II SAB/Bk 7/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał wniosek J. K. o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności asesora sądowego, Marty Joanny Czubkowskiej, wyznaczonej do prowadzenia sprawy ze skargi na bezczynność organu. Skarżący kwestionował nominację asesora jako „neo-sędziego” i domagał się „losowania” składu sądu, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego i zarzucając naruszenie norm unijnych. Sąd, po analizie pisma skarżącego, zakwalifikował je jako wniosek złożony w trybie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.). Sąd odrzucił wniosek, opierając się na dwóch głównych argumentach. Po pierwsze, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 2026 r. (sygn. SK 68/25), który orzekł o niezgodności art. 5a p.u.s.a. z Konstytucją. Choć wyrok ten nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw, sąd uznał, że z dniem jego wydania nastąpiło obalenie domniemania konstytucyjności tego przepisu, co zobowiązuje sądy do jego pomijania przy orzekaniu. W związku z tym, sąd nie mógł rozpoznać wniosku opartego na przepisie, który utracił domniemanie konstytucyjności. Po drugie, sąd stwierdził, że wniosek skarżącego zawierał braki formalne, uniemożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Zgodnie z art. 5a § 5 p.u.s.a., wniosek taki musi zawierać nie tylko żądanie zbadania niezawisłości i bezstronności, ale także przytoczenie konkretnych okoliczności uzasadniających żądanie, wraz z dowodami. Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów ani nie powiązał zarzutów dotyczących procedury powołania z konkretną sprawą i osobą asesora. Samo wskazanie na status „neo-sędziego” nie było wystarczające. W konsekwencji, wniosek podlegał odrzuceniu również na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a. Sąd uznał również za bezzasadne pozostałe wnioski skarżącego, w tym wniosek o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla stosowania przepisów, które utraciły domniemanie konstytucyjności, a także wymogów formalnych wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po wyroku TK SK 68/25 i może być mniej aktualne po publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego, złożony na podstawie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych, może być rozpoznany po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność tego przepisu z Konstytucją, ale przed jego publikacją w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie może być rozpoznany, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet przed publikacją, obala domniemanie konstytucyjności zakwestionowanego przepisu, zobowiązując sądy do jego pomijania.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny odrzucił wniosek, powołując się na wyrok TK SK 68/25, który stwierdził niezgodność art. 5a p.u.s.a. z Konstytucją. Sąd uznał, że wyrok TK, z dniem jego wydania, obalił domniemanie konstytucyjności przepisu, co oznacza, że sądy nie mogą go stosować, nawet przed formalną utratą mocy obowiązującej po publikacji.
Czy wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego spełnia wymogi formalne określone w art. 5a § 5 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, jeśli skarżący powołuje się jedynie na status „neo-sędziego” i nie przedstawia konkretnych okoliczności uzasadniających zarzuty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z powodu braków formalnych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów ani konkretnych okoliczności uzasadniających zarzuty dotyczące niezawisłości i bezstronności asesora. Samo wskazanie na status „neo-sędziego” nie jest wystarczające do spełnienia wymogów formalnych wniosku, co skutkuje jego odrzuceniem.
Przepisy (11)
Główne
p.u.s.a. art. 5a § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu.
p.u.s.a. art. 5a § 6
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Niespełnienie wymagań określonych w § 5 skutkuje odrzuceniem wniosku bez wezwania do usunięcia braków formalnych.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 5a § 3
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Do złożenia wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego uprawniony jest między innymi skarżący.
p.u.s.a. art. 5a § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wniosek o stwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą od momentu ich wydania i ogłoszenia na sali rozpraw.
Konstytucja RP art. 190 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które nie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw, nie wywołują skutku derogacyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które nie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw, nie wywołują skutku derogacyjnego.
p.p.s.a. art. 58 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
p.p.s.a. art. 64 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
p.u.s.a. art. 5a § 5
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego powinien zawierać żądanie stwierdzenia, że zachodzą przesłanki z art. 5a § 1 p.u.s.a., przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami, a także powiązanie okoliczności powołania sędziego z jego postępowaniem po powołaniu i konkretną sprawą.
p.u.s.a. art. 19
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przepis dotyczący wykluczenia sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 68/25 obalił domniemanie konstytucyjności art. 5a p.u.s.a., co zobowiązuje sądy do pomijania tego przepisu. • Wniosek skarżącego zawierał braki formalne, nie spełniając wymogów określonych w art. 5a § 5 p.u.s.a., w szczególności w zakresie przytoczenia konkretnych okoliczności i dowodów.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego oparta na statusie „neo-sędziego” nie była wystarczająca do uzasadnienia wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności. • Wniosek o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE został uznany za bezzasadny.
Godne uwagi sformułowania
obalenie domniemania konstytucyjności • nie budzi zatem wątpliwości, że w stosunku do art. 5a p.u.s.a. nie nastąpił skutek derogacyjny • nie może on zostać skutecznie zakwestionowany przez inne organy państwa, w tym sądy. Są one natomiast zobowiązane do jego wykonania i respektowania • nie jest wystarczającym wskazanie jako podstawy wniosku o test niezawisłości i bezstronności samo podanie, że asesor sądowy jest tzw. „neo-sędzią”
Skład orzekający
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Roleder
członek
Barbara Romanczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla stosowania przepisów, które utraciły domniemanie konstytucyjności, a także wymogów formalnych wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po wyroku TK SK 68/25 i może być mniej aktualne po publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z niezawisłością sędziowską i wpływem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na bieżące postępowania sądowe, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym.
“Sąd odrzucił wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego po wyroku TK – co to oznacza dla prawa?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.