II SAB/Bd 149/23

II SAB/Bd 149/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
658
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uwzględniono skargę w części, stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 par. 1 pkt 1 i art. 37 par 1 pkit 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S. O. na bezczynność i przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w ponownym rozpatrzeniu odwołania S. O. od decyzji Burmistrza [...] i M. J. z [...] grudnia 2021 r. nr [...]; 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do ponownego rozpatrzenia opisanego w pkt 1 wyroku odwołania.
Uzasadnienie
U z a s a d n i e n i e:
S. O. zwany dalej: "stroną" lub "skarżącym", pismem z 31 lipca 2023 r., złożył skargę na bezczynność i przewlekłość prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy postępowania wskazując sygnaturę akt sądowych: II SA/Bd 470/22, wyjaśniając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy 27 września 2022 r., wydał wyrok i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy nr SKO-4111/2157/2021. Wskazano, że 15 czerwca 2023 r. strona zwróciła się do organu odwoławczego o informację dotyczącą wydanego wyroku i nie otrzymała na nie odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie zajął stanowiska procesowego odnośnie złożonej skargi. Poczynił natomiast następujące ustalenia faktyczne:
Wyrokiem z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 470/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2022r., Nr SKO-4111/2157/2021, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Janikowo, odmawiającą skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzonego decyzją Nr 524.102.6.2013KP, z dnia 22 lipca 2020 r., w łącznej kwocie 31.094,80 zł.
Prawomocny wyrok w tej sprawie wpłynął do sekretariatu organu odwoławczego w dniu 22 grudnia 2022 r., lecz w piśmie dot. doręczenia rzeczonego ww. wyroku Sąd zawarł informację, że akta administracyjne zostaną zwrócone po zakończeniu postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 471/22 - dot. skargi na decyzję tut. Kolegium z dnia 24 stycznia 2022 r., Nr SKO-411 1/2158/2021, utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Janikowa z dnia 15 grudnia 2021 r., nr 524.102.8.2013.KP, odmawiającą umorzenia odsetek od nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.
Akta sprawy w przedmiocie ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2022r., Nr SKO-4111/2157/2021, wpłynęły do tut. Kolegium w dniu 14 lutego 2023 r. i zostały przekazane nowemu składowi orzekającemu, który ponownie rozpatrzył sprawę umorzenia odsetek po wyroku Sądu, uchylając decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania, decyzją z dnia 24 marca 2023r., Nr SKO-4110/534/23.
W dniu 21 czerwca 2023 r., do Kolegium wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie informacji dot. dalszego procedowania, uchylonej przez Sąd decyzji organu odwoławczego z dnia 24 stycznia 2022 r., Nr SKO-4111/2157/2021, dot. należności głównej.
W związku ze zmianami kadrowymi składu orzekającego w przedmiotowej sprawie i nawałem spraw do rozpatrzenia, organ odwoławczy nie dostrzegł, że wniosek skarżącego pozostał bez odpowiedzi.
Tut. Kolegium decyzją z dnia 14 września 2023 r., nr SKO-4111/136/23, uchyliło w całości w/w decyzję Burmistrza Janikowa i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując temu organowi na konieczność rozważenia całokształtu sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy, istniejącej w chwili podejmowania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 t.j.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, dotyczy bezczynność i przewlekłości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy w sprawie ponownego rozpatrzenia odwołania strony od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Janikowo z 15 grudnia 2021 r. nr 524.102.7.2013KP w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych.
Skarga została poprzedzona ponagleniem złożonym przez stronę w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, t.j.), zwanej dalej: "kpa", co oznacza, że spełniony został warunek formalny wniesienia skargi wynikający z art. 53 § 2b, p.p.s.a.
Pojęcie bezczynności i przewlekłości postępowania nie zostało zdefiniowane w przepisach p.p.s.a. Natomiast pojęcia te zostały zdefiniowane w kpa. Jak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 kpa, wskazano, że bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Natomiast art. 37 § 1 pkt 2 kpa, stanowi, że przewlekłość zachodzi, kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Oba wskazane pojęcia powinny być oceniane z uwzględnieniem art. 35 kpa, stanowiącego o szybkości załatwienia sprawy. Wynika z niego, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1), niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2), a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 37 § 3).
Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu zachodzi wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Natomiast za przewlekłość postępowania uważa się sytuację, gdy
Przewlekłość postępowania jest natomiast utożsamiana z sytuacją, kiedy postępowanie jest długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością sądu (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt: IV SAB/Po 15/19, publ. LEX nr 2699321).
Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, następnie, czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, CBOSA).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Akta sprawy w przedmiocie ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2022r., nr SKO-4111/2157/2021, wpłynęły do ww. organu odwoławczego w dniu 14 lutego 2023 r., a organ ten potrzebował aż siedmiu miesięcy by ponownie rozpatrzyć odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Janikowo z 15 grudnia 2021 r. nr 524.102.7.2013KP, o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, ograniczając się jedynie do uchylenia decyzji I instancji. W sposób więc niewątpliwy został przekroczony miesięczny termin załatwienia sprawy obowiązujący organ odwoławczy, określony w art. 35 § 3 kpa. W świetle przytoczonej wyżej treści art. 37 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37 § 1 pkt 2 kpa, zarówno bezczynność, jak i przewlekłość postępowania wystąpiły w sposób oczywisty.
W ocenie Sądu miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po pierwsze, miesięczny termin załatwienia sprawy, wynikający z art. 35 § 3 kpa, został przekroczony aż siedmiokrotnie (w wymiarze czasowym). Po drugie, organ odwoławczy przeszedł do porządku nad interwencjami skarżącego celem przyspieszenia rozpoznania sprawy, ewidentnie je lekceważąc, skoro, ani nie podjął jakichkolwiek kroków w przyspieszeniu wydania decyzji, ani nawet by odpowiedzieć stronie na jej interwencję. Skarżący bowiem zwracał się do organu odwoławczego interwencjami pismami z 15.06.2023 r. oraz z 21.06.2023 r., bez jakiegokolwiek skutku. Nawet wniesiona przez niego w dniu 31.07.2023 r., skarga na bezczynność nie skłoniła organu odwoławczego do niezwłocznego, zgodnie z art. 35 § 2 kpa, załatwienia sprawy, którą dopiero załatwiono po miesiącu od tego czasu. Analiza akt sprawy nie wskazuje istnienia jakichkolwiek przeszkód do niezwłocznego wydania decyzji. Podana zaś w odpowiedzi na skargę okoliczność usprawiedliwiająca organ odwoławczy w postaci zmian kadrowych składu orzekającego w przedmiotowej sprawie i nawału spraw do rozpatrzenia, nie może stanowić okoliczności zwalniających organ z powinności wynikających z art. 35 § 2 oraz § 3 kpa.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należało orzec jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1 a p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowanie w zakresie zobowiązania organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia opisanego w pkt 1 wyroku odwołania, podjęto wobec wydania decyzji z dnia 14 września 2023 r., załatwiającej sprawę. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że załatwienie sprawy administracyjnej przez organ po złożeniu skargi objętej zarzutem bezczynności czy przewlekłości, powoduje, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por.: uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r. Nr 4, poz. 63).
W tym miejscu Sąd podkreśla, że w ramach skargi na bezczynność i przewlekłośść Sąd nie miał możliwości wypowiedzenia się, co do prawidłowości powyższej decyzji, a więc nie mógł dokonać oceny jej merytorycznej zasadności.