II SAB/Bk 7/26

II SAB/Bk 7/26 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-03-04
Data wpływu
2026-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Barbara Romanczuk
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
odrzucono wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z art. 5a upsa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 4 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez asesora sądowego WSA Martę Joannę Czubkowską w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w przedmiocie zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego p o s t a n a w i a odrzucić wniosek ,
Uzasadnienie
Pismem z 25 lutego 2026 r. J. K. (dalej: "Skarżący") wniósł pismo, w którym stwierdził, że wyraża "sprzeciw w przedmiocie wyznaczenia referenta [Marty] Joanny Czubkowskiej do prowadzenia skargi z sanepidem z zarządzenia przewodniczącego". Dalej wniósł o "losowanie" oraz na mocy art. 19 p.p.s.a. o "wykluczenie, gdyż jest sędzią neo-krs". Skarżący podniósł, że zgodnie z uchwałą [Sądu Najwyższego] z 23 stycznia 2020 r. następuje nieważność z uwagi na fakt, że sąd jest nienależycie obsadzony. Ponadto wniósł o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z "zapytaniem prawnym", czy ww. asesor sądowy "spełnia jako sędzia normy sądu Unii Europejskiej w ramach prejudykatu i ustanowienia w losowaniu składu sądu zgodnego z prawem Unii, jakim jest sąd WSA w Białymstoku". Dalej wniósł o "wykluczenie i rozpatrzenie przez skład sędziowski bez neo do prowadzenia pytania Unii o przewlekłości w związku z zarządzeniem Przewodniczącego bez losowania i wyznaczenia sędziego referenta". Skarżący wskazał, że wnosi o rozpatrzenie skargi przez WSA i NSA po zapytaniu TSUE. Wniósł również o "zmianę referenta na skład sędziowski zgodny z prawem Unii i rozpatrzenie sprzeciwu przez Sąd lub losowanie, gdyż zarządzenie narusza normy bezstronności wydanych przez przewodniczącego". Końcowo wniósł o rozpatrzenie wniosku na posiedzeniu jawnym, [gdyż] nie zrzeka się jawności.
Z uwagi na treść powyższej argumentacji pismo Skarżącego zostało zakwalifikowane jako złożony w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej: "p.u.s.a.") wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności.
W oświadczeniu z 27 lutego 2026 r. asesor sądowy Marta Joanna Czubkowska wskazała, że okoliczności towarzyszące powołaniu jej na stanowisko asesora sądowego WSA w Białymstoku i jej postępowanie po powołaniu nigdy nie doprowadziły do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności w sprawach, w których była członkiem składu orzekającego. Dodała, że nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Wniosek podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Do złożenia takowego wniosku uprawniony jest między innymi skarżący, zgodnie z brzmieniem § 3 przywołanego ostatnio artykułu. Z kolei wniosek o stwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną, o czym stanowi art. 5a § 2 p.u.s.a.
Niemniej jednak Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 25 lutego 2026 r. o sygn. SK 68/25 (LEX nr 4026509 oraz www.trybunal.gov.pl) orzekł, że art. 5a p.u.s.a. jest niezgodny z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz w związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego na chwilę orzekania przez skład orzekający w sprawie niniejszej nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. W świetle art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji nie budzi zatem wątpliwości, że w stosunku do art. 5a p.u.s.a. nie nastąpił skutek derogacyjny, tzn. nie doszło do utraty mocy prawnej zakwestionowanego przepisu.
Wyrok ten wywołał jednak inny skutek, tzn. obalił domniemanie konstytucyjności wspomnianego art. 5a p.u.s.a. Należy bowiem uznać że o ile ogłoszenie wyroku TK w Dzienniku Ustaw konieczne jest do wywołania skutku derogacyjnego, to jednak do ziszczenia się skutku w postaci obalenia domniemania konstytucyjności dochodzi już z dniem wydania orzeczenia i ogłoszenia go na sali rozpraw. Skutek ten wynika bowiem z innej podstawy konstytucyjnej, tj. z art. 190 ust. 1 ustawy zasadniczej. Zgodnie z tym przepisem orzeczenia Trybunału są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą. Oba te przymioty przynależą orzeczeniom Trybunału od momentu ich wydania, a to w przypadku wyroków Trybunału ma miejsce z chwilą ich ogłoszenia na sali rozpraw. Wówczas następuje potwierdzenie lub obalenie domniemania konstytucyjności zakwestionowanej regulacji prawnej, które nie pozostaje bez wpływu na praktykę dalszego stosowania niekonstytucyjnych przepisów (zob. wyrok TK z 9.03.2016 r., K 47/15, OTK-A 2018, nr 31 oraz wyrok TK z 13.03.2007 r., K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26). Utrata mocy obowiązującej, warunkowana przez publikację wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi przesłanki warunkującej decyzję sądu o zastosowaniu albo niezastosowaniu przy rozstrzyganiu sprawy przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny (zob. wyrok WSA w Kielcach z 11 grudnia 2025 r., I SA/Ke 428/25, wyrok WSA w Poznaniu z 23 października 2025 r., II SA/Po 474/25, wyrok NSA z 22 lutego 2023 r., III OSK 2336/21. Por. także poglądy doktryny: L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 6, WKP 2019, s. 411; J. Podkowik, A. Mączyński, komentarz do art. 190 (nb. 96), w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, wyd. 1, 2016).
Uchylenie domniemania konstytucyjności ma istotne znaczenie dla sądów, jako organów stosujących prawo, które nie mogą pomijać wydanych orzeczeń Trybunału także przed formalną utratą mocy obowiązującej przez przepisy uznane za niekonstytucyjne. Do dnia utraty mocy obowiązującej w następstwie ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw sądy powinny w swojej dalszej działalności orzeczniczej pomijać przepisy ustawowe, których domniemanie konstytucyjności zostało mocą wyroku TK obalone. Ostateczność i powszechna moc obowiązująca wyroku TK (art. 190 ust. 1 Konstytucji) oznacza, że w świetle Konstytucji nie może on zostać skutecznie zakwestionowany przez inne organy państwa, w tym sądy. Są one natomiast zobowiązane do jego wykonania i respektowania (por. wyrok w sprawie K 47/15).
Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że domniemanie konstytucyjności art. 5a p.u.s.a. zostało mocą wyroku TK z 25 lutego 2026 r. o sygn. SK 68/25 obalone w sposób ostateczny i powszechnie obowiązujący. Sąd zobowiązany był zatem pominąć przy orzekaniu cały zakwestionowany przepis, regulujący procedurę badania niezawisłości i bezstronności sędziego.
W konsekwencji wniesiony w sprawie wniosek należy uznać za niedopuszczalny, co skutkuje jego odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 poz. 143). Niedopuszczalność wniosku oznacza, że Sąd nie może go przyjąć do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Niezależnie od powyższej argumentacji Sąd uznał, że wniosek i tak podlegałby odrzuceniu na podstawie art. 5a § 6 w zw. z art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a.
W tym aspekcie zaznaczyć trzeba, że wymagania, jakim winien czynić zadość wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego, zostały określone w art. 5 § 5 p.u.s.a. Mianowicie wniosek powinien spełniać wymagania przewidziane dla pisma procesowego, ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a., jak również przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Niespełnienie wymagań o których mowa w § 5 ostatnio wskazanego artykułu, skutkuje odrzuceniem wniosku bez wezwania do usunięcia jego braków formalnych (art. 5a § 6 p.u.s.a. zdanie pierwsze).
Wymogiem formalnym, warunkującym merytoryczne rozpoznanie wniosku, jest zarówno sformułowanie w nim żądania zbadania spełnienia przez sędziego wymogów bezstronności i niezawisłości w powiązaniu z okolicznościami towarzyszącymi jego powołaniu oraz jego postępowaniu po owym powołaniu, jak i takie uzasadnienie tego wniosku, które będzie wskazywać na okoliczności i dowody wyjaśniające to żądanie. Ponadto, we wniosku tym strona musi połączyć okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego z okolicznościami dotyczącymi jego postępowania po powołaniu i z jej konkretną sprawą, w której rozstrzygane są jej prawa lub obowiązki, w ten sposób, że okoliczności te mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Z art. 5a § 1 p.u.s.a. wynika, że "okoliczności towarzyszące powołaniu" nie mogą być przytaczane w sposób abstrakcyjny, lecz muszą odnosić się do konkretnej osoby. Nie jest wystarczające jedynie zgłoszenie zastrzeżeń co do procedury powołania sędziego czy asesora na urząd. Przepis ten odwołuje się również do postępowania jako osobistego zachowania się sędziego po jego powołaniu, przy czym nie chodzi tu o zachowanie osób innych niż sędzia, w tym o postępowanie osób uczestniczących w procedurze powołania sędziego na stanowisko (postanowienie NSA z a 16 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 470/22). Brakiem formalnym wniosku będzie więc nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie, zaś konsekwencją odrzucenie wniosku bez wezwania do usunięcia dostrzeżonego braku formalnego (por. postanowienie NSA z 29 października 2025 r. sygn. akt III OSK 1372/25).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Argumentacja Skarżącego nie spełnia wymogu określonego w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a. Nie jest wystarczającym wskazanie jako podstawy wniosku o test niezawisłości i bezstronności samo podanie, że asesor sądowy jest tzw. "neo-sędzią", czyli osobą, która uzyskała nominację w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy nowelizującej KRS z dnia 8 grudnia 2017 r., co miałoby podważać niezależność i prawidłowość jej nominacji. W ocenie Sądu w złożonym wniosku nie przedstawiono żadnych "okoliczności towarzyszących ich powołaniu i ich postępowaniu po powołaniu", o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a.
A zatem, niezależnie od zaistnienia podstaw do odrzucenia wniosku z powodu utraty przez art. 5a p.u.s.a. domniemania konstytucyjności, wniosek podlegałby odrzuceniu również na mocy art. 5a § 6 p.u.s.a. jako niespełniający wymagań, o których mowa w § 5.
W świetle powyższej argumentacji za bezpodstawne należy uznać również pozostałe wnioski wyrażone w treści pisma z 25 lutego 2026 r., zwłaszcza wniosek o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.