ust. 4b i ust. 4g nie można interpretować jako norm nakazujących wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie w tych terminach za wszelką cenę, nawet kosztem naruszenia prawa. Nabiera to szczególnego wymiaru w odniesieniu spraw odszkodowań ustalanych w związku z realizacja inwestycji w zakresie dróg publicznych, zwłaszcza o charakterze liniowym, obejmujących wiele nieruchomości i charakteryzujących się wysokim stopniem trudności (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 30 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 25/17, CBOSA).
Przepisy rozdziału 7 działu I k.p.a. "Załatwianie spraw" regulują kwestie terminów załatwianie spraw i mają przyczyniać się do przestrzegania przez organy zasady szybkości postępowania, a także mają istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony jednostki przed długotrwałym postępowaniem administracyjnym i odwlekaniem w czasie wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Zgodnie z ogólną wytyczną zawartą w art. 35 § 1 k.p.a. sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Organ administracji publicznej powinien prowadzić więc postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Dążenie organu prowadzącego postępowanie do jak najszybszego załatwienia sprawy nie powinno jednak prowadzić do naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
Długość terminu załatwienia danej sprawy zależy od jej charakteru. Zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (np. danych z ewidencji, rejestrów). Sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego, a więc sprawy, których załatwienie wiąże się z koniecznością zgromadzenia dowodów, wyjaśnień i informacji, powinny być załatwiane przez organ pierwszej instancji nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jeżeli natomiast sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany, organ powinien załatwić taką sprawę nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia jej wszczęcia. O szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z zawiłym stanem faktycznym sprawy, wymagającym przeprowadzenia licznych czynności dowodowych, jak i ze złożonym, niełatwym do ustalenia stanem prawnym, wymagającym wnikliwej analizy oraz wykładni przepisów prawa. Powyższa reguła na gruncie specustawy drogowej doznaje modyfikacji ustalając w art. 12 ust. 4g termin 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
Odnosząc powyższe przepisy do kontrolowanej sprawy wyjaśnić należy, że wobec nadania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności organ zobowiązany był co do zasady do ustalenia odszkodowania w terminie 60 dni od daty nadania rygoru. Nie oznacza to jednak, że w tej sytuacji organ nie mógł skorzystać z możliwości procesowych określonych w art. 36 § 1 k.p.a. i odroczyć termin załatwienia sprawy ze względu na jej skomplikowany charakter i konieczność podejmowania niezbędnych czynności dowodowych celem sprostania wymogom zasady prawdy obiektywnej, informując jednocześnie strony o przyczynach zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwoliła na rzetelne zweryfikowanie zestawień chronologicznych poszczególnych etapów postępowania przedstawionych zarówno przez Wojewodę, jak i stronę skarżącą. Porównanie tych zestawień ujawnia, że Skarżąca w sposób wybiórczy przedstawiła przebieg postępowania. Wskazała jedynie, że przez okres 7 miesięcy od dnia wydania decyzji tzw. ZRID, nie tylko nie została wydana decyzja ustalająca odszkodowanie w sprawie, ale nie został sporządzony nawet operat szacunkowy wyceniający wartość nieruchomości. Podniosła, że jedynymi czynnościami organu było zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 4 marca 2024 r. a następnie pismo z 5 marca 2024 r. od wyznaczonego rzeczoznawcy majątkowego o wyznaczeniu na 18 kwietnia 2024 r. terminu oględzin nieruchomości. Skarżąca całkowicie pominęła fakt, że w zawiadomieniu Wojewody Podlaskiego z 4 marca 2024 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą uprzednio własność Skarżącej wskazano przewidywany termin załatwienia niniejszej sprawy do 31 grudnia 2024 r. Autor skargi pominął również fakt, że w dniu 27 marca 2024 r. Wojewoda Podlaski zawarł z O.O.R. i D. S. Sp. z o. o. w O. umowę ramową na sporządzenie operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości przejętych z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa w związku z realizacją ww. inwestycji drogowej.
Realizując zapisy ww. umowy, w pierwszej kolejności w dniu 18 kwietnia
2024 r., tj. w terminie wyznaczonym w ww. umowie rzeczoznawca majątkowy przeprowadził oględziny wycenianych gruntów, dokonał ich zinwentaryzowania oraz sporządził z tej czynności protokoły. Zgodnie z zawartą umową, polegającą na sporządzeniu operatów szacunkowych, wykonawca zobowiązał się do sporządzenia ww. opracowań w ciągu 110 dni od daty podpisania ww. umowy. W ww. terminie, tj. w dniu 15 lipca 2024 r. przekazane zostały Wojewodzie przez wykonawcę operaty szacunkowe określające wartość nieruchomości przejętych pod realizację ww. inwestycji drogowej (protokół z 5 sierpnia 2024 r.). Z akt sprawy wynika również, że pismem z 16 września 2024 r. Wojewoda Podlaski zwrócił się do O.O.R. i D. S. Sp.zo.o. o pisemne wyjaśnienie powstałych podczas weryfikacji operatów szacunkowych wątpliwości w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia (stosownie do § 8 ust. 7 pkt 2 umowy ramowej nr [...]z dnia 25 stycznia 2023 r.). Na dzień złożenia skargi do Sądu ww. termin nie upłynął.
Chronologia przedstawionych wyżej czynności nie potwierdza tezy Skarżącej o bezczynności organu (brak podjęcia czynności od chwili wszczęcia postępowania) oraz przewlekłości prowadzonego postępowania (gdyż sporadycznie podejmowane przez organ czynności są pozorne i nie zawierają żadnego stanowiska merytorycznego w sprawie). Ww. czynności, jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, mają przede wszystkim na celu uzyskanie prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego, gdyż dopiero wtedy możliwe jest rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Należy również podkreślić, że Wojewoda Podlaski poinformował Skarżącą, iż postępowanie, którego dotyczy skarga nie zostanie ukończone w ustawowo przewidzianym terminie ze względu na konieczność uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym sporządzenia przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego operatów szacunkowych określających wartość m.in. nieruchomości Skarżącej, co uwarunkowane było koniecznością przeprowadzenia procedury udzielenia zamówienia publicznego, na podstawie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych oraz wskazał przewidywany termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 31 grudnia 2024 r., który to termin jeszcze nie upłynął.
Wobec powyższego. Wojewoda Podlaski w przedmiotowej sprawie działał na podstawie i w granicach przepisów prawa, zatem nie dopuścił się bezczynności oraz nie działał przewlekle.
W ocenie Sądu przytoczone powyżej okoliczności potwierdzają, że Wojewoda, w niezbędny dla rzetelnego i wszechstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy sposób, podejmował kolejne czynności, z których żadna nie była zbędna i nie powodowała niedopuszczalnego przedłużenia postępowania, co godziłoby w uprawnienia procesowe stron.
Wobec powyższego Wojewoda Podlaski w przedmiotowej sprawie działał na podstawie i w granicach przepisów prawa, zatem nie dopuścił się bezczynności oraz nie działał przewlekle. Tym samym zarzut naruszenia art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 u.g.n. w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. okazał się bezzasadny.
Podkreślić należy, że oprócz zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Organ nie jest uprawniony do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie w sytuacji, gdy nie zgromadzono w sprawie całego materiału dowodowego i nie zbadano wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie.
W niniejszej sprawie postępowanie było prowadzone z właściwą dynamiką, czynności podejmowane były bez zbędnej zwłoki i znajdowały swoje uzasadnienie. Nadto nie miały przymiotu pozorności i wynikały z przepisów regulujących przebieg postępowania w przedmiocie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wprawdzie zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 k.p.a., to jednak obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. W przedmiotowej sprawie ww. zasady k.p.a. nie zostały naruszone. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie naruszono również art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez brak poszanowania przez organ prawa Skarżącej do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI