II SAB/Bk 79/23

II SAB/Bk 79/23 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 17 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Starosty Grajewskiego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy p o s t a n a w i a odrzucić skargę. ,
Uzasadnienie
W dniu 20 kwietnia 2023 r. do Starostwa Powiatowego w Grajewie wpłynęło zawiadomienie Komendanta Policji w Ełku z 16 kwietnia 2023 r. o naruszeniu przez K. B. (dalej jako: "skarżący") przepisów ruchu drogowego, polegającym na kierowaniu motocyklem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, w związku z czym Policjant zatrzymał elektronicznie prawo jazdy, oraz że w związku z nieprzyjęciem przez skarżącego mandatu karnego sprawa została skierowana do Sądu Rejonowego w Ełku.
Pismem z 24 kwietnia 2023 r. Starosta Grajewski powiadomił Komendanta Powiatowego Policji w Ełku o braku możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w sytuacji nieprawomocnego rozstrzygnięcia o prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego oraz poprosił o informację zwrotną w przypadku prawomocnego rozstrzygnięcia dotyczącego powyższego wykroczenia.
Sąd Rejonowy w Ełku wyrokiem z 1 sierpnia 2023 r. uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzuconego wykroczenia.
Skarżący 8 sierpnia 2023 r. złożył do Starosty Grajewskiego wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania w formie elektronicznej uprawnień do kierowania pojazdami na okres 3 miesięcy oraz ich przywrócenia w trybie postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z 18 sierpnia 2023 r., nr WT.5430.1581.2023.ES, Starosta Grajewski odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania administracyjnego.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży postanowieniem z 25 września 2023 r., nr SKO.403/41/2023, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, informując przy tym organ pierwszej instancji, że po otrzymaniu tego postanowienia powinien rozpatrzyć wniosek skarżącego z 8 sierpnia 2023 r. i stosownie do art. 102 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.) zwrócić zatrzymany elektronicznie 16 kwietnia 2023 r. dokument prawa jazdy.
Pismem z 10 października 2023 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność, opieszałość, bezprawne działania Starosty Grajewskiego w przedmiocie postępowania z zatrzymanym dokumentem prawa jazdy.
W uzasadnieniu strona wskazała m.in., że 2 października 2023 r. podczas wizyty w Starostwie Powiatowym w Grajewie została poproszona o złożenie wniosku o wydanie zatrzymanych uprawnień, do czego Starosta został zobligowany przez SKO postanowieniem z 25 września 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że 2 października 2023 r. skarżący złożył do Starosty Grajewskiego wniosek z 2 września 2023 r. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Dnia 2 października 2023 r. Starosta wykonał "fikcyjną" czynność techniczną elektronicznego zatrzymania prawa jazdy i elektronicznego wydania prawa jazdy w Systemie Kierowca i tym samym zakończył postępowanie w sprawie. Organ dodał, że jego zdaniem to Policja, jako organ ostatnio zatrzymujący prawo jazdy, powinien je zwrócić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z treści skargi wynika, że jej przedmiotem jest bezczynność Starosty Grajewskiego w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami na okres 3 miesięcy oraz – w konsekwencji – zwrotu dokumentu prawa jazdy.
Powyższą problematykę regulują następujące przepisy ustawy o kierujących pojazdami:
Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W ust. 1c wskazano, że starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4, 5 lub 7, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei ust. 3 stanowi, że jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi.
W tym miejscu sąd zgadza się z poglądem SKO wyrażonym w postanowieniu z 25 września 2023 r., że Starosta obowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego na okres 3 miesięcy, gdyż w sprawie zaistniały przesłanki (podmiotowa i przedmiotowa) z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami. Jednocześnie, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie cytowany wyżej art. 102 ust. 3 ustawy. Policja zatrzymała bowiem prawo jazdy skarżącego 16 kwietnia 2023 r., natomiast wyrok SR w Ełku zapadł 1 sierpnia 2023 r. i nie był prawomocny w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, tj. 8 sierpnia 2023 r. Z tego też powodu Starosta miał obowiązek zwrócić skarżącemu zatrzymany dokument po otrzymaniu jego wniosku.
Pogląd Starosty, oparty na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., K 4/21, jakoby brak było możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w sytuacji nieprawomocnego rozstrzygnięcia o prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego oraz poprosił o informację zwrotną w przypadku prawomocnego rozstrzygnięcia dotyczącego powyższego wykroczenia – jest nieprawidłowy, co słusznie zauważyło SKO. W orzeczeniu TK chodziło bowiem o to, że informacja właściwego organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. W związku z tym właściwy starosta w przypadku, gdy kierowca kwestionuje prawidłowość pomiaru prędkości dokonanego przez organ kontroli ruchu drogowego, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie, co nie oznacza, że ma się wstrzymać z prowadzeniem postępowania administracyjnego do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia sądu karnego.
Bezspornie organ ani nie wszczął postępowania, ani nie zwrócił skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy (art. 102 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami). Sporny dokument został zwrócony skarżącemu dopiero na jego wniosek złożony na prośbę organu 2 października 2023 r. (z datą 2 września 2023 r.). Wówczas organ dokonał "fikcyjnej" czynności elektronicznego zatrzymania prawa jazdy i elektronicznego wydania prawa jazdy.
Zdaniem sądu powyższa czynność zakończyła postępowanie w sprawie.
W tym miejscu należy odnieść się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznając przedstawione mu zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności merytorycznego rozpoznawania skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania, orzekł, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W uzasadnieniu przyjętego podglądu sąd m.in. wskazał, że skarga na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem skargą na bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na przewlekłość, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje.
Podkreślić należy stwierdzenie NSA, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. Po szerokim objaśnieniu w treści uzasadnienia ww. uchwały przedmiotu skargi na bezczynność sąd w poszerzonym składzie wyjaśnił, że ma on zasadnicze znaczenie dla wykładni przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a. Termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, str. 326).
Sąd w niniejszej sprawie nie jest co prawda związany powyższą uchwałą, która wprost odnosi się do sytuacji, w której postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną, niemniej jednak w opinii sądu znajduje ona odpowiednie zastosowanie także do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.
Tym samym dokonanie przez organ czynności wynikających z przepisów przed wniesieniem skargi uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne).
Czynnością materialno-techniczną, która de facto zakończyła postępowanie w sprawie, był zwrot przez organ zatrzymanego dokumentu 2 października 2023 r. Skarżący nadał skargę wraz z załącznikami w urzędzie pocztowym dopiero 13 października 2023 r., zatem już po zakończeniu postępowania. Tym samym w dacie złożenia skargi organ dokonał już czynności wymaganej prawem - podjęcie przez organ działania skutkuje ustaniem stanu bezczynności.
Z tego też powodu skarga musiała zostać odrzucona, gdyż stan bezczynności na dzień jej wniesienia miał charakter nieaktualny, historyczny.
Sąd nie jest wobec tego władny orzekać co do tego, czy w sprawie doszło do bezczynności, i tej kwestii przesądzić. Niemniej jednak, o czym była już mowa, organ pierwszej instancji zobowiązany był przepisami do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego, a następnie jego wydania, w oparciu o powoływane wyżej przepisy ustawy o kierujących pojazdami. W związku z tym, że nie dokonał tych czynność, należało przyjąć, że to czynność zwrotu zatrzymanego prawa jazdy była czynnością kończącą postępowanie w sprawie.
Organ w odpowiedzi na skargę zwrócił także uwagę, że skarżący nie złożył ponaglenia, które winno poprzedzać złożenie skargi na bezczynność. Zdaniem sądu w sytuacji, gdy skarga na bezczynność podlega odrzuceniu ze względu na jej niedopuszczalność, kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla sprawy.
Sąd nie uwzględnił wniosku Starosty Grajewskiego o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przepisy prawa nie określają, że organ administracji publicznej jest uprawniony do domagania się od strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania w przypadku odrzucenia skargi.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa, odrzucił skargę.