II SAB/Bd 47/22

II SAB/Bd 47/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Symbol z opisem
658
6480
Sygn. powiązane
III OZ 744/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Agnieszka Olesińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi F. w W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego "Raczek" s.c. w Toruniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Przedszkola Niepublicznego "Raczek" s.c. w Toruniu dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 19 listopada 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że wyżej wymieniona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora Przedszkola Niepublicznego "Raczek" s.c. w Toruniu do rozpoznania wniosku z dnia 19 listopada 2021 r.; 4. zasądza od Dyrektora Przedszkola Niepublicznego "Raczek" s.c. w Toruniu na rzecz skarżącej kwotę 167 (sto sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
"Fundacja W" z siedzibą w W. (Skarżąca) drogą elektroniczną w formie wiadomości e-mail złożyła do Dyrektora Niepublicznego Przedszkola "R. " w T. wniosek o udzielenie informacji publicznej o treści:
1) Czy Państwa przedszkole(a) otrzymało(y) w 2020 r. z budżetu gminy (miasta) dotację, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia [...] października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych?
2) Jeśli tak – w jakiej łącznej wysokości (za cały rok 2020)?
Wniosek został złożony przez Fundację [...] listopada 2021 r. jako wiadomość e-mail, na adres poczty elektronicznej Organu, uwidoczniony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych (k. 7-10).
Następnie, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność organu, dyrektora przedszkola, zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku Fundacji o udostępnienie informacji publicznej. W skardze wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku Fundacji o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2021 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, a także o stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała m.in., że Organ jako dyrektor przedszkola niepublicznego, pozostaje podmiotem objętym obowiązkami wynikającymi z ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy, jako wykonujący zadania publiczne (m.in. z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r.- Prawo oświatowe) oraz dysponujący majątkiem publicznym w postaci dotacji o której mowa w art. 17 (w szczególności ust. 1 lub 3) ustawy z dnia [...] października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Zdaniem skarżącej,
zapytanie obejmowało również zakresowo wprost kwestie dot. realizacji zadań
publicznych w aspekcie majątkowym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.) oraz dotacji
pochodzącej z majątku publicznego – budżetu jednostki samorządu terytorialnego
(art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Skarżąca podała, że mimo upływu 14-dniowego
terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ w żaden sposób nie zareagował na wniosek, nie informując nawet wnioskodawcy o opóźnieniu na zasadzie art. 13 ust 2 u.d.i.p. W dacie składania skargi upłynął także 2-miesięczny termin, który nie okazał się dla organu wystarczający, aby uczynić cokolwiek w przedmiocie załatwienia sprawy. Zdaniem Skarżącej, skoro organ w przewidzianym ustawowo terminie nie
podjął żadnych działań, w sposób oczywisty pozostaje w bezczynności, co uzasadnia nałożenie zobowiązania przez Sąd do rozpatrzenia wniosku. Jaskrawe ignorowanie obowiązków w przedmiocie informacji publicznej (brak jakiejkolwiek reakcji na jasny wniosek, obejmujący udostępnienie informacji nieprzetworzonej), powinno skutkować orzeczeniem o rażącym naruszeniu prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) Skarżąca podała, że wniosek z dnia [...] listopada 2021 r. został złożony przez Fundację w dopuszczalnej formie jako wiadomość e-mail, na adres poczty elektronicznej Organu, uwidoczniony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, o którym mowa w ustawie z dnia 15
kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Przedszkola Niepublicznego "R." s.c. w T. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie.
Organ podał, że poza przedmiotową skargą - Fundacja W nie próbowała skutecznie skontaktować się z Dyrektorem, a więc nie dążyła do pozasądowego załatwienia sprawy. Zatem trzeba zadać sobie pytanie: z jakiego powodu skarżąca wysłała do dyrektorów przedszkoli setki wiadomości e-mail z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej? Zdaniem organu, z uwagi na to, że przedmiotowa wiadomość e-mail była wysłana masowo w sposób niezindywidualizowany, skopiowana, przekierowana do setek podmiotów - przedszkoli niepublicznych, system Przedszkola Niepublicznego "R." s,c, z siedzibą w T. potraktował tę wiadomość prawdopodobnie jako niebezpieczną/jako spam. Z uwagi na zagrożenia płynące z tego typu korespondencji (z perspektywy systemu informatycznego przedszkola), pracownicy przedszkola unikają otwierania tego rodzaju wiadomości - w szczególności, że nikt z Fundacji W nie kontaktował się z Dyrektorem/jego podwładnymi w celu uzyskania tej informacji publicznej (np. telefonicznie czy osobiście). Zatem dopiero dzień [...] lutego 2022 r. (data otrzymania przez organ skargi do sądu na bezczynność) należy potraktować jako skuteczny moment doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dyrektor nie robiłby żadnych przeszkód w zakresie przekazania tego typu danych, dlatego otrzymawszy przedmiotową skargę - bez zbędnej zwłoki wystosował odpowiedź na rzeczony wniosek. Ponadto, w odpowiedzi Dyrektor pouczył, aby w przyszłości w zakresie przesyłania wniosków o udostępnienie informacji publicznej - również próbować kontaktu telefonicznego z przedszkolem.
Ponadto Dyrektor podkreślił, że jest podmiotem zarządzającym przedszkole niepubliczne, a więc nie jest stricte organem administracji publicznej. Reprezentuje jednostkę prywatną i tylko otrzymuje oraz wykorzystuje na cele kształcenia i wychowywania uczniów publiczne dotacje przeznaczane na finansowanie zadań oświatowych. Zatem nie można tak samo traktować dyrektora przedszkola niepublicznego - który otrzymuje tylko i wyłącznie publiczne dotacje - i innego typowego organu administracji samorządowej/państwowej, np. prezydentów i burmistrzów miast.
W rezultacie, zdaniem Dyrektora, wysłanie wiadomości na skrzynkę e-mail przedszkola niepublicznego, która została potraktowana jako wiadomość niebezpieczna, nie może być potraktowane jako skuteczne doręczenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W szczególności, że jeśli Fundacji W zależałoby na otrzymaniu przedmiotowych informacji, to jej przedstawiciel powinien skontaktować się przynajmniej telefoniczne i przekazać, że został wysłany wniosek na skrzynkę e-mail. Takiego działania nie było. Ponadto, zgodnie z treścią art. 53 § 2b p.p.s.a. - skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie takiego ponaglenia nie było. Zatem mając na uwadze treść art. 58 § 1 pkt 6) p.p.s.a. - wniesienie przedmiotowej skargi było niedopuszczalne, a więc powinna być odrzucona.
W przypadku, gdyby Sąd nie uznał powyższego stanowiska, Dyrektor wskazał na podstawę oddalenia skargi, albowiem w zaistniałym stanie faktycznym nie doszło do bezczynności Dyrektora, który dbając o bezpieczeństwo przedszkola, zakazuje pracownikom otwierania wiadomości "niewiadomego pochodzenia" (podobnie działa system informatyczny, które wychwytuje potencjalnie niebezpieczne wiadomości kierowane do wielu odbiorców - aby w ten sposób nie zostały otwarte przez żadnego pracownika przedszkola). W ocenie Dyrektora, gdyby Fundacja W naprawdę chciała uzyskać żądane informacje, to jej przedstawiciele podjęliby dodatkowe kroki w celu skontaktowania się z Dyrektorem, czego nie uczyniła.
Podsumowując, w ocenie Dyrektora, po skutecznym otrzymaniu wniosku odpowiedź została udzielona w terminie ustawowym, a więc nie wystąpiła podstawa do stwierdzenia bezczynności (w szczególności z rażącym naruszeniem prawa) i przedmiotowa skarga powinna został oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontroli podlega również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Skarga w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Wstępnie Sąd zauważa, że w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia. W postępowaniach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w bardzo wąskim zakresie – w odniesieniu do decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie tej ustawy. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera bowiem generalnego odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem wymóg wniesienia ponaglenia (uprzednio zażalenia) w rozumieniu art. 37 k.p.a. przed wniesieniem skargi na bezczynność nie znajduje zastosowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/15; z 10 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1084/14; z 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12; z 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10; z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05). Oznacza to, że Skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność organu nie była zobowiązana do złożenia ponaglenia, o jakim mowa w art. 37 k.p.a., a skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Argumentacja organu, że brak ponaglenia powinien skutkować odrzuceniem skargi, jest więc bezzasadna.
W dalszej kolejności należy podać, że skarga na bezczynność w sprawach o udostępnienie informacji publicznej przysługuje zarówno w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji wymaganej ustawą o dostępie do informacji publicznej nie podejmuje żadnych czynności bądź rozstrzygnięć, jak też wtedy, gdy błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Przy ocenie, czy adresat żądania o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek: 1) przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., 2) adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., 3) żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Zapytanie, z którym Skarżąca zwróciła się do organu, dotyczyło dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 3361/19, zgodnie z którym "Uwzględniając zakres przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej uznaje się, że ustawodawca w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. posługuje się pojęciem majątku w znaczeniu szerokim. Majątkiem publicznym w rozumieniu powyższego przepisu będzie majątek, który - niezależnie od charakteru podmiotu będącego właścicielem - zostaje w sposób prawny przeznaczony do użytku publicznego, w zakresie pełnego lub ograniczonego korzystania, regulowanego na podstawie lub z wyłączeniem prawa administracyjnego". Skoro więc informacja, której udzielenia żądała Skarżąca, dotyczyła sposobu finansowania placówki z majątku publicznego, konkretnie - dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.), to należy zaliczyć ją do informacji publicznej, podlegającej udostępnieniu na zasadach określonych w omawianej ustawie. Nie jest to przedmiotem sporu między stronami.
Odnośnie do drugiej z przesłanek – adresatem wniosku jest Dyrektor Niepublicznego Przedszkola "R." w T.. Jak wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Określenie na podstawie przytoczonej normy prawnej, czy dany podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, każdorazowo wymaga ustalenia, czy: 1) wykonuje zadania publiczne lub 2) dysponuje majątkiem publicznym. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie dyrektor niepublicznego przedszkola jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ponieważ spełnia obie te przesłanki.
Ustalenie, czy podmiot wykonuje zadania publiczne w przedmiotowej sprawie wymaga uwzględnienia art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082), zgodnie z którym do systemu oświaty zalicza się wszystkie przedszkola, bez pozostawienia poza tym systemem przedszkoli niepublicznych, o których mowa w art. 8 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy. Jak z kolei wynika z art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 6 pkt 1 tej ustawy, zarówno przedszkola publiczne jak i niepubliczne realizują programy wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego. Faktyczna różnica między przedszkolem publicznym i niepublicznym sprowadza się do normatywnie uregulowanej bezpłatności za gwarantowany czas nauczania, wychowania i opieki oraz zapewnieniu powszechnej dostępności przedszkoli publicznych (por. M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 13, WKP 2021). W oparciu o przytoczone regulacje ustawy Prawo oświatowe należy zatem zaliczyć oświatę oraz kształcenie do zadań publicznych nawet, gdy są one wykonywane przez placówki niepubliczne. Forma, w jakiej ustawodawca umożliwił wykonywanie zadań oświatowych, w tym m.in. prowadzenie przedszkola przez osoby prawne lub osoby fizyczne, nie przesądza bowiem o odmiennym charakterze zadań wykonywanych w ramach systemu oświaty.
Zdaniem Sądu, dyrektora przedszkola niepublicznego można zaliczyć także do kategorii podmiotów, które ustawa o dostępie do informacji publicznej określa jako "dysponujące majątkiem publicznym". Nie budzi wątpliwości, że przedszkole niepubliczne jest jednostką finansowaną w części z budżetu gminy, w formie dotacji udzielanej na podstawie art. 17 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 1930). Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku z 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 3361/19. W powyższym świetle, żądanie Skarżącej dotyczyło zatem informacji publicznej podlegającej udostępnieniu.
Powinnością organu w sytuacji, gdy wniosek obejmuje będące w jego posiadaniu informacje stanowiące informacje publiczne, jest 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.
Dyrektor przedszkola w odpowiedzi na skargę podniósł, że nieudzielenie żądanej przez Skarżącą informacji było niezawinione. Wniosek został bowiem wysłany na adres poczty e-mail i – prawdopodobnie - system Przedszkola Niepublicznego "R." potraktował tę wiadomość jako niebezpieczną/jako spam. Organ wskazał, że z uwagi na zagrożenia płynące z tego typu korespondencji (która była niezindywidualizowana, skierowana do wielu placówek jednocześnie) - pracownicy przedszkola unikają otwierania tego rodzaju wiadomości. Organ podkreślił, że nikt z Fundacji W nie kontaktował się z Dyrektorem ani jego podwładnymi w celu uzyskania tej informacji publicznej (np. telefonicznie czy osobiście). Organ nie zaprzecza, że otrzymał wniosek Skarżącej z [...] listopada 2021 r., jednak podnosi, że wiedzę o przedmiotowym zapytaniu powziął w momencie otrzymania skargi. Po jej otrzymaniu, [...] lutego 2022 r. przekazał wnioskodawcy żądaną informację na podany adres poczty elektronicznej, co zostało następnie potwierdzone przez Skarżącą. Ponadto organ przekazał odpowiedź także przesyłką pocztową.
W tej kwestii należy zwrócić uwagę, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] listopada 2021r. został złożony w dopuszczalnej formie jako wiadomość e-mail na adres poczty elektronicznej organu zamieszczony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Zdaniem Sądu organ nie może się skutecznie powoływać względem podmiotów trzecich na nieotrzymanie określonego wniosku. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela zapatrywania Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z [...] października 2017 r. sygn. akt I OSK 1777/17, że (...) do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Ponadto, skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15; por. też: wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowieni NSA z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15). Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji. Wskazać jednak należy, że dla zastosowania opisanego wyżej domniemania kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. Dopiero potwierdzenie tego faktu pozwała przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. W przywoływanym wyżej orzecznictwie NSA przyjmowano, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (zob. wyrok NSA z 16 września 2016 r. I OSK 1924/16).
Uwzględniając powyższe należy więc uznać, że organ po upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku, tj. od [...] listopada 2021 r., popadł w bezczynność. [...], jak wynika z akt sprawy, organ po otrzymaniu skargi udostępnił Skarżącej żądaną informację w wiadomości e-mail z [...] marca 2022 r. (k. 13, 18 ). W tym zatem momencie jego bezczynność ustała.
W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżącej.
W rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu (podmiotu zobowiązanego) będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 22.09.2021 r., III OSK 995/21). Chodzi tu o naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812) W przedmiotowej sprawie Sąd miał na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu - organ udostępnił żądaną informację bezzwłocznie po otrzymaniu skargi.
O zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) mając na względzie wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (50 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika Sąd, stosownie do art. 206 p.p.s.a., pomniejszył, mając na uwadze, że jest to kolejna sprawa w przedmiocie bezczynności organu, związana z wnioskiem Skarżącej z [...] listopada 2021 r., a więc taka, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym formułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych, seryjnych i nieskomplikowanych sprawach (inne tożsame sprawy rozstrzygnięte już wyrokami tut. Sądu to m.in. II SAB/Bd 18/22, w której zasądzono pełne wynagrodzenie pełnomocnika; II SAB/Bd 25/22; II SAB/Bd 29/22; II SAB/Bd 34/22; II SAB/Bd 59/22).