II SAB/BD 68/22

II SAB/Bd 68/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /przewodniczący/
Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
658
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 3136/23 - Wyrok NSA z 2024-08-02
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uwzględniono skargę w części, stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1i 2 udip
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Stowarzyszenia A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Stowarzyszenie A. dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego z 14 marca 2022r., 2. stwierdza, że bezczynność określona w pkt 1 sentencji, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Stowarzyszenia A. do załatwienia wniosku Skarżącego z 14 marca 2022r. o udostępnienie informacji publicznej, 4. zasądza od Stowarzyszenia A. na rzecz Skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem [...] marca 2022r. A. L. (Skarżący) zwrócił się do zarządu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. o udostępnienie, na wskazany przez niego adres, następującej informacji publicznej:
- informacji o wszelkich umowach zawartych przez Stowarzyszenie [...] w roku 2021 oraz 2022 z Gminą B.,
- informacji o wysokości majątku publicznego tj. środków finansowych (dotacji i innych) przekazanych przez gminę B. w roku 2021 i 2022, w tym o poszczególnych transzach,
- informacji o sposobie rozdysponowania majątku publicznego przekazanego Stowarzyszeniu prze Gminę B. w latach 2021-2022, a w szczególności o środkach przekazanych ze wszystkich tytułów poszczególnych członkom Zarządu Stowarzyszenia [...] oraz przedstawienia zestawienia wszystkich wydatków i kosztów sfinansowanych z majątku publicznego przekazanego Stowarzyszeniu przez Gminę B..
Wobec braku odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z [...] kwietnia 2022r. A. L., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej we wskazanym wyżej zakresie, zarzucając naruszenie:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej (...) listopada 2021 r.;
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Na tej podstawie Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż Stowarzyszenie dysponuje oraz dysponowało majątkiem publicznym na podstawie umów zawieranych z Gminą M. B., a w sytuacji gdy Prezesem Zarządu Stowarzyszenia jest były radny Gminy B. oraz wiceprezydent to większej transparentności wymaga kwestia przekazywania Stowarzyszeniu mienia publicznego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Stowarzyszenia [...], w piśmie z [...] czerwca 2022r. wskazał na przedwczesność skargi na bezczynność z powołaniem się na braki wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Powołał się przy tym na pismo z [...] maja 2022r., w którym wezwano Skarżącego do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień co do sposobu spożytkowania pozyskanych informacji i wykazania działania dla interesu publicznego.
W piśmie procesowym z [...] kwietnia 2023r. Stowarzyszenie [...] wniosła zaś o odrzucenie skargi w oparciu o art. 53 § 2 b p.p.s.a. i brak wniesienia ponaglenia przez Skarżącego. Alternatywnie wniesiono o oddalenie skargi ze względu na nadużycie prawa do dostępu do informacji publicznej. Uzasadniając w tej części tak sformułowany wniosek Prezes Zarządu Stowarzyszenia wskazał, że Skarżący wykonuje zawód radcy prawnego, a jego działania można ocenić jako zasługujące na "negatywną ocenę w sferze moralnej, etycznej". Wskazał nadto, że Skarżący wraz ze swą małżonką (występującą w sprawie w charakterze pełnomocnika procesowego Skarżącego) założył inne stowarzyszenie, które prowadzi działalność w B. przy ul. [...] – tj. Stowarzyszenie [...]. W ocenie Prezesa Zarządu Stowarzyszenia [...] celem powstania Stowarzyszenia Śródmiejskiego było wyłącznie pozyskanie dotacji unijnych na remont nieruchomości, a w rzeczywistości działania podejmowane przez Skarżącego zmierzają do kameryzacji ww. nieruchomości. W przekonaniu Prezesa Zarządu Stowarzyszenia [...] A. L. zmierza do uniemożliwienia działalności Stowarzyszenia [...] z wykorzystaniem nieruchomości przy ul. [...].
Stowarzyszenie [...] z siedziba w B. załatwiło wniosek Skarżącego z [...] marca 2022r. poprzez wydanie [...] czerwca 2022r. decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji publicznej z powołaniem się na jej przetworzony charakter w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Pismem procesowym z [...] maja 2023r. Skarżący podtrzymał skargę, wnosząc o stwierdzenie, iż działanie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zakwestionował przetworzony charakter żądanych informacji, wskazując że wszystkie potrzebne dane dla udzielenia odpowiedzi znajdują się w generowanych automatycznie wyciągach bankowych stanowiących podstawę dla prawidłowego prowadzenia ksiąg rachunkowych przez Stowarzyszenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. (ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj.: (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ). Stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 ustawy p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem wniesionej skargi jest bowiem bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.
Na mocy art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego z [...] marca 2022 r., skierowanego do Stowarzyszenia [...] z siedziba w B. o udostępnienie informacji publicznej.
Odnośnie wymogów dotyczących wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępniania informacji publicznej wyjaśnić należy, iż według ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, jest ona dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa, aktualnie ponaglenia (por. wyroki NSA: z dnia 21 lipca 2011 r., I OSK 678/11, z dnia 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, z dnia 3 kwietnia 2014 r., I OSK 2603/13 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tych okolicznościach przedmiotowa skarga jako dopuszczalna podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, a wniosek o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p."), która w art. 2 ust. 1 określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).
Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym w zakresie powierzonych kompetencji, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje jedynie spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 881/18).
Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie u.d.i.p. wskazać należy, że wniosek został skierowany do Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B., które jest stowarzyszeniem zarejestrowanym w KRS od [...] września 2019r. pod numerem [...]. Stowarzyszenie to prowadzi działalność statutową w zakresie inicjowania i organizowania działań społecznych i charytatywnych, promowania i ochrony zdrowia, edukacji zdrowotnej i kulturalnej, przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, ochrony środowiska, organizacji czasu wolnego, organizacji przedsięwzięć kulturalnych, popularyzacji dzieł sztuki, działalności turystyczno-krajoznawczej, wsparcia mniejszości narodowych i cudzoziemców mieszkających na terenie Polski oraz Polaków mieszkających za granicą (cele działalności określone w KRS).
Stowarzyszenie [...] nie kwestionuje, że jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, nie neguje też publicznego charakteru żądanej przez Skarżącego informacji, ani tego że dysponuje środkami publicznymi. Mimo to dla jasności wywodów Sąd zwraca uwagę na art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., zgodnie z którym obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Z przepisu tego wynika więc, że organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej nie jest wyłącznie organ władzy publicznej, lecz każdy podmiot wykonujący zadania publiczne, tj. zadania realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służące zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach, lub dysponujący majątkiem publicznym (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiotem takim może być więc np. spółka prawa handlowego, która zajmuje się wykonywaniem zadań publicznych (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3156/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zauważyć, że zadania własne gminy obejmują zadania z zakresu: ochrony zdrowia, edukacji publicznej, kultury, kultury fizycznej i turystyki, współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionami innych państw. Zgodnie bowiem z art. 7 pkt 5, 6a, 8, 9, 10 i 20 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40) zaspokajanie zbiorowych różnych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Przy czym stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Oznacza to, że Stowarzyszenie [...] realizując zadania statutowe realizuje także takie zadania, które należą do obowiązkowych zadań własnych gminy. W ocenie Sądu Stowarzyszenie jest zatem podmiotem wykonującym zadania publiczne. Nadto z treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej wynika, że uzyskuje na realizację tego wydarzenia środki od podmiotów publicznych (Gminy M. B.); jest więc tym samym podmiotem dysponującym majątkiem publicznym w świetle cytowanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Wskazuje to, że w sprawie została spełniona przesłanka podmiotowa, co jak podkreślono – nie jest w sprawie przedmiotem sporu między stronami.
Odnośnie przesłanki przedmiotowej zauważyć przyjdzie, że treść wniosku dotyczyła szeregu informacji dot. sposobu rozdysponowania przez Stowarzyszenie [...]rodków uzyskanych od Gminy B. mi. W ramach dotacji celowych.
Przykładowy katalog danych stanowiących informację publiczną zawiera art. 6 u.d.i.p. W ust. 1 pkt 2 lit. f stanowi on, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Przy czym zauważyć należy, że brak tu zastrzeżenia, że chodzi o majątek pochodzący wyłącznie ze źródeł publicznych. Zatem wykładając łącznie treść art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. stwierdzić należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca realizacji zadań publicznych (niezależnie od źródeł finansowania tych zadań z majątku prywatnego albo publicznego), jak również każda informacja odnosząca się do dysponowania majątkiem publicznym (niezależnie od tego, na jakie cele został wykorzystany).
Art. 13 u.d.i.p. stanowi, że:
1. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Z powyższego wynika, że organ zasadniczo załatwia wniosek w terminie 14 dni. Co prawda może przedłużyć termin do udzielenia żądanej informacji, ale w każdym przypadku jest zobligowany do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a także wówczas, gdy nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.
Powyższe prowadzi do wniosku, że zasadny jest zarzut, że Stowarzyszenie dopuściło się bezczynności, skoro będąc co do zasady zobowiązaną do ujawnienia informacji publicznej do dnia wniesienia skargi nie załatwiono wniosku Skarżącego w sposób przewidziany ustawą. Przed zarzutem bezczynności nie chroni również fakt, że - jak podniosła w odpowiedzi na skargę - reagowała na wezwania Skarżącego i prowadziła z nim korespondencję w sprawie (pismo z dnia [...] maja 2022r.). Przed tym zarzutem chroni jedynie załatwienie sprawy we właściwym czasie i właściwej formie. Rację ma zatem Skarżący, że jeśli Stowarzyszenie uważało, że pewne dane stanowią informacji przetworzoną, to powinno było w tym przedmiocie wydać decyzję administracyjną w terminie nie przekraczającym 2 miesięcy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), czego nie uczyniło i co również potwierdza słuszność zarzutu bezczynności.
Odnośnie braków wniosku, o którym mowa jest w piśmie procesowym Stowarzyszenia z [...] czerwca 2022r., należy wskazać, że na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej, przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Wniosek taki nie stanowi w szczególności podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów tej ustawy. Poza wyżej wskazaną formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie są: jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku. Okoliczność, że w ocenie Stowarzyszenia załatwienie wniosku wymagało wykazania przez Skarżącego sposobu wykorzystania udostępnionych informacji nie może stanowić usprawiedliwienia dla bierności organu. Zgodnie z art. 2 ust.2 u.d.i.p. od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Jeżeli zaś Stowarzyszenie zakwalifikowało żądane informacje do informacji przetworzonych to okoliczność ta wymagała od niego podjęcia działań wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Konieczne było wezwanie wnioskodawcy do wykazania przesłanek wskazanych w tym przepisie, tj. wykazania, że uzyskanie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a w dalszej kolejności ocena, czy taka okoliczność w sprawie wystąpiła. W rozpoznawanej sprawie organ wykonał jedynie część z nałożonych na niego obowiązków, wzywając stronę do wykazania przesłanek wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie zachował jednak terminu do rozpoznania wniosku określonego w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i z zachowaniem terminu 14-dniowego nie powiadomił Skarżącego o przyczynach opóźnienia w załatwieniu wniosku. Tu na marginesie Sąd wyjaśnia, że na obecnym etapie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie może przesądzać charakteru spornej informacji, gdyż ocena ta należy do organu, który zakończył postępowania wszczętego wnioskiem Skarżącego wydaniem decyzji odmownej, od której stronie przysługuje wniesienie środków zaskarżenia i zainicjowanie odrębnego postępowania.
Z tych względów Sąd stwierdził bezczynność Stowarzyszenia w załatwieniu wniosku Skarżącego z [...] marca 2022r., o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność nosiła cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 2 wyroku). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa będzie więc zasadne, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (vide:. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 107/20 – dostępny jw.). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności, które wskazywałyby na kwalifikowaną postać naruszenia prawa przez organ. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15). W niniejszej sprawie organ nie pozostawił jednak wniosku Skarżącego bez reakcji, a opóźnienie było wynikiem przekonania o przetworzonym charakterze żądanych informacji. W ocenie Sądu, rozpatrzenie wniosku Skarżącego z nieznacznym przekroczeniem ustawowego terminu, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa, ani nie wywołuje dotkliwych skutków dla samego Skarżącego.
Stwierdzić też należy, że z momentem wydania decyzji administracyjnej załatwiającej wniosek Skarżącego z [...] marca 2022r. bezczynność Stowarzyszenia ustała. Co miało miejsce [...] czerwca 2022r. W sytuacji zaś załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.. orzekł w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania Stowarzyszenia do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżącego.
Z uwagi na podniesiony przez Stowarzyszenie brak podstaw do udostępnienia wnioskowanej informacji w kontekście mechanizmu nadużycia publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej Sąd końcowo był zobligowany odnieść się także i do tej kwestii.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z konstrukcją nadużycia prawa do informacji publicznej, które pojawia się na tle: wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania pracy Stowarzyszenia, wykorzystania informacji na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych (a zatem nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych) oraz nieetycznego zachowania Skarżącego jako radcy prawnego. Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego, aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego Państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów, itp. Przy czym należy zaznaczyć, że u.d.i.p. w zasadzie nie zawiera systemowych ograniczeń przeciwdziałających nadużywaniu prawa do uzyskania informacji. Taka przesłanka odmowy udostępnienia informacji publicznej wprost nie wynika z tej ustawy. Przy uwzględnieniu tej okoliczności należy więc zachować szczególną ostrożność (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2021 r., III OSK 7224/21, z 16 października 2015 r., I OSK 1992/14, z 23 listopada 2016 r., I OSK 1601/15, z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16 – dostępne na stronie jw.). W realiach niniejszej sprawie nie ujawniły się okoliczności mogące świadczyć o nadużyciu prawa do informacji publicznej. Zważyć trzeba, że każda osoba zawierająca umowę z organem gminy i korzystająca ze środków publicznych musi się liczyć z możliwością udostępniania danych dotyczących tych umów i pobieranych dotacji gminnych na podstawie przepisów u.d.i.p. Wobec kolizji prawa do informacji publicznej z prawem do ochrony danych osobowych, należy przyznać priorytet prawu do informacji publicznej zważywszy zwłaszcza na to, że w ramach gospodarki rynkowej nie istnieje przymus zawierania umów z podmiotami publicznymi (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 września 2022 r., IV SA/Po 305/22, dostępny jw.). Zasada jawności gospodarki środkami publicznymi jest zasadą, która musi być bezwzględnie przestrzegana przez każdą jednostkę dysponującą publicznymi środkami finansowymi. Wydatkujący środki publiczne podlegają kontroli odpowiednich urzędów, kontroli politycznej oraz kontroli ze strony samych obywateli. Jakakolwiek reglamentacja informacji o działalności podmiotów publicznych w stosunku do tych podmiotów musi być podyktowana racjami znajdującymi swoje uzasadnienie w Konstytucji RP. Zatem wnioskując o podanie wysokości pozyskiwanych środków publicznych przez Stowarzyszenie oraz sposobu ich rozdysponowania, Skarżący w istocie żąda udostępnienia informacji publicznej. Wobec tego Stowarzyszenie ma obowiązek takiej informacji udzielić bądź wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej, jeżeli uznaje, że wnioskowana informacja publiczna nie może zostać udostępniona ze względu na dobra prawnie chronione. Stowarzyszenie dokonując oceny zachowania Skarżącego nie wykazała też aby jego zamiarem było wykorzystanie udostępnionej informacji na potrzeby konkretnego postępowania, którego wnioskodawca jest aktualnie stroną. Niewątpliwie między Skarżącym, a Stowarzyszeniem istnieje konflikt, jednakże Stowarzyszenie nie przedstawiło jednoznacznych dowodów pozwalających przyjąć, że realizacja prawa do informacji publicznej będzie służyć zaspokojeniu indywidualnych potrzeb Skarżącego w ramach tego konfliktu. Sąd wskazuje też, że Stowarzyszenie nie wskazało na powyższe kwestie w decyzji z [...] czerwca 2022r. Jeśli przyjąć nawet, że Skarżący (występując z przedmiotowym wnioskiem w trybie u.d.i.p.) nadużył prawa do informacji publicznej to i tak okoliczność ta nie mogłaby wpłynąć na wynik sprawy albowiem (co wyżej zostało wykazane) Stowarzyszenie pozostawało bezczynne ponad 2 miesiące w zakresie załatwienia wniosku, ponieważ w ustawowym terminie nie wydało decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa dostępu do tej informacji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania obejmujących kwotę wpisu od skargi oraz kwotę [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego. Sąd skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 206 p.p.s.a. i obniżył ustawową minimalną stawkę (480 zł) za czynności radców prawnych, określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że skoro art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., obejmuje on swoim zakresem również miarkowanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FPS 3/13). Sąd stosuje ten przepis z urzędu, a określając wysokość wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy, jak i nakład pracy pełnomocnika, przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. W ocenie Sądu, za odstąpieniem od zasądzenia na rzecz Skarżącego pełnej stawki minimalnego wynagrodzenia dla jego pełnomocnika, przemawiało przede wszystkim to, że Skarżący posiadający uprawnienia radcy prawnego posiada tym samym kwalifikacje do samodzielnego i w pełni profesjonalnego sporządzenia pisma procesowego inicjującego postępowanie sądowe. Poza tym Sąd w części umorzył postępowanie sądowe i nie znalazł podstaw do stwierdzenia kwalifikowanej bezczynności Stowarzyszenia – czego oczekiwał Skarżący.