II SAB/Bk 143/25

II SAB/Bk 143/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 149 par.1, par.1a , par.1b i par.3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust.1, art.4 ust.1 pkt 5 i art. 13 ust.2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. I. na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp z o.o. w Hajnówce w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Hajnówce do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, wniosku skarżącej M. I. z dnia 30 września 2025 roku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Hajnówce na rzecz skarżącej M. I. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. I. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Hajnówce (dalej: "Spółka", "organ") w rozpoznaniu jej wniosku z 30 września 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w dniu 30 września 2025 r. złożyła w Spółce, za pośrednictwem poczty elektronicznej, wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści:
1) Jakie działania zostały podjęte przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Hajnówce w następstwie informacji o zanieczyszczeniu zalewu w Repczycach (województwo podlaskie, powiat hajnowski, gmina Kleszczele) z dnia 23 lipca 2025 r.
2) Proszę o informację, czy zidentyfikowano substancję, jaka zanieczyściła zalew w dniu 23 lipca 2025 r. oraz określono potencjalne źródło zanieczyszczenia.
3) Proszę o informację, jaką ilość zanieczyszczeń (określanych jako frakcja stała unosząca się na rzece Nurzec) zebrano i jakie działania zostały podjęte w celu neutralizacji zebranego zanieczyszczenia.
4) Proszę o informację, czy w przeszłości (w latach 2020-2025) odnotowano inne przypadki zanieczyszczenia ww. zalewu w neutralizacji których uczestniczyło PWiK Sp. z o.o. z Hajnówki. Jeśli tak, proszę określić, o jaki rodzaj zanieczyszczenia chodziło, w tym o jaką substancję, i w jaki sposób dokonano jej neutralizacji.
Wnioskowane informacje proszę udostępnić elektronicznie, na adres: [...].
W dniu 7 października 2025 r. została udzielona skarżącej przez Spółkę odpowiedź następującej treści: "W odpowiedzi na wniosek z dnia 30 września 2025 r. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Hajnówce informuje, iż nie jest eksploatatorem infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w mieście i gminie Kleszczele".
Wobec powyższego skarżąca wniosła skargę, w której zarzuciła organowi naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2) art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym, zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zobowiązanie Spółki do załatwienia jej wniosku z dnia 30 września 2025 r. w zakresie nieudostępnionych informacji publicznych, tj. odpowiedzi na zadane tam pytania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w dniu 7 października 2025 r. udzielił informacji w ustawowym terminie, w związku z czym nie występuje po jego stronie bezczynność. Treść udzielonej informacji odpowiada stanowi faktycznemu rzeczy. Spółka nie jest eksploatatorem infrastruktury w mieście i gminie Kleszczele, w związku z czym nie ma zawartej pomiędzy stronami umowy na dostawę i odprowadzanie ścieków. Spółka wykonała zlecenie odbioru nieczystości z cieku wodnego w Repczycach na telefoniczne zlecenie Burmistrza Kleszczel. Dokonując odbioru nieczystości Spółka nie ma obowiązku szczegółowego ich badania, a w procesie oczyszczania odebranych nieczystości nie wystąpiły zaburzenia procesu technologicznego. Cykliczne badania ścieków oczyszczonych nie wykazały żadnych odstępstw od standardowych parametrów osiąganych w procesie oczyszczania ścieków w oczyszczalni ścieków w Spółce. Dokonując jednorazowego odbioru ścieków, Spółka nie miała i nie ma wiedzy w zakresie żądanych informacji określonych we wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4a.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., sąd: (-) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (-) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (-) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd jednocześnie orzeka, czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a., w przypadkach określonych w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu albo nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może również – z urzędu albo na wniosek strony – wymierzyć organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. bądź przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty wskazanej w tym przepisie.
Zasady oraz tryb dostępu do informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."). Ustawa ta określa zarówno zakres prawa do informacji publicznej, jak i tryb jej udostępniania. Krąg podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązek ten spoczywa na władzach publicznych oraz innych podmiotach wykonujących zadania publiczne, w szczególności na organach władzy publicznej, organach samorządów gospodarczych i zawodowych, podmiotach reprezentujących Skarb Państwa, państwowe osoby prawne oraz osoby prawne samorządu terytorialnego, a także innych podmiotach wykonujących zadania publiczne lub dysponujących majątkiem publicznym.
Pojęcie informacji publicznej ma charakter szeroki i obejmuje wszelkie informacje o sprawach publicznych, także wówczas, gdy nie zostały one wytworzone przez podmiot publiczny, lecz odnoszą się do jego działalności. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który w sposób otwarty – poprzez użycie zwrotu "w szczególności" – wskazuje przykładowe kategorie informacji podlegających udostępnieniu.
W doktrynie oraz orzecznictwie, w nawiązaniu do konstytucyjnego prawa do informacji (art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), przyjmuje się szeroką wykładnię pojęcia "informacja publiczna". Obejmuje ono zarówno informacje wytworzone przez organy władzy publicznej i osoby pełniące funkcje publiczne, jak również informacje odnoszące się do tych podmiotów, niezależnie od tego, kto jest ich autorem. Informacją publiczną jest zatem każda wiadomość wytworzona przez podmioty wykonujące władzę publiczną lub odnosząca się do wykonywania przez nie zadań publicznych oraz gospodarowania mieniem publicznym.
W przypadku skierowania do podmiotu zobowiązanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej możliwe są – w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych – następujące sposoby jego rozpatrzenia: (-) udostępnienie żądanej informacji w formie czynności materialno-technicznej, jeżeli podmiot jest jej dysponentem i nie zachodzą ustawowe przesłanki odmowy; (-) poinformowanie wnioskodawcy, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, że podmiot nie jest jej dysponentem (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.) bądź że zastosowanie znajduje odmienny tryb udostępnienia (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (-) wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania – stosownie do art. 16 u.d.i.p.; (-) odmowa udostępnienia informacji przetworzonej w razie niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
Rozpoznając skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, sąd bada, czy zachowanie adresata wniosku odpowiada jednej z prawem przewidzianych form jego załatwienia. Podkreślenia też wymaga, że – co do zasady – podmiot zobowiązany powinien udostępnić informację publiczną bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli udostępnienie informacji w tym terminie nie jest możliwe, podmiot obowiązany – zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. – powiadamia wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia oraz wskazuje nowy termin udostępnienia informacji, nie dłuższy niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 7187/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. W sprawie nie budzi wątpliwości, że Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Hajnówce jest podmiotem w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., który mieści się w zakresie podmiotowym stosowania tej ustawy, w związku z czym zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Jak wynika bowiem z Krajowego Rejestru Sądowego, nr KRS: 0000134683, Wspólnikiem Spółki jest Gmina Miejska w Hajnówce posiadająca 16 088 udziałów o łącznej wartości 16 088 000 zł, przy czym wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi właśnie kwotę 16 088 000 zł. Jak więc trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 3460/21, przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obejmuje podmioty podobnie opisane jak w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., jedynie częściowo powiązane stosunkami właścicielskimi ze Skarbem Państwa lub samorządem terytorialnym.
W sprawie nie budzi także wątpliwości, że żądane informacje stanowią informację publiczną. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 114/23, sprawę z zakresu ogólnie pojętej gospodarki należącej do obowiązków gminnych należy kwalifikować jako sprawę z zakresu informacji publicznej. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Jak wynika bowiem z akt sprawy, przedmiotowa Spółka zajmuje się odbiorem i oczyszczaniem nieczystości (ścieków) i w dniu 23 lipca 2025 r. odebrała nieczystości płynne z cieku wodnego w Repczycach, a następnie w dniu 11 sierpnia 2025 r. wystawiła do zapłaty Gminie Kleszczele fakturę VAT nr [...] na kwotę 2478,60 zł. Zauważenia również wymaga, że żądane przez skarżącą informacje dotyczą właśnie zanieczyszczenia zalewu w Repczycach w dniu 23 lipca 2025 r. oraz ewentualnych innych zanieczyszczeń tego zalewu, z którymi Spółka miała kiedykolwiek do czynienia. Powyższe powodowało, że Spółka zobowiązana była rozpoznać wniosek zgodnie z jego żądaniem na podstawie przepisów o dostępie do informacji publicznej.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, Spółka w ustawowym terminie nie udzieliła wnioskodawczyni żądanej informacji publicznej. Odpowiadając na wniosek skarżącej z dnia 30 września 2025 r. w ten sposób, że Spółka nie jest eksploatatorem infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w mieście i gminie Kleszczele, Spółka uchyliła się od udzielenia żądanych informacji publicznych. Pytania z wniosku nie dotyczyły bowiem kwestii kto zarządza (kto jest eksploatatorem) infrastrukturą wodno-kanalizacyjną w mieście i gminie Kleszczele, tylko dotyczyły ścieków przyjętych przez Spółkę w dniu 23 lipca 2025 r. Także, jak wynika z akt sprawy, o zasadach przyjęcia i rozliczeń ścieków z cieku wodnego Repczyce przez Spółkę w dniu 23 lipca 2025 r. skarżąca dowiedziała się nie w odpowiedzi Spółki na jej wniosek, tylko od Burmistrza Kleszczel z jego pisma z dnia 21 października 2025 r. Również wyjaśnienia Spółki z odpowiedzi na skargę, z racji na ich ogólnikowość i brak odniesienia do każdego z zadanych pytań, nie czynią zadość żądaniu skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu stwierdzić trzeba, że Spółka dopuściła się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z dnia 30 września 2025 r. W związku z tym, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązano Spółkę do załatwienia, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniosku skarżącej z dnia 30 września 2025 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi (pkt 1 wyroku). Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 2 wyroku). Stwierdzając z kolei, że organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej, Sąd przyjął, że niniejsza bezczynność nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie sposób bowiem dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia skarżącej. Spółka zareagowała na wniosek o udostępnienie informacji publicznej szybko (w ciągu 8 dni), tj. pismem z 7 października 2025 r., w których to piśmie wyjaśniła – aczkolwiek błędnie, przyczyny braku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Błędność stanowiska Spółki w tym zakresie nie wynikała jednak, zdaniem Sądu, z woli niezastosowania obowiązujących przepisów prawa, czy zamierzonego ignorowana wniosku skarżącej, lecz raczej z błędnej oceny prawnej wniosku. Nie było więc podstaw do zakwalifikowania zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w punkcie 3 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku). Do kosztów tych zaliczono uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł.