II SAB/Bd 145/23

II SAB/Bd 145/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Katarzyna Korycka /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
658
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 255/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-28
III OZ 256/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-28
Skarżony organ
Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku
zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1110
par. 7 ust. 5
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu  niepełnosprawności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na bezczynność [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w G. w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności 1. zobowiązuje [...] Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w G. do rozpoznania wniosku W. W. z dnia [...] marca 2022 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że [...] Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w G. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. skarżący W. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność/przewlekłość załatwienia sprawy dotyczącą Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (PZON) w G.. Skarżący wskazał, że w dniu [...] marca 2022 r. złożył do właściwego wówczas w sprawie PZON w P. wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podniósł, że złożył dokumenty wraz z opinią lekarską, gdzie było wyraźnie zapisane, że nie może uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego, a więc że prosi on o ustalenie stopnia niepełnosprawności na podstawie dokumentacji. Wyjaśnił również, że wystąpiono do niego o wyrażenie zgody na zwrócenie się przez PZON w P. do ZUS (posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji od 2014 r.) o przesłanie dokumentacji medycznej, co też niezwłocznie uczynił, a także że z uwagi na okoliczność, że wówczas był już mieszkańcem schroniska dla bezdomnych w G., sprawa została przekazana według właściwości do PZON w G.. Następnie, jak podniósł, nastąpiła wymiana korespondencji zakończona zawieszeniem postępowania ze strony PZON w G.. W związku z tym skarżący wniósł w niniejszej sprawie o doprowadzenie do pilnego wydania stosownego orzeczenia i dokumentów (legitymacji, karty parkingowej), podkreślając że odwołanie stanu epidemii łączy się z wygaśnięciem ważności posiadanego orzeczenia i dokumentów, co wywołuje u niego stres i potęguje częstość napadów padaczki.
W odpowiedzi na skargę PZON w G. uznał zarzuty skarżącego za niezasadne. Organ wyjaśnił, że dnia [...] września 2022 r. do organu wpłynął wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności u skarżącego przekazany według właściwości miejscowej przez PZON w P., że pismem z dnia [...] września 2022 r. skarżący został poinformowany o konieczności uzupełnienia wniosku o dokumentację medyczną potwierdzającą rozpoznania opisane przez lekarza w załączonym do wniosku zaświadczeniu lekarskim o stanie zdrowia z dnia [...] lutego 2022 r. oraz, że po otrzymaniu ww. pisma skarżący oświadczył, iż cała dokumentacja medyczna została załączona do akt sprawy i nie posiada innych dowodów leczenia. W dalszej kolejności PZON w G. wskazał, że w związku z dwukrotnym niestawiennictwem zainteresowanego na posiedzeniu Zespołu tj. w dniu [...] października 2022 r. i [...] listopada 2022 r. oraz nieprzedstawieniem w terminie 14 dni od dnia posiedzenia informacji o okolicznościach uzasadniających niestawiennictwo, wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności zastał pozostawiony bez rozpoznania, o czym skarżący został poinformowany zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2022 r., doręczonym dnia [...] grudnia 2022 r. Jednocześnie, jak wyjaśnił organ, skarżący został poinformowany, iż w celu uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności konieczne jest ponowne złożenie wniosku w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wraz z aktualnym zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia oraz innymi dokumentami mogącymi mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności (tj. karty leczenia szpitalnego, wyniki istotnych dla schorzenia badań, karty z poradni specjalistycznych), oraz że do chwili obecnej PZON w G. nie otrzymał od skarżącego dokumentów niezbędnych do wszczęcia postępowania. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Treść żądania skargi, sformułowanej samodzielne przez skarżącego, a więc bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, pozwalała na stwierdzenie, że przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie była bezczynność PZON w G. w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wprawdzie skarżący postawił w skardze organowi zarzut sformułowany w ten sposób, że wskazał na cyt. "bezczynność/przewlekłość" załatwienia sprawy, jednak Sąd przyjął, że przedmiotem skargi jest w istocie bezczynność organu. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje bowiem sytuację prowadzenia postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego "kpa"), a więc dotyczy opieszałego, niesprawnego i nieskutecznego działania organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W niniejszym przypadku natomiast PZON w G. pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, uznając tym samym, że sprawa została zakończona. Stan ten nastąpił przed wniesieniem skargi do Sądu. W tych warunkach należało więc uznać, że skarga nie dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania, lecz bezczynności PZON w G.. Bezczynność ta wiąże się z milczeniem organu wyrażonym pozostawieniem wniosku skarżącego bez rozpoznania, uznanym niewłaściwie przez skarżącego za zawieszenie postępowania.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że bezczynność zespołu do spraw orzekania niepełnosprawności w przedmiocie rozpoznawania wniosków dotyczących wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, podlega kognicji sądów administracyjnych (patrz m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Ke 75/24 i przywołane w nim orzeczenia sądów administracyjnych - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność jest wniesienie ponaglenia na zwłokę organu. Sąd uznał, biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącego i jego samodzielne działanie w sprawie, że warunek ten spełnia pismo skarżącego z dnia [...] lipca 2023 r., pomimo iż zostało ono zaadresowane do Przewodniczącej PZON w G.. Sąd uwzględnił bowiem, że PZON w G. jest organem prowadzącym postępowanie, za pośrednictwem którego wnosi się ponaglenie do organu wyższego stopnia oraz, że przedmiotowe pismo z dnia [...] lipca 2023 r. zostało nazwane "ostatecznym wezwaniem przedsądowym" i dotyczyło bezczynności organu w załatwieniu jego wniosku z dnia [...] marca 2022 r., jako że skarżący domagał się w nim podjęcia procedowanie przedmiotowego wniosku zgodnie z prawem. Z przedstawionych Sądowi akt nie wynika, aby pismu temu został nadany bieg, o jakim mowa w art. 37 § 4 – 8 kpa, ani chociażby wyjaśniona wola skarżącego co do charakteru przedmiotowego pisma (wraz z udzieleniem stosownych wyjaśnień i wskazówek – art. 9 kpa), tym niemniej rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania przez sąd administracyjny nie jest uzależnione od wydania przez organ wyższego stopnia postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia, ani nawet od tego, czy organ prowadzący postępowanie, za pośrednictwem którego wnosi się ponaglenie, nadał mu właściwy bieg (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ke 25/19 – dostępny jw.) W tych okolicznościach wniesiona w sprawie skarga na bezczynność PZON w G. została uznana za dopuszczalną.
W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie organ pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania na postawie § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 857 - dalej "rozporządzenie") wskazać należy, że na gruncie przewidzianej w art. 64 § 2 kpa analogicznej instytucji prawnej (tj. pozostawienie podania bez rozpoznania) przyjmuje się, że bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ppsa (por. m.in. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13 – dostępna jw.). Zasada ta znajduje zastosowanie także na gruncie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych na podstawie której (art. 6c ust. 9) wydane zostało ww. rozporządzenie (wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. II SAB/Ke 25/19). Na pozostawienie wniosku bez rozpoznania, będące czynnością materialno–techniczną i stanowiące formę zakończenia postępowania administracyjnego, przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia w sytuacji niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa (art. 37 § 1 pkt 1 kpa). W przypadku sprawy z wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności obowiązują ogólne terminy załatwiania spraw uregulowane w kpa (tj. zgodnie z art. 35 – sprawa winna być załatwiona niezwłocznie, jeśli może być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę lub w oparciu o fakty i dowody określone w § 1, zaś w terminie jednego miesiąca, jeśli wymaga prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, a w terminie maksymalnie dwóch miesięcy, jeżeli jest szczególnie skomplikowana – w każdym jednak razie bez zbędnej zwłoki). Niezałatwienie sprawy w terminie może być wynikiem zwykłego niedochowania terminów załatwienia sprawy, ale także sytuacji, gdy organ odmawia rozpoznania lub załatwienia sprawy, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem stosownego aktu lub podjęcia stosownej czynności.
Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia merytorycznego rozpatrzenia sprawy i w konsekwencji wydania stosownego orzeczenia.
W przedmiotowej sprawie PZON w G. nie zakończył postępowania z wniosku z dnia [...] marca 2022 r. wydaniem orzeczenia, lecz pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Sąd zobligowany był więc ocenić, czy zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z dnia [...] grudnia 2022 r. było zasadne, czy też spełnione są przesłanki bezczynności organu z uwagi na jego bezpodstawność.
W tym zakresie nie budzi wątpliwości podstawa prawna pozostawienia wniosku bez rozpoznania – § 7 ust. 5 rozporządzenia. W myśl tego przepisu niestawienie się osób, o których mowa w ust. 3, w wyznaczonym terminie na posiedzeniu o wydanie orzeczenia powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania. O ile więc pozostawienie sprawy bez rozpoznania nastąpiło w warunkach wskazanych w rozporządzeniu, nie można organowi postawić zarzutu bezczynności, natomiast w sytuacji przeciwnej zarzut bezczynności należy uznać za zasługujący na uwzględnienie.
W kontekście przytoczonego przepisu § 7 ust. 5 rozporządzenia wskazać należy także na dalsze regulacje § 7 rozporządzenia. I także przepis § 7 ust. 6 rozporządzenia stanowi, że w przypadku gdy niestawienie się, o którym mowa w ust. 5, zostało usprawiedliwione ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi w terminie 14 dni od dnia posiedzenia, przewodniczący powiatowego zespołu wyznacza nowy termin rozpatrzenia sprawy. O powtórnym terminie zawiadamia się za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Stosowanie zaś do § 7 ust. 7 rozporządzenia trzykrotne niestawienie się z powodów, o których mowa w ust. 6, powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania.
Z przytoczonych regulacji wynika, że niestawienie się osoby zainteresowanej w wyznaczonym terminie na posiedzeniu o wydanie orzeczenia powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania, z tym że w przypadku usprawiedliwiania niestawiennictwa ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi w terminie 14 dni od dnia posiedzenia, wyznacza się nowy termin rozpatrzenia sprawy, jednakże trzykrotne niestawienie się ze wskazanych powodów powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania. Analiza całościowa wskazanych regulacji § 7 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że w przytoczonych przepisach chodzi o niestawienie się bez usprawiedliwienia na posiedzeniu o wydanie orzeczenia osoby zainteresowanej mającej "generalną zdolność" w zakresie stanu zdrowia (w rozumieniu braku długotrwałej i nierokującej poprawy choroby) do uczestnictwa w posiedzeniu składu orzekającego, a niestawiennictwo tej osoby jest wynikiem albo zaniechania stawienia się na posiedzeniu o wydanie orzeczenia albo występującymi w danym czasie ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi, na które można się skutecznie powołać jedynie dwukrotnie w terminie 14 dni od dnia posiedzenia.
Natomiast sytuację osób, które nie mogą uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby określają przepisy § 8 i § 10 rozporządzenia. Regulacje § 8 rozporządzenia dotyczą kwestii sporządzenia oceny stanu zdrowia przez lekarza - przewodniczący składu orzekającego na podstawie badania osoby zainteresowanej. Prawodawca wprowadził dwa wyjątki od zasady orzekania na podstawie badania przy bezpośrednim stawiennictwie wnioskodawcy na posiedzeniu składu. Pierwszy dotyczy sytuacji określonej w § 8 ust. 3, który to przepis stanowi, że jeżeli osoba zainteresowana (lub dziecko) nie może uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim, badanie przeprowadza się w miejscu pobytu tej osoby (lub dziecka). Drugi zaś odnosi się do sytuacji określonej w § 8 ust. 4, w myśl którego w przypadku gdy lekarz - przewodniczący składu orzekającego uzna posiadaną dokumentację medyczną za wystarczającą do wydania oceny stanu zdrowia, a osoba zainteresowana (lub dziecko) nie może uczestniczyć w posiedzeniu składu z powodu przyczyn wskazanych w ust. 3 i potwierdzonych zaświadczeniem lekarskim, ocena może być wydana bez badania. Natomiast kwestię wydanie orzeczenia bez uczestnictwa osoby zainteresowanej normuje § 10 rozporządzenia, stanowiąc że w przypadkach określonych w § 8 ust. 3 i 4 skład orzekający może rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności bez uczestnictwa w posiedzeniu składu orzekającego osoby zainteresowanej lub dziecka i jego przedstawiciela ustawowego.
Z powyższego wynika, że zarówno ocena stanu zdrowia osoby zainteresowanej, jak i rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności może odbyć się bez uczestnictwa i stawiennictwa na posiedzeniu składu orzekającego osoby zainteresowanej. Przewidzianym przez prawodawcę warunkiem wystąpienia takiej możliwości jest wymóg, aby osoba zainteresowana nie mogła uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim. W sytuacji wystąpienia takiego rodzaju przeszkody w osobistym stawiennictwie na posiedzeniu składu orzekającego, badanie osoby zainteresowanej celem sporządzenia oceny stanu zdrowia przeprowadza się w miejscu pobytu tej osoby, albo – gdy dokumentacja medyczna jest wystarczająca do wydania oceny stanu zdrowia – ocenę tę można wydać bez badania osoby zainteresowanej.
W niniejszej sprawie skarżący - posiadający zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] października 2019 r., sygn. akt [...] znaczny stopień niepełnosprawności z przyczyn 06-E, 10-N, 02-P i 05-R do dnia [...] stycznia 2022 r. - złożył do PZON w P. w dniu [...] marca 2022 r. wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w którym oświadczył że nie jest zdolny do odbycia podróży celem stawienia się na posiedzenie składu orzekającego. Zgodnie z wymogiem określonym w § 6 ust. 2 rozporządzenia skarżący składając ww. wniosek przesłał do organu także "Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności" z dnia [...] lutego 2022 r., w którym lekarz wystawiający przedmiotowe zaświadczenie, pod którego opieką skarżący pozostaje od 2017 r., określił w pkt 1 rozpoznane choroby, w tym padaczkę lekooporną, zespół otępienny znacznego stopnia, chorobę niedokrwienną serca, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, oraz wskazał w pkt 3 i 5, że chory jest leżący. Co istotne w zaświadczeniu tym, w pkt 14 dotyczącym kwestii niemożności osobistego stawiennictwa na posiedzeniu składu orzekającego w związku z długotrwałą i nierokującą poprawy chorobą oraz wymogu określenia przyczyny uzasadniającej orzekanie w trybie zaocznym, lekarz wskazał na napady padaczki i zespół otępienny pacjenta, stwierdzając że nie może on stawić się na Komisji. Wynika z powyższego, że skarżący przedłożył do właściwego organu zaświadczenie lekarskie potwierdzające długotrwałą i nierokującą poprawy chorobę uniemożliwiającą osobiste stawiennictwo w posiedzeniu Komisji. Niezależnie od tej okoliczności PZON w G. dwukrotnie zawiadomił skrzącego o terminie rozpatrzenia wniosku tj. pismem z dnia [...] września 2022 r. i z dni [...] października 2022 r., wyznaczając termin posiedzenia składu orzekającego odpowiednio na dzień [...] października 2022 r. i [...] listopada 2022 r., w których to pismach organ określił, że obecność na posiedzeniu jest obowiązkowa oraz wskazał na dokumenty, które należy dostarczyć na posiedzenie, w tym niezałączoną do wniosku dokumentację medyczną (kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem. O uzupełnienie dokumentacji medycznej organ wcześniej wezwał już skarżącego pismem z dnia [...] września 2022 r., w odpowiedzi na które to wezwanie skarżący w piśmie z dni [...] września 2022 r. podniósł, że przebywa w schronisku dla bezdomnych w G. oraz, że nie może zrealizować wezwania, gdyż nie ma dostępu do dokumentacji i z uwagi na problemy z pamięcią nie wie gdzie się zwrócić o dokumentację potwierdzoną za zgodność z oryginałem, wskazał też na zasadność zapoznania się całością akt PZON w P..
Skarżący odpowiedział na pierwsze zawiadomienie o terminie rozpatrzenia wniosku (tj. zawiadomienie z dnia [...] września 2022 r.), podnosząc w piśmie z dnia [...] października 2022 r., że zgodnie z wnioskiem i zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2022 r. stan jego zdrowia uległ pogorszeniu i nie jest w stanie stawić się przed Komisją. Do pisma z dnia [...] października 2022 r. skarżący załączył zaświadczenie lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r., w którym lekarz powołując się na wyszczególnioną dokumentację lekarską i przeprowadzone badanie lekarskie stwierdził, że skarżący z powodu choroby nie może stawić się w dniu [...] listopada 2022 r. na wezwanie Sądu Okręgowego w B. I Wydział Cywilny w spawie o sygn. akt I [...]. W zaświadczeniu wskazano m.in. na sytuację napadu padaczki na sali rozpraw (w trakcie rozprawy cywilnej w dnia [...] lipca 2019 r. przed Sądem Rejonowym G.) i konieczność wezwania pogotowia oraz stwierdzono odnośnie przewidywanego terminu zdolności do stawienia się na wezwanie, że pacjent cierpi na choroby przewlekłe o charakterze postępującym i, że sytuacje stresowe wyzwalają napady padaczki uogólnionej (padaczka lekooporna), w związku z czym wnioskuje się o umożliwienie składania skarżącemu zeznań w formie pisemnej.
Niezależnie od powyższego PZON w G. zawiadomił skarżącego o kolejnym (drugimi) terminie rozpatrzenia wniosku skarżącego (zawiadomienie z dnia [...] października 2022 r.) wyznaczonym na dzień [...] listopada 2022 r., a w związku z niestawieniem się skarżącego na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2022 r. i nieprzedstawieniem w terminie 14 dni od dnia posiedzenia informacji o okolicznościach uzasadniających niestawiennictwo, na podstawie § 7 ust. 5 rozporządzenia, zawiadomił skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez rozpoznania.
Zdaniem Sądu w przytoczonych powyżej okolicznościach sprawy pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania z powodu okoliczności wskazanych w zawiadomieniu z dnia [...] grudnia 2022 r. należy uznać za nieprawidłowe. Przede wszystkim, co należy wyraźnie podkreślić, w zaświadczeniu lekarskim o stanie zdrowia z dnia [...] lutego 2022 r. wydanym dla potrzeb Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności, które przedłożono w związku z wnioskiem skarżącego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wyraźnie stwierdza się, że skarżący nie może stawić się na posiedzenie Komisji, wskazując na napady padaczki i zespół otępienny pacjenta. Wskazane informacje zawarte zostały w pkt 14 zaświadczenia dotyczącym niemożliwości osobistego stawiennictwa na posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby. Brak możliwości osobistego stawiennictwa ze względu na stan zdrowia – w danym przypadku przed Sądem Okręgowym w B. - potwierdzony został także w przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniu lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r. Wprawdzie zaświadczenie to nie dotyczyło stawiennictwa przed składem orzekającym w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, niemniej jednoznacznie z jego treści wynika, że skarżący z uwagi na choroby przewlekłe o charakterze postępującym i napady padaczki uogólnionej (padaczka lekooporna) wywoływane przez sytuacje stresowe nie ma możliwości stawiennictwa przed Sądem w dniu [...] listopada 2022 r. Poza tym odnośnie przewidywanego terminu zdolności do stawienia się na wezwanie, w ww. zaświadczeniu nie określono takiego terminu, a jedynie wskazano na umożliwienie składania skarżącemu zeznań w formie pisemnej. Potwierdza to długotrwałą przyczynę braku możliwości osobistego uczestnictwa przez skarżącego na wezwanie Sądu. Wskazane w zaświadczeniu lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r. przyczyny braku możliwości stawiennictwa przed Sądem tj. napady lekoopornej padaczki (potwierdzone dokumentacją medyczną znajdującą się aktach sprawy – karty leczenia szpitalnego i zlecenia wyjazdu zespołu ratownictwa medycznego w związku z napadami padaczki i drgawek) wywoływane sytuacjami stresowymi, z uwagi na ich charakter i specyfikę, nie sposób pominąć w zakresie oceny możliwości stawiennictwa skarżącego przed innymi niż Sąd organami i podmiotami, które to stawiennictwo może również wywołać sytuację stresową u skarżącego. Należy przy tym podkreślić, że to w okresie pomiędzy wydaniem zaświadczenia lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r., a dniem stwierdzonego w tym zaświadczeniu braku możliwości stawiennictwa przed Sądem – tj. dniem [...] listopada 2022 r., zostały wyznaczone przez PZON w G. terminy rozpatrzenia wniosku skarżącego, tj. w dniu [...] października 2022 r. i w dniu [...] listopada 2022 r. Wskazane zaświadczenie lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r. zostało przesłane przez skarżącego do PZON w G. [...] października 2022 r., a zatem organ wyznaczając kolejne posiedzenie składu orzekającego na dzień [...] listopada 2022 r. miał informację o stanie zdrowia skarżącego wynikającą nie tylko z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia [...] lutego 2022 r., ale także z zaświadczenia lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r.
Mając zatem na względzie, że skarżący składając do właściwego organu w dniu [...] marca 2022 r. wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przedłożył organowi zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2022 r., w którym lekarz jednoznacznie stwierdził, że skarżący nie może stawić się na Komisji ze względu na napady padaczki i zespół otępienny, jako długotrwałe i nierokujące poprawy choroby, a także że organ dysponował również zaświadczeniem lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r. potwierdzającym przewlekłe i postępujące choroby skrzącego oraz napady padaczki wywoływana sytuacją stresową uniemożliwiające osobiste stawiennictwo przed Sądem, stwierdzić należy, że w sprawie PZON w G. pozostawiając wniosek skarżącego bez rozpoznania na podstawie § 7 ust. 5 rozporządzenia, powołując się jedynie na okoliczność niestawiennictwa na posiedzeniu skarżącego w dniu [...] listopada 2022 r. i nie przedstawienie w terminie 14 dni usprawiedliwienia naruszył wskazany przepis. Zastosował go bowiem z całkowitym pominięciem okoliczności przedmiotowej sprawy dotyczących kwestii wystąpienia długotrwałej i nierokującej poprawy choroby jako przeszkody uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo w posiedzeniu składu orzekającego potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2022 r. Nie uwzględnił także informacji dotyczących stanu zdrowia skarżącego wynikających z zaświadczeniem lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r. Jak podkreślono powyżej z przepisu § 8 ust. 3 rozporządzenia wynika, że w sytuacji gdy osoba zainteresowana nie może uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim, lekarz - przewodniczący skład orzekający przeprowadza badanie osoby zainteresowanej, celem sporządzenia oceny stanu zdrowia, w miejscu pobytu tej osoby (ocena taka może też zostać sporządzona bez badania osoby w sytuacji uznania, że posiadana dokumentacja medyczna jest wystarczająca – co jak wynika z akt sprawy nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie). Zgodnie natomiast z § 10 rozporządzenia w przypadku wskazanym w § 8 ust. 3 rozporządzenia skład orzekający może rozpoznać sprawę i wydać orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez uczestnictwa w posiedzeniu składu orzekającego osoby zainteresowanej. W niniejszej sprawie PZON w G. nie uwzględnił wskazanych regulacji i nie odniósł się w żaden sposób do przyczyn braku możliwości ich zastosowania w sprawie, pomimo przedłożenia przez skarżącego zaświadczenia z dnia [...] lutego 2022 r. potwierdzającego długotrwałą i nierokującą poprawy chorobę, uniemożliwiającą stawiennictwo przed składem orzekającym. Dodatkowo, jak podkreślono, skarżący przedłożył organowi zaświadczenie lekarza sądowego z dnia [...] września 2022 r. potwierdzające, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwia osobiste stawiennictwo skarżącego przed Sądem i, że biorąc pod uwagę treść tego zaświadczenia przyczyna tego stanu rzeczy ma charakter długotrwały, o czym organ wiedział (gdyż dysponował ww. zaświadczeniem) wyznaczając termin kolejnego posiedzenia składu orzekającego na dzień 9 listopad 2022 r. W tych warunkach, w ocenie Sądu, ogólnikowe powołanie się na niestawiennictwo skarżącego na posiedzeniu składu orzekającego w dniu 9 listopad 2022 r. i nieusprawiedliwienie niestawiennictwa w ustawowym terminie 14 dni, stanowi o nieprawidłowym zastosowaniu w sprawie § 7 ust. 5 rozporządzenia. Zauważyć należy, że zgodnie z § 7 ust. 6 rozporządzenia, usprawiedliwienie niestawiennictwa, o którym mowa w § 7 ust. 5 rozporządzenia obejmuje takie okoliczności jak: ważne przyczyny lub zdarzenia losowe. Tryb natomiast postępowania w sytuacji braku możliwości uczestnictwa w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim reguluje § 8 ust. 3 i 4 oraz § 10 rozporządzenia. Skoro więc w sprawie, jak wykazano, pozostawiono wniosek skarżącego bez rozpoznania całkowicie pomijając i nie poddając analizie kwestię braku możliwości stawiennictwa skarżonego w posiedzeniu składu skarżącego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim, to tym samym należy uznać wskazaną czynność materialno-techniczną za nieprawidłową i naruszającą prawo, a tym samym stanowiącą podstawę do stwierdzenia bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego.
Wskazana bezczynność wiąże się z milczeniem organu wyrażonym w nieprawidłowym pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania, a tym samym niezakończeniem postepowania z wniosku z dnia [...] marca 2022 r. w sposób zgodny z prawem. Obligowało to Sąd do zobowiązania PZON do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyrok na postawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej powoływanej jako "ppsa")
Zgodnie z art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny jw.). Zdaniem Sądu, z taką sytuacją nie mamy do czynienia w odniesieniu do sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, w której zarówno PZON w P. jak i PZON w G. podejmowały czynności bez zbędnej zwłoki, a wydłużony czas postępowania wynikał w szczególności z podejmowanych działań ukierunkowanych na zgromadzenie i uzupełnienie dokumentacji medycznej skarżącego oraz wiązał się z wyznaczanymi terminami posiedzeń składu orzekającego celem rozpatrzenia wniosku skarżącego. Stwierdzenie bezczynności miało natomiast w istocie miejsce na skutek dokonania przez Sąd odmiennej oceny co do prawidłowości pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania z przyczyn wskazanych w zawiadomieniu z dnia [...] grudnia 2022 r. Ze względu na powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1a ppsa uznał w pkt 2 sentencji wyroku, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.