II SAB/BK 130/25

II SAB/Bk 130/25 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia wspierającego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę; ,
Uzasadnienie
W dniu 9 października 2025r. J. W. (dalej: "Skarżący") wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie niezałatwienia sprawy związanej z wydaniem decyzji oraz wypłatą zaległego (od 1 stycznia 2025r.) świadczenia wspierającego przyznanego mu decyzją Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2025r.
Wyjaśnił, że wniosek o wydanie świadczenia wspierającego złożył w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 22 listopada 2024r., natomiast decyzję tego Zespołu z dnia 23 czerwca 2025r. odebrał w dniu 26 czerwca 2025r. W dniu 2 lipca 2025r. za pośrednictwem swojego profilu na platformie PUE ZUS złożył wniosek o wypłatę należnego mu świadczenia z wyrównaniem od 1 stycznia 2025r. Wyjaśnił, że na datę złożenia skargi ZUS nie wypłacił mu należnego świadczenia wspierającego pomimo spełnienia obowiązku terminowego złożenia wniosku przez portal PUE ZUS. W związku zaś z bezczynnością ZUS w dniu 12 września 2025r. wniósł ponaglenie do Inspektoratu ZUS w Augustowie na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarżący podkreślił dodatkowo, że termin wydania przez ZUS decyzji w sprawie wypłaty świadczenia wspierającego (w kwocie ok. 15.000 zł) został przekroczony już blisko 4-krotnie w świetle art. 35 k.p.a., tymczasem orzekający w sprawie organ powinien wydać decyzję i wypłacić świadczenie wspierające bez zbędnej zwłoki.
Wskazując na powyższe okoliczności Skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej mającej uczynić mu zadość, za szkody zdrowotne i finansowe jakie poniósł przez brak wypłacania mu świadczenia z strony organu ZUS decyzyjnego w tej kwestii. Dodatkowo wniósł o orzeczenie, że bezczynność organy miała charakter kwalifikowany.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie wskazując, że wniosek skarżącego z powodów technicznych nie został przeprocedowany automatycznie w wyznaczonym do tego terminie, a problem ten był zgłaszany do diagnozy na portalu użytkownika KSI (PUK). W dniu 16 października 2025r. problem ten został rozwiązany , a do Skarżącego została wystała informacja o przyznaniu świadczenia wspierającego od 1.01.2025r. do 28.02.2025r. w kwocie 1425 zł (miesięcznie), a od 1.03.2025r. do 31.08.2026r. – 1504 zł (miesięcznie). Wypłata świadczenia za okres od 1.01 do 30.09.2025r. został przekazana do wypłaty na konto skarżącego w dniu 22 października 2025r.
Nawiązując do wniosku o odrzucenie skargi pełnomocnik organu wyjaśnił, że została ona złożona w sprawie w której nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W tym zakresie pełnomocnik organu wskazał na treść art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023r. poz. 1429) informując, że w sprawie o świadczeni wspierające właściwy jest sąd okręgowy dla miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczna kontrola działalności administracji publicznej na skutek złożenia skargi, poprzedzona jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest bowiem dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Spełnienie wszystkich wymienionych warunków skargi prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy. Stwierdzenie natomiast braku któregoś z nich uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W ocenie Sądu, sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.):
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organów administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, interpretacje podatkowe oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Natomiast, jeżeli skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, która nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej, skarga taka podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W kontrolowanej sprawie przedmiotem skargi skarżącego z dnia 9 października 2025r. jest bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych związana z niewydaniem decyzji oraz brakiem wypłaty zaległego świadczenia wspierającego przyznanego skarżącemu na podstawie decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku.
Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego przebiega w dwóch etapach. Wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga bowiem uprzedniego wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zagadnienia związane z wydawaniem decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia uregulowane zostały w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.). Uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stanowi warunek wystąpienia przez osobę niepełnosprawną mającą potrzebę wsparcia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wspierającego uregulowanego w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 poz. 1429 ze zm., dalej powoływanej jako: "ustawa"). Przy czym, jak stanowi art. 30 ust. 2 tej ustawy, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Przepisy art. 83 ust. 3 i 5-7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio.
Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny przesądza, że kontrola działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach dotyczących świadczenia wspierającego została powierzona sądom powszechnym, a nie sądom administracyjnym. W konsekwencji brak wydania przez ZUS w ustawowym terminie decyzji o przyznaniu świadczenia wspierającego i jego wypłacie nie podlega kontroli w trybie skargi na bezczynność, lecz otwiera drogę do wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, stosownie do art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosowanego odpowiednio.
Zgodnie zaś z powołanym wyżej art. 83 ust. 3 ustawy o systemie świadczeń społecznych odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Jak wynika z powyższego niewydanie decyzji w terminie traktowane jest na równi z decyzją odmowną, od której stronie przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zatem ustawodawca przewidział szczególny tryb ochrony prawnej przed sądem powszechnym, tym samym droga sądowoadministracyjna w tej kategorii spraw jest niedopuszczalna.
W konsekwencji skoro niedopuszczalnym jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w przedmiocie świadczenia wspierającego, tym samym za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tym zakresie.
Dodatkowo skazać należy, że wniesienie przez skarżącego ponaglenia na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie może skutkować powstaniem właściwości sądu administracyjnego, skoro ustawa szczególna wyraźnie przewiduje odmienny reżim prawny i odsyła do procedury cywilnej.
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność ZUS w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wydanie decyzji i wypłatę zaległego świadczenia wspierającego, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.