II SAB/Bk 125/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na bezczynność organu w sprawie wydania dowodu osobistego bez danych biometrycznych, uznając pobranie odcisków palców za wymóg formalny wniosku.
Skarżący złożył wniosek o wydanie dowodu osobistego bez danych biometrycznych, powołując się na przekonania światopoglądowe. Organ wezwał do uzupełnienia wniosku o pobranie odcisków palców, a po odmowie skarżącego, pozostawił wniosek bez rozpoznania. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu. Sąd uznał, że pobranie odcisków palców jest wymogiem formalnym, a ich brak uzasadnia pozostawienie wniosku bez rozpoznania, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi D.M. na bezczynność Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie dowodu osobistego bez danych biometrycznych. Skarżący powołał się na przekonania światopoglądowe i religijne jako podstawę odmowy złożenia odcisków palców. Organ wezwał do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, a po odmowie skarżącego, pozostawił wniosek bez rozpoznania, stosując art. 64 § 2 k.p.a. Skarżący złożył skargę na bezczynność, argumentując, że pobranie biometrii nie jest wymogiem formalnym, a organ powinien wydać decyzję merytoryczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że pobranie odcisków palców jest wymogiem formalnym wniosku, a jego nieuzupełnienie uzasadnia pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Sąd podkreślił, że dane biometryczne mają charakter identyfikacyjny i nie naruszają przekonań światopoglądowych, a przepisy ustawy o dowodach osobistych są zgodne z prawem UE i krajowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Pobranie odcisków palców jest wymogiem formalnym wniosku o wydanie dowodu osobistego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy ustawy o dowodach osobistych (art. 29c, art. 12 ust. 1a) oraz rozporządzenia wykonawczego, które jednoznacznie wskazują na obowiązek pobrania odcisków palców od osób powyżej 12 roku życia. Brak uzupełnienia tego wymogu uzasadnia zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. i pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie, wniosek podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
u.d.o. art. 24 § ust. 3 i 4
Ustawa o dowodach osobistych
Określa sposób składania wniosku o wydanie dowodu osobistego.
u.d.o. art. 28 § ust. 1
Ustawa o dowodach osobistych
Wymienia dane zawarte we wniosku o wydanie dowodu osobistego, w tym informację o pobraniu odcisków palców.
u.d.o. art. 29c
Ustawa o dowodach osobistych
Określa obowiązek pobierania odcisków palców od osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że skarga na akt/czynność z zakresu administracji publicznej dotyczy bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 53 § § 2b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa warunki wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutek oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.d.o. art. 12 § ust. 1a
Ustawa o dowodach osobistych
Określa przypadki, w których nie zamieszcza się odcisków palców w warstwie elektronicznej dowodu osobistego.
u.d.o. art. 56 § ust. 1 pkt 3 lit. e)
Ustawa o dowodach osobistych
Nakłada na organ obowiązek gromadzenia danych o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
p.p.s.a. art. 149
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skład sądu w trybie uproszczonym.
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw w szczególnych przypadkach.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie bezczynności organu.
k.p.a. art. 63
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów formalnych podania.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wydania decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobranie odcisków palców jest wymogiem formalnym wniosku o wydanie dowodu osobistego. Nieuzupełnienie wymogu formalnego uzasadnia pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Dane biometryczne mają charakter identyfikacyjny i nie naruszają przekonań światopoglądowych. Przepisy ustawy o dowodach osobistych są zgodne z prawem UE i krajowym. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie pozbawia strony prawa do sądu.
Odrzucone argumenty
Pobranie odcisków palców nie jest wymogiem formalnym, lecz czynnością materialno-techniczną. Organ powinien wydać decyzję merytoryczną zamiast pozostawiać wniosek bez rozpoznania. Obowiązek pobrania odcisków palców narusza przekonania światopoglądowe i religijne.
Godne uwagi sformułowania
Sąd zarządzeniem z dnia 22 października 2025r. uznał, że złożona w niniejszej sprawie skarga na "akt/czynność z zakresu administracji publicznej" dotyczy faktycznie bezczynności Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie dowodu osobistego. Pojęcie "bezczynności" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. W zakresie przepisów mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 24 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (...) wniosek o wydanie dowodu osobistego składa się osobiście w siedzibie organu gminy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym czytelnym podpisem... Z treści powołanych wyżej regulacji prawnych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że obowiązkiem osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego, która ukończyła 12 rok życia jest złożenie odcisków palców. Dane biometryczne, w tym linie papilarne, mają charakter wyłącznie identyfikacyjny, fizyczny i nie zawierają – wbrew obawom Skarżącego - treści informacyjnej odnoszącej się do sfery sumienia, religii czy światopoglądu jednostki. Końcowo, wbrew obawom autora skargi, czynność "pozostawienia bez rozpoznania" nie pozbawia strony prawa do sądu, ponieważ w razie pozostawienia wniosku bez rozpoznania strona ma prawo, z czego Skarżący w niniejszej sprawie skorzystał, złożyć do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu kwestionując prawidłowość pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Skład orzekający
Anna Bartłomiejczuk
sprawozdawca
Elżbieta Lemańska
członek
Małgorzata Roleder
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów formalnych wniosku o wydanie dowodu osobistego, w szczególności pobierania odcisków palców, oraz dopuszczalności skargi na bezczynność organu w takich przypadkach."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z przekonaniami światopoglądowymi, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na ogólnych przepisach k.p.a. i ustawy o dowodach osobistych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między wymogami prawnymi a przekonaniami światopoglądowymi obywatela, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Rozstrzygnięcie sądu wyjaśnia granice tych praw w kontekście wydawania dokumentów tożsamości.
“Czy można dostać dowód osobisty bez odcisków palców? Sąd administracyjny rozstrzyga konflikt światopoglądu z prawem.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Bk 125/25 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2025-11-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-10-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/ Elżbieta Lemańska Małgorzata Roleder /przewodniczący/ Symbol z opisem 6051 Dokumenty stwierdzające tożsamość 658 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Ewidencja ludności Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 64 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 653 art. 29c, art. 12a ust.1 i art. 12 ust. 1 Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D.M. na bezczynność Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie dowodu osobistego oddala skargę. Uzasadnienie Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu 24 lipca 2025r. D. M. (dalej powoływany też jako "skarżący") złożył w Urzędzie Miejskim w Białymstoku wniosek o wydanie dowodu osobistego bez danych biometrycznych, tj. bez odcisków palców oraz podpisu w warstwie elektronicznej dowody osobistego, z uwagi na przekonania światopoglądowe i religijne, które nie pozwalają mu wyrazić zgody na przekazywanie danych biometrycznych do systemów państwowych oraz ich cyfrowe przechowywanie. Wskazał, że w jego opinii państwo nie może zmuszać obywatela do działań sprzecznych z jego sumieniem - nawet w imię interesu publicznego - bez uprzedniego rozważenia, czy nie istnieją mniej inwazyjne środki identyfikacji tożsamości. W sytuacji zaś, gdy dowód osobisty zawiera zdjęcie oraz podstawowe dane identyfikujące (imię, nazwisko, PESEL, podpis) identyfikacja obywatela jest możliwa także bez danych biometrycznych. Pismem z dnia 25 lipca 2025r. organ wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie dowodu osobistego tj. osobistego stawiennictwa w celu złożenia podpisu oraz pobrania odcisków palców, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu 28 lipca 2025 r. W dniu 31 lipca 2025 r. Skarżący stawił się w Urzędzie Miejskim w Białymstoku celem złożenia podpisu na wniosku, natomiast odmówił złożenia odcisków palców, co znalazło potwierdzenie w piśmie z dnia 31 lipca 2025 r., w którym podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wydania dowodu osobistego bez danych biometrycznych. W zaistniałych okolicznościach Prezydent Białegostoku pismem z dnia 6 sierpnia 2025 r. poinformował Skarżącego, że w związku z nieuzupełnieniem przez niego w wyznaczonym terminie braków formalnych jego wniosek o wydanie dowodu osobistego z 24 lipca 2025r. został pozostawiony bez rozpoznania. Powyższe pismo zostało doręczone Skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2025r. Pismem z dnia 27 sierpnia 2025 r. Skarżący wezwał Prezydenta Miasta Białegostoku do usunięcia naruszenia prawa, w którym zażądał niezwłocznego nadania biegu sprawie i merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku z dnia 24 lipca 2025r., w razie nieuwzględnienia wniosku - wydania decyzji administracyjnej z pełnym uzasadnieniem i pouczeniem o środkach zaskarżenia, doręczenia kopii ewentualnego wezwania do usunięcia braków formalnych wraz z dowodem jego doręczenia oraz wskazania podstawy prawnej i faktycznej, którą organ uznał za braki formalne. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Prezydent Białegostoku w piśmie z 1 września 2025r. przytoczył zasady wydawania dowodów osobistych, uregulowane w ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz.U. z 2022 r. poz. 671 z późn. zm. dalej w skrócie: "u.d.o.") oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 lipca 2025r. w sprawie wzoru dowodu osobistego, jego wydawania i odbioru oraz utraty, uszkodzenia, unieważnienia i zwrotu (Dz.U. z 2025 r. poz. 1031, dalej w skrócie: "rozporządzenie"). Wyjaśnił, że brak wymaganych przepisami ustawy odcisków palców w innych przypadkach, niż wynikające z art. 29c ustawy, w tym spowodowany subiektywnie postrzeganą przez wnioskodawcę niechęcią do posiadania dokumentu zawierającego odciski palców, jest brakiem formalnym wniosku. Jest on widoczny już w momencie składania wniosku i nie wymaga od organu przeprowadzenia jakichkolwiek czynności celem ustalenia spełnienia materialnoprawnych wymogów do wydania dowodu osobistego i w takim przypadku zastosowanie znajduje art. 64 § 2 k.p.a. Wojewoda Podlaski, po rozpatrzeniu złożonego przez Skarżącego "wezwania do usunięcia naruszenia prawa", postanowieniem z dnia 29 września 2025r. nr OB.-I.622.13.2025r.AO, uznał to ponaglenie za nieuzasadnione stwierdzając, że organ w niniejszej sprawie nie dopuścił się ani bezczynności, ani też przewlekłości. Zdaniem Wojewody organ I instancji wykonał wszelkie niezbędne czynności przewidziane przepisami ustawy o dowodach osobistych oraz zgodnie z procedurą określoną przepisami k.p.a. W dniu 22 września 2025r. Skarżący złożył do tut. Sądu Administracyjnego skargę na akt/czynność polegającą na pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku z dnia 24 lipca 2025r. o wydanie dowodu osobistego i wniósł o stwierdzenie bezskuteczności/bezprawności ww. czynności; zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku co do istoty - a w razie nieuwzględnienia żądania - do wydania decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. w terminie 14 dni od doręczenia akt sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ewentualnie - z ostrożności procesowej - jeżeli sąd uzna, że właściwą drogą kontroli jest skarga na bezczynność, Skarżący wniósł o potraktowanie niniejszej skargi jako skargi na bezczynność i zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w trybie art. 149 p.p.s.a., z rozważeniem wymierzenia grzywny. W uzasadnieniu wyjaśnił, że czynność "pozostawienia bez rozpoznania" zamyka mu drogę do rozstrzygnięcia merytorycznego i tym samym do zwykłych środków odwoławczych. Zdaniem Skarżącego, pobranie odcisków palców i wzoru podpisu nie należy do wymogów formalnych "podania" w rozumieniu art. 63-64 k.p.a., lecz jest czynnością materialno-techniczną przewidzianą w ustawie o dowodach osobistych na etapie załatwiania sprawy o wydanie dokumentu. Brak tych danych nie czyni "podania" wadliwym - dotyczy materialnoprawnego warunku wydania dokumentu w określonej postaci. W konsekwencji uznał, że skoro spór dotyczy istoty uprawnienia i obowiązków (czy obligatoryjne jest pobranie biometrii i podpisu), organ miał obowiązek zakończyć sprawę decyzją, a nie uchylać się od rozstrzygnięcia przez "pozostawienie bez rozpoznania". W razie zatem odmowy pobrania odcisków palców poza zakresem wyjątków organ, jeżeli uznaje, że obowiązek jest bezwzględny, powinien wydać decyzję odmowną z przytoczeniem podstawy prawnej umożliwiając wnioskującej kontrolę instancyjną i sądową. Tymczasem zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. wyłącza to prawo. Końcowo Skarżący wskazał, że spór w jego sprawie nie dotyczy "kompletności podania", tylko materialnej dopuszczalności pominięcia biometrii i zakresu wynikającego z ustawy o dowodach osobistych oraz prawa UE. Takie zaś postępowanie powinno zakończyć się decyzją, a nie czynnością "pozostawienia bez rozpoznania". Prezydent Miasta Białegostoku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sąd zarządzeniem z dnia 22 października 2025r. uznał, że złożona w niniejszej sprawie skarga na "akt/czynność z zakresu administracji publicznej" dotyczy faktycznie bezczynności Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie dowodu osobistego. Zgodnie bowiem z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013r. sygn. I OPS 2/13 (publ. ONSAiWSA 2014/1/2) na pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność do sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Przy czym, jak stanowi art. 53 § 2b tej ustawy, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość regulacji zawartej w art. 53 § 2b p.p.s.a., tj. wniósł pismem z dnia 27 sierpnia 2025 r. "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", trafnie zakwalifikowane przez Wojewodę Podlaskiego jako ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że jej przedmiotem Skarżący uczynił bezczynność Prezydenta Miasta Białegostoku w pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku z dnia 24 lipca 2025r. o wydanie dowodu osobistego. Pojęcie "bezczynności" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Z powyższego wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy przy tym rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego, czy też formalnoprawnego, które kończy postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie. Wyjaśnić również należy, że w zakresie skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu, czy też spowodowana była przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 7 listopada 2023r.. II OSK 1599/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Jak wynika z powyższego skarga na bezczynność pełni zatem funkcję gwarancyjną dla strony, zabezpieczając ją przed brakiem reakcji organu w zakresie rozpatrzenia jej sprawy. Ocenę, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z bezczynnością organu, należy przeprowadzić uwzględniając sposoby i formy załatwienia sprawy, jakie każdorazowo przewidują przepisy mające w danej sprawie zastosowanie. Niezbędne jest przy tym wskazanie, że w świetle przytoczonej już wyżej uchwały 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r. (sygn. I OPS 2/13), w przypadku pozostawienia podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. stronie przysługuje skarga na bezczynność organu. Sąd rozpoznając taką skargę powinien zaś ocenić prawidłowość wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz, czy prawidłowo pozostawiono wniosek strony bez rozpoznania. Kierując się powyższymi regułami skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że Prezydent Miasta Białegostoku nie dopuścił się zarzucanej mu bezczynności albowiem prawidłowo pozostawił wniosek Skarżącego bez rozpoznania. W sprawie nie jest sporne, iż Skarżący w dniu 24 lipca 2025 r. złożył do Prezydenta Miasta Białegostoku wniosek o wydanie dowodu osobistego bez danych biometrycznych, tj. bez odcisków palców oraz podpisu w warstwie elektronicznej dowody osobistego, powołując się na przekonania światopoglądowe i religijne, które nie pozwalają mu wyrazić zgody na przekazywanie danych biometrycznych do systemów państwowych oraz ich cyfrowe przechowywanie. Nie jest też sporne, że Skarżący po złożeniu ww. wniosku został pisemnie zasadnie wezwany do jego uzupełnienia - w trybie art. 64 § 2 k.p.a. – poprzez osobiste stawiennictwo w celu złożenia podpisu oraz pobrania odcisków palców pod rygorem pozostawienia wniosku bez jego rozpatrzenia. W odpowiedzi na powyższe Skarżący uzupełnił brak formalny w zakresie podpisu, natomiast odmówił złożenia odcisków palców wnioskując ponownie o wydanie dowodu osobistego bez danych biometrycznych. Wobec nieuzupełnienia powyższego braku organ pismem z dnia 6 sierpnia 2025r. zawiadomił Skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Skarżący stoi z kolei na stanowisku, że pobranie odcisków palców i wzoru podpisu nie należy do wymogów formalnych "podania" w rozumieniu art. 63-64 k.p.a. i w sytuacji odmowy złożenia przez wnioskodawcę odcisków palców organ powinien wydać decyzję odmowną z przytoczeniem podstawy prawnej umożliwiając stronie wnioskującej kontrolę instancyjną i sądową. W zakresie przepisów mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 24 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 671 z późn. zm., dalej: "ustawa") wniosek o wydanie dowodu osobistego składa się osobiście w siedzibie organu gminy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym czytelnym podpisem, wypełnionym przez wnioskodawcę albo przez pracownika tego organu na podstawie danych podanych przez wnioskodawcę i zawartych w rejestrze PESEL. Wniosek o wydanie dowodu osobistego osobie do 12 roku życia można złożyć na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wydanie dowodu osobistego następuje nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin ten może zostać przedłużony, o czym należy zawiadomić osobę ubiegającą się o wydanie dowodu osobistego lub osobę składającą wniosek na jej rzecz, zwaną dalej "wnioskodawcą". Stosownie do art. 28 ust. 1 tej ustawy wniosek o wydanie dowodu osobistego zawiera: (1) numer PESEL; (2) nazwisko i imię (imiona); (3) nazwisko rodowe; (4) imię ojca; (5) imię i nazwisko rodowe matki; (6) datę i miejsce urodzenia; (7) płeć; (8) obywatelstwo; (9) powód ubiegania się o wydanie dowodu osobistego; (10) adres do korespondencji, opcjonalnie adres poczty elektronicznej lub numer telefonu; (11) własnoręczny czytelny podpis wnioskodawcy albo adnotację pracownika organu gminy o przyczynie braku podpisu, a w przypadku wniosku złożonego na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej - kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany albo podpis osobisty; (11a) własnoręczny podpis osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego, która ukończyła 12. rok życia, albo adnotację pracownika organu gminy o przyczynie braku podpisu; (11b) nazwisko i imię (imiona), rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości rodzica, opiekuna lub kuratora; (12) oświadczenie o prawdziwości danych, o których mowa w pkt 1-9, oraz klauzulę o treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia."; (13) informację o wyrażeniu zgody na zamieszczenie w warstwie elektronicznej dowodu osobistego certyfikatu podpisu osobistego; (14) informację o wyrażeniu zgody na przekazanie danych do rejestru danych kontaktowych osób fizycznych; (15) informację o pobraniu odcisków palców. Obowiązek złożenia odcisków palców został określony w art. 29c ustawy, który stanowi, że podczas składania wniosku o wydanie dowodu osobistego pobiera się odciski palców osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 12a ust. 1a. W myśl art. 12 ust. 1a ustawy w warstwie elektronicznej dowodu osobistego wydanego osobie: 1) która nie ukończyła 12 roku życia, (2) od której chwilowo fizycznie nie jest możliwe pobranie odcisków któregokolwiek z palców, (3) od której pobranie odcisków palców jest fizycznie niemożliwe - nie zamieszcza się odcisków palców. Sposób pobierania odcisków palców został określny w § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 lipca 2025 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego, jego wydawania i odbioru oraz utraty, uszkodzenia, unieważnienia i zwrotu (Dz.U. z 2025 r, poz. 1031). Według tej regulacji od osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego, która ukończyła 12. rok życia, pobiera się odciski palców wskazujących obu dłoni za pomocą elektronicznego urządzenia do pobierania odcisków palców. W przypadku gdy odcisk palca wskazującego jest nieczytelny albo brak tego palca, odcisk pobiera się kolejno z palca środkowego, serdecznego albo kciuka, w odniesieniu do każdej z dłoni. Jeżeli odciski wszystkich palców danej dłoni wykazują niską jakość, pobiera się odcisk palca danej dłoni, który ma najwyższą jakość. Informację o tym, czy odciski palców zostały pobrane, odnotowuje się we wniosku o wydanie dowodu osobistego. Z treści powołanych wyżej regulacji prawnych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że obowiązkiem osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego, która ukończyła 12 rok życia jest złożenie odcisków palców. W takiej sytuacji do obowiązku złożenia odcisków palców zastosowanie ma art. 64 § 2 k.p.a. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ prawidłowo zatem wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku w powyższym zakresie. Nie ulega przy tym wątpliwości, co przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2023r. sygn. akt II OSK 1599/23 (CBOSA), że powyższy brak jest brakiem formalnym wniosku, a nie materialnym i w związku z tym podlegał uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższy przepis dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu wnioskowi (pismu) biegu. Skoro bowiem prawodawca określił wyraźnie, jakim warunkom formalnym powinien odpowiadać wniosek o wydanie dowodu osobistego, to brak jest jakichkolwiek podstaw, aby przyjąć, że wniosek mógł być rozpoznany bez ich spełnienia (podobnie: WSA w Łodzi w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 104/22, WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Bk 23/23, oba dostępne w CBOSA). Ponadto przycięcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do sytuacji, że organ zobowiązany byłby, na co wskazuje zwrot "odmawia się wydania", do wydawania decyzji o odmowie wydania dowodu osobistego w każdej sytuacji naruszenia przepisów ustawy o dowodach osobistych i to bez wzywania do uzupełnienia wniosku, gdyż ustawa o dowodach osobistych nie przewiduje takiej procedury, a wspomniany wyżej art. 64 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do braków formalnych wniosku. Tymczasem sam ustawodawca przewidział możliwość pozostawienia wniosku bez rozpoznania albowiem w przepisie art. 56 ust. 1 pkt 3 lit. e) ustawy o dowodach osobistych nakłada na organ obowiązek gromadzenia danych o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Z powyższych względów analizowany brak złożenia odcisków palców, jest – jak słusznie przyjął Prezydenta Miasta Białegostoku - brakiem formalnym wniosku i w związku z tym podlegał uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Skoro zaś Skarżący nie wykonał w terminie wezwania do usunięcia ww. braku formalnego wniosku, powyższy wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, o czym Skarżący został prawidłowo poinformowany w piśmie z dnia 6 sierpnia 2025r. Nieusunięcie braków formalnych wniosku powoduje bowiem, że nie jest on zdolny do wywołania skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 2017, s. 400-401). W konsekwencji, organ nie tylko nie jest zobowiązany, ale nawet nie jest uprawniony do prowadzenia czynności postępowania administracyjnego. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych nie można, zdaniem sądu, przypisać Prezydentowi Białegostoku bezczynności w sytuacji, w której zgodnie z przepisami nie nadał biegu wnioskowi z powodu nieusunięcia przez Skarżącego braku formalnego w zakreślonym terminie. Jak zostało już wyżej wskazane tylko prawidłowy formalnie wniosek mógł spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego i w konsekwencji wykreować obowiązek organu administracji publicznej do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Odnosząc się zaś do argumentacji Skarżącego jakoby spór w jego sprawie nie dotyczył "kompletności podania", tylko materialnej dopuszczalności pominięcia biometrii ze względu na przekonania światopoglądowe i religijne, które nie pozwalają na przekazywanie danych biometrycznych do systemów państwowych oraz ich cyfrowe przechowywanie, wyjaśnić należy, że obowiązek złożenia odcisków palców nie prowadzi do ujawnienia jakichkolwiek przekonań religijnych, światopoglądowych ani wyznaniowych. Dane biometryczne, w tym linie papilarne, mają charakter wyłącznie identyfikacyjny, fizyczny i nie zawierają – wbrew obawom Skarżącego - treści informacyjnej odnoszącej się do sfery sumienia, religii czy światopoglądu jednostki. Dodatkowo podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1599/23), zgodnie z którym skoro mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy o dowodach osobistych nie były dotychczas weryfikowane przez Trybunał Konstytucyjny i nie została dotychczas skutecznie zakwestionowana ich zgodność z aktami prawnymi wyższego rzędu, to przepisy te korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją i nie sposób dopatrzyć się podstaw do oczekiwanego przez Skarżącego ich wybiórczego stosowania przez organy administracji, czy też sąd. Ponadto nowelizacja ustawy o dowodach osobistych, których skutkiem jest w szczególności kwestionowane przez Skarżącego pobieranie odcisków placów, jest następstwem wdrożenia do polskiego porządku prawnego przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1157 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie poprawy zabezpieczeń dowodów osobistych obywateli Unii i dokumentów pobytowych wydawanych obywatelom Unii i członkom ich rodzin korzystającym z prawa do swobodnego przemieszczania się (Dz. U. z 2019 r., L 188, s. 67) (zwane dalej: rozporządzeniem 2019/1157). Powyższe rozporządzenie od 2 sierpnia 2021 r. ustanowiło obowiązek, zawarcia w każdym nowo wydawanym przez państwa członkowskie dowodzie osobistym obrazu odcisków placów posiadacza w drodze umieszczenia go na nośniku danych o wysokim stopniu zabezpieczenia. Końcowo, wbrew obawom autora skargi, czynność "pozostawienia bez rozpoznania" nie pozbawia strony prawa do sądu, ponieważ w razie pozostawienia wniosku bez rozpoznania strona ma prawo, z czego Skarżący w niniejszej sprawie skorzystał, złożyć do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu kwestionując prawidłowość pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Uwzględniając powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do stwierdzenia bezczynności organu w prowadzonym postępowaniu, sąd skargę oddalił, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sąd nie uwzględnił w tym zakresie wniosku Skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie albowiem rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez Skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., II OSK 387/21; CBOSA). Tym bardziej, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy wniosek Skarżącego o przeprowadzenie rozprawy został złożony po zawiadomieniu go o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na dzień 25 listopada 2025r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI