II SAB/BK 90/25

II SAB/Bk 90/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Płaska w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Płaska do załatwienia wniosku M. P. z dnia 3 października 2024 roku; 2. stwierdza, że Wójt Gminy Płaska dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Wójta Gminy Płaska na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Skarżący – M. P. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Wójta Gminy Płaska i zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z 3 października 2024 r. – wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej;
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w BIP jest udostępniania na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi – a tym samym braku decyzji odmowej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podał, że 3 października 2024 r. złożył do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Jaka była łączna wartość projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 które były współfinansowane z funduszu UE?
2. Ile łącznie samorząd uzyskał pieniędzy z unijnych funduszy w latach 2018-2023?
3. Jaki był łączny koszt współfinansowania przez samorząd projektów realizowanych przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023?
4. Ile łącznie samorząd zaciągnął kredytów w związku z realizacją projektów unijnych w latach 2018- 2023? Do kiedy będą one spłacane?
5. Ilu urzędników samorządowych zajmowało się pozyskiwaniem unijnych dotacji i realizacją dotacyinych projektów w poszczególnych latach od 2018-2023? Jaki był łączny koszt pracy tych osób – zarządzanie/koordynowanie (płace ubruttowione, stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?
6. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był to koszt w latach (...) w poszczególnych projektach?
7. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był koszt pracy tych firm za zarządzanie/koordynowanie (płace ubruttowione, stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?
8. Ile wynosiło zadłużenie samorządu na koniec każdego roku od 2018 do 2022 plus ostatnie dane za rok 2023?
9. Ile łącznie samorząd dokłada rocznie do utrzymania i funkcjonowania obiektów (świetlice, klubu seniora) zrealizowanych przez podmioty samorządowe przy współudziale unijnych dotacji?
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na wskazany adres. Mając na uwadze poszanowanie czasu pracy wyznaczono również sposób alternatywny w postaci możliwości przekazania informacji poprzez link/hiperłącza kierujące do właściwego dokumentu. Skarżący podniósł, że organ nie udzielił odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i wskazał, że w wyniku analizy zawartości skrzynki email z 3 października 2024 r. nie stwierdzono wpływu korespondencji z adresu email skarżącego. Wyjaśniono, że wniosek z 3 października 2024 r. doręczono do organu wraz ze skargą w dniu 23 czerwca 2025 r. O wniosku jak i o jego treści organ dowiedział się dopiero ze skargi złożonej po 8 miesiącach od wysłanego emaila. W konsekwencji organ nie miał możliwości udzielenia odpowiedzi na wniosek. Organ podniósł przy tym, że nie zna przyczyny takiego stanu rzeczy. Okresowe kontrole spamu nie wykazały obecności przedmiotowej korespondencji. Po otrzymaniu skargi, odpowiedzi udzielono niezwłocznie tj. w dniu 3 lipca 2025 r. Podniesiono także, że skarżący powinien liczyć się z tym, że wysłanie emaila z nieznanego adresu może spowodować ryzyko uznania takiego maila za spam przez oprogramowanie antyspamowe, przez co może być on niewidoczny dla odbiorcy. Skarżący wybrał formę wniosku poczty email a więc najbardziej ryzykowny sposób doręczenia pisma, więc w pewien sposób przyczynił się do zaistniałej sytuacji w zakresie możliwości udzielenia odpowiedzi na jego wniosek. W przypadku braku otrzymania odpowiedzi na swój wniosek miał też możliwość telefonicznego monitowania wniosku, jak również doręczenia go za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, z czego jednak nie skorzystał. Skarżący wybrał złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej bez zabezpieczenia potwierdzenia odbioru takiego wniosku. Gdyby wniosek był wysłany przez ePUAP, E-doręczeniem to wówczas skarżący miałby pewność, że zostanie rozpatrzony. W sprawie niniejszej wniosek o dostęp do informacji publicznej nie mógł być rozpatrzony, ponieważ nie wpłynął do urzędu. Organ nie otrzymał żadnego pisma z takim żądaniem, co uniemożliwiło rozpoczęcie procedury udostępniania informacji. Nadmieniono również, że w związku z działaniem skrzynki email nie stwierdzano podobnych przypadków.
W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2025 r. skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę powołał się na wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim II SAB/Go 153/23 i II SAB/Go 50/18 w których wyrażono tezę, że ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego, przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ a nie wnioskodawcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że została ona rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Jak stanowi przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto w myśl § 2 tego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przedmiotem niniejszej skargi skarżący uczynił bezczynność Wójta Gminy Płaska w sprawie nieudzielenia odpowiedzi, na kierowany do organu wniosek skarżącego z 3 października 2024 r. w trybie informacji publicznej.
W związku z tym wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (vide: wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16; pub. CBOSA).
Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku podmiot publiczny powinien o tym fakcie powiadomić wnioskującego (vide: wyroki NSA z 18 kwietnia 2012 r., I OSK 192/12; z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14 pub. CBOSA). Podkreślić również należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (vide: wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16; pub. CBOSA).
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej powoływana jako u.d.i.p.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.). Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Poza wyżej wskazaną formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie są jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku (vide: wyroki NSA z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2788/17; z 16 października 2018 r., I OSK 2621/16; 14 listopada 2019 r., I OSK 692/18; 19 czerwca 2020 r., I OSK 1777/19; pub. CBOSA).
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Podkreślenia wymaga również, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rzeczą sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Dopiero stwierdzenie, że podmiot do którego zwróciła się strona skarżąca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana przez stronę informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność.
W niniejszej sprawie skarżony organ – wójt gminy - bez wątpienia należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast żądana przez skarżącego informacja dotycząca, ogólnie rzecz biorąc, realizacji przez samorząd projektów przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p., gdyż dotyczy majątku jednostki samorządu terytorialnego.
Wobec powyższego, skoro złożony przez skarżącego w dniu 3 października 2024 r. wniosek spełniał minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, to jest: został przesłany pocztą elektroniczną, co jak wcześniej wskazano jest uznawane za dochowanie formy pisemnej wniosku; określał w sposób dokładny adresata wniosku – wójta gminy, który niewątpliwie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej; jak również obejmował jasne sformułowanie, co do przedmiotu żądanej informacji, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w terminie i formie przewidzianych ustawą. Tym samym, brak reakcji organu w zakreślonym prawem terminie skutkuje stwierdzeniem, że w sprawie zaistniała bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.
Bezczynności organu w powyższym zakresie nie mogą usprawiedliwiać podnoszone w odpowiedzi na skargę argumenty, że organ o przedmiotowym wniosku skarżącego z 3 października 2021 r. dowiedział się dopiero ze skargi. Wcześniej nic o tym wniosku nie wiedział. Organ podniósł przy tym, że nie zna przyczyny takiego stanu rzeczy. Okresowe kontrole spamu nie wykazały obecności przedmiotowej korespondencji. Zdaniem organu skarżący wybierając formę wniosku poczty email, a więc najbardziej ryzykowny sposób doręczenia pisma, w pewien sposób przyczynił się do zaistniałej sytuacji w zakresie możliwości udzielenia odpowiedzi na jego wniosek.
Odnosząc się do stanowiska organu wskazać należy, że utrwalone orzecznictwo wskazuje, iż podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych jest zobowiązany tak zorganizować pracę, aby możliwa była odpowiedź na pytania kierowane pod ujawniony w tym celu adres, w tym elektroniczny. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (vide: postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, pub. CBOSA). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (vide: postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15, pub. CBOSA). Z treści załączonego wydruku emaila zawierającego wniosek z 3 października 2024 r. o udzielenie informacji publicznej wynika, że adres skrzynki elektronicznej organu był wpisany prawidłowo. Z tego samego adresu organ przesłał w dniu 3 lipca 2025 r. skarżącemu odpowiedź na jego wniosek.
Poza sporem jest okoliczność, że w niniejszej sprawie organ przekroczył terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.. Odpowiedzi na wniosek z 3 października 2024 r., organ udzielił już po złożeniu skargi na bezczynność. Z tego względu sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Przy czym orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. z uwagi na udzielenie odpowiedzi na wniosek w dniu 3 lipca 2025 r. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (vide: wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., I OSK 1789/16, pub. CBOSA).
Sąd jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd miał na względzie to, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek skarżącego nie dotarł skutecznie do adresata. Oczywiście powyższe nie jest przesłanką egzoneracyjną, jednak nie świadczy o oczywistym lekceważeniu wniosku strony. Tym bardziej, że organ po złożeniu skargi z której dowiedział się o wniosku o udzielenie informacji publicznej, udzielił wnioskodawcy żądanej odpowiedzi. Sąd nie dostrzegł jakichkolwiek przesłanek wskazujących, że bezczynność była wynikiem złej woli organu lub celowego zaniechania.
Z uwagi na brak wniosku w tym zakresie, sąd jedynie na marginesie wskazuje, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z kwalifikowanym przypadkiem bezczynności. Z tego względu sąd uznał, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie dolegliwości pieniężnej, polegającej na wymierzeniu organowi grzywny, czy przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, nie jest uzasadniona.
O kosztach postępowania sąd orzekł, działając na podstawie art. 200 zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).