II SAB/BK 94/25

II SAB/Bk 94/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1 i 2 , par. 1a, par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 75 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.C. na bezczynność Wójta Gminy Trzcianne w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. zobowiązuje Wójta Gminy Trzcianne do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wójt Gminy Trzcianne dopuścił się bezczynności w prowadzeniu sprawy; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Wójta Gminy Trzcianne na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Wójta Gminy Trzcianne na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2024 r. M.C. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy Trzcianne (dalej: "Wójt") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie, na działce nr [...] we wsi Z. w gminie T. (powiat m.), trzech kurników o obsadzie 621,34 DJP brojlerów z infrastrukturą towarzyszącą, którą na stanowią: (1) istniejąca bateria dwóch silosów paszowych o ładowności 12 t każdy oraz planowane baterie dwóch silosów o ładowności odpowiednio 12 t i 18 t; (2) jeden szczelny zbiorni na ścieki bytowe o pojemności 5 m3, (3) sześć szczelnych zbiorników na wody popłuczne o pojemności 9 m3 każdy, wyłączone z eksploatacji przez zaślepienie wlotów kanalizacyjnych.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. nr GKOŚ.6220.3.2024, wydaną na podstawie powołanych przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2024, poz. 1112; dalej: "ustawa środowiskowa") Wójt odmówił wydania skarżącemu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.
Na skutek odwołania złożonego przez skarżącego, decyzja powyższa została uchylona na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: "SKO") z dnia 26 lutego 2025 r. nr 408.182/G-3/7/24, którą przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z zaleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego analizę ustawowych przesłanek uzasadniających odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W tym zakresie zalecono organowi I instancji dokonanie oceny raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - pominiętym przez Wójta w postępowaniu dowodowym, w szczególności w kontekście proponowanych przez inwestora (skarżącego) rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie degradacji środowiska, a także dokonanie weryfikacji pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym ekspertyz i opinii oraz przedstawienie wniosków wynikających z powyższej oceny w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wydanego aktu.
SKO zwróciło akta sprawy Wójtowi dnia 5 marca 2025 r. Kolejnego dnia tj. 6 marca 2025 r. pracownik Urzędu Gminy Trzcianne opublikował w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy Trzcianne (dalej: "BIP") obwieszczenie SKO o wydaniu decyzji uchylającej w całości decyzję Wójta z 12 grudnia 2024 r.
Dnia 20 marca 2025 r. do Wójta wpłynęło pismo SKO z prośbą o przekazanie akt sprawy w związku ze skierowanym do sadu administracyjnego sprzeciwem od ww. decyzji SKO.
Pismem z dnia 24 marca 2025 r. skarżący zwrócił się do Wójta o udzielenie informacji do co aktualnego stanu sprawy.
W dniu 25 marca 2025 r. Wójt przekazał akta sprawy do SKO.
Pismem z dnia 28 marca 2025 r., nadanym na adres skarżącego dnia 31 marca 2025 r., Wójt udzielił skarżącemu pisemnej informacji o przekazaniu dnia 25 marca 2025 r. akt sprawy do SKO.
Wyrokiem z dnia 16 maja 2025 r. WSA w Białymstoku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 545/25 oddalił sprzeciw E.H., B.P. i W.G. od decyzji kasatoryjnej SKO z dnia 26 lutego 2025 r.
Pismem z dnia 22 maja 2025 r. ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik zwrócił się do Wójta o przekazanie informacji o stanie sprawy po wydaniu decyzji kasatoryjnej przez SKO oraz podjętych przez organ czynnościach. Pismo to wpłynęło do organu dnia 26 maja 2025 r.
Pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. Wójt zwrócił się do WSA w Białymstoku z prośbą o wypożyczenie akt sprawy.
W odpowiedzi na pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 22 maja 2025 r., pismem z dnia 5 czerwca 2025 r. (nadanym dnia 6 czerwca 2025 r.) organ poinformował o zwróceniu się do WSA w Białymstoku z wnioskiem o wypożyczenie akt sprawy w celu wykonania ich kopii oraz, że obwieszczeniem zawiadomi strony postępowania o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. skarżący zwrócił się do Wójta o niezwłoczne podjęcie czynności związanych z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, wskazując, że organ jest w posiadaniu kopii akt sprawy, bowiem pokazano mu je dwa tygodnie wcześniej, podczas jego wizyty w Urzędzie Gminy Trzcianne. Skarżący poinformował w piśmie o planowanym złożeniu do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość i bezczynność Wójta.
W odpowiedzi na powyższe pismo, Wójt poinformował pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. o przystąpieniu do dalszego procedowania w sprawie po otrzymaniu akt z WSA w Białymstoku.
Pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. skarżący ponownie zwrócił się do Wójta o pilne podjęcie czynności mających na celu rozpatrzenie jego wniosku o wydanie środowiskowych uwarunkowań na realizacje planowanego przedsięwzięcia. Skarżący wskazał w piśmie, że nie istnieją przeszkody natury administracyjnej, które wstrzymywałby załatwienie sprawy, tym bardziej, że organ dysponuje dokumentacją pozwalającą ustalić stan faktyczny sprawy.
W dniu 23 czerwca 2025 r. do organu wpłynęły akta sprawy wypożyczone przez WSA w Białymstoku, o czym organ poinformował skarżącego pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. nadanym dnia 30 czerwca 2025 r.
Dnia 3 lipca 2025 r. organu wpłynęła skierowana przez skarżącego do sądu administracyjnego, skarga na bezczynność Wójta Gminy Trzcianne. Skarżący wskazał w niej, że wielokrotnie ponaglał organ od działania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji planowanej przez niego inwestycji, jednakże dotychczas bezskutecznie, bowiem Wójt nie zakończył postępowania mimo zawarcia w decyzji kasatoryjnej SKO wytycznych co do prowadzonego postępowania. Skarżący wskazał, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogło dojść do przewlekłości postępowania, bowiem od wydania ww. decyzji kasatoryjnej przez SKO, upłynęły niemal 3 miesiące. Skarżący podkreślił również, że wobec zawartych w ww. decyzji zaleceń, Wójt powinien przeprowadzić merytoryczną ocenę materiału dowodowego nie inicjując na nowo procedury uzgodnień z organami, bowiem zostały one już dokonane, a ich ewentualne powielenie stworzy warunki fikcyjności czynności administracyjnych, które jako zbędne stworzą podstawy do zarzutu przewlekłości postępowania.
Wnosząc o uwzględnienie skargi, skarżący zwrócił się o: zobowiązanie Wójta do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia w terminie 30 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że bezczynne prowadzenie postępowania przez Wójta miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od Wójta na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 17.850 zł. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: kopii jego wniosku o wydanie ww. decyzji, wydruku korespondencji prowadzonej z Wójtem, kopii wniosku Wójta o wypożyczenie akt, kopii ponagleń skarżącego datowanych na 6 i 18 czerwca 2025 r. – na okoliczność wykazania bezczynności i przedłużenia postępowania przez Wójta.
Pismami z dnia 4 lipca 2025 r. Wójt zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku (dalej: "RDOŚ") oraz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "RZGW") z ponowną prośbą o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, zaś do Marszałka Województwa Podlaskiego i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mońkach (dalej: "PPIS") z ponowną prośbą o wydanie opinii dotyczącej jego realizacji.
Obwieszczeniem z dnia 4 lipca 2025 r. Wójt zawiadomił o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy.
W dniu 11 lipca 2025 r. do organu wpłynął protest społeczny przeciwko realizacji przedmiotowej inwestycji, opatrzony 180 podpisami pod wnioskiem o wstrzymanie procedowania sprawy do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 545/25, do którego organ odniósł się pismem z dnia 25 lipca 2025 r.
Pismem z dnia 11 lipca 2025 r. skarżący zwrócił się do organu z prośbą o umotywowanie skierowanych przez niego do innych organów, ponownych próśb o zaopiniowanie i uzgodnienie realizacji planowanego przedsięwzięcia.
Pismem z dnia 23 lipca 2025 r. RDOŚ, z uwagi na brak w sprawie nowego materiału dowodowego, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2024 r. nr WOOŚ.4221.23.2024.RD uzgadniającym realizację przedsięwzięcia.
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2025 r. RZGW uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, wskazując na wymagania konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym i nie stwierdzając konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępwaania w sprawie wydania decyzji.
W dniu 30 lipca 2025 r. PPIS zaopiniował negatywnie warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2025 r. organ udzielił skarżącemu informacji stanie sprawy i wykonanych czynnościach, uzasadniając ponowne zwrócenie się do ww. organów o zaopiniowanie oraz uzgodnienie.
W odpowiedzi na skargę datowanej na 1 sierpnia 2025 r. Wójt wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując, że nie był w stanie prowadzić sprawy po powrocie akt z SKO, bowiem przekazał akta WSA w Białymstoku, zaś po ich otrzymaniu w dniu 23 czerwca 2025 r. niezwłocznie podjął działania mające na celu merytoryczne załatwienie sprawy, zwracając się o ponowne zaopiniowanie i uzgodnienie do właściwych organów. W ocenie Wójta nie pozostaje on zatem w bezczynności. Ponadto organ zakwestionował okoliczność poprzedzenia skargi ponagleniem, o którym mowa w art. 37 k.p.a., twierdząc, że pisma skarżącego datowane na 6 i 18 czerwca 2025 r. nie stanowią ponagleń.
W odpowiedzi na wezwanie sądu, organ złożył dnia 29 września 2025 r. do akt protokół rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w przedmiotowej sprawie dnia 19 września 2025 r., informując jednocześnie, że postepowanie w sprawie nie zostało zakończone, zaś dnia 1 października 2025 r. zostanie wydane obwieszczenie o zebranym materiale dowodowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga na bezczynność Wójta jest zasadna.
Skarga została rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalsze przypadki zaskarżalnej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zostały unormowane w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.
W świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Ponaglenie musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie NSA(7) z 2 września 2020 r., sygn. akt I OSK 3732/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"), natomiast to, czy w ogóle i ewentualnie w jaki sposób, zostało ono rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia ani dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. m.in. wyroki NSA z: 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19; czy z 13 października 2020 r., II OSK 71/20; CBOSA).
W kontrolowanej sprawie wymóg wniesienia ponaglenia został spełniony. Skarżący bowiem pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. zwrócił się do Wójta o niezwłoczne podjęcie czynności związanych z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, informując jednocześnie o planowanym złożeniu do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość i bezczynność Wójta. Z kolei pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. skarżący ponownie zwrócił się do Wójta o pilne podjęcie czynności mających na celu rozpatrzenie jego wniosku o wydanie środowiskowych uwarunkowań na realizację planowanego przedsięwzięcia. W ocenie sądu oba ww. pisma (wbrew twierdzeniu organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę), są ponagleniem, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. i art. 37 § 1 k.p.a. W obu z nich skarżący zwrócił się bowiem o niezwłoczne/pilne podjęcie czynności mających na celu załatwienie sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2024 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie, na działce nr 66 we wsi Zucielec w gminie Trzcianne (powiat moniecki), trzech kurników o obsadzie 621,34 DJP brojlerów z infrastrukturą towarzyszącą, którą na stanowią: (1) istniejąca bateria dwóch silosów paszowych o ładowności 12 t każdy oraz planowane baterie dwóch silosów o ładowności odpowiednio 12 t i 18 t; (2) jeden szczelny zbiorni na ścieki bytowe o pojemności 5 m3, (3) sześć szczelnych zbiorników na wody popłuczne o pojemności 9 m3 każdy, wyłączone z eksploatacji przez zaślepienie wlotów kanalizacyjnych. Bez znaczenia jest przy tym sposób ich zatytułowania, czy sformułowania "w odpowiedzi" na pismo organu, a także okoliczność skierowania ponaglenia do organu niewłaściwego do jego rozpatrzenia. W orzecznictwie NSA wskazuje się bowiem, że o charakterze pisma decyduje nie jego nazwa, ale jego treść, przy czym niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, pismo winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w jego treści (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OZ 791/10, CBOSA), zaś odrzucenie skargi z uwagi na niewskazanie, przez stronę składającą ponaglenie, organu, do którego jest ono składane albo wskazanie organu niewłaściwego jest przejawem nadmiernego formalizmu, sprzecznym z zasadą wynikającą z art. 65 k.p.a. (por. m.in. postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., II OSK 416/20; postanowienie NSA z 4 marca 2020 r., II OSK 468/20 - CBOSA). Istotna jest zatem treść obu ww. pism, w których skarżący wyraził niezadowolenie z dotychczasowego braku rozpoznania jego wniosku, wskazał na kompletność materiału dowodowego oraz zawarł prośbę o załatwienie sprawy przez wydanie decyzji. Intencją skarżącego było zatem niewątpliwie doprowadzenie do zakończenia postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie. Okoliczność zaś, że żadne z ww. pism nie zostało przekazane do rozpatrzenia organowi wyższego stopnia, jak wymaga tego brzmienie art. 37 § 4 k.p.a., nie determinuje wyniku niniejszej kontroli sądowej, gdyż sąd nie jest związany orzeczeniem wydanym na skutek rozpatrzenia ponaglenia. Wobec zatem spełnienia formalnoprawnego wymogu z art. 53 § 2b p.p.s.a., skarga jest dopuszczalna.
Przechodząc zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd zauważa, że w obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., natomiast przewlekłość - w treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie bada więc zgodności z prawem określonego aktu lub czynności organu administracji, lecz poddaje kontroli ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, lub ocenia, czy działania podejmowane przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania zmierzały do jej merytorycznego załatwienia. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym - określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., lub przedłużonym na zasadach określonych w art. 36 k.p.a., ewentualnie w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego; lub czy czynności organu podejmowane w ramach prowadzonego postępowania były zasadne i adekwatne do okoliczności sprawy.
W pierwszej kolejności sąd zauważa, że wedle art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej, w przypadku pozostałych przedsięwzięć, aniżeli wymienione w art. 75 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Tym samym niewątpliwie na Wójcie ciąży obowiązek rozpatrzenia wniosku skarżącego w formie decyzji. Podkreślić przy tym należy, że zarówno z treści skargi, jak i obu ponagleń skarżącego wynika, że opieszałości Wójta skarżący upatruje po wydaniu przez SKO decyzji kasatoryjnej z dnia 26 lutego 2025 r., na mocy której uchylono odmowną decyzję Wójta z dnia 12 grudnia 2024 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z zaleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy wynika, że akta zwrócono organowi I instancji dna 5 marca 2025 r., a tym samym kontroli w niniejszej sprawie podlega okres od dnia 6 marca 2025 r. (data doręczenia akt Wójtowi) do dnia wyrokowania. Oceniając bowiem, czy organ pozostaje w bezczynności sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania (vide: uchwała(7) NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, CBOSA).
Podkreślić przy tym należy, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym zaś przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 §1 k.p.a.) Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Wedle zaś art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a k.p.a. Przepisy ustawy środowiskowej nie określają jednak innych, niż wyżej wymienione, terminów załatwienia sprawy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W konsekwencji należy przyjąć, że tego rodzaju sprawa – jako zaliczająca się do spraw wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, i co do zasady - sprawa szczególnie skomplikowana w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a. (z uwagi m.in. na konieczność wyważenia spornych interesów – inwestora, społecznego oraz publicznego), powinna być załatwiona zasadniczo w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Powyższy termin wiąże organ I instancji również w przypadku konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy, na skutek decyzji kasatoryjnej organu wyższej instancji, wydanej na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji uznać należało, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego, powinna była zostać załatwiona w ciągu dwóch miesięcy od chwili zwrotu akt przez SKO, czyli do dnia 6 maja 2025 r., względnie w innym rozsądnym terminie wskazanym przez organ zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Organ nie załatwił jednak sprawy w ww. terminie, pozostając w bezczynności także w dniu wyrokowania, tj. 30 września 2025 r. (vide: pismo Wójta z 29 września 2025 r., k. 44). Co przy tym istotne - ani razu, w badanym okresie, organ nie skorzystał z dyspozycji art. 36 § 1 i 2 k.p.a.
Okoliczności powyższe przesądzają zatem o zasadności skargi na bezczynności Wójta w prowadzeniu przez niego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia opisanego we wniosku skarżącego z dnia 26 kwietnia 2024 r., po wydaniu przez SKO decyzji kasacyjnej w dniu 26 lutego 2025 r.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.a. oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W kontrolowanej sprawie skarżący zarzucił organowi zarówno bezczynności, jak i przewlekłość postępowania. Z przytoczonych uprzednio definicji bezczynności i przewlekłości (art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) wynika, że bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy - zarówno tych określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Oznacza to, że bezczynność zachodzi, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona; natomiast przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Taką wykładnię art. 37 § 1 k.p.a. w zakresie zamieszczonych w tym przepisie definicji bezczynności i przewlekłości potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1183 Sejmu VIII kadencji). Również za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się NSA w uchwale(7) z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2024 r., III OSK 204/22, CBOSA).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może jednocześnie w tym samym zakresie występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Objęcie zatem jedną skargą obu form opieszałości organu, inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu albo niezałatwienia sprawy w terminie. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny. Z kolei przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność oraz przewlekłość jest zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia określonej czynności. W obu tych przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. m.in. wyroki NSA: z 18 września 2019 r., II OSK 1290/19; czy z 15 czerwca 2021 r., II OSK 627/21- CBOSA).
W związku z tym, że od momentu powrotu akt do organu I instancji po wydaniu przez SKO decyzji kasatoryjnej upłynęło ponad 6 miesięcy, zaś organ od tego czasu ani razu nie skorzystał z dyspozycji art. 36 § 1 i 2 k.p.a., sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie ocenie podlega jedynie bezczynność postępowania, ponieważ przed wniesieniem skargi, sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a., ani też tego terminu nie przedłużono stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w świetle definicji z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Wójt nie mógł pozostawać w przewlekłości. Jedynie hipotetyczne dochowanie przez niego ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., uzasadniałoby możliwość postawienia temu organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania, przez który należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.
W kontekście zaś stwierdzonej przez sąd bezczynności Wójta w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, nie mają znaczenia powody, dla których decyzja kończąca postępowanie nie została wydana, a przy tym również ewentualna wina organu w tejże bezczynności lub jej brak. Celem skargi na bezczynność jest wyłącznie doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzania o treści, czy skutkach tych działań. Kognicja sądu administracyjnego w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu ogranicza się bowiem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w przepisanym terminie. Sąd nie ingeruje więc w merytoryczną i procesową zasadność czynności organu, a tym samym wyrok uwzględniający skargę na bezczynność, nie może, co do zasady, dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. W trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może orzec tylko o obowiązku wydania aktu w danym terminie – nie może natomiast nakazać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach stron.
Sąd uwzględnił zatem wniesioną skargę uznając, że organ pozostaje w bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 26 kwietna 2024 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego tam przedsięwzięcia, zobowiązując w pkt 1 wyroku Wójta do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd stwierdził zaś w pkt 2 wyroku, że Wójt dopuścił się bezczynności w prowadzeniu sprawy.
W pkt 3 wyroku sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mając przy tym na względzie przede wszystkim upływ ponad 6 miesięcy, w których Wójt pozostaje w bezczynności, okoliczność braku skorzystania w tym czasie z dyspozycji art. 36 § 1 i 2 k.p.a., a także obszerność zgromadzonego materiału dowodowego, który – jak wynika z uzasadnienia decyzji kasatoryjnej SKO – jest kompletny i wystarczający do wydania decyzji kończącej sprawę. Sąd nie dopatrzył się przy tym w sprawie okoliczności uzasadniających tak znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy, w tym niezawinionych przez organ. Słusznie przy tym zwracał uwagę w toku postepowania pełnomocnik skarżącego, że okoliczność wniesienia sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, nie tamuje merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. W tym zaś kontekście przekazanie akt sprawy SKO w celu załączenia ich do sprzeciwu i przekazanie WSA w Białymstoku, bez pozostawienia ich kopii, jawi się jako działanie zawinione przez organ.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić przekroczenie przez organ terminów ustawowych obowiązków, które musi być znaczne i niezaprzeczalne, pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia, powiązane z niezastosowaniem trybu informowania strony o powodach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczenia nowego terminu rozpatrzenia sprawy, jak też braku okoliczności wyłączającej możliwość przypisania organowi zawinienia za bezczynność. Podkreśla się również, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działania (zaniechania organu), które można interpretować jako unikanie podjęcia rozstrzygnięcia bądź lekceważenia praw podmiotu domagającego się czynności od organu (vide m.in. wyroki: WSA w Warszawie z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I SAB/Wa 406/17; NSA z 7 czerwca 2016 r., II OSK 1810/16, WSA w Białymstoku z 19 września 2017 r. – CBOSA). Wszystkie te okoliczności, w ocenie sądu, zaistniały w sprawie, co uzasadnia stwierdzenie, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd uwzględnił w części wniosek skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł, orzekając o powyższym na zasadzie art. 149 § 2 p.p.s.a. w pkt 4 wyroku.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie popadał w stan bezczynności. Sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.), jakiego skarżący doznał na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., III OSK 1029/21, CBOSA). Przyznanie stronie sumy pieniężnej ma wprawdzie również (jak wymierzenie grzywny) w pewnym zakresie spełniać funkcję represyjno-prewencyjną, tj. dyscyplinować organ w procedowaniu, tym niemniej podstawową funkcją tej instytucji jest jednak funkcja kompensacyjna (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 1322/19, CBOSA). Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w niniejszej sprawie kwota 2.000 zł będzie stanowić dla skarżącego rekompensatę za uszczerbek, jakiego doznał na skutek nieefektywnego procedowania przez organ jego sprawy, a przy tym będzie ona spełniać również funkcję represyjno-prewencyjną dla organu administracji publicznej, mającą na celu przestrzeganie zasad postępowania administracyjnego i obowiązków związanych ze sprawnym prowadzeniem sprawy w przyszłości.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono w pkt 5 wyroku o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz strony skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł - równej uiszczonemu wpisowi sądowemu.