II SAB/Bk 88/25

II SAB/Bk 88/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Barbara Romanczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
658
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. w W. na bezczynność Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Białymstoku w przedmiocie wprowadzenia w rejestrze zmiany statusu spteki oddala skargę
Uzasadnienie
Skargą złożoną 2 kwietnia 2025r. Związek A. w Warszawie zarzucił Podlaskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Farmaceutycznemu w Białymstoku bezczynność w przedmiocie braku dokonania zmiany w rejestrze statusu apteki ogólnodostępnej, położonej w Suwałkach przy ulicy [...], prowadzonej przez M. Spółka jawna w B..
W uzasadnieniu skargi podał, że był uczestnikiem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w Suwałkach, przy ul. [...] na rzecz M. Spółka jawna w B. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21.02.2024 r., sygn. akt V SA/Wa 919/23 uchylił zaskarżoną ostateczną decyzję o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Pomimo wydania wyroku apteka w dalszym ciągu jest prowadzona. Świadczy o tym status "aktywna" w Rejestrze aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych, aptek szpitalnych, aptek zakładowych oraz działów farmacji szpitalnej.
Skarżący podkreślił, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny prowadzi rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych oraz rejestr udzielonych zezwoleń na prowadzenie aptek szpitalnych, zakładowych i działów farmacji szpitalnej a zatem Podlaski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Białymstoku powinien po opisanym wyżej wyroku sądu odnotować w Rejestrze aktualny status apteki prowadzonej przez spółkę jawną M. ujawniając, że jest apteką nieaktywną, czy czasowo nieczynną. Tymczasem apteka dalej działa mimo, że podmiot prowadzący nie może korzystać z zezwolenia na prowadzenie apteki. Związek A. z siedzibą w Warszawie podniósł, że zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu art. 152 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, a tylko w drodze wyjątku sąd może postanowić inaczej, co w tym przypadku nie miało miejsca.
Skarżący nadmienił, że orzecznictwo administracyjne uznaje dopuszczalność uznania bezczynności organu w sprawie dokonania czynności, w tym czynności materialno-technicznych, jak należy zakwalifikować zmianę statusu apteki w przedmiotowym Rejestrze. W skardze sprecyzowane zostały wnioski o:
a) zobowiązanie organu do dokonania czynności w prowadzenia stosownej zmiany w rejestrze aptek w terminie nie dłuższym niż 1 miesiąc;
b) uznanie, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
c) wymierzenie organowi grzywny w wysokości jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów,
d) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Podlaski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Białymstoku wniósł o odrzucenie ewentualnie oddalenie skargi.
W ocenie organu skarga podlega odrzuceniu ewentualnie oddaleniu w całości. W pierwszej kolejności, w ślad za stanowiskiem przyjętym przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego w postanowieniu rozpatrującym ponaglenie z dnia 12 grudnia 2024 r., organ stwierdził, że nie załatwiał sprawy administracyjnej w rozumieniu K.p.a. w związku z czym skarżącemu nie przysługuje skarga z art. 3 par. 2 pkt 8 P.p.s.a. Dokonanie wpisu w rejestrze aptek jest czynnością materialno-techniczną, która realizowana jest z urzędu na podstawie informacji posiadanych przez organ prowadzący Rejestr, nie kreując nowego stosunku administracyjnego. Wpis danych do Rejestru nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, tj. nie nakłada na podmiot prawa nowych obowiązków ani też nie przyznaje nowych praw, innych niż te, które mają swoje źródło w decyzjach dotyczących przyznania lub cofnięcia tych uprawnień. Dokonanie wpisu w Rejestrze aptek nie jest zatem czynnością, o której mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 P.p.s.a., w związku z czym nie przysługuje na nią skarga na bezczynność. Skarga podlega zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 P.p.s.a. Po drugie, nie można zgodzić się z zaprezentowaną przez skarżącego wykładnią art. 152 par. 1 P.p.s.a. Bezskuteczność decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 2 marca 2023 r, znak; POD.503.153.2022.MBP.7, do uchylenia której to decyzji doszło na skutek wydania wyroku uchylającego tę decyzję, nie rozciąga się na decyzję organu I instancji z dnia z dnia 28 kwietnia 2022 r., przenoszącą zezwolenie na prowadzenie apteki.
W toku postępowania sadowego stanowisko w sprawie zaprezentował także podmiot prowadzący sporną aptekę – M. Spółka jawna w B.. W piśmie procesowym z 4 sierpnia 2025r. podmiot prowadzący aptekę wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2024r. sygn. V SA/Wa 919/23 jest wyrokiem nieprawomocnym i jako taki nie stanowi podstawy dla organów administracji farmaceutycznej do podejmowania działań zmierzających do unieruchomienia apteki poprzez zmianę statusu apteki w Rejestrze aptek. Decyzja o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki wydana na podstawie art. 104 "a" ustawy Prawo farmaceutyczne należy do kategorii decyzji, do których nie można zastosować art. 152 par. 1 P.p.s.a. jako decyzji już wykonanych, wywołujących skutki prawne. Interpretacja przepisu art. 151 2 par. 1 P.p.s.a. polegająca na możliwości stosowania ochrony tymczasowej do decyzji zrealizowanych jest sprzeczna z celem instytucji i prowadzi do cofnięcia uprawnienia otrzymanego decyzją ostateczną, która była poprzedzona postępowaniem administracyjnym, a cofniecie uprawnienia odbywa się poprzez działania materialno – techniczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu albowiem – zdaniem sądu – na Podlaskim Wojewódzkim Inspektorze Farmaceutycznym w Białymstoku nie ciążył po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21.02.2024 r., sygn. akt V SA/Wa 919/23 obowiązek wprowadzenia w rejestrze aptek zmiany statusu ogólnodostępnej apteki, położonej w Suwałkach przy ulicy [...], prowadzonej przez M. Spółka jawna w B.. W konsekwencji organ nie pozostawał w zarzuconej skargą bezczynności.
W pierwszej kolejności w związku z podniesioną w odpowiedzi na skargę argumentacją organu, sąd odniesie się do dopuszczalności skargi na bezczynność inspektora farmaceutycznego w zarzuconym skargą zakresie. Powyższe wymaga dokonania prawnej oceny rejestru zezwoleń na prowadzenie aptek oraz dokonywanych w tym rejestrze wpisów w świetle przepisów ustawy z 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2025r., poz. 750) i przyporządkowania czynności wpisu do rejestru (czy wprowadzenia zmiany wpisu) do aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego i objętych jednocześnie skargą na bezczynność organu. Stosownie bowiem do treści art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga na bezczynność postępowania dopuszczalna jest w przypadkach określonych w punktach 1-4 art. 3 par. 2 tej ustawy a zatem w sytuacji, gdy na organie ciążył obowiązek wydania decyzji, zaskarżalnego lub kończącego postępowanie administracyjne postanowienia albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Skład orzekający w sprawie niniejszej prezentuje stanowisko zbieżne z poglądem już wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2021r. sygn. III SA/Łd 930/20, nie zanegowany w tym zakresie przez NSA oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 26 czerwca 2025r. sygn. III SA/Wr 147/24), że zmiana danych w rejestrze aptek polegająca na zmianie statusu apteki z "aktywna" na "nieaktywna" jest czynnością, o której mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 P.p.s.a. Rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych i punktów aptecznych, o którym mowa w art.107 ust.1 Prawa farmaceutycznego zawiera szereg informacji dotyczących podmiotu wpisanego do rejestru, określonych w art.107 ust.2 tej ustawy, w tym także dotyczących posiadania zezwolenia na prowadzenie apteki i ewentualnie jego cofnięcia czy wygaśnięcia. Wpisanie apteki do Rejestru aptek oznacza, że funkcjonuje ona na podstawie zezwolenia a więc legalnie sprzedaje produkty lecznicze i wyroby medyczne. Każdy zainteresowany może sprawdzić w Rejestrze czy apteka działa legalnie. W sytuacji gdy w Rejestrze aptek figuruje wpis "apteka nieaktywna" to oznacza, że nie posiada ona ważnego zezwolenia a więc nie może prowadzić obrotu lekami i wyrobami medycznymi. Część podmiotów (np. dostawcy leków) może odstąpić od kontaktów handlowych z taką apteką gdyż nie chce mieć problemów związanych z dostawami produktów do apteki działającej nielegalnie (nie mającej zezwolenia na obrót lekami i wyrobami medycznymi). Skoro zatem dokonanie w Rejestrze aptek wpisu "apteka nieaktywna" oznacza brak uprawnień od obrotu lekami i wyrobami medycznymi to należy uznać, że wpis taki wpływa na prawa i obowiązki podmiotu figurującego w rejestrze. Wpis taki rzutuje na sferę prawną tego podmiotu a tym samym jest to czynność, o której mowa w art.3 par. 2 pkt 4 P.p.s.a. podlegająca zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Zmiana danych określonych w art. 107 ust. 2 (dotyczy aptek ogólnodostępnych i punktów aptecznych) i 3 (dotyczy aptek szpitalnych, zakładowych i działów farmacji szpitalnej) ustawy Prawo farmaceutyczne wymaga wprowadzenia zmian w rejestrach, o których mowa w ust. 1 (vide: art. 107 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne). Podmioty prowadzące wyżej wymienione punkty są obowiązane do przekazywania właściwym miejscowo wojewódzkim inspektorom farmaceutycznym informacji o zmianie danych ujawnianych w rejestrach aptek (vide: art. 107 ust.2 "a" i ust. 3 "a" ustawy Prawo farmaceutyczne.
Zapisy ustawowe wskazują, że wpisy są następcze w stosunku do takich zdarzeń jak zezwolenie na prowadzenie apteki, przeniesienie apteki, cofnięcie zezwolenia czy wygaszenie zezwolenia. Bezspornym jest też, że w świetle przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne o zezwoleniu na prowadzenie apteki, przeniesieniu apteki, cofnięciu zezwolenia czy stwierdzeniu wygaśnięcia zezwolenia, rozstrzyga się w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem stosownej decyzji, przy czym musi to być decyzja ostateczna.
Jak wynika z okoliczności opisanych w skardze i w odpowiedzi na skargę a także z ustaleń sądu poczynionych z urzędu w oparciu o dostępny w CBOSA wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2024r. sygn. V SA/Wa 919/23, Podlaski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Białymstoku prowadził postępowanie z wniosku M. Sp. jawnej w B. z 18 listopada 2021r. o przeniesienie na jej rzecz zezwolenia udzielonego przedsiębiorcy E. B. przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Białymstoku decyzją z 10 kwietnia 2012 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie Apteki "A.", zlokalizowanej w Suwałkach, przy ulicy [...], z uwagi na zawartą 9 listopada 2021 r. umowę sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, PWIF decyzją z 28 kwietnia 2022 r. przeniósł na rzecz M. Spółkę jawną w B. zezwolenie z 10 kwietnia 2012 r., znak FAPO.8.8520.1.4.2012 na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie Apteki "A.", zlokalizowanej w Suwałkach, ul. [...], wydane uprzednio E. B. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Okręgowa Izba Aptekarska w Białymstoku dopuszczona na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym. Decyzją z 2 marca 2023r. (nr POD.503.153.2022.MBP.7) Główny Inspektor Farmaceutyczny po rozpoznaniu odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o przeniesieniu apteki zlokalizowanej w Suwałkach przy ulicy [...] na rzecz M. Spółkę jawną w B.. Decyzja o przeniesieniu apteki stała się ostateczna.
Na skutek skargi na opisaną wyżej decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Okręgową Izbę Aptekarską w Białymstoku, sąd ten wyrokiem z 21 lutego 2024r. o sygn. V SA/Wa 919/23 orzekł o uchyleniu decyzji odwoławczej. tj. decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 2 marca 2023r. (nr POD.503.153.2022.MBP.7). Wyrok powyższy nie stał się prawomocny albowiem skargi kasacyjne od niego wniosły - jak wynika z informacji z systemu CBOSA dotyczącej sprawy w NSA zarejestrowanej pod sygn. II GSK 2682/24 - trzy podmioty: Główny Inspektor Farmaceutyczny, M. Spółka jawna w B. oraz Związek Pracodawców "Związek A." w Iławie, który został dopuszczony do udziału w charakterze uczestnika na prawach strony w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postanowieniem wydanym na rozprawie w sprawie V SA/Wa 919/23 w dniu 7 lutego 2024r.
Z opisanej wyżej sekwencji zdarzeń wynika zatem, że póki co, przeniesienie na rzecz M. Spółka jawna w B. zezwolenia na prowadzenie ogólnodostępnej apteki usytuowanej w Suwałkach przy ulicy [...] nie zostało w sposób prawomocny podważone.
Wbrew argumentacji skarżącego przepis art. 152 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dawał Wojewódzkiemu Inspektorowi Farmaceutycznemu w Białymstoku podstaw do wprowadzenia w rejestrze ogólnodostępnych aptek zmiany statusu apteki usytuowanej w Suwałkach przy ulicy [...] z "aktywnej" na "nieaktywną".
Zgodnie z tym przepisem: "w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej." Bezspornym jest, że celem art. 152 par. 1 P.p.s.a. jest ochrona tej strony postępowania, która jest adresatem decyzji administracyjnej (w tym przypadku M. Spółka jawna w B.) w trakcie niezakończonego dwuinstancyjnego postępowania sądowego. W konsekwencji przepisu tego nie można stosować automatycznie, ale jego zastosowanie wymaga każdorazowo rozstrzygnięcia z uwzględnieniem charakteru aktu lub czynności, a także stanu faktycznego danej sprawy.
Również skład orzekający w sprawie niniejszej, podobnie jak WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. III SA/Wr 147/24 przychyla się do stanowiska dominującego w literaturze przedmiotu, zgodnie z którym zastosowanie art. 152 par. 1 P.p.s.a. w przypadku wyroku uchylającego decyzję o przeniesieniu zezwolenia stałoby w sprzeczności z interesem stron tego postępowania. Nie spełniałoby funkcji gwarancyjnej, rozumianej jako podjęcie odpowiednich i skutecznych działań zaradczych, ograniczających ryzyko narażenia strony postępowania na ponoszenie negatywnych konsekwencji wynikających z kwestionowania mocy obowiązującej aktów i czynności administracyjnych, wpływających bezpośrednio na jej sytuację prawną, do momentu prawomocnego zakończenia postępowania. Wprost przeciwnie powodowałoby dla strony dodatkowe ryzyko związane z wprowadzeniem stanu niepewności prawnej, mogącej narazić stronę na straty ekonomiczne związane z zakłóceniem prowadzenia bieżącej działalności.
W świetle wykładni celowościowej przepisu należy uznać, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy powoływanie się przez skarżącego na art. 152 par. 1 P.p.s.a. nie znajdzie zastosowania. Stosowanie przepisu nie może powodować negatywnych skutków dla chronionego przepisem interesu adresata uchylonej decyzji jedynie organu II instancji, zwiększających ryzyko związane z istnieniem stanu niepewności prawnej do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. Przepis art. 152 par. 1 P.p.s.a. nie mógł stanowić podstawy dla dokonania wpisu w Rejestrze ogólnodostępnych aptek, którego efektem faktycznym byłoby uniemożliwienie dalszego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, która to apteka została uprzednio wpisana do rejestru przez organ na podstawie ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego przenoszącej zezwolenie do prowadzenie tego rodzaju apteki na stronę. Podkreślić należy, że decyzja organu I instancji o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki tj. decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Białymstoku z 28 kwietnia 2022r., opatrzona została rygorem natychmiastowej wykonalności zabezpieczającym ciągłość funkcjonowania apteki w tej lokalizacji.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)