II SAB/Bd 87/24

II SAB/Bd 87/24 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
658
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie modernizacji drogi postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
M. M. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność postępowania Burmistrza Miasta w postaci braku odpowiedzi na jego pisma dotyczące modernizacji/utwardzenia drogi gminnej oraz braku wykonania jakichkolwiek czynności związanych z ustaleniem granic drogi oraz jej wyrównaniem w celu zapewnienia jej przejezdności. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł w szczególności o zobowiązanie organu do natychmiastowego działania w określonym terminie w zakresie udzielenia pomocy, o którą wnosi skarżący oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że od dnia [...] lipca 2023 r. kieruje do Burmistrza pisma z prośbą o wyrównanie drogi gminnej, która prowadzi do jego działek, jednak mimo wielokrotnych próśb organ nie poczynił żadnych kroków, aby wskazać przebieg drogi. Podkreślił, że droga pozostaje w dalszym ciągu nieprzejezdna, posiada liczne koleiny, każdorazowo po opadach deszczu lub śniegu pokryta jest grząskim błotem i zapada się, w związku z czym dojazd do działek skarżącego, jak i każdej innej działki w tej okolicy jest znacznie utrudniony. Wskazał przy tym, że zajmuje się [...], a nieprzejezdność drogi w sposób drastyczny naraża go na straty finansowe z uwagi [...].
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że do dnia złożenia skargi skarżący otrzymał odpowiedź w sprawie pisma dotyczącego utwardzenia drogi. Dopiero na kolejne pisma z uwagi na brak zmiany stanu faktycznego organ - jak wskazał - nie sporządzał odpowiedzi. Wyjaśnił, że skarga dotyczy czynności nieobjętej zakresem właściwości sądów administracyjnych. Skarżący domaga się bowiem modernizacji drogi gminnej. Przyznał jednocześnie, że za drogę tę odpowiada Gmina [...], jednak żaden akt prawny nie zobowiązuje Burmistrza Gminy do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia czynności w przedmiocie utrzymania czy ochrony drogi gminnej, który to akt lub czynność mogłaby zostać zaskarżona do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. Jak stanowi art. 3 § 2a sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Jak wyżej wskazano dopuszczalność skargi na bezczynność organu określa art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Skarga taka przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Bezczynność organu administracji zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Przy czym organ administracji, w myśl art. 104 § 1 k.p.a., załatwia sprawę przez wydanie decyzji (chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej), ale jedynie w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych (art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a.). Sprawa administracyjna jest efektem istnienia stosunku administracyjnoprawnego - takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych elementów powoduje, że postępowanie nie może zakończyć się wydaniem orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie. (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 1998 r., sygn. akt II SA 70/98, publ. LEX 43205).
W niniejszej sprawie skarżący domaga się od organu podjęcia działań związanych z modernizacją drogi gminnej – zlokalizowanej na działce [...] Podstawową kwestią jest zatem ocena, czy na Burmistrzu ciążył obowiązek wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie, albo rozstrzygającego sprawę, co do istoty, lub też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W tym celu w pierwszej kolejności wskazać należy, że z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 609 ze zm., dalej "u.s.g.") wynika obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty jako zadań własnych gminy. Wśród nich w pkt 2 wymieniono sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Obowiązek utrzymania nawierzchni drogi został wskazany również w art. 20 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320, dalej jako "u.d.p."). Spoczywa on na zarządcy drogi, którym w przypadku drogi gminnej jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) – art. 19 ust. 2 pkt 4 u.d.p..
Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że przepis art. 7 ust. 1 u.s.g. ma charakter ustrojowy i nie stanowi samodzielnej normy kompetencyjnej do podejmowania aktów o charakterze władczym, czy też wykonywania jakichkolwiek czynności w ramach załatwiania indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej (postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 18.11.2010 r., II SAB/Bd 58/10, II SAB/Bd 59/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20.12.2010 r., II SAB/Gl 79/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń – https://cbois.nsa.gov.pl)). Realizacja wskazanych w tym przepisie zadań własnych gminy wymaga uprzedniego zaplanowania określonych na ten cel środków w budżecie gminy (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28.04.2010 r., II SAB/Sz 174/09 – dostępny jw.).
Ponadto również z przepisów u.d.p, wynika jedynie to, że na zarządcy drogi gminnej, którym jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), ciążą określone zadania, w tym opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich; pełnienie funkcji inwestora; utrzymanie części drogi, urządzeń drogi, budowli ziemnych, drogowych obiektów inżynierskich, znaków drogowych, sygnałów drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2 czy wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających (art. 20 u.d.p.).
W obowiązującym porządku prawnym brak jest zatem przepisu prawa materialnego, z którego wynikałoby uprawnienie do żądania od zarządcy drogi np. jej budowy, naprawy, utwardzenia itd. Ustawodawca nie przewidział sądowoadministracyjnej kontroli działań zarządcy drogi w zakresie podjęcia czy zaniechania inwestycji z zakresu wykonania zadań dotyczących budowy, przebudowy, remontu i utrzymania dróg publicznych. Taka inicjatywa należy do sfery zarządzania i konstytucyjnie gwarantowanej samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, a nie do czynności nakazanych prawem (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 2304/22 – dostępne jw.)
Skoro więc brak jest stosownej regulacji w sferze prawa publicznego dającej podstawę do działania organu w formie władczej, nie można tym samym mówić o bezczynności organu w sprawie objętej kontrolą Sądu.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.