II SAB/BK 74/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-08-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuustawa o dostępie do informacji publicznejCaritasorganizacja pożytku publicznegonaruszenie prawagrzywnapostępowanie administracyjne

WSA w Białymstoku zobowiązał Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej do udostępnienia informacji publicznej i stwierdził rażące naruszenie prawa przez jego bezczynność.

Skarga E.M. dotyczyła bezczynności Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Mimo pierwotnego wniosku z 2022 r. i uzupełniającego z 2023 r., organ nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi. Sąd uznał Caritas za podmiot zobowiązany do udzielania informacji publicznej, stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał do załatwienia wniosku w terminie 14 dni, nakładając jednocześnie grzywnę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę E.M. na bezczynność Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując na brak pełnej odpowiedzi na jej wnioski z listopada 2022 r. i stycznia 2023 r. Sąd, po stwierdzeniu swojej właściwości, uznał skargę za zasadną. Podkreślono, że Caritas, jako organizacja pożytku publicznego otrzymująca środki publiczne, jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Sąd stwierdził, że Dyrektor Caritas dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie podjął żadnych działań w przewidzianych ustawowo terminach, ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji. W konsekwencji, sąd zobowiązał Dyrektora Caritas do załatwienia wniosku w terminie 14 dni, stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, nałożył grzywnę w wysokości 800 zł oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Caritas, jako organizacja pożytku publicznego otrzymująca środki publiczne (w tym z 1,5% podatku), podlega przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwłaszcza gdy dysponuje majątkiem publicznym lub wykonuje zadania publiczne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Caritas, będąc organizacją pożytku publicznego i otrzymując środki publiczne, spełnia przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co czyni go podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

u.d.i.p. art. 4 § 1 pkt 5

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.p.p.w.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Caritas jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Dyrektora Caritas, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Argumentacja Dyrektora Caritas, że część żądanych informacji stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i nie jest informacją publiczną. Argumentacja Dyrektora Caritas, że działania skarżącej noszą znamiona nadużycia prawa podmiotowego.

Godne uwagi sformułowania

Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi zatem wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje odpowiednich czynności w przewidzianych w przywołanej ustawie terminach. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako 'zwykłe' naruszenie prawa. Dyrektor Caritas – przedstawiciel 'kościelnej osoby prawnej', duszpasterskiej organizacji charytatywnej – nie jest usytuowany w strukturze jako 'typowy' organ administracji publicznej, lecz może takim organem stać się w znaczeniu funkcjonalnym dysponując majątkiem publicznym.

Skład orzekający

Marcin Kojło

przewodniczący sprawozdawca

Anna Bartłomiejczuk

członek

Małgorzata Roleder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie statusu organizacji pozarządowych i kościelnych jako podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, a także konsekwencji bezczynności w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Caritas Diecezji Drohiczyńskiej, ale zasady są uniwersalne dla organizacji pożytku publicznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście organizacji pozarządowej, co jest tematem ważnym dla przejrzystości działania takich instytucji. Dodatkowo, sąd nałożył grzywnę za rażące naruszenie prawa.

Caritas ukarany za ukrywanie informacji! Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Bk 74/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Małgorzata Roleder
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Stwierdzono bezczynność z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 sierpnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. M. na bezczynność Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w Drohiczynie do załatwienia, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosku E. M. z dnia 11 stycznia 2023 r. – w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi prawomocnego orzeczenia w sprawie; 2. stwierdza, że Dyrektor Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w Drohiczynie dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w Drohiczynie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Dyrektorowi Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w Drohiczynie grzywnę w wysokości 800 (słownie: osiemset) złotych; 5. zasądza od Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej w Drohiczynie na rzecz E. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. E. M. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Caritas Diecezji Drohiczyńskiej, w zakresie rozpatrzenia wniosku z 11 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art, 1 ust, 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust, 1 i 2 ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902). Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie Caritas do rozpatrzenia wniosku
z 11 stycznia 2023 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku;
2) zasądzenie od Caritas na jej rzecz kosztów postępowania; 3) stwierdzenie, że bezczynności nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że w dniu 21 listopada 2021 r. wystąpiła do Caritas z wnioskiem o udostępnienie następujących informacji publicznych:
1) jakie działania/zadania realizowane były w Domu Miłosierdzia im. Jana Pawła II
w Sokołowie Podlaskim (dalej "Dom Miłosierdzia") z wykorzystaniem środków publicznych,
2) jakie podmioty i w jakiej wysokości przekazały środki publiczne na działalność Domu Miłosierdzia,
3) jakie wydatki zostały sfinansowane ze środków publicznych, (proszę o wskazanie kwoty wydatku, daty, przedmiotu wydatku i podmiotu z którym była zawarta umowa),
4) jakie działania pożytku publicznego prowadzone były w Domu Miłosierdzia, w tym w szczególności dotyczące pomocy ofiarom konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą oraz osobom dotkniętym bezdomnością.
- od roku 2017.
W odpowiedzi na powyższy wniosek, Caritas przesłał pismo z 5 grudnia 2022 r. oraz pismo uzupełniające z 12 grudnia 2022 r.
Z uwagi na fakt, iż w ww. pismach Caritas nie udzielił pełnej odpowiedzi,
w szczególności w zakresie informacji wskazanych w punkcie 3 wniosku o dostęp do informacji, skarżąca skierowała do Caritas email z 11 stycznia 2023 r. zawierający wniosek o udostępnienie następujących informacji:
1. Ile osób dotkniętych działaniami wojennymi (uchodźców) zostało przyjętych w Domu Miłosierdzia prowadzonym przez Caritas?
- jaka pomoc została im udzielona i przez jaki okres?
- czy i jakie kryteria zostały zastosowane przez Państwa do wyboru osób, którym udzielono pomocy?
- z jakich środków pomoc została sfinansowana ( proszę o wskazanie kwot i źródeł finansowania w tym ile na ten cel przeznaczył Caritas z dochodów własnych np. wynajmu sal, organizacji imprez)?
- czy a jeśli tak jaka pomoc jest obecnie świadczona na rzecz uchodźców? Czy
w Domu Miłosierdzia zakwaterowane są obecnie osoby będące w kryzysie bezdomności, uchodźcy , inni?
- z jakiego powodu i kiedy Caritas zaprzestał udzielania pomocy w formie zakwaterowania, jedzenia uchodźcom?
2. Czy w Domu Miłosierdzia w Sokołowie Podlaskim prowadzona jest działalność o charakterze komercyjnym a jeśli tak na czym ona polega, jakie środki
z tego tytułu zostały uzyskane i na co zostały przeznaczone? Dane proszę podać
w rozbiciu na poszczególne miesiące w latach 2019-2022?
3. Proszę o udzielenie precyzyjnej odpowiedzi na pytania z pisma z dnia 21.11.2022 r. w szczególności co do danych dotyczących podmiotów i kwot za poszczególne lata.
Skarżąca wskazała, że do dnia wystąpienia z niniejszą skargą Caritas nie udzielił żądanych informacji, ani też nie załatwił przedmiotowego wniosku w inny sposób.
W odpowiedzi na skargę z dnia 8 lutego 2024 r. Dyrektor Caritas wniósł o jej oddalenie i przyznanie kosztów postępowania wywołanego skargą.
Organ zwrócił uwagę, że skarżąca otrzymała odpowiedź na swój wniosek skierowany do Caritas Diecezji Drohiczyńskiej. Została jej udzielona informacja na postawione pierwotnie pytania z podaniem szczegółowych danych. Pomimo istotnych wątpliwości czy Caritas jest podmiotem spełniającym kryteria podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ustawy
o dostępie do informacji publicznej, Dyrektor mając na uwadze art. 4 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy zobligował upoważnionego pracownika (Domu Miłosierdzia im. Jana Pawła II w Sokołowie Podlaskim będącego jednostką podległą Caritas Diecezji Drohiczyńskiej) do udzielenia odpowiedzi na pytania skarżącej. Caritas przyznaje, że udzielono odpowiedzi w formie pisemnej (i nadano za pośrednictwem operatora pocztowego), a nie mailowej, co nie spowodowało jednak żadnej szkody po stronie skarżącej, ani trudności w zapoznaniu się z jej treścią przez skarżącą.
Dyrektor Caritas wyjaśnił, że nie ma wpływu na to czy wnioskodawca był usatysfakcjonowany otrzymaną odpowiedzią czy nie. Po otrzymaniu odpowiedzi skarżąca podjęła dalszą korespondencję znacząco rozszerzając swój wniosek
i żądając kolejnych i to szerszych danych niż obejmował to pierwotny wniosek. Caritas oddaje pod rozwagę, że postawione w nim pytania wykraczają poza zakres pojęcia "informacji publicznej" bowiem nie dotyczą nawet materii związanej
z gospodarowaniem majątkiem czy środkami publicznymi a wprost obejmują informacje dotyczące działalności nie związanej z przedmiotem określonym w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko z celami statutowymi Caritas jako organizacji pożytku publicznego. Dyrektor wskazał, że m.in. informacje dotyczące świadczenia pomocy na rzecz uchodźców, osób dotkniętych kryzysem bezdomności, przyczyn dla których Caritas zaprzestał udzielania pomocy w formie zakwaterowania i jedzenia uchodźcom oraz czy w Domu Miłosierdzia prowadzona jest działalność "komercyjna" - nie stanowią informacji publicznej a stanowią dane wewnętrzne (odpowiednik tajemnicy przedsiębiorstwa).
Poza tym zdaniem Dyrektora Caritas, od samego początku sprawy działania skarżącej nosiły znamiona swoistego nadużycia jej prawa podmiotowego.
W konkluzji Dyrektor stwierdził, że wobec udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej pismami z dnia 5 i 12 grudnia 2022 r. nie może być mowy nie tylko
o rażącym, ale o jakimkolwiek naruszeniu prawa.
Postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 104/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość
i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl
art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadkach określonych w pkt 4a,a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia.
W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p.").
Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym
w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno–technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub
(2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia
w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku
o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Jeśli natomiast żądana informacja nie jest informacją publiczną, wystarczy że o fakcie tym organ powiadomi wnioskodawcę zwykłym pismem.
Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi zatem wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje odpowiednich czynności w przewidzianych w przywołanej ustawie terminach, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia
w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza
o bezczynności organu.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych identycznie jak bezczynność w udzieleniu informacji publicznej traktuje się również przedstawienie informacji niepełnej czy nieadekwatnej do treści wniosku (vide wyrok z dnia 10 stycznia 2013 r., II SAB/Sz 51/12, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak też (co należy uwypuklić w realiach niniejszego przypadku) brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w tym brak zawiadomienia strony wnioskującej – w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy i w drodze zwykłego pisma – o tym, że do jej wniosku nie mogą zostać zastosowane przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (vide wyroki WSA w Łodzi z 11 sierpnia 2015 r., II SAB/Łd 125/15, WSA
w Białymstoku z 23 września 2014 r., II SAB/Bk 42/14).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wyraził wątpliwość, czy Caritas jako kościelna osoba prawna i jednocześnie organizacja charytatywna podlega pod regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnić zatem trzeba, że jak sam Dyrektor przyznał, Caritas jest organizacją pożytku publicznego, co już pozwala na stwierdzenie, że dysponuje majątkiem publicznym. Podlegając przepisom ustawy
z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571), Caritas otrzymuje chociażby środki finansowe pochodzące
z 1,5 % podatku dochodowego od osób fizycznych, które mogą być wykorzystane wyłącznie na prowadzenie działalności pożytku publicznego. Niewątpliwie zatem istnieją przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., które pozwalają na przyjęcie, że Dyrektor Caritas jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Zresztą odpowiadając na pierwotny wniosek z dnia 21 listopada 2022 r. poinformowano skarżącą o otrzymanych środkach publicznych pochodzących również z innych źródeł (CPS w Sokołowie Podlaskim, GOPS
w R., Starostwo Powiatowe w Sokołowie Podlaskim), tym samym Dyrektor Caritas podlega pod reżim u.d.i.p. jako podmiot reprezentujący inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
Inną kwestią jest natomiast zastosowanie ustawowych reguł ograniczeń
w udzielaniu informacji publicznej, np. przez wzgląd na tajemnicę przedsiębiorstwa. Dyrektor Caritas utrzymuje, że część informacji objętych wnioskiem skarżącej ze stycznia 2023 r. to działalność "komercyjna" - nie stanowiąca informacji publicznej
a dane wewnętrzne (odpowiednik tajemnicy przedsiębiorstwa). Pamiętać jednak trzeba, że kwestia, czy ograniczenia takie powinny w sprawie znaleźć zastosowanie może być rozstrzygana wyłącznie w ramach postępowania zakończonego wydaniem decyzji o odmowie udostępnienie informacji (art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1
i art. 17 ust. 1 u.d.i.p.) Podobnie rzecz się ma w zakresie sygnalizowanej
w odpowiedzi na skargę kwestii nadużycia przez skarżącą jej prawa podmiotowego. Jeśli organ twierdzi, iż celem działania skarżącej nie jest dbałość o interes publiczny, lecz kierują nią inne, niezgodne z istotą prawa dostępu do informacji publicznej pobudki, to mogą wprawdzie zachodzić podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej, niemniej o tym organ powinien orzec w drodze decyzji administracyjnej zawierającej precyzyjne wyjaśnienie powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa, poddające się następnie kontroli sądowej. W ramach skargi na bezczynność kwestia nadużycia prawa skarżącej nie może być zatem badana. Sąd sprawdza jedynie, czy podmiot umiejscowiony wśród podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w związku z określonym wnioskiem o udzielenie informacji, wykonał czynności objęte omawianą ustawą
(a jeżeli tak to czy terminowo). Jeżeli z kolei Dyrektor Caritas uważa, że jakieś informacje, których żąda skarżąca nie stanowią informacji publicznej, to jako podmiot wymieniony w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. powinien zakomunikować to wnioskodawczyni z uwzględnieniem terminów wynikających z ustawy. Tego zaś
w sprawie tej zabrakło.
Z dokumentacji przedstawionej sądowi wraz ze skargą wynika, że prośba
o udostępnienie informacji publicznej złożona została za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 11 stycznia 2023 r. Wniosek ten nie doczekał się realizacji zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność Dyrektor Caritas nie udzielił żądanych informacji, ani też nie poinformował w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o braku możliwości udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ze wskazaniem powodów opóźnienia i nowego terminu załatwienia wniosku. Nie wydał też decyzji, której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Dyrektor Caritas w ogóle nie zareagował na przedmiotowy wniosek i dopiero
w odpowiedzi na skargę podjął próbę wyjaśnienia powodów odstąpienia od udzielenia skarżącej odpowiedzi na jej kolejne pytania zawarte we wniosku ze stycznia 2023 r.
Podkreślenia wymaga, że istotą skargi na bezczynność jest to, aby
w przypadku uwzględnienia skargi sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. W analizowanym przypadku organ na dzień złożenia skargi pozostawał w bezczynności, stąd rozstrzygnięcie jak w pkt 1 sentencji wyroku zobowiązujące do określonego działania.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania
w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności. Należy wyjaśnić Dyrektorowi Caritas, że dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest istnienie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na określone wymagane prawem sytuacje. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego prawem działania.
Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, że bezczynność organu miała cechy wskazujące na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego
z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z tego typu naruszeniem mamy do czynienia w sprawie. Od momentu złożenia przez skarżącą wniosku
o udzielenie informacji publicznej do dnia wniesienia skargi upłynęło kilkanaście miesięcy, podczas których Dyrektor Caritas milczał i nie realizował swych obowiązków wynikającego z u.d.i.p. Przy czym, zdaniem sądu, okoliczności przesądzające o rażącym charakterze bezczynności uzasadniają nałożenie dodatkowego środka dyscyplinująco-represyjnego, tj. grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Ustalając wysokość grzywny sąd miał na uwadze, że Dyrektor Caritas – przedstawiciel "kościelnej osoby prawnej", duszpasterskiej organizacji charytatywnej – nie jest usytuowany w strukturze jako "typowy" organ administracji publicznej, lecz może takim organem stać się w znaczeniu funkcjonalnym dysponując majątkiem publicznym, dlatego też zaniechanie udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej
z 11 stycznia 2023 r. w formie i terminie przewidzianym ustawą, rozpatrywać można jako nieświadomość obowiązków ustawowych ciążących na organie, brak doświadczenia w tym względzie. Zważywszy jednak na znaczny na stan opóźnienia w realizacji obowiązków ustanowionych dla ochrony konstytucyjnej zasady jawności, przejrzystości i transparentności funkcjonowania m.in. podmiotów dysponujących środkami publicznymi - sąd uznał, że wymierzona grzywna w kwocie 800 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia, pełniąc rolę proporcjonalnej represji za niezgodne z prawem działanie organu i będąc jednocześnie wystarczającym środkiem dyscyplinującym do podjęcia stosownych działań, jak też wypełni funkcje prewencyjne, mobilizując Dyrektora Caritas do przestrzegania w przyszłości przepisów u.d.i.p. Z tego też powodu sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie 3 i 4 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI