II SAB/Bk 116/22

II SAB/Bk 116/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /sprawozdawca/
Marcin Kojło /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 460/23 - Wyrok NSA z 2024-10-23
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 4, art. 8 ust. 1, art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. w B. na bezczynność Dyrektora B.o Parku Narodowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 października 2022 r. Stowarzyszenie P. w B. (dalej: "Stowarzyszenie", "strona skarżąca"), powołując się na przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm., dalej: "u.i.o.ś.") wniosło o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie poprzez:
1) podanie liczby drzew, które zostały usunięte z pasa granicznego w związku z budową zapory na granicy, czy prowadzono ich inwentaryzację uwzględniającą dane takie jak: gatunek drzewa, wymiar pierśnicy itp.? Jeżeli tak, to wniesiono o udostępnienie kopii stosownej inwentaryzacji/rejestru;
2) wskazanie, co stało się z drewnem uzyskanym z wyżej wymienionych drzew i w jaki sposób drzewa zostały zagospodarowane po wycince;
3) podanie liczby drzew, które zostały wycięte z obszaru ochrony ścisłej i z obszaru ochrony częściowej z podziałem na oddziały oraz na drzewa stojące żywe, stojące martwe i leżące w związku z budową zapory na granicy i funkcjonowaniem wojska i innych służb, a także poinformowanie, czy prowadzono inwentaryzację wyciętych drzew uwzględniającą dane takie jak: gatunek drzewa, wymiar pierśnicy itp.? Jeżeli tak, to wniesiono o udostępnienie kopii stosownej inwentaryzacji/rejestru;
4) wskazanie, co stało się z drewnem uzyskanym z wyżej wymienionych drzew i w jaki sposób drzewa zostały zagospodarowane po wycince;
5) wskazanie, jakie szkody powstały w związku z użytkowaniem dróg dojazdowych do granicy przez B.: na granicy obszaru ochrony ścisłej oraz o obszarze ochrony częściowej (przy M.), czy prowadzono ich inwentaryzację, a jeżeli tak, to wniesiono o udostępnienie kopii stosownej inwentaryzacji/rejestru.
W odpowiedzi na ww. wniosek Dyrektor B. Parku Narodowego pismem z [...] października 2022 r. stwierdził, że informacje dotyczące inwestycji polegającej na budowie zapory na granicy polsko-białoruskiej, wobec brzmienia art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1992, dalej: "u.b.z.g.p."), nie podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Organ wyjaśnił, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu we wniosku, podstawą braku udostępnienia nie jest art. 7 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej, wyłączający udostępnienie jedynie informacji dotyczących konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery, które nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie odrębnych przepisów, ale art. 6 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym do inwestycji nie stosuje się przepisów odrębnych, w tym prawa budowlanego, prawa wodnego, prawa ochrony środowiska oraz przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku, prawa geodezyjnego i kartograficznego, przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz środowiskowych, przepisów o transporcie kolejowym, przepisów o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Przywołując treść art. 3 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej i art. 3 pkt 7 ustawy prawo budowlane organ uznał, że roboty budowlane to pojęcie znacznie szersze od pojęcia budowy. Robotami budowlanymi są wszystkie te czynności fizykalne (w odróżnieniu od czynności prawnych), które skutkują realizacją danego celu. Pierwszym elementem robót budowlanych jest prowadzenie na terenie budowy prac przygotowawczych (np. przygotowanie stanowisk dla maszyn i urządzeń, utwardzenie ciągów komunikacyjnych na placu budowy czy ogrodzenie placu budowy). Następnie dochodzi do prowadzenia właściwych robót (wykopy, roboty konstrukcyjne, roboty wykończeniowe, prace instalacyjne). Ostatnim etapem prowadzenia robót budowlanych jest uprzątnięcie placu budowy i usunięcie sprzętu. Skoro pod pojęciem inwestycji ustawa o budowie zabezpieczenia granicy państwowej rozumie wykonanie robót budowlanych, pojęciem tym należy objąć także wszelkie prace związane z budową bariery, w tym nie tylko prace sensu stricte, polegające na stawianiu samej bariery, ale również inne czynności ułatwiające czy też umożliwiające jej budowę, w tym prace przygotowawcze polegające m.in. na usuwaniu drzew z pasa granicznego. Tym samym, w ocenie Dyrektora B. Parku Narodowego, działania dotyczące usuwania drzew, jak również ich późniejszego zagospodarowania, ich liczby, kwestie związane z użytkowaniem dróg dojazdowych, a więc czynności objęte zakresem wniosku, na podstawie art. 6 ust. 1 u.b.z.g.p. nie podlegają udostępnieniu, w tym również w oparciu o ustawę o udostępnieniu informacji i środowisku i jego ochronie, gdyż do inwestycji polegającej na budowie bariery ustawy tej się nie stosuje.
Dodatkowo wskazano, że wszelkie informacje dotyczące działań zabezpieczających interesy przyrody zamieszczone zostały na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska: https://www.gov.Dl/web/gdos/nie-mur-a-nowoczesna-zapora-czvlibezpieczenstwo-z-poszanowaniem-przvrodv oraz https://www.gov.pl/web/gdos/granicadzialamy-sluchamy-reaguiemy.
Stowarzyszenie, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzuciło organowi bezczynność i naruszenie art. 4 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 u.b.z.g.p. - poprzez przyjęcie, że żądana informacja nie może być udostępniona, ponieważ do inwestycji nie stosuje się przepisów odrębnych, w tym prawa ochrony środowiska oraz przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku, podczas gdy w niniejszej sprawie - ze względu na brzmienie art. 7 u.b.z.g.p. - żądana informacja stanowi informację o środowisku, gdyż nie dotyczy ona konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery, co doprowadziło do odmowy udostępnienia informacji o środowisku wnioskowanej przez stroną skarżącą.
Zarzucając powyższe, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Stowarzyszenie wniosło o: 1) zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w niezwłocznym, określonym terminie; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, a także 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Strona podniosła, że na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902) utrwalone pozostaje orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym "w sytuacji gdy wnioskodawca uznaje, iż udostępnienie jej informacji publicznej nie nastąpiło zgodnie z wnioskiem (nie udzielono informacji w pełnym, żądanym zakresie lub podmiot zobowiązany uznał, iż żądana informacja nie stanowi informacji publicznej), to może domagać się sądowej ochrony w drodze skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia jej żądanej informacji.
Zdaniem strony skarżącej, wyroki zapadłe na gruncie dostępu do informacji publicznej winny znaleźć mutatis mutandis zastosowanie do udostępniania informacji o środowisku, ponieważ funkcja pełniona przez te przepisy pozostaje jednakowa - tj. umożliwienie obywatelom uzyskania informacji o działaniach władzy publicznej.
Strona wskazuje, że w sprawie nie doszło do udostępnienia informacji o środowisku, ponieważ organ bezzasadnie uznał żądaną informację za dotyczącą inwestycji polegającej na budowie zapory na granicy polsko-białoruskiej, która na mocy art. 6 ust. 1 u.b.z.g.p. nie podlega udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Termin załatwienia sprawy został przez organ przekroczony. Do dnia złożenia skargi organ nie udzielił żądanej informacji publicznej, na skutek czego pozostaje on w bezczynności.
Pełnomocnik wywiódł, że z analizy art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 u.b.z.g.p. wynika, że interpretacja organu nie może zostać uznana za prawidłową. Stosownie do art. 7 u.b.z.g.p., informacje dotyczące konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie odrębnych przepisów. Zestawienie tego przepisu z art. 6 ust. 1 u.b.z.g.p. nakazuje uznać, że ustawodawca wykluczając stosowanie do realizacji inwestycji przepisów odrębnych - w tym prawa ochrony środowiska oraz przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku - nie miał na myśli całej ustawy u.i.o.ś. (w tym procedury dotyczącej udzielania informacji o budowie bariery), lecz jedynie kwestie związane z brakiem konieczności spełnienia warunków określonych w przepisach szczególnych, przede wszystkim dokumentacji wymienionej w pkt. 1-4 tego przepisu (m.in. uzgodnień, opinii). W innym bowiem wypadku pobawione logicznego uzasadnienia byłoby wskazywanie w art. 7 u.b.z.g.p., że nie podlegają udostępnieniu jedynie konkretne informacje, tj. informacje dotyczące konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery - wszystkie bowiem informacje byłyby wyłączone z możliwości udostępniania. W konsekwencji okoliczność, czy usuwanie drzew z pasa granicznego jest lub nie jest elementem "budowy" zabezpieczenia granicy państwowej, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Odróżnić należy bowiem pojęcie "budowy", rozumianej jako realizacja inwestycji mającej doprowadzić do powstania zabezpieczenia (uzyskiwanie pozwoleń, uzgodnień oraz rzeczywiste wznoszenie muru), w ramach której nie stosuje się konkretnych wymagań ustanawianych w procesie realizacji inwestycji przez u.i.o.ś., od udostępniania informacji o budowie na podstawie wniosku o udostępnienie informacji o środowisku. W tym drugim przypadku jedynie informacje o konstrukcji, zabezpieczeniach i parametrach technicznych bariery nie podlegają udostępnieniu.
Podkreślono, że informacje, o jakich udzielenie wnosi strona, nie mieszczą się w katalogu wyłączeń przewidzianych w art. 7 u.b.z.g.p. Tym samym nie istniały żadne podstawy do odmowy ich udostępnienia. Wnioskowane informacje nie dotyczą budowy zabezpieczenia granicy państwowej jako takiej, lecz obejmują wyłącznie działania wpływające na elementy środowiska, tj. krajobraz, obszary naturalne, rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, które podlegają udostępnianiu na mocy art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś. Skoro jedynie informacje dotyczące konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery są wyłączone z zakresu informacji podlegających udostępnieniu, to pozostałe informacje muszą być wnioskodawcom udostępnione, ponieważ stosownie do art. 4 u.i.o.ś. każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.").
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
Formułując wniosek strona powołała się na przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, określa ona:
1) zasady i tryb postępowania w sprawach:
a) udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie,
b) ocen oddziaływania na środowisko,
c) transgranicznego oddziaływania na środowisko;
2) zasady udziału społeczeństwa w ochronie środowiska;
3) władze publiczne właściwe w sprawach, o których mowa w pkt 1 lit. a;
4) organy administracji właściwe w sprawach, o których mowa w pkt 1 lit. b i c.
Art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi, że każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach w niej określonych.
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, informacjami o środowisku są informacje dotyczące:
1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami;
2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1;
3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;
4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;
5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3;
6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:
a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub
b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3.
Przepisy o dostępie do informacji o środowisku mają zatem zastosowanie do zjawisk związanych z funkcjonowaniem elementów o charakterze przyrodniczym. Ustawa o udostępnianiu informacji o ochronie środowiska nie zawiera własnej definicji "środowiska". Polski ustawodawca zdefiniował natomiast to pojęcie w art. 3 pkt 39 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z tym przepisem poprzez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Tak więc "wiodącym w definicji jest rozumienie środowiska w sensie środowiska przyrodniczego, jednak z wzięciem pod uwagę jego stanu aktualnego (środowisko przyrodnicze to nie środowisko pierwotne), stanu wynikającego z faktu korzystania ze środowiska przez człowieka". Ustawa o udostępnianiu informacji o ochronie środowiska dotyczy zatem informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego. Przyjmuje się przy tym potrzebę szerokiego interpretowania prawa dostępu do informacji o środowisku, mając na uwadze jego konstytucyjne podstawy.
Wniosek strony dotyczy "losu" drzew usuniętych z pasa granicznego w związku z budową zapory na granicy, jak też zakresu szkód powstałych w związku z użytkowaniem dróg dojazdowych do granicy w związku z tą inwestycją. Niewątpliwie pytania o usunięte drzewa (pytania wniosku 1-4) jako dotyczące stanu elementów środowiska, jak też zagadnienie szkód powstałych przy granicy obszaru ochrony ścisłej co do zasady podlegałyby udostępnieniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Jednak w związku z tym, że pytania dotyczą inwestycji polegającej na budowie zabezpieczenia granicy państwowej, zastosowanie tej ustawy zostało wyraźnie wyłączone.
Zasady przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej, stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), przez fizyczne, techniczne lub elektroniczne jej zabezpieczenie zostały uregulowane w ustawie z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, inwestycja w zakresie budowy bariery, polega na projektowaniu, wykonaniu robót budowlanych, utrzymaniu, przebudowie, remoncie i rozbiórce, w tym obiektów budowlanych pozostających z nią w kolizji, w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a także na nabywaniu towarów i usług. W art. 6 ust. 1 cyt. ustawy zawarto zapis, zgodnie z którym do inwestycji nie stosuje się przepisów odrębnych, w tym prawa budowlanego, prawa wodnego, prawa ochrony środowiska oraz przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku, prawa geodezyjnego i kartograficznego, przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz środowiskowych, przepisów o transporcie kolejowym, przepisów o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w szczególności nie jest wymagane:
1) pozwolenie na budowę ani zgłoszenie;
2) decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
3) sporządzenie projektu budowlanego;
4) uzyskanie innych decyzji, zezwoleń, opinii i uzgodnień lub dokonanie zgłoszeń.
Z uzasadnienia projektu powołanej ustawy wynika, że projektodawca miał na celu przygotowanie i realizację inwestycji polegającej na budowie bariery (urządzenia budowlane wraz z instalacjami oraz infrastrukturą towarzyszącą, w tym elektroniczną oraz telekomunikacyjną), służącej ochronie granicy państwowej i wspomagającej przeciwdziałanie nielegalnej migracji. Wskazano, że na przestrzeni ostatnich miesięcy Polska doświadczała rosnącej presji migracyjnej ze strony obywateli państw trzecich na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej, stanowiącym jednocześnie granicę zewnętrzną Unii Europejskiej i strefy Schengen. Wskazano, że próby nielegalnego przekroczenia polskiej granicy i przedostania się na terytorium naszego kraju, odbywało się przy wsparciu białoruskich służb państwowych. Uznano, że działania te mają charakter hybrydowy, a ich celem jest destabilizacja sytuacji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej. (...)
W uzasadnieniu projektu wskazano też, że w odpowiedzi na nasilenie zjawiska nielegalnej migracji na wschodniej granicy Rzeczypospolitej Polskiej, w dniu 2 września 2021 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w związku ze szczególnym zagrożeniem bezpieczeństwa obywateli oraz porządku publicznego, wprowadził na okres 30 dni stan wyjątkowy na obszarze części województwa podlaskiego oraz lubelskiego. Z dniem 2 października 2021 r. stan wyjątkowy został przedłużony na określonym wcześniej obszarze o kolejne 60 dni. Z uzasadnienia Projektu wynika, że "Straż Graniczna prowadzi obecnie intensywne działania, które mają chronić polsko-białoruski odcinek granicy państwowej. Do realizacji zadań zostali skierowani dodatkowi funkcjonariusze Straży Granicznej oraz żołnierze Sił Zbrojnych RP i policjanci. Mając na uwadze bardzo liczne zorganizowane próby nielegalnego przekroczenia granicy przez osoby na odcinkach granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Białorusi, ochranianych przez Podlaski i Nadbużański Oddział Straży Granicznej, uznano że istnieje pilna konieczność podjęcia dodatkowych działań w zakresie ochrony granicy państwowej. Zwrócono uwagę, że strona białoruska zapowiedziała również wprowadzenie z dniem 17 października 2021 r. ruchu bezwizowego przez lotniska w miastach obwodowych Republiki Białorusi, z którego będą mogli korzystać obywatele nowych państw, w tym Pakistanu, Jordanii, Iranu i Egiptu. Ponadto w dniu 4 października 2021 r. białoruska Izba Reprezentantów uchwaliła ustawę zawieszającą porozumienie o readmisji między Białorusią a Unią Europejską, regulujące mechanizm przekazywania, przyjmowania i powrotu osób, które naruszyły warunki wjazdu i pobytu. W związku z tym uznano, że wskazane okoliczności wymuszają na stronie polskiej podejmowanie niezwłocznie kolejnych przedsięwzięć, które znacząco wpływają na poziom ochrony granicy państwowej. Korzystając z doświadczeń innych państw europejskich stwierdzono, iż sprawdzonym i pewnym rozwiązaniem może być budowa na granicy państwa płotów i ogrodzeń. Przyjmując, że wybudowanie odpowiedniej do zagrożeń bariery wzdłuż granicy państwowej przyczyni się do skutecznego przeciwdziałania nielegalnej migracji, uznano za konieczne pilne przygotowania ustawy i podjęcie jak najszybciej prac w zakresie wybudowania odpowiednich budowli i zainstalowania urządzeń, składających się na projektowaną barierę. W celu umożliwienia efektywnego i szybkiego zrealizowania inwestycji w projektowanej ustawie zaproponowano szczególne regulacje, dotyczące skrócenia i uproszczenia procesu inwestycyjnego. Z tego powodu ustawodawca przyjął rozwiązanie, że do inwestycji nie będą miały zastosowania ograniczenia z przepisów odrębnych, w tym przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku (art. 6 ust. 1 u.b.z.g.p.).
Sąd zgadza się z przedstawionym przez organ rozumieniem użytego w art. 6 ust. 1 u.b.z.g.p. terminu "inwestycja", która w art. 3 ust. 1 tej ustawy została opisana jako polegająca na projektowaniu, wykonaniu robót budowlanych, utrzymaniu, przebudowie, remoncie i rozbiórce, w tym obiektów pozostających z nią w kolizji, w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Słusznie wywodzi organ, że roboty budowlane to pojęcie znacznie szersze od pojęcia budowy. Należy nim objąć czynności ułatwiające jak też umożliwiające budowę, w tym prace przygotowawcze. Przez inwestycję należy rozumieć wszelkie czynności, nie tylko związane z procesem budowlanym w sensie formalnym, ale też faktycznym (fizykalnym), które prowadzą do realizacji założonego celu.
Jeśli ustawa o budowie zabezpieczenia granicy państwowej wyłącza w odniesieniu do przygotowania i realizacji inwestycji polegającej na zabezpieczeniu granicy państwowej stosowanie przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku, to oznacza to, że zagadnienia stanowiące przedmiot ustawy z 3 października 2008 r. (art. 1 u.i.o.ś) nie będą w odniesieniu do inwestycji realizowane. Tym samym właściwe organy w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji zostały zwolnione z obowiązku udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie (art. 4 u.d.i.ś.). Wymienione w poszczególnych punktach art. 9 ust. 1 u.i.o.ś. informacje dotyczące stanu elementów środowiska takich jak krajobraz, rośliny nie podlegają udostępnieniu, w zakresie, w jakim odnoszą się do przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej. Z treści złożonego wniosku wynika zaś jednoznacznie, że Stowarzyszenie pyta o skutki działań podjętych w związku z budową zapory na granicy.
Wynikający wprost z art. 3 ust. 1 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej publiczny cel inwestycji, wyczerpująco opisany w szeroko zacytowanym w niniejszym wyroku uzasadnieniu projektu ustawy, uzasadnia przyjęcie tezy o wystąpieniu wyjątkowych okoliczności, uzasadniających odstąpienie od realizacji celów gwarantowanych ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku. Celem wprowadzania instytucji "inwestycji celu publicznego" do polskiego ustawodawstwa jest promowanie i ułatwiania rozwiązań służących realizacji interesu publicznego (Z. Niewiadomski (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2008, s. 375). Wyłączenie stosowania określonych regulacji wymienionych w art. 6 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej, w tym przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku, trzeba traktować jako instrument promujący cel nadrzędny, jakim była realizacja inwestycji, której celem jest dbałość o bezpieczeństwo państwa. Cel ten został przez ustawodawcę potraktowany priorytetowo, a treść art. 6 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że bezpieczeństwo uznano za wartość nadrzędną nad chronionym konstytucyjnie celem jakim jest ochrona przyrody.
Mając na uwadze, że w skardze do sądu strona skarżąca odwołuje się do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wskazać należy, że stosownie do zapisu art. 1 ust. 2 tej ustawy, jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W orzecznictwie wskazuje się, że nie istnieje dualizm prawny w zakresie udostępniania informacji publicznej, objętych dyspozycją art. 8 i art. 9 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie ma podstaw, by wskazywać na jakieś elementy podlegające powołanej ustawie z 2008 r., a pozostałe udostępniane w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji. Jeżeli materia decyzji dotyczy informacji o środowisku i jego ochrony, to informacji publicznej o tej decyzji udziela się w oparciu o ustawę z 2008 roku (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2016, sygn. I OSK 2267/14), nie zaś w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej. Zawarte w art. 1 ust 2 ustawy sformułowanie "nie naruszają" rozumieć należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może naruszać przepisów innych ustaw odrębnie regulujących zasady ich udostępniania. Istota odesłania, o którym jest mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., dotyczy takiej sytuacji, że to odrębna ustawa precyzuje zarówno zasady, jaki i tryb dostępu do informacji publicznej, których zastosowanie wyłączać będzie zasadność ich realizacji na podstawie u.d.i.p. (por. M. Jabłoński, Udostępnienie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009 r., s. 30).
Odrębność wskazanych regulacji tj. ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w tym zakres regulowanej materii, dostrzega ustawodawca, który w ustawie o budowie zabezpieczenia granicy państwowej wprowadza odrębnie w art. 6 wyłączenie stosowania przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku, a w art. 7 – wyłączenie stosowania przepisów o dostępie do informacji publicznej. Za niedopuszczalne należy uznać zabiegi skargi usiłujące "mieszać" zapisy art. 6 i 7 ustawy. Podkreślić należy, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajduje przepis art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej, jednoznacznie wyłączający zastosowanie przy realizacji przedmiotowej inwestycji przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku. Nie stanowi natomiast podstawy do odmowy udostępnienia informacji o środowisku art. 7 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej, jako odnoszący się do informacji publicznej i zawężający wyłączenie do informacji dotyczących konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery. Argumentacja skargi prezentująca stanowisko odmienne nie znajduje podstaw prawnych i w związku z tym nie zyskała akceptacji sądu orzekającego w sprawie.
W okolicznościach sprawy prawidłowym było poinformowanie strony pismem o tym, że z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 6 ust. 1 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej, żądane przez stronę informacje nie podlegały udostępnieniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Nie doszło do naruszenia art. 20 ust. 1 u.i.o.ś, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji. Powołany przepis art. 20 ust. 1 u.i.o.ś znajduje zastosowanie w sprawach, w których stosowane są przepisy tej ustawy – co w tej sprawie nie miało miejsca. Wszak na mocy art. 6 ust. 1 u.b.z.g.p. stosowanie przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku zostało wyłączone.
W sytuacji gdy organ nie udostępnia informacji o środowisku z uwagi na wyłączenie stosowania przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie jest zobligowany rozstrzygać w drodze decyzji, lecz informuje wnioskodawcę o przyczynie nieudostępnienia informacji pismem. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia w sytuacji, gdy nastąpi naruszenie terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie. W ocenie Sądu w sprawie bezczynność nie wystąpiła. Pismem z [...] października 2022 r. organ prawidłowo poinformował o przyczynie odmownego potraktowania wniosku Stowarzyszenia.
Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.