II SAB/BD 145/24

II SAB/Bd 145/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
658
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Prawo łowieckie
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1082
art. 46 ust. 1 pkt 1
Ustawa z  dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Zarządu W. w przedmiocie szacowania szkody łowieckiej zgłoszonej wnioskiem z [...] sierpnia 2022 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
J. K., reprezentowana przez radcę prawnego, 17 kwietnia 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie dokonania oględzin i szacowania ostatecznego oraz sporządzenia protokołów oględzin i szacowania ostatecznego na zgłoszenia szkód łowieckich z 15 maja 2022 r., 5 sierpnia 2022 r. i 22 maja 2023 r. na działkach nr [...] w mieście G..
Zarzucając naruszenie art. 46 ust. 6, art. 46a ust. 2 i 4, art. 46c ust. 1, 2 i 5 oraz art. 50 ust. 1b, 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1082), skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do dokonania oględzin i szacowania ostatecznego oraz sporządzenia protokołu oględzin i protokołu szacowania ostatecznego na zgłoszenie ww. szkód łowieckich oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę, Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Podniósł, że przed tutejszym Sądem toczyło się postępowanie ze skargi J. K. (sygn. II SAB/Bd 130/23) w identycznym przedmiocie bezczynności w szacowaniu szkód łowieckich, które zakończyło się postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. o odrzuceniu skargi.
W ocenie organu przedmiotowa skarga jest bezzasadna po pierwsze dlatego, że szacowanie szkód łowieckich przez zarząd województwa jest wyjątkiem od zasady, że obowiązek ten spoczywa na dzierżawcach i zarządcach obwodów łowieckich i dotyczy tylko szkód, które wystąpiły poza obwodami łowieckimi (art. 46 i 50 ustawy Prawo łowieckie). W niniejszej sprawie szkoda wystąpiła natomiast na terenie obwodu łowieckiego nr [...] [...], co wynika z załącznika do uchwały sejmiku województwa w spawie ustalenia obwodów łowieckich, więc szacowania szkód winien dokonać dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego.
Ponadto skarga winna zostać oddalona także z tego powodu, że szacowanie szkód łowieckich nie należy do sfery działalności administracji publicznej. Przy szacowaniu tych szkód, jak również w związku z odpowiedzialnością Skarbu Państwa za szkody łowieckie mamy ewidentnie do czynienia ze sferą dominium, a nie imperium. Nie są to działania o charakterze władczym. Co więcej w przypadku niezadowolenia z szacowania szkód łowieckich potencjalnemu poszkodowanemu przysługuje powództwo do sądu powszechnego , a nie skarga do sądu administracyjnego. Zarząd województwa dokonując szacowania szkód łowieckich działa w tym wypadku jako organ Skarbu Państwa, będącego osobą prawną, a nie jako organ administracji publicznej. Zdaniem organu wątpliwości również budzi posiadanie przez skarżącą interesu prawnego, wielokrotnie już bowiem wskazywano w orzecznictwie sądów polskich, iż brak szacowania szkód łowieckich oraz protokołu w zadań sposób nie zamyka drogi sądowej. Skarżąca może zatem bez przeszkód natury formalnej wytoczyć powództwo o zapłatę odszkodowania. Nie ma zatem interesu prawnego w domaganiu się dokonania przez Zarząd Województwa oględzin. Organ podkreślił również, że nawet przy uwzględnieniu skargi w dokonaniu oględzin ze względu na upływ czasu będzie już technicznie niemożliwe, zatem nawet gdyby skarżąca wygrała spór zawisły przed sądem to i tak oględziny nie mogłyby zostać dokonane.
Zarządzeniem z 26 listopada 2024 r. Przewodniczący, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), rozdzielił skargi zawarte w piśmie skarżącej z 15 kwietnia 2024 r. na bezczynność Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego dotyczącą trzech odrębnych wniosków w ten sposób, że pod sygn. akt II SAB/Bd 51/24 toczyła się sprawa z wniosku z 15 maja 2022 r., pod sygn. II SAB/Bd 144/24 została zarejestrowana sprawa z wniosku z 22 maja 2023 r., a pod sygn. II SAB/Bd 145/24 sprawa z wniosku z 4 sierpnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...). W pkt 4 natomiast ustawodawca ujął właściwość sądów administracyjnych do orzekania w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Podkreślić należy, iż skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Skarga na bezczynność organów jest dopuszczalna w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, i gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Właściwość sądów administracyjnych obejmuje zatem niepodejmowanie przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa, 2012r., s 43 i nast.). W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 - ONSAiWSA 2008/2/21). Przez pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogą podlegać kognicji sądów administracyjnych, należy rozumieć także działania materialno-techniczne, czynności, które są działaniami faktycznymi, określane w doktrynie jako tzw. czynności materialno–techniczne, wywołujące określone skutki drogą faktów. Działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2003r., sygn. akt OPS 2/03 - ONSA 2004/1/5). W przeciwieństwie do aktów, które mają charakter sformalizowany i przybierają z reguły formę pisma, wykazów czy zaświadczeń, czynności stanowią takie działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują następstwo w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem.
W tym stanie prawnym na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być akty lub czynności, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a.), są podejmowane w sprawach indywidualnych (albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.), mają charakter publicznoprawny (ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli) i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. To zaś oznacza, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku. Konieczny jest bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia bądź obowiązku wynikającego z przepisu prawa przez podmiot nie powiązany organizacyjnie z organem zobowiązanym do wydania danego aktu lub podjęcia danej czynności (por. postanowienia NSA: z 16 września 2004 r., OSK 247/04, ONSAiWSA 2004/2/30 i z 27 września 1996 r., I SA 1326/96, niepublikowane).
Nadto w myśl art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga także skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Wobec podniesionych w odpowiedzi na skargę zarzutów w zakresie jej dopuszczalności jak również legitymacji skargowej skarżącej w pierwszej kolejności konieczne jest wypowiedzenie się w tym zakresie.
Po pierwsze, należy wskazać, że uprzednie odrzucenie skargi J. K. prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z 19 marca 2024 r. sygn. II SAB/Bd 130/23, jak wynika z treści uzasadnienia tego postanowienia, nastąpiło wyłącznie na podstawie 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., z powodu stwierdzenia braku wyczerpania trybu zaskarżenia bezczynności przed wniesieniem skargi, o którym mowa w art. 37 k.p.a. (brak wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie). Nie wynika z treści uzasadnienia, aby Sąd stwierdził niedopuszczalność skargi z jakiejkolwiek innej przyczyny. Należy odnotować, mimo, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska w zakresie konieczności wniesienia ponaglenia w tej sprawie, że skarga z 15 kwietnia 2024 r. została poprzedzona wniesieniem ponaglenia na niezałatwienie przez Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego sprawy w terminie.
Nie zaistniały także inne przesłanki dla uznania przedmiotowej skargi za niedopuszczalną. Sąd nie podziela przede wszystkim stanowiska organu, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, że sprawy dotyczące szacowania szkód łowieckich nie należą do sfery działalności administracji publicznej. Na podstawie wykładni przepisów ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1082) jak również judykatury, należy bowiem sformułować stanowisko przeciwne.
W myśl art. 1 ww. ustawy łowiectwo, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w rozumieniu ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny) i gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśne i rybackiej. W art. 4 ust. 1 ustawodawca zdefiniował pojęcie gospodarki łowieckiej jako działalność w zakresie ochrony, hodowli i pozyskiwania zwierzyny. Zgodnie z art. 6 ww. ustawy, naczelnym organem administracji rządowej w zakresie łowiectwa jest minister właściwy do spraw środowiska. Z kolei w myśl art. 7 Prawa łowieckiego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, administrację w zakresie łowiectwa sprawuje samorząd województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Nie budzi zatem wątpliwości, że ustawodawca określając łowiectwo jako element ochrony środowiska przyrodniczego i określając ustawowe ramy gospodarki łowieckiej, jak również administracji w zakresie łowiectwa jednoznacznie nadał działalności tej administracji charakter działalności publicznoprawnej, która polega między innymi na podejmowaniu na podstawie przepisów prawa aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (tj. administracji w zakresie łowiectwa).
Zagadnienia związane ze szkodami łowieckimi uregulowano w rozdziale 9 ww. ustawy. I tak z art. 46 Prawa łowieckiego wynika, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (ust. 3). Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego (ust. 6). W przypadku szkód wyrządzonych w płodach rolnych, szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz szkód w uprawach, jeżeli szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie, dokonuje się wyłącznie szacowania ostatecznego (ust. 7). Niestawiennictwo właściciela albo posiadacza gruntów rolnych lub przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód, o których mowa w ust. 1 (ust. 8).
W myśl art. 46c szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 2). O terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy właściciel albo posiadacz gruntów rolnych jest obowiązany powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w formie pisemnej, w terminie 7 dni przed zamierzonym sprzętem (ust. 3). O terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 4). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera m.in.: imiona i nazwiska osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym, datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania szacowania ostatecznego, czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (ust. 5 pkt 1, 2 i 5). Wypłaty odszkodowania dokonuje dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego w terminie 30 dni od dnia sporządzenia protokołu z szacowania ostatecznego, od którego nie wniesiono odwołania (ust. 8).
Z mocy art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego).
W myśl art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8. Opinia przedstawiciela izby rolniczej, o której mowa w art. 46d ust. 9, nie jest wiążąca. Natomiast zgodnie z art. 46e ust. 4 właściciel albo posiada gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.
W przypadku gdy obwód łowiecki, na terenie którego wystąpiła szkoda, o której mowa w art. 46 ust. 1, został wyłączony z wydzierżawiania i przekazany w zarząd nadleśnictwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, właściwym w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania zgodnie z art. 46d i art. 46e jest dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody (art. 46f.).
Z kolei zgodnie z art. 50 ww. ustawy, Skarb Państwa odpowiada:
- za szkody o których mowa w art. 46 ust. 1, wyrządzone przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną (ust. 1).
- za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1, na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich (ust. 1b).
Zgodnie z ust. 2 za szkody, o których mowa w ust. 1, wyrządzane na obszarach:
1) obwodów łowieckich leśnych odszkodowania wypłaca Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ze środków budżetu państwa;
2) obwodów łowieckich polnych i obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich odszkodowania wypłaca zarząd województwa ze środków budżetu państwa.
Za szkody, o których mowa w ust. 1b, odszkodowania wypłaca zarząd województwa ze środków budżetu państwa (art. 50 ust. 3).
Oględzin i szacowania szkód, o których mowa w ust. 1 i 1b, dokonują przedstawiciele podmiotów właściwych do wypłaty odszkodowania (ust. 4).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w Prawie łowieckim, specyficzną dla tego rodzaju spraw, procedurą administracyjną. Co istotne procedura ta jest wykonywana jest zasadniczo przez właściwe organy administracji w zakresie łowiectwa, nazywanej także "administracja łowiecką". Administracje tę, jak wynika wprost z normy art. 7 u.p.ł. sprawuje samorząd województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Całkowicie niezasadne jest zatem twierdzenie Zarządu Województwa Kuj.-Pom zawarte w odpowiedzi na skargę, że w procedurze szacowania szkód łowieckich występuje w imieniu Skarbu Państwa w ramach jego dominium. Należy bowiem wprost odróżnić wykonywanie funkcji administrowania w zakresie łowiectwa jako zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, w tym realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa, od ewentualnego reprezentowania interesów Skarbu Państwa w następczym procesie dotyczącym odszkodowania przed sądem powszechnym. Nadto nie budzi wszakże wątpliwości, że zarząd województwa jako organem jednostki samorządu terytorialnego (samorządu województwa), jest organem administracji publicznej. Tu nadmienić należy, że z podanych wyżej względów także dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego, w przedmiotowej procedurze pełni funkcję organu administracji publicznej, wynikająca wprost z ww. przepisów prawa. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, zgodnie którym np. koło łowieckie występuje w przedmiotowej procedurze jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym.
Z punktu widzenie niniejszej sprawy istotne znaczenie ma także uchwała Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., sygn. akt III CZP 48/20. W uchwale tej Sąd Najwyższy wskazał, iż niewykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków wynikających z art. 46-46c ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1683) i niesporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46d ust. 1 w zw. z art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 tej ustawy, nie zamyka - po wydaniu decyzji przewidzianej w art. 46e ust. 1 ustawy - drogi sądowej w sprawie o naprawienie szkody łowieckiej.
W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy zaznaczył, iż czynnościom w pierwszej fazie postępowania wszczętego na podstawie wniosku o ustalenie wysokości szkody łowieckiej spowodowanej przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, w które zaangażowane są w zasadzie (poza przedstawicielami wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego) same strony stosunku prawego, na tle którego powstał obowiązek odszkodowawczy, ustawodawca nadał cechy działań zmierzających do polubownego rozwiązania sprawy, a służy temu stwierdzenie stanu faktycznego i określenie jego następstw odszkodowawczych. Także ten etap postępowania został istotnie sformalizowany, gdyż ustawodawca określił sekwencję czynności koniecznych do podjęcia przez same strony w celu załatwienia sprawy.
Sąd Najwyższy zaznaczył, iż istotę sprawy rozstrzyga dopiero decyzja, o której mowa w art. 46e Prawa łowieckiego. Kończy ona postępowanie w sprawie o odszkodowanie za szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1 Prawa łowieckiego, chyba że przedstawiciel dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego sporządził protokół ostatecznego szacowania szkody, od którego nie wniesiono odwołania, z czym ustawodawca powiązał obowiązek wypłacenia odszkodowania (art. 46c ust. 8 Prawa łowieckiego). Tylko w tym przypadku ustalenia do protokołu ostatecznego szacowania szkody stanowią alternatywę dla decyzji administracyjnej, tak jak w sytuacjach prawem przewidzianych alternatywę dla niej może stanowić milczenie administracji, co znalazło wyraz także na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego.
Dodatkowo SN podniósł, iż skonstruowany przez ustawodawcę model postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za szkodę łowiecką pozwala na sprawne i rzetelne określenie jego wysokości, jednak tylko pod warunkiem, że każdy z podmiotów zaangażowanych w to postępowanie wykona w terminie te obowiązki, które przypisał mu ustawodawca. Najpoważniejszym mankamentem tej regulacji jest niewypowiedzenie się przez ustawodawcę o tym, jakie sankcje wiąże z niedopełnieniem przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego albo przez poszkodowanego obowiązków ciążących na tych podmiotach w szczególności w pierwszej fazie postępowania, która może skończyć się zgodnym określeniem rodzaju i rozmiaru szkody oraz należnego w związku z jej wystąpieniem odszkodowania. Do poszkodowanego należy złożenie samego wniosku wszczynającego postępowanie, w którym identyfikuje miejsce i czas wystąpienia szkody oraz jej rodzaju, ale też poinformowanie o terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy. Do dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego należy wyznaczenie terminu oględzin i ostatecznego oszacowania szkody, poinformowanie o tym podmiotów, których przedstawiciele utworzą następnie zespół, o którym mowa w art. 46 ust. 2 Prawa łowieckiego, oraz sporządzenie protokołów oględzin i szacowania szkody.
Sąd Najwyższy ponadto zauważył, że opisana powyżej procedura ma służyć rzetelnemu ustaleniu faktów dotyczących szkody łowieckiej oraz sprawnemu zebraniu dowodów pozwalających ocenić rodzaj i rozmiar tej szkody. Po złożeniu wniosku, postępowanie o ustalenie odszkodowania za szkodę łowiecką zostaje wszczęte, i - jeśli wniosek nie zostanie cofnięty, co uzasadniałoby umorzenie postępowania stosownie do art. 105 k.p.a. - powinno zakończyć się w sposób określony w art. 46c ust. 7 i 8 albo w art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego.
Na przeszkodzie do zakończenia postępowania decyzją nie może przy tym stanąć postawa dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, który zaniedbuje obowiązków nałożonych na niego ustawą, tak samo zresztą jak nie mogłoby stanąć temu na przeszkodzie zaniechanie przez poszkodowanego zawiadomienia o terminie planowanego sprzętu. Nie może być tak, że o wykonaniu albo niewykonaniu przypisanej organowi administrującemu kompetencji do wydania aktu administracyjnego decydować będzie postawa tej strony postępowania, której interesy są sprzeczne z interesami strony przeciwnej, oczekującej na rozstrzygnięcie w sprawie.
Co najistotniejsze w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż wprawdzie - na tych samych zasadach, na jakich ma to miejsce w odniesieniu do formalnych rozstrzygnięć w postępowaniach kończących się aktami, po wydaniu których może dojść do wszczęcia postępowania cywilnego - kontrola aktów i czynności procesowych poprzedzających wydanie decyzji, o której mowa w art. 46e Prawa łowieckiego, należy do sądów administracyjnych i ostatecznie te sądy muszą wypracować zasady efektywnej kontroli administracyjnego etapu postępowania o ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie, ale wydaje się, że skoro ustawodawca dopuścił możliwość kwestionowania odwołaniem ustaleń zawartych w protokołach oględzin i ostatecznego oszacowania, to dopuszczalne musi być także korzystanie z instytucji przewidzianych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie podlegającej załatwieniu decyzją, z całym ich rygoryzmem (ponaglenie, skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania). Uwzględnić należy stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2024 r. sygn.. II CSKP 1711/22, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 kwietnia 2018 r. w odniesieniu do szkód łowieckich możliwość skorzystania z drogi sądowej jest determinowana uprzednim wyczerpaniem etapów pojednawczego i administracyjnego (obligatoryjny przedsądowy tryb administracyjny), co jest równoznaczne z czasową niedopuszczalnością drogi sądowej. Wcześniej nie wymagano by właściwy organ wydał stosowną decyzję, a droga sądowa otwierała się dla poszkodowanego dopiero po wydaniu takiej decyzji.
Orzecznictwo sądów administracyjnych również dopuściło możliwość wniesienia skargi przykładowo na bezczynność Koła Łowieckiego w przedmiocie sporządzenia protokołu szkód. Za powyższą możliwością opowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w postanowieniu z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 865/20, Baza NSA, w którym zawarł tezę, że sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (protokół szacowania ostatecznego), są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że z mocy przepisów ustawowych - art. 46a ust. 4 i art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego - dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obciąża obowiązek sporządzenia protokołu oględzin oraz obowiązek sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego. Są to obowiązki nałożone na dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego mocą ustawy i wykonanie których bezpośrednio oddziałuje na uprawnienia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano również, że ustawodawca w art. art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego określa termin ustawowy na wniesienie odwołania, przy czym warunkiem, od którego zależy możliwość skorzystania z trybu odwołania do nadleśniczego jest sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego).
Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze wyraził pogląd, który skład w niniejszej sprawie w pełni podziela i aprobuje, że z przepisu art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego jednoznacznie wynika, że z woli ustawodawcy warunkiem skorzystania z drogi sądowej, tj. wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wydanie - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot, jakim jest właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego - decyzji przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. A zatem, aby właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, mógł wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody, konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego. Tym samym, aby uprawniony podmiot mógł wnieść powództwo do sądu powszechnego, o jakim mowa w art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego, musi zostać uprzednio wyczerpana droga postępowania administracyjnego, ustanowiony przez ustawodawcę szczególny tryb postępowania w zakresie szkód łowieckich. Konieczne jest więc wykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków nałożonych ustawą - Prawo łowieckie.
Dodatkowo zgodzić należy się z NSA, że brak kontroli sądu administracyjnego nad etapami trybu ustanowionego w ustawie - Prawo łowieckie niezmiernie istotnymi dla całego postępowania w zakresie szkód łowieckich niweczyłby sens zmiany przepisów tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 651), która weszła w życie z dniem
1 kwietnia 2018 r. Jak wynika z uzasadnienia jej projektu ustawodawca uznał za konieczne wprowadzenie nowych rozwiązań dotyczących szacowania szkód i wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, w tym obowiązek sporządzania protokołu po zakończeniu oględzin i oszacowaniu szkód i jednocześnie w celu sprawnego i rzetelnego wypłacania odszkodowań ustalanie wysokości odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej por. http://www.sejm.gov.pl i http://www.senat.gov.pl). Podobnie w wyroku z 26 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1572/21 NSA wskazał, że protokół oględzin, jak i protokół szacowania ostatecznego jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa. O jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Oznacza to, że bierność podmiotu zobowiązanego do sporządzenia takiego protokołu może być przedmiotem skargi do sadu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, w kontekście kompleksowej wykładni przepisów rozdziału 9 ustawy Prawo łowieckie brak jest podstaw do odmiennej interpretacji prawa obywatela poddania kontroli sądu administracyjnego bezczynności lub przewlekłego postępowania opisanych wyżej organów w zakresie procedury szacowania szkód łowieckich, także w sytuacji, gdy organem właściwym w danej sprawie jest zarząd województwa (art. 50 ustawy). Z powyższych względów wniosek organu o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skarżąca ma w tej sprawie interes prawny oparty wprost na cytowanych przepisach Prawa łowieckiego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2263/21, "w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednak, że treścią tego pojęcia będzie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nim przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami interesu prawnego będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 194). Interes prawny, powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony. Jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany, skonkretyzowany i aktualnie istniejący, a jego zaspokojenie może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej. Interes prawny określony w art. 28 k.p.a. jako znamionujący stronę, musi występować w sprawie, w której właściwy jest organ administracyjny i w której to sprawie organ władny jest wydać decyzję administracyjną konkretyzującą prawo nabyte (bądź obowiązek) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 1991 r., III ARN 13/91). Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Przy czym istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 marca 2008 r., I OSK 2016/06)".
Wskazuje się, że "istotą interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., jest ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy interes prawny tej osoby został naruszony, a jedynie to, czy interes taki jej przysługuje.
W sprawie o szacowanie szkód łowieckich interes prawny właściciela albo posiadacza gruntów, na terenie których wystąpiła szkoda wynika wprost z normy prawa materialnego, która upoważnia go do dochodzenia odszkodowania w tej części postępowania, która toczy się według przepisów procedury administracyjnej.
Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła zarzucana przez J. K. Zarządowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego bezczynność w podjęciu czynności związanych z dokonaniem oględzin i szacowania ostatecznego oraz sporządzeniem stosownych protokołów w tym zakresie w związku ze zgłoszeniem przez skarżącą, pismem z 4 sierpnia 2022 r., szkody wyrządzonej przez dziki na jej działce numer [...] obręb [...] położonej na terenie miasta G.. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że niniejszy wniosek wpłynął do Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu 8 sierpnia 2022 r. (prezentata).
Skarżąca zarzuca, że ww. organ pozostaje w bezczynności bowiem nie dokonał oględzin i szacowania ostatecznego oraz nie sporządził protokołów z tych czynności, zgodnie z przepisami art. 46 i nast. Prawa łowieckiego. Podnosi przy tym, że uprzednio Zarząd Województwa dokonywał takich czynności kilkukrotnie i wypłacał odszkodowanie za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne na nieruchomości skarżącej. Praktykę tę zmienił jednak wobec wniosków zgłaszających szkody z 15 maja 2022 r. i kolejnych. Powołując się bowiem na uchwałę nr XXIX/419/21 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 8 lutego 2021 r. w sprawie podziału województwa kujawsko-pomorskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii (Dz.Urz. Woj. Kuj.-Pom. Poz. 841).
Pismem z 18 sierpnia 2022 r. Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego, przekazał przedmiotowy wniosek skarżącej zgodnie z właściwością do Koła Łowieckiego im. [...] w G. (dalej Koło Łowieckie) wskazując, że uprawa, w której została wyrządzona zgłoszona nim szkoda łowiecka (dz. Nr [...], obręb [...] w G.) zgodnie z załącznikiem do ww. uchwały znajduje się na terenie nieruchomości położonej w granicach polnego obwodu łowieckiego nr [...] [...], dzierżawionego właśnie przez to koło łowieckie. Koło łowieckie również uznając się za niewłaściwe w sprawie, wskazując na opis granic spornego obwodu łowieckiego w treści uchwały i uznając, że teren działki znajduje się poza granicami obwodu łowieckiego pismem z 30 sierpnia 2022 r. zwróciło się do Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy – Państwowej Straży Łowieckiej o opinię, który z załączników uchwały należy traktować jako właściwy do określenia granicy obwodu łowieckiego nr [...] [...]. Pismo to zostało przekazane do Urzędu Marszałkowskiego pismem z 5 września 2022 r., który w odpowiedzi z 13 września podtrzymał swoje stanowisko o decydującym w spornej kwestii znaczeniu załącznika graficznego przebiegu granic obwodów łowieckich.
Okoliczności te pozostają niesporne pomiędzy stronami i znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. I tak wniosek skarżącej z 4 sierpnia 2022 r. dotyczący szacowania szkody łowieckiej:
- pismem z 18 sierpnia 2022 r. (znak [...]) Dyrektor Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego przekazał do załatwienia zgodnie z właściwością Kołu Łowieckiemu im. [...] w G., powołując się na art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego, bowiem przedmiotowa uprawa znajduje się na terenie polnego obwodu łowieckiego nr [...] dzierżawionego przez to koło łowieckie,
- pismem z 30 sierpnia 2022 r. zwróciło się do Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy – Państwowej Straży Łowieckiej o opinię, który z załączników uchwały należy traktować jako właściwy do określenia granicy obwodu łowieckiego nr [...] [...],
- pismem z 5 września 2022 r. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Łowieckiej zwrócił się o opinię do właściwej komórki Zarządu Województwa w przedmiocie przebiegu granic obwodu łowieckiego nr [...] [...],
- w piśmie z 13 września 2022 r. Zarząd Województwa, wyjaśniło, że w jego ocenie jest podmiotem niewłaściwym w sprawie oszacowania szkody łowieckiej, podkreślając decydujący charakter załącznika graficznego do uchwały nr XXiX/419/21.
Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy Sąd zważył, że skarga jest niezasadna, bowiem w dacie jej wniesienia Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego nie pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku skarżącej z 4 sierpnia 2022 r. w sprawie szacowania szkody łowieckiej.
Wskazać przyjdzie, że w postępowaniu toczącym się z wniosku właściciela lub posiadacza gruntów o oszacowanie szkód łowieckich, na etapie prowadzonym przez organy administracji publicznej odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, "k.p.a."), co wynika zarówno z jego istoty , jak również pośrednio z przepisu art. 49a ustawy Prawo łowieckie. Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przy czym, właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania (art. 20).
Wobec przedmiotu rozpoznawanej skargi czyli bezczynności Zarządu Województwa wobec ww. podania wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również, gdy organ nie wywiązuje się z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia stosownie do art. 36 k.p.a. Na gruncie postępowania administracyjnego, według art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność zachodzi bowiem wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Skarga na bezczynność organu stanowi z kolei środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania.
Pod pojęciem "załatwienia sprawy" należy jednak rozumieć nie tylko wydanie aktu władczego kończącego postępowanie, ale również podjęcie innych przewiązanych prawem działań, w szczególności na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Oznacza to, że organowi administracji nie można przypisać bezczynności, gdy stwierdzając w sprawie swoją niewłaściwość, podejmuje działania stosownie do unormowań wskazanych w art. 65 § 1 k.p.a. (por. wyroki WSA w Opolu z 23 listopada 2021 r., sygn. II SAB/Op 68/21, wyrok WSA we Wrocławiu z 14 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Wr 63/19, wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 maja 2022 r. sygn. II SAB/Bd 167/21).
Bez wątpienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego uznał się za niewłaściwy rzeczowo do rozpatrzenia sprawy wobec czego ww. pismem z 18 sierpnia 2022 r. przekazał podanie skarżącej (wpływ 8 sierpnia 2022 r.), w rozumieniu tego przepisu – do organu jego zdaniem właściwego tj. Koła Łowieckiego im. [...] w G., jako dzierżawcy obwodu łowieckiego nr [...]. Czynność tą organ, do którego wniesiono podanie wykonał zatem niezwłocznie, w terminie 7 dni. Powyższe przekazanie zawierało stosowne uzasadnienie, poinformowano o tej czynności podmiot wnioskodawczynię, zatem należy je uznać za prawnie skuteczne.
W takiej sytuacji bez znaczenia dla istoty sprawy pozostaje w związku z tym późniejsze zwrotne przekazanie podania ww. organowi przez Koło Łowieckie, które również uznaje się za niewłaściwe do załatwienia podania, jak i dalsza korespondencja co do właściwości pomiędzy tymi organami. Podkreślenia bowiem wymaga, że przepis art. 65 § 1 k.p.a. nie przewiduje konstrukcji "ponownego" przekazania wniosku. Organ, któremu przekazano podanie (wniosek) w trybie art. 65 § 1 k.p.a., nie ma już takich kompetencji (obowiązku), jak organ, który przekazał mu podanie (sprawę) w oparciu o powyższy przepis.
Przekazanie podania (wniosku) następuje w formie czynności materialnoprawnej i ma wyłącznie ten skutek, że organ administracji publicznej, któremu sprawa została przekazana ma obowiązek podjąć czynności w sprawie, o ile sam uznałby swoją właściwość (art. 19 k.p.a.), a w przeciwny przypadku obowiązany jest zainicjować przed właściwym organem lub sądem spór o właściwość lub spór kompetencyjny. Prezentowana przez skład orzekający wykładnia art. 65 § 1 k.p.a. jest utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 października 2010 r. sygn. akt II OW 47/10; 2 marca 2012 r. sygn. akt II GW 15/11; 28 listopada 2019 r. sygn. akt II OW 116/19; oraz w wyroku WSA w Gliwicach z 27 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Gl 15/20, z 21 maja 2021 r. sygn. II SAB/Gl 41/21).
To oznacza, że organ pozostaje w bezczynności wtedy, gdy stwierdzając swą niewłaściwość w sprawie, bądź kwestionując swoją właściwość nie podejmuje działań stosownie do unormowań wskazanych w przepisach art. 65 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2122/14). Należy więc przyjąć, że organ do którego wpłynęło podanie tak długo uznaje swoja właściwość w sprawie, jak długo nie przekazuje otrzymanego podania innemu organowi (art. 61 § 1 k.p.a.) albo nie wywołuje sporu o właściwość (art. 19 k.p.a. w zw. z art. 22 k.p.a.)
W świetle powyższego, gdy Zarząd Województwa uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącej i niezwłocznie przekazał go do rozpatrzenia innemu organowi, w trybie art. 65 § 1 k.p.a., tym samym zwolnił się od obowiązku załatwienia sprawy. W tej sytuacji faktycznej i prawnej nie można postawić mu zarzutu bezczynności na dzień złożenia skargi w niniejszej sprawie (15 kwietnia 2024 r.).
Dostrzec jednocześnie przyjdzie, że skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego, w niniejszej sprawie wskazując w istocie na spór o właściwość pomiędzy dwoma organami administracji w zakresie łowiectwa, poza wniesieniem niniejszej skargi na bezczynność Zarządu Województwa (pierwotnie 18 lipca 2023 r. pod sygn. II SAB/Bd 130/23 skarga odrzucona postanowieniem Sądu z 19 marca 2024 r., następnie po wyczerpaniu trybu ponaglenia – 15 kwietnia 2024r.), wniosła jednocześnie 29 września 2023 r. do tutejszego sądu skargę na bezczynność Koła Łowieckiego (sprawa toczy się pod sygn. II SAB/Bd 148/23).
Wyjaśnić w tej sytuacji należy, że w judykaturze przyjmuje się, że poza zakresem kontroli sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu pozostaje prawna poprawność działań organu załatwiających zgłoszone żądanie. Oznacza to, że sąd nie wnika w merytoryczną i procesową zasadność czynności procesowych, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenia administracyjne albo została dokonana stosowna czynność. Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy wypełniono go w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie ma swe usprawiedliwienie (por. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II GSK 5535/16 i podane tam orzecznictwo, z 11 lipca 2024 r. sygn. II GSK 381/24).
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że wojewódzki sąd administracyjny w sprawie o bezczynność nie jest uprawniony do rozstrzygania ewentualnego sporu kompetencyjnego/ sporu o właściwość pomiędzy organami administracji. W myśl art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z kolei pozostałe spory o właściwość między organami administracji podlegają rozstrzygnięciu przez właściwe organy w trybie przepisów art. 22 k.p.a. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela stanowisko wyrażone w wyroku z 27 listopada 2024 r. o sygn. II SAB/Bd 51/24, w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i prawnym.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.
Wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.