II SAB/Bk 166/21

II SAB/Bk 166/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko /sprawozdawca/
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w zakresie bezczynności lub przewlekłości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1 pkt 1 i 3 oraz par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji F. w K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2021 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 4. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. na rzecz skarżącej Fundacji F. w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skargą złożoną [...] listopada 2021r. (data wpływu do organu) Fundacja F. w K. zarzuciła Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w S. bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony [...] września 2021r.. Skarżąca fundacja podała, że do dnia złożenia skargi nie uzyskała odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku związane z realizacją zadań inspektora sanitarnego w związku z nieprzestrzeganiem obostrzeń związanych z COVID-19 ani nie została poinformowana o powodach opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi. Skarżąca fundacja wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wniósł o oddalenie skargi jako bezprzedmiotowej z uwagi na to, że żądanej informacji udzielił bezpośrednio po wpłynięciu skargi tj. w dniu [...] listopada 2021r. Podał, że brak wcześniejszej odpowiedzi była następstwem obłożenia pracowników PIS obowiązkiem podejmowania działań związanych ze zwalczaniem skutków epidemii wirusa SARS-CoV-2.
Skarżąca Fundacja po zapoznaniu się z treścią odpowiedzi na skargę, pismem procesowym z dnia [...] grudnia 2021r. zmodyfikowała wnioski skargi wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2021r., stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wskazała, że załatwienie wniosku nastąpiło dopiero po złożeniu skargi a zatem organ dopuścił się bezczynności a obciążenie pracą wywołane obowiązkiem podejmowania działań związanych ze zwalczaniem skutków epidemii wirusa SARS-CoV-2 dotknęło wszystkie podmioty zaś właściwa organizacja pracy (organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry) jest obowiązkiem organu i nie może powodować szkód dla jednostki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w trybie uproszczonym może być rozpoznana sprawa, w której przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.
Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej doszło, gdyż załatwienie wniosku nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu do udostępnienia informacji publicznej i już po złożeniu skargi, co czyniło bezprzedmiotowym wyłącznie zobowiązanie do załatwienia wniosku ale obligowało sąd do merytorycznej oceny stanu bezczynności.
Bezspornym jest, że informacje objęte wnioskiem skarżącej Fundacji F. złożonym w dniu [...] września 2021r. na adres e-mail Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w S., będącej jednostką przy pomocy której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. realizuje zadania związane ze zwalczaniem koronawirusa SARS-CoV-2, mieściły się w zakresie przedmiotowo- podmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 2176 ze zm, zwana dalej u.d.d.i.p.).
Zakres podmiotowy stosowania ustawy określa art. 4, zgodnie z którym do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym w szczególności, między innymi, organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, jeżeli posiadają taką informację. O tym, czy dany podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej decyduje wykonywanie przez niego zadań mających charakter publiczny.
Jak wynika z przepisów ustawy z 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 2176 ze zm.) służba ta jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, które polegają na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, między innymi, w zakresie chorób zakaźnych. W ramach prowadzonej działalności w zakresie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, między innymi, ustalają zakresy i terminy szczepień ochronnych oraz sprawują nadzór w tym zakresie oraz wydają zarządzenia i decyzje lub występują do innych organów o ich wydanie w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej wykonują wymienione w art. 10 ustawy organy, w tym państwowy powiatowy inspektor sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie. Z art. 15 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wynika, że państwowy inspektor sanitarny wykonuje zadania przy pomocy podległej mu stacji saniarno-epidemiologicznej.
Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (vide, między innymi: wyrok WSA w Gliwicach z 3 września 2007r. sygn. IV SAB/Gl 28/07). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. udostępnieniu podlega więc informacja o majątku publicznym, stosownie do 6 art. ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania a w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.
Przy wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej należy się kierować treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, jest przyznane każdemu a od osoby wykonującej to prawo, nie jest wymagane wykazywanie interesu prawnego lub faktycznego (vide: art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Nie ulega wątpliwości, że informacje objęte wnioskiem strony skarżącej złożonym w dniu [...] września 2021r. odnosiły się bezpośrednio do zadań publicznych wykonywanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.. Pytania dotyczyły bowiem ilości wydanych decyzji o nałożeniu kary administracyjnej w związku z nieprzestrzeganiem obostrzeń związanych z COVID-19, ilości takich decyzji zaskarżonych do sądu oraz łącznej sumy nałożonych i wyegzekwowanych kar, w ujęciu kwartalnym za okres od 1 kwietnia 2020r. do 30 czerwca 2021r. Zauważyć należy, że nie było przez organ kwestionowane powiązanie treści pytań z realizowanymi zadaniami publicznymi.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 . Podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej ma odpowiedzieć na wniosek na tyle szybko, na ile pozwalają mu siły i środki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od otrzymania wniosku. Za wniosek pisemny w rozumieniu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. uznawane jest przesłanie wniosku pocztą elektroniczną (e-mailem) i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (vide: wyrok NSA z 16 marca 2009r. sygn. I OSK 1277/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (vide postanowienia NSA: z 10 września 2015r. sygn. I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015r. sygn. I OSK 1940/15). Podkreślane jest także, że skutki błędów i nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji i z tymi organami (poczty elektronicznej, systemów ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (tak w postanowieniu NSA z 5 listopada 2015r. sygn. I OZ 1414/15 i wyroku NSA z 16 lutego 2016r. sygn. I OSK 2186/14). Nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy ( vide: postanowienie NSA z 18 listopada 2015r. sygn. I OSK 2897/15). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (vide: wyrok NSA z 16 września 2016r. sygn. I OSK 1924/16).
Ustawowy maksymalny termin do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku skarżącego z [...] września 2021r. mijał [...] października 2021r. Bezspornym jest, że informacja publiczna stanowiąca odpowiedź na pytania objęte wnioskiem została udostępniona stronie w dniu [...] listopada 2021r. tj. z miesięcznym opóźnieniem. Załatwienie sprawy z wniosku skarżącej Fundacji nastąpiło przy tym już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego, co uzasadnia stwierdzenie, że do bezczynności organu doszło. W sytuacji bowiem załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, sąd umarza postępowanie wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku orzekania, czy do bezczynności organu (lub przewlekłości postępowania organu) doszło stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani od oceny charakteru bezczynności lub przewlekłości postępowania stosownie do treści art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd nie dopatrzył się rażącego charakteru bezczynności organu. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (vide wyroki NSA: z 21 lipca 2017r. sygn. I OSK 2808/15 i z 8 lipca 2015r. sygn. I OSK 237/15). Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności a zarazem nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające bezczynność (vide: wyrok NSA z 8 lipca 2015r. sygn. I OSK 1514/14). Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (vide: wyrok NSA z 26 lutego 2016r. sygn. I OSK 2451/14). O "rażącym naruszeniu prawa" w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (vide wyroki NSA: z 6 września 2016r. sygn. I OSK 296/15 i z 26 lutego 2016r. sygn. I OSK 2451/14).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że opóźnienie w załatwieniu wniosku skarżącego było miesięczne tj. nie nadmierne a stan epidemii wirusa SARS-CoV-2 w kraju i powszechnie znane, związane z nim trudności z zapewnieniem prawidłowej realizacji wniosków o udzielenie informacji publicznej przez jednostki organizacyjne obciążone koniecznością realizacji bieżących, niecierpiących zwłoki zadań przeciwepidemicznych, stanowią obiektywne usprawiedliwienie tego opóźnienia. Jak słusznie zauważa organ w odpowiedzi na skargę w okresie od 1 października 2021r. do 19 listopada 2021r. nastąpił gwałtowny wzrost zachorowań na Covid-19 w związku z czym pracownicy organu byli obciążeni zwiększoną ilością obowiązków związanych ze zwalczaniem epidemii.
Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa przy stwierdzonej bezczynności organu wykluczył orzekanie z urzędu o nałożeniu grzywny a strona o nałożenie grzywny nie wnosiła.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji (art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi było – stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi (100 złotych), koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika (480 złotych) oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 złotych).