II SAB/BD 90/24

II SAB/Bd 90/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
658
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
uwzględniono skargę w części, stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi A. T. oraz P. T. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania części wniosku A. T. i P. T. z dnia [...] czerwca 2024 r., obejmującej zdanie pierwsze pytania zawartego w punkcie [...] oraz pytanie [...] wniosku; 2. stwierdza, że bezczynność określona w pkt 1 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Inspektor Sanitarny do rozpoznania wniosku A. T. i P. T. z dnia [...] czerwca 2024 r., w zakresie zdania pierwszego pytania zawartego w punkcie [...] oraz pytania [...] wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Inspektor Sanitarny na rzecz A. T. i P. T. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia z [...] 2024 r., skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. , zwanego dalej również "organem", A. T. i P. T. (dalej jako: "skarżący") wnieśli o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem:
1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy Organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?
2. Ile wszczętych na wniosek tut. Organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?
3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?
4. Ile upomnień tutejszy Organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?
5. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?
6. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym.
7. Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków.
8. Czy tutejszy Organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy Organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
9. Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
10. Ile osób pracuje w komórce tut. Organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?
11. Czy tutejszy Organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?
12. W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?
13. Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?
14. Ile Organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?
15. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?
16. Ile tutejszy Organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?
17. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?
18. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. Organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?
19. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?
20. Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. w piśmie z dnia [...].06.2024 r., nr [...], odnosząc się do poszczególnych punktów wniosku o udzielenie informacji publicznej:
- wskazał liczbę wniosków o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przypadających na poszczególne lata w okresie 2019-2024 r (ad pkt 1 wniosku);
- wskazał – za lata 2019 – 2024 - liczbę postępowań egzekucyjnych na wniosek, w toku, zawieszonych i umorzonych ( ad pkt 2 wniosku);
- wskazał, że w latach 2019-2024 (do dnia [...].06.2024) na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania obowiązku szczepień zakończyło się 58 postępowań, w tym:
- w związku z rozpoczęciem lub kontynuowaniem szczepień: 48
- w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień: 10
- w związku z wystąpieniem niepożądanego odczynu poszczepiennego: 0 (ad pkt 3 wniosku);
- wskazał liczby wysłanych upomnień za lata 2019 – 2024, do dnia [...].06.2024 r. (ad pkt 4 wniosku);
- wyjaśnił, że spośród ogółu osób uchylających się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych 8 osób rozpoczęło i kontynuowało szczepienia po przesłanym upomnieniu (ad pkt 5 wniosku);
- wskazał, że w okresie 2019-2024 nie było takich sytuacji objętych pytaniem 6 wniosku;
- wyjaśnił, że w okresie od 2019-2024 PPIS w T. wystosował do organu egzekucyjnego 15 wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych z powodu m. in. realizacji obowiązku szczepień, stwierdzenia długotrwałych przeciwwskazań do ich wykonania, wygaśnięcia obowiązku (ad pkt 7 wniosku);
- wskazał, że wyłącznie lekarz kwalifikujący do szczepienia jest osobą posiadającą kompetencje do podejmowania decyzji o szczepieniu, posiada niezbędną wiedzę medyczną z zakresu szczepień ochronnych, znajomość wskazań oraz przeciwskazań do szczepień, a także wiedzę o możliwych niepożądanych odczynach poszczepiennych, a do jego decyzji należy czy wystąpienie NOP w przeszłości jest podstawą do odroczenia szczepienia. Rejestr NOP jest prowadzony przez organ na bieżąco, lecz fakt wystąpienia NOP-u nie wpływa na decyzję organu dot. wnioskowania o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (ad pkt 8 wniosku);
- wyjaśnił, że zagadnienie objęte pytaniem 9 wniosku nie stanowi informacji publicznej albowiem dotyczy obowiązujących przepisów prawa, lecz w sposób obszerny przytoczył i wyjaśnił regulacje prawne dotyczące przesłanek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu jak też wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec osób naruszających ten obowiązek (ad pkt 9 wniosku);
- udzielił odpowiedzi co do ilości osób zajmujących się szczepieniami ochronnymi, wyszczególniając jakie konkretnie zadania realizują te osoby (ad pkt 10 wniosku);
- wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2023.1284), zwaną dalej: "ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych", lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego, ma obowiązek, w ciągu 24 godzin od powzięcia podejrzenia jego wystąpienia, zgłoszenia takiego przypadku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca powzięcia podejrzenia jego wystąpienia. Podczas kontroli z zakresu realizacji szczepień i gospodarki preparatami szczepionkowymi, upoważnieni przez PPIS w T. pracownicy weryfikują rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych (ad pkt 11 wniosku);
- wskazał, że zagadnienie objęte pytaniem 12 wniosku nie stanowi informacji publicznej albowiem dotyczy obowiązujących przepisów prawa, jednakże pomimo tego wyjaśnił, że w okresie ostatnich 5 lat organ nie stwierdził nieprawidłowości w zgłaszaniu NOP. Każdy niepożądany odczyn poszczepienny zgłoszony przez lekarza jest rejestrowany (ad pkt 12 wniosku);
- wskazał, że zagadnienie objęte pkt 13 wniosku nie stanowi informacji publicznej albowiem dotyczy obowiązujących przepisów prawa, zgodnie z którymi każdy organ, w tym PPIS w T., ma obowiązek powiadomienia innego organu zgodnie z jego kompetencjami o sytuacjach stanowiących łamanie przepisów prawa (ad pkt 13 wniosku);
- wyjaśnił, że w ciągu ostatnich 5 lat PPIS w T. nie zgłaszał uchybień do Izb Lekarskich (ad pkt 14 wniosku);
- wskazał, że zagadnienie objęte pkt 15 wniosku nie stanowi informacji publicznej, jednakże przytoczył przepisy, które wyjaśniają materię objętą ww. pytaniem (art. 15, 17 ust. 2, 4 i 6 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych);
- przytoczył – za lata 2019 - 2024 r., do dnia [...].06.2024 r.- liczbę i rodzaj iepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki (ad pkt 16 wniosku);
- wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie posiadają kompetencji w zakresie weryfikowania poprawności rozpoznań klinicznych i zmiany kwalifikacji niepożądanych odczynów poszczepiennych zawartych w zgłoszeniach. Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni przed zarejestrowaniem NOP każdorazowo dokonują oceny poprawności i kompletności nadsyłanych zgłoszeń ( ad pkt 17 wniosku);
- wskazał, że obligatoryjnie wszystkie sprawy dotyczące uchylania się od obowiązkowych szczepień ochronnych konsultowane są z radcą prawnym zatrudnionym w PSSE w T.. Dane liczbowe określone zostały w punkcie ad.4 (ad pkt 18 wniosku);
- wyjaśnił, że zagadnienie objęte pkt 19 wniosku nie stanowi informacji publicznej nie stanowi informacji publicznej ((ad pkt 19 wniosku);
- wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 9b. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia oraz osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, jako raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Raport ten, zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 29 września 2023 r. (Dz.U.2023.2077) jest sporządzany i przekazywany przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 30 dni od zakończenia kwartału (ad pkt 20 wniosku).
Powyższa odpowiedź na wniosek została doręczona skarżącym [...] czerwca 2024 r., (dowód: doręczenie odbioru przesyłki zawarte w aktach administracyjnych).
Pismem z dnia [...] czerwca 2024 r., skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. , w której zarzucili mu naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r., o dostępie do informacji publicznej (Dz. u. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej: "u.d.i.p.", poprzez nieudostępnienie informacji publicznej, wnosząc o:
1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżących z dnia [...] czerwca 2024 r. i udzielenia informacji publicznej,
2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ppsa w zw. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa,
4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że do chwili obecnej nie udostępniono innych informacji poza zawartymi w pismach z dnia [...] czerwca 2024 r., które są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji.
Podniesiono, że zgodnie ze stanowiskiem NSA w wyroku z dnia 20 lutego 2013 r. (sygn. akt I OSK 2569/12): "Udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) wyczerpuje znamiona bezczynności w udzielaniu informacji uzasadniającej zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. i uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa." Nie wskazano jednak związku przytoczonego stanowiska NSA z przedmiotową sprawą, podobnie też odwołano się do art. 61 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji, nie wskazując kontekstu powołania się na tę regulację.
Powołano się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 (sygn. akt I OPS 6/08 ), tezę wyroku NSA z dnia 5 lipca 2012 (sygn. akt II OSK 1031/12) "O ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwymi zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważania, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 par. 1 i 2 p.p.-s.a.). Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bez-czynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ", nie wskazując jednak związku przytoczonej tezy z konkretnym problemem występującym w przedmiotowej sprawie.
Skonkludowano, że organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję. Nie sprecyzowano jednak w jakim zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w całości, ewentualne oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, jak też o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, co następuje:
[...] czerwca 2024r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. wpłynął wniosek skarżących z dnia [...].06.2024r. o udostępnienie informacji publicznej, na który organ [...].06.2024r udzielił odpowiedzi na wszystkie pytanie mieszczące się w katalogu informacji publicznej określonym w art. 6 u.d.i.p. (dowód: potwierdzenie odebrania korespondencji w dniu [...].06.2024r.).
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatrzony został z zachowaniem ustawowego terminu i w ocenie organu z należytą starannością.
Dnia [...].06.2024r. do Inspektor Sanitarny wpłynęła skarga skarżących reprezentowanych przez adw. A. T.. Ze względu na brak w załączeniu pełnomocnictwa adwokata do reprezentowania skarżących, organ pismem z dnia [...].07.2024r. wezwał pełnomocnika skarżących tj. adwokata do uzupełnienia braku formalnego skargi. Do dnia [...].07.2024r. pełnomocnictwo nie doręczono organowi.
W skardze skarżący zarzucają organowi bezczynność, polegającą na nikłym udzielaniu odpowiedzi i odsyłaniu do "publikacji".
W ocenie Inspektor Sanitarny organ należycie zbadał przedmiot sprawy, udzielił informacji w zakresie i terminie przewidzianym przez ustawę o dostępie do informacji publicznej i nie naruszono art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Organ wyjaśnił również kwestie niemieszczące się w katalogu informacji publicznej, a wskazanie strony internetowej dotyczącej szczepień miało charakter edukacyjny i w żaden sposób nie odsyłało do publikacji jako formy odpowiedzi na zadane pytania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Inspektor Sanitarny w zakresie rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] lutego 2024 r. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a.). sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto, w myśl § 2 przywołanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Wyjaśnienia wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem więc celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ nie udostępnił zainteresowanemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Należy też dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w przypadku gdy informacja, o jaką ubiega się wnioskodawca, nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądnej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.i.d.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2008 r., I OSK 807/07; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16.07.2024 r., II SAB/Ol 54/24; - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6.08.2018 r., IV SAB/Gl 103/18; - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2021, II SAB/Wa 877/19 i z 11 grudnia 2017 r., II SAB/Wa 355/17 – dostępne na stronie: www.orzeczenia. nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 ww. ustawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że państwowy powiatowego inspektora sanitarny należy do grupy podmiotów zobowiązanych do załatwienia wniosków o udostępnienie informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu. Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 338, dalej "u.p.i.s."). Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust.1 pkt 3 u.p.i.s.). Skarżony organ jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest więc do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W orzecznictwie ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1284) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2010 r. poz. 1254 ze zm.) - por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17 (dostępny jw.).
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ww. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego.
Powyższe dane stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Odnosząc przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z obszernego zakresu przedstawionych we wniosku skarżących pytań, nie wszystkie podniesione kwestie mogą być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej, czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, wytworzone lub posiadane przez ten organ.
Dotyczy to pytań oznaczonych numerami: 9, 12, 13, 15 oraz 19.
Odnośnie pytania 9 wniosku (jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?), to słuszne było stanowisko organu, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. W istocie bowiem jest wnioskiem o udzielenie porady prawnej w zakresie wykładni obowiązujących przepisów prawa. Organ nie był zatem w ogóle zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na tak zadane pytanie (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 18.07.2024 r., III SAB/Gd 113/24 - dostępny j.w.).
Odnośnie pytania 12 wniosku (w jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów?) organ wskazał, że zagadnienie nie stanowi informacji publicznej albowiem dotyczy obowiązujących przepisów prawa, lecz jednocześnie poinformował, że "w okresie ostatnich 5 lat organ nie stwierdził nieprawidłowości w zgłaszaniu NOP. Każdy niepożądany odczyn poszczepienny zgłoszony przez lekarza jest rejestrowany". Wskazane stanowisko organu należy uznać za słuszne i stwierdzić, że tym samym wyczerpał swe obowiązku w zakresie załatwienia objętego wnioskiem pytania 12. Należy bowiem skonstatować i potwierdzić za organem, że informacji publicznej nie dotyczy pytanie pierwsze zawarte w punkcie 15 wniosku. Nie odnosi się ono do sfery faktów i stanów istniejących które faktycznie miały miejsce, ale do hipotetycznych sytuacji, potencjalnych możliwości lub okoliczności jakie mogą wystąpić, lub z jakich może skorzystać organ. Z kolei pytane drugie z punktu 12 jest nieprecyzyjne – nie pozwala odkodować jakich "przypadków" dotyczy żądana informacja. Czy chodzi o przypadki "dowiedzenia się" przez organ o wykroczeniach lekarzy, czy o przypadki "wykroczeń lekarzy polegających na zgłoszeniu NOP?". Tak skonstruowane pytanie, nie pozwala jednoznacznie ustalić czy dotyczy ono w rzeczywistości informacji publicznej (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 27.03.2024 r., II SAB/Po 5/24, dostępny j.w.). Natomiast odnosząc się do pytania trzeciego z punktu 12 wniosku, to treść odpowiedzi organu wyczerpuje udzielenie żądanych informacji.
Nieprecyzyjne jest również pytanie 13 wniosku (czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej), albowiem nie jest wiadomym, czy chodzi tutaj o sytuację, którą regulują przepisy prawa, czy o praktykę Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. . W ww. pytaniu zapytano o "organ" a w innych pytaniach np. 16, 20, pytanie dotyczy "tutejszego organu". Dlatego też trudno jest zarzucić organowi, że pytanie to uznał za niedotyczące informacji publicznej z tego względu, że w jego ocenie dotyczy obowiązujących przepisów prawa. Organ jednak wyjaśnił, że zgodnie z nimi każdy organ, w tym PPIS w T., ma obowiązek powiadomienia innego organu zgodnie z jego kompetencjami o sytuacjach stanowiących łamanie przepisów prawa. W tych warunkach organ w sposób prawidłowy załatwił wniosek w zakresie tego pytania.
W odniesieniu do punktu 15 wniosku (Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?), w piśmie organu z dnia [...].06.2024 r., poinformowano, że zagadnienie nie stanowi informacji publicznej. Zgodnie z art. 17 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, na lekarzu ciąży obowiązek przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego oraz szczepienia ochronnego. W myśl art. 17 ust. 4 lekarz po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym zobowiązany jest do wystawienia "zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym", którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U.2023.2077). Organ udzielił odpowiedzi na ww. pytanie, przy czym w ocenie Sądu nie był w tym zakresie obowiązany do udzielenia na nie odpowiedzi. Po pierwsze, pytanie to jest nieprecyzyjne w zakresie podmiotowym i przedmiotowym (badanie kogo lub czego ?). Po drugie, pytanie to organ miał prawo – jako nieprecyzyjne – zakwalifikować jako wniosek o udzielenie porady prawnej i informacji o powszechnie obowiązujących przepisach (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 18.07.2024 r., III SAB/Gd 113/24 - dostępny j.w.).
W odniesieniu do pytania 19 wniosku (Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?), organ stwierdził, że nie dotyczy ono informacji publicznej. Stanowisko to należało uznać za słuszne. Pytanie to wykracza poza zakres art. 6 u.d.i.p. Jak podkreślono informacje publiczne dotyczą sfery faktów i stanów istniejących w chwili udzielenia informacji publicznej. Nie można zatem domagać się w trybie dostępu do informacji publicznej, udzielenia informacji stanowiących w istocie porady czy opinie na dany temat, i to dotyczące ewentualnych zdarzeń przyszłych.
Natomiast pozostałe przytoczone wyżej pytania (poza pytaniami o nr.: 9, 12, 13, 15 oraz 19), odnosiły się do informacji publicznej i w zdecydowanej większości udzielił na nie odpowiedzi w ustawowym terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Zatem także w tym zakresie nie ma podstaw do stwierdzenia bezczynności organu w odpowiedzi na wniosek skarżących z dnia [...] czerwca 2024 r., gdyż wniosek w tym zakresie został załatwiony, a skarżący – co należy podkreślić - poza ogólnym powołaniem się na nie udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, nie wskazali na żadne okoliczności wskazujące na niepełny czy też niewystarczający zakres udzielonej odpowiedzi na powyższe pytania.
Zauważyć należy jednak z urzędu, że odpowiedź PPIS na pytanie 8 zawarte we wniosku nie spełnia wymogów pozwalających uznać, iż dopełniono obowiązków wynikających z u.d.i.p., albowiem organ nie udzielił odpowiedzi na zdanie pierwsze tego pytania.
Ponadto Sąd stwierdził, że nie została udzielona odpowiedź na pytanie 17. Organ udzielił wyjaśnień o kompetencjach i charakterze pracy pracowników organów, lecz nie udzielił wprost odpowiedzi na pytanie co do faktu, ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?
Reasumując stwierdzić należy, że organ we wskazanych dwóch przypadkach dopuścił się bezczynności i dlatego zaszły przesłanki do stwierdzenia jego bezczynności, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz do zobowiązania go do rozpoznania wniosku skarżących w tym zakresie, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W pozostałej części skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a (pkt 3 wyroku).
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, orzekając o tym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że wniosek skarżących nie pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W ustawowym terminie (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) do skarżących zostało skierowane pismo z odpowiedziami na zadane pytania. Jedynie w zakresie części pytania 8 oraz pytania 17 organ nie udzielił odpowiedzi. Jednakże każde z pytań zostało objęte wyjaśnieniami organu.
W stanie sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że organ celowo nie odpowiedział na część pytania zawartego w pkt 8 oraz na pytanie 17 wniosku i z rozmysłem zmierzał do naruszenia konstytucyjnego prawa obywatela do uzyskania informacji publicznej, wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. PPIS, jak każdy podmiot stosujący prawo może kierować się własnymi poglądami co do sposobu stosowania i interpretowania prawa. To oznacza, że błędna interpretacja pytania nie jest tożsama z rażącym naruszeniem prawa.
W punkcie 4 wyroku oddalono skargę w pozostałej części. Dotyczy to rozstrzygnięcia o oddaleniu żądania zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na inne pytania niż te co do których Sąd nałożył na organ taki obowiązek. Ponadto nie zaszły podstawy do uznania, że bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa, w konsekwencji czego brak było też podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Zastosowanie tego środka nie jest w stanie kontrolowanej sprawy ani konieczne ani celowe. W szczególności wobec terminowej reakcji organu na złożony wniosek brak jest podstaw do zastosowania tego środka w celach dyscyplinujących. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie 5 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w łącznej kwocie 65 zł, na którą złożyły się 20 % wpisu sądowego od skargi, 10 % wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego i 20 % uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 34 złotych. Sąd obniżył kwotę wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego w stosunku do stawki minimalnej, która zgodnie z w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) wynosi 480 zł, biorąc z urzędu pod uwagę, że wniosek o informację publiczną stanowi powielenie (gotowy wzór) wielu innych wniosków wnoszonych do sądów administracyjnych w całym kraju. W konsekwencji nakład pracy pełnomocnika przy jego sporządzeniu był znikomy. Ponadto treść skargi nie nawiązuje do poszczególnych odpowiedzi organu na pytania wniosku, zawierając wysoki stopień ogólności, co przejawia się również we wnioskach końcowych skargi, w których nie podano co do których pytań zachodzi konieczność zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi. Świadczy to o braku przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy pisma organu z [...].06.2024 r., w którym udzielił on odpowiedzi na wniosek.
Co jednak najistotniejsze, wobec żądania przez skarżących udzielenia odpowiedzi na 20 pytań, organ pozostaje w bezczynności jedynie co do dwóch pytań i to wobec pytania 8 jedynie w części. Tym samym skarga została uwzględniona jedynie w 10 %. Dlatego też w sprawie miał zastosowanie art. 206 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Sytuacja ta pozwala na obniżenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika adekwatnie do zakresu uwzględnienia skargi.