II SAB/Sz 63/23

II SAB/Sz 63/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
1. stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. umorzono postęp.w zakr. zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1764
art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par 1 pkt 3 i par 1a, art. 149 par 2 w zw. z art. 154 par 6, art. 161 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Zarząd Województwa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Zarząd Województwa dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku J. K. z dnia [...] stycznia 2023 r.; III. oddala wniosek o przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego; IV. zasądza od Zarząd Województwa na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. K. (zwany dalej: "Stroną", "Skarżącym") w dniu [...] stycznia 2023 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez platformę ePUAP do Z. Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej (dalej: organ zobowiązany") na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm., dalej: "u.d.i.p.) i zwrócił się w nim z prośbą o udostępnienie informacji w zakresie:
- ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 w roku 2021,
- ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 § 4050 w roku 2021
- ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 w roku 2021,
- ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 § 4050 w roku 2021.
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazał skrzynkę ePUAP: [...]
W dniu [...] lutego 2023 r. do organu zobowiązanego wpłynęła skarga Strony
z dnia [...] lutego 2023 r., w której zarzucił organowi bezczynność i zarzucił naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2) art. 10 ust. 1 w zw. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie bezczynności organu,
2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a) przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł,
4) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r.,
5) zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie Skarżącego termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przeprowadził postępowanie mające na celu wyjaśnienie okoliczności rozpatrzenia sprawy i ustalił, że niezwłocznie po otrzymaniu ww. wniosku przekazał sprawę do załatwienia pracownikowi Wydziału Finansów Komendy Wojewódzkiej PSP w S.. Główna księgowa M. G. przygotowała odpowiedź, którą następnie - kwalifikowanym podpisem elektronicznym - podpisał [...] Komendant Wojewódzki PSP nadbrygadier J. T.. Pismo zawierające żądaną informację zostało wysłane przez główną księgową
[...] stycznia 2023 r. za pomocą platformy ePUAP na adres skrzynki
ePUAP: [...]) zgodnie z żądaniem Strony,
z zachowaniem ustawowego terminu, który wynosi 14 dni.
Organ zobowiązany wyjaśnił, że analiza sprawy wykazała, że pismo, w którym organ udziela odpowiedzi na wniosek Skarżącego zostało przekazane do wysłania poprzez system EZD (Elektroniczne Zarządzanie Dokumentacją) za pomocą platformy ePUAP [...] stycznia 2023 r. jako załącznik do generowanego automatycznie przez system formularza e-pisma (odpowiedź).xml. Korespondencja wychodząca (formularz e- pismo (odpowiedź).xml) z przyczyn technicznych nie została jednak wysłana.
W systemie EZD widniał komunikat o błędzie.
Następnie organ wyjaśnił, że z pomocą koordynatora systemu udało się ustalić, że skrzynka odbiorcza ePUAP osób fizycznych, w tym najprawdopodobniej Skarżącego, nie dopuszcza wpływu dokumentów niezatwierdzonych profilem zaufanym bądź niepodpisanych kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Dokument niepodpisany to, w tym wypadku, generowany przez system wspomniany powyżej formularz e-pismo, wysyłany każdorazowo jako pismo przewodnie do właściwej korespondencji. Tym samym, podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, plik zawierający odpowiedź organu nie został wysłany przez system [...] stycznia 2023 r.
z przyczyn technicznych, niezależnych od organu.
Jednocześnie organ zobowiązany wyjaśnił, że nie wiedział, że skrzynka Skarżącego ma ograniczoną funkcjonalność i nie dopuszcza wpływu dokumentów, które nie są podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Organ podkreślił, iż od razu, w dniu kiedy ujawniono błąd wysłania, pismo to zostało ponownie wysłane. Przy czym dokument generowany automatycznie, został również podpisany przez organ, co umożliwiło przesłanie przez system odpowiedzi na wniosek Skarżącego. Tym samym odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została skutecznie przekazana wnioskodawcy [...] lutego 2023 roku o treści:
"W odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej informuję, że w 2021 r. ilość środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 to [...] zł (w tym na § 4050 - [...] zł), na rozdział 75411 [...] zł (w tym na § 4050 - [...] zł).
Organ dodał na marginesie, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez Skarżącego, jest kolejnym z wielu wniosków składanych do organu. Na wszystkie poprzednie również udzielono odpowiedzi w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sprawa ze skargi Skarżącego została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie także z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto, zgodnie z art.149 § 2 p.p.s.a., sąd - w przypadku, o którym mowa w § 1- może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przedmiotem skargi Skarżący uczynił bezczynność Z. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, wobec nieudzielenia, na jego wniosek z dnia [...] stycznia 2023 r., informacji publicznej dotyczącej: ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 w roku 2021, ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 § 4050 w roku 2021, ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 w roku 2021, ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 § 4050 w roku 2021.
Na wstępie wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16). Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku, podmiot publiczny powinien o tym powiadomić wnioskującego (por. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 192/12; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14).
Podkreślić również należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16).
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej zawarte są w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902); dalej: "u.d.i.p.".
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.).
Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2).
Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym, za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Poza wyżej wskazaną formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie jest jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Podkreślenia wymaga okoliczność, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Dopiero stwierdzenie, że podmiot do którego zwróciła się strona skarżąca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana przez stronę informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność.
W sprawie niewątpliwie [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., a żądana przez Skarżącego informacja w opisanym we wniosku zakresie stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. – co jest w istocie bezsporne.
W ocenie Sądu, skoro złożony przez Skarżącego wniosek spełniał minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, tj.: został przesłany pocztą elektroniczną, co jak wcześniej wskazano jest uznawane za dochowanie formy pisemnej wniosku; określał w sposób dokładny adresata wniosku, który niewątpliwie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej; jak również obejmował jasne sformułowanie, co do przedmiotu żądanej informacji, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie wniosku w terminie i formie przewidzianej u.d.i.p.
Jak wynika z akt sprawy, [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, po wniesieniu przedmiotowej skargi (6 lutego 2023 r.) i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jeszcze w tym samym dniu, tj: [...] lutego 2023 r., ponownie przesłał pismo z dnia [...] stycznia 2023 r. udzielające Skarżącemu żądanej informacji publicznej. Organ ustalił bowiem, że z przyczyn technicznych - pismo z dnia [...] stycznia 2023 r., nie zostało jednak wysłane. W systemie EZD widniał komunikat o błędzie. Ponownie jednak wskazać należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że udzielenie informacji publicznej nastąpiło dopiero po powtórnym przesłaniu pisma z dnia [...] stycznia 2023 r., w dniu [...] lutego 2023 r. a więc z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu. Tym samym, brak skutecznej reakcji organu w zakreślonym prawem terminie skutkuje stwierdzeniem, iż w sprawie zaistniała sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd uznając skargę za uzasadnioną, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która to bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w okolicznościach sprawy nie można uznać, że bezczynność przybrała postać celowego działania nacechowanego złą wolą, czy też poważnego zaniedbania.
Jednocześnie, wobec udzielenia Skarżącemu żądanej informacji publicznej, sąd - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Z. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, do udostępnienia informacji publicznej żądanej przez Skarżącego.
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 X 2017 r., II OSK 1769/17, publ. CBOSA). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 V 2017 r., I OSK 1662/16, publ. CBOSA).
W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego.
W ocenie Sądu, niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania na rzecz Skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej ([...] zł). Dlatego też wniosek w tym zakresie został oddalony.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. uwzględniając poniesione przez Skarżącego celowe koszty w łącznej kwocie [...]zł, na które składają się: wpis od skargi ([...] zł) oraz wpis od zażalenia ([...] zł).
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.